51
48
แบบทดสอบหลงั เรยี นชุดท่ี 12 เรื่องการจำลองตัวเองของDNA
………………………………………………………………………………………………………………………………………
คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนเลือกคำตอบท่ถี กู ต้องที่สดุ เพยี งคำตอบเดยี ว
1. การเกดิ DNA replication สายใหม่มลี ำดับเบสเป�น AATCCATGA ลำดับเบสสายเกา่ คอื
ก. TTAGGTACT ข. UUAGGUACU ค. AAUGGUAGU ง. TTAGGUAGU
A= T
GC
2. ในโมเลกุลสายหน่ึงของ DNA มโี พลีนวิ คลีโอไทด์ เป�น ATGGAC อีกสายหนึ่งจะตอ้ งเปน�
อยา่ งไร
ก. TACGTG ข. TACCAG ค. TACCTC ง. TACCTG
3. โมเลกลุ สายหนงึ่ ของ DNA มีโพลีนวิ คลีโอไทด์ เปน� 5’ ACGTCAG 3’ อีกสายหน่ึงมลี ำดับ
เบสเป�นอย่างไร 5 3 3 TGCAGTC 5
ก. ACGTCAG ข. GACTGCA ค. 5 CTGACGT 3 ง. TGCAGTC
3’ AATCGGT 5’ 1
5 TTAGCCA 3 นำ
5 TTAGCCA 3 2
3’ AATCGGT 5’ ตาม
4. DNAสายหน่ึงมีลำดบั เบส 52 49
ต้นแบบอีกสายหนงึ่ มีลำดับเบส
3’ AATCGGT 5’ เม่อื เกดิ การจำลองตัวเองของ DNA สาย
5 TTAGCCA 3
ก. AATCGGT ข. TTAGCCA ค. AATCGGT ง. TGGCTAA
5. ขอ้ ใดเป�นลำดบั เบส สาย Leading Strand จาก 5'-->3’
ก. AATCGGT ข. TTAGCCA ค. ACCGATT ง. TGGCTAA
6. สาย Lagging Strand จะมลี ำดับเบส จาก 5'-->3’ เป�นอย่างไร
ก. AATCGGT ข. TTAGCCA ค. ACCGATT ง. TCCGATT
@ biology โดยครูนุชนี ทองดนี อก
5530
13. การสังเคราะห์ RNA (Transcription)
การถอดรหัสพนั ธุกรรม
การสงั เคราะห์ RNA จาํ เป็นตอ้ งอาศยั DNA สายหน่ึงเป็นตน้ แบบ (template) ซ่ึงมีข้นั ตอน
ดงั น้ี
1. พอลินิวคลีโอไทดส์ องสายของ DNA คลายเกลียวแยกจากกนั โดยพนั ธะไฮโดรเจน
ระหวา่ งคูเ่ บสจะสลาย ในบริเวณที่จะมีการสงั เคราะห์ RNA
2. นาํ นิวคลีโอไทดข์ อง RNA เขา้ จบั กบั เบสของ DNA แต่ใน RNA ไม่มีไทมีน (T)
มียรู าซิล (U) แทน
3. การสงั เคราะห์ RNA เร่ิมจากปลาย 3’ไปยงั ปลาย 5’ ของ DNA โมเลกุลของ RNA จึงเร่ิม
จากปลาย 5′ ไปยงั ปลาย 3′
4. นิวคลีโอไทดข์ อง RNA เชื่อมต่อกนั โดยอาศยั เอนไซม์ อาร์เอน็ เอพอลิเมอเรส
(RNA polymerase)
การสังเคราะห์ RNA หรือการถอดรหสั พนั ธุกรรม
A =U
1 3’ AT TC CA T GC
2 5’ TA AGGT A
3 5’ U A A G GU A 5’ DNA (anticoding) ใช้
3’ DNA (coding) ไม่ใช้
3’ RNA (codon)
ข้นั ตอนการสงั เคราะห์ RNA โดยมี DNA เป็นแมพ่ มิ พน์ ้ี เรียกวา่ ทรานสคริปชัน
(transcription) การสงั เคราะห์ RNA จะใชพ้ อลินิวคลีโอไทด์ ของ DNA เพยี งสายเด่ียว สายท่ี
ใชเ้ ป็นตน้ แบบ เรียกวา่ สายแอนตโิ คดงิ (anticoding strand) สายท่ีไมไ่ ดเ้ ป็นตน้ แบบเรียกวา่
โคดิง (coding strand)
แบบทดสอบหลังเรียนชุดที่ 13 เรื่องการสังเคราะห์ RNA 54
51
…………………………………………………………………………………………………………………
