Φυσική Α΄ Γυμνασίου

Φυσική Ψηφιακή έκδοση με
A΄ γυμνασίου πρόσθετο πολυμεσικό υλικό

Πρωτοποριακή, διαδραστική μάθηση 400+ διαδραστικές ασκήσεις

Ηλίας Καλογήρου, Παναγιώτης Μουρούζης, Βασίλης Νούσης 15+ βιντεο-πειράματα
Σπύρος Χόρτης, Ιωάννης Χριστακόπουλος

ΦυσικήΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Α’ γυμνασίου
Πρωτοποριακή, διαδραστική μάθηση

Ηλίας Καλογήρου, Παναγιώτης Μουρούζης, Βασίλης Νούσης,
Σπύρος Χόρτης, Ιωάννης Χριστακόπουλος

+Βιβλίο Klett Book-App

Kle� Hellas
Αθήνα

Φυσική
Α’ γυμνασίου

Πρωτοποριακή, διαδραστική μάθηση
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Συγγραφείς: Ηλίας Καλογήρου, Παναγιώτης Μουρούζης, Βασίλης Νούσης,
Σπύρος Χόρτης, Ιωάννης Χριστακόπουλος
Γλωσσική επιμέλεια:
Concept, layout, εικονογράφηση: ∆ημήτρης Αλεξάκης, Ιφιγένεια Ντούμη
Publior

1η έκδοση 5 4 3 2 1 | 2025 2024 2023 2022 2021
© Klett Hellas, Αθήνα 2021
Όλα τα δικαιώματα διατηρούνται.

Το παρόν έργο προστατεύεται από τις διατάξεις του ν. 2121/1993 «Πνευματικά ∆ικαιώματα, Συγγενικά ∆ικαιώματα, και Πολιτιστικά
Θέματα», όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα. Σύμφωνα με τον νόμο αυτό, απαγορεύεται η αναδημοσίευση και γενικά η αναπαραγωγή
του παρόντος έργου, η αποθήκευσή του σε βάση δεδομένων, η αναμετάδοσή του σε ηλεκτρονική ή οποιαδήποτε άλλη μορφή και η
φωτοανατύπωσή του με οποιονδήποτε τρόπο, τμηματικά ή περιληπτικά, στο πρωτότυπο, ή σε μετάφραση ή άλλη διασκευή χωρίς τη γραπτή
άδεια του εκδότη.

Εκδόσεις KLETT HELLAS
Λεωφόρος Ιωνίας 110 & Πινδάρου, 17456, Άλιμος, τηλ. 210 9902700
Εmail: [email protected]

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗι1.1κ ι ι κιή σ
1.2
1 1.3 ήκ ι κσι σ
σ 1.4
συ υ
σ 1.5

1.6 ήσ υ σ

υκ 47 ισ ική ή σ σ

ι ή ι ι ικ ι ήσ ι

56 ι ι ι
κ ικ σ

κυ υι υκ κ υ

κ ισ υ σ ή

ι ισ σ

κ 72 συ ικ σ
υ υσ

ι υκ

ι κ ισ ική ι ι

90 υκ υ

υκ σ

υκ

2 2.1 κ σ κ ι ικ κ σ
μ
α ν μ να κσ

σ 2.2 ή ι σ ή κ ι υσ ή
ι ικ σ
ι
ική ι σ

2.3 κ κσ
κκ ι

σ υ

2.4 ική ι ική ισ

ι
ισ

4

2.5 ισ ή
ισ
ισ
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ
2.6 ι σ ιή ι σι
ικ
ι κ ισ

κι

2.7

ισ

2.8 υσ

ι

2.9 υ

κι
ι ιι

3.1

3 3.2

ομαγν κι
α ν μ να
3.3 κι
σ
σ υ κ ικ

3.4

κ ική ι

υ σι 204

ήσ ι σκήσ ι σι
ι ικ σ σ ι σ Φυσική

γσ
συμ ν

ίν ο ν ο ί αμα υ σ μο α ασ σ
υ σσ ασ σ
ο οί 5

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ Mήνυμα για τον/την εκπαιδευτικό

Θα θέλαμε με λίγα λόγια να σας περιγράψουμε ποια ήταν η προσπάθειά μας κατά τη συγγραφή του παρόντος πονήματος.

1. Θελήσαμε να μην προσφέρουμε τίποτα ή σχεδόν τίποτα στους μαθητές μας αν αυτό δεν μπορούσαμε με εύκολο
τρόπο να το υποστηρίξουμε με ένα πείραμα ή μια δραστηριότητα. Έτσι, αποφύγαμε όσο μπορούσαμε την αναφορά
στον