คำช้แี จง ใหน้ ักเรียนเลอื กคำตอบทีถ่ กู ตอ้ งท่ีสดุ เพยี งคำตอบเดียว
1. DNA มีลาํ ดบั เบส AAA TTT CGC ลาํ ดบั เบสของ RNA ควรเป็นอยา่ งไร
ก. TTT AAA GCG ข. GGG AAA TTT ค. UUU AAA GCG ง. GCG AAA UU
2. RNA สายหน่ึงมีลาํ ดบั เบส UACGGU ท่ีเกิดจากกระบวนการ ทรานสคริปชนั DNA สาย Coding มี
ลาํ ดบั เบสอยา่ งไร RNA UACGGU
ก. TAGCCA ข. ATCGGA ค. ACCGUA ง. TACGCT
DNA ATGCGA
Co TACGCT
2. ในการสังเคราะห์ RNA มี DNA สายหน่ึงมีลาํ ดบั เบสดงั น้ี ลาํ ดบั เบสของ RNA เป็นอยา่ งไร
Coding ATG CCG TAA GCT
DNA 3’ TAC G G C ATT CGA 5’
RNA 5 AUG CCG UAA GCU 3
ก. TAC G G C A T T CGA ข. AUG CCG UAA GCU
ค. UAC GGC AUA UCG ง. ATG CCG TAT AGCT
4. จากขอ้ 3 สาย coding มีลาํ ดบั เบสอยา่ งไร
ก. TAC G G C A T T CGA ข. AUG CCG UAU AGC
ค. UAC GGC AUA UCG ง. ATG CCG TAT GCT
5. Transcription ของ DNA สาย 5’ ATC GTG TACC 3’ เป็นแม่แบบ จะใหก้ าํ เนิดสาย
mRNA ลกั ษณะใด 3 UAG CAC AUGG 5
ก. 5’ AUC GUG UACC 3’ ข. 5’ UAG CAC AUGG 3’
ค. 5’ TAG CAC ATGG 3’ ง. 5’ GGU ACA CGAU 3’
6. ขอ้ ใดเป็นลาํ ดบั เบสของ RNA 5' ------> 3’ ถา้ DNA มีลาํ ดบั เบส 3’ TACGGT 5’
ก. AUGCCA ข. TTAGCCA ค. ACCGATT ง. TGGCTAA
@ biology โดยครนู ุชนี ทองดีนอก
14. การสกังาเรคสรังาเะคหร์โาปะหรต์โปีนรตีน 55 52
การแปลรหัสพนั ธุกรรม (Translation)
การแปลรหัสพนั ธุกรรม (Translation)
เป็นข้นั ตอนการแปลรหสั พนั ธุกรรมใน mRNA ออกมาเป็นลาํ ดบั กรดอะมิโนในสายพอลิเพปไทด์ ซ่ึง
ประกอบดว้ ยกระบวนการดงั ต่อไปน้ี
1.กระบวนการเริ่มต้น
• ไรโบโซมแบง่ เป็น 2 หน่วย แลว้ ปลายสายดา้ น 5’ ของ mRNA เขา้ มาเกาะกบั ไรโบโซม
หน่วยยอ่ ยขนาดเลก็ ก่อน
• tRNA นาํ anticodon แรก มาจบั กบั โคดอน ของ mRNA ในไรโบโซม
• tRNA อ่านรหสั แรกบน mRNA คือ AUG ถือเป็นรหสั หรือโคดอนเร่ิมตน้ ของ mRNA
• ไรโบโซมหน่วยใหญ่จะเขา้ มาประกบั ไรโบโซมหน่วยยอ่ ยขนาดเลก็
56 53
2.กระบวนการแปลรหสั
• tRNA นาํ anticodon ตวั ท่ีสอง มาจบั กบั โคดอนท่ี 2 ของ mRNA ในไรโบโซม แลว้ tRNA
โมเลกุลท่ี 2 จะเขา้ อ่านรหสั พนั ธุกรรมท่ี 2 บน mRNA
• โปรตีนในไรโบโซมกระตนุ้ ใหเ้ กิดพนั ธะเบปไทด์ ระหวา่ งกรดอะมิโนตวั ที่ 1 และตวั ที่ 2 ท่ี
tRNA นาํ มา พร้อมท้งั กรดอะมิโนตวั ที่ 1 หลดุ จาก tRNA และ tRNA โมเลกุลแรกจะหลุดออก
จาก mRNA
• ไรโบโซมจะเคลื่อนไปยงั โคดอนถดั ไปบน mRNA จากปลาย 5’ ไปยงั ปลาย 3’ เร่ือยๆ
@ biology โดยครนู ชุ นี ทองดนี อก
57
54
3.กระบวนการหยุดการสังเคราะห์โปรตนี
• เม่ือไรโบโซมเคล่ือนที่ไปพบรหสั หยดุ การสงั เคราะห์โปรตีน บน mRNA คือ UAA , UGA
และUAG ไรโบโซมกจ็ ะแยกออกจาก mRNA การสังเคราะห์พอลิเพปไทดจ์ ึงสิ้นสุดลง
•
ภาพท่ี 21 แสดงการแปลรหสั พนั ธุกรรม
Replication แผนภูมิหน้าทข่ี อง DNA , RNA
Replication
ภาพที่ 22 แผนภมู ิแสดงหนา้ ท่ีของ DNA , RNA
55
58
ลองเฮ็ดเบง่ิ
1. ถา้ พอลีนิวคลีโอไทดส์ ายหน่ึงของ DNA มีลาํ ดบั เบส TTA CGA และอีกสายหน่ึงเป็นแมพ่ มิ พใ์ น
การสงั เคราะห์ mRNA เพื่อสร้างโปรตีนต่อไป tRNA จะนาํ กรดอะมิโนมาใชใ้ นการสงั เคราะห์โปรตีน จะ
มี anticodon แบบใด
DNA AAT GCT anticoding
DNA TTA CGA coding
mRNA UUA CGA codon
tRNA anticodon
AAU GAU
รหสั พนั ธุกรรม UUA CGA
Polypeptide
Leu Arg
1. Polypeptide มีลาํ ดบั กรดอะมิโน ดงั น้ี Met - Pro – Lys - Val ลาํ ดบั กรดอะมิโนของ mRNA คือ
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
3. anticodon สายหน่ึงมีลาํ ดบั เบส UAC GUC CCA UAU AUU ลาํ ดบั กรดอะมิโนของ
Polypeptide คือ
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
@ biology โดยครูนุชนี ทองดนี อก
59
56
แบบทดสอบหลงั เรียนชดุ ที่ 14 เรอ่ื งการสงั เคราะห์ โปรตีน
………………………………………………………………………………………………………………………………………
คำชแ้ี จง ให้นกั เรียนเลือกคำตอบทถ่ี กู ต้องทีส่ ดุ เพียงคำตอบเดยี ว
1. ถา้ DNA สายหน่ึงมีลาํ ดบั เบส C A G T A A T G T A ลาํ ดบั เบสของ mRNA จะเป็นอยา่ งไร
ก. GTCATTACAT ข. GTCATTUGAT
ค. GUCAUUAGUU ง. GUCAUUACAU
2. Transcription ของDNAสาย 5’ ATCGTGTACC 3’ จะใหก้ าํ เนิดสาย mRNA ลกั ษณะใด
ก. 5’ AUCGUGUACC 3’
ข. 5’ UAGCACAUGG 3’ DNAสาย 5’ ATCGTGTACC 3’
ค. 5’ TAGCACATGG 3’ mRNA 3 UAGcAC AUGG 5
ง. 5’ GGUACACGAU 3’
3. ถา้ mRNA มีการเรียงเบสเป็น AUUCGCUCA จะมีแอนติโคดอนเป็นอยา่ งไร
ก. UAA GCG AGU
ข. AUU CGC UCA
ค. TAA GCG TGT
ง. ATT CGG TCA
4. codon ในmRNA มีรหสั ส่วนหน่ึงเป็น AAG CCA anticodon ใน tRNA มีลาํ ดบั จากซา้ ยไปขวา
อยา่ งไร
ก. TTC GGT ข. UUC GGU
ค. CTC TGG ง. AAG CCA
5. ถา้ รหสั พนั ธุกรรมบนสาย ของ DNA เป็น GCT จะพบ anticodon บน tRNA เป็นชนิดใด
mRNA CGA
tRNA GCU
ก. GCT ข. CGA ค. UGC ง. GCU
@ biology โดยครูนชุ นี ทองดีนอก
60 57
รหสั พนั ธุกรรม
ใน พ.ศ. 2504 เอม็ .ดบั บลิว. ไนเรนเบิร์ก ( M.W.Nirenberg) และ เจ.เอ็ช. แมททยั
( J.H. Matthei) ชาวอเมริกนั ไดค้ น้ พบรหสั พนั ธุกรรมแรก คอื UUU ซ่ึง เป็นรหสั ของกรดอะมิโนชนิด
ฟิ นิลอะลานีน ( phenylalanine) และตอ่ มามีการคน้ พบเพ่ิมเติมข้นึ เรื่อยๆ
รหสั พนั ธุกรรมมี 64 รหัส ซ่ึงมี 61 รหสั เป็นรหสั ของกรดอะมิโน 20 ชนิด และ อีก 3 รหสั คอื
UAA , UAG และ UGA เป็ นรหัสหยดุ การสังเคราะห์โปรตนี นอกจากน้ียงั พบวา่ AUG ซ่ึงเป็นรหสั ของ
กรดอะมิโนชนิดเมไทโอนีน ( methionine ) เป็นรหัสต้งั ต้นของการสงั เคราะห์โปรตีน
ดงั น้นั 1 รหสั ประกอบดว้ ยเบส 3 ตวั และจากการคาํ นวณรหสั หน่ึงมีเบส 3 ตวั จะไดร้ หสั
จาํ นวนถึง 64 รหสั ดว้ ยกนั ซ่ึงมากเกินพอสาํ หรับกรดอะมิโนที่มีอยใู่ นธรรมชาติ ทาํ ให้ทราบวา่ กรดอะมิโน
1 ตวั อาจมีมากกวา่ 1รหสั รหัสบน mRNA น้ีเรียกวา่ โคดอน (Codon) ดงั ตารางที่ 3
ตารางท่ี 3 แสดงรหสั พนั ธุกรรม
@ biology โดยครูนุชนี ทองดีนอก
5681
ลองเแฮบ็ดบเฝบึ กงิ่
คําชีแ้ จง ใหน้ กั เรียนเขยี นชื่อกรดอะมิโนต่อไปน้ีใหถ้ ูกตอ้ ง
1. Asn =……………………………………………………………..................
2. Asp =…………………………………………………………………………
3. Arg =…………………………………………………………………………
4. Ala =………………………………………………………………………..
5. Cys =………………………………………………………………………..
6. Gln =………………………………………………………………………….
7. Glu =…………………………………………………………………………
8. Gly =………………………………………………………………………….
9. His =…………………………………………………………………………
10. Ile =……………………………………………………………………….
11. Leu =…………………………………………………………………………
12. Lys =…………………………………………………………………………
13. Met =………………………………………………………………………
14. Phe =…………………………………………………………………………
15. Pro =…………………………………………………………………………
16. Ser =………………………………………………………………………….
17. Thr =…………………………………………………………………………
18. Trp =…………………………………………………………………………
19. Tyr =………………………………………………………………………….
20. Val =…………………………………………………………………………
@ biology โดยครูนชุ นี ทองดีนอก
แบบทดสอบหลังเรยี นชุดที่ 15 เรอ่ื งรหัสพันธกุ รรม 5962
………………………………………………………………………………………………………………………………………
คำช้แี จง ให้นักเรียนเลือกคำตอบท่ีถูกตอ้ งทสี่ ดุ เพยี งคำตอบเดียว
1. กรดอะมโิ น 20 ชนดิ จะมีรหัส triplet กแ่ี บบ
ก. 4 ข. 2 ค 61 ง. 64
2. ตามทฤษฎรี หัสพนั ธุกรรม ถ้ายนี หน่งึ มี จำนวนนิวคลโี อไทป์ 5,100 นวิ คลีโอไทป์ จะมรี หสั
พันธกุ รรมกี่โคดอน
ก. 1,020 ข. 1,700 ค. 5,100 ง. 15,300
3. RNA สายหน่ึงยาว 300 นวิ คลีโอไทด์ จะสร้างโปรตีนที่ประกอบด้วยกรดอะมิโนกีโ่ มเลกุล
ก. 30 ข. 300 ค. 100 ง. 900
4. ฮอรโ์ มนอินซลู นิ ประกอบดว้ ยนิวคลีโอไทดข์ องกรดอะมิโน 51 โมเลกลุ DNA ท่ีควบคุมการ
สร้างอนิ ซลู นิ จะมนี วิ คลโี อไทด์ เทา่ ไร
ก. 51 ข. 153 ค. 102 ง. 4
5. ATC GTG TACC มีกีโ่ คดอน ค. 3 ง. 5
ก. 1 ข. 2
@ biology โดยครนู ชุ นี ทองดีนอก
6603
ประวตั ิผจู้ ัดทำ
ชือ่ - สกลุ : นางนุชนี ทองดีนอก
ตำแหนง่ : ครู
วทิ ยฐานะ : ครชู ำนาญการพิเศษ
ทีท่ ำงาน : โรงเรียนเทศบาลวัดกลาง
เทศบาลนครขอนแกน่
จังหวัดขอนแกน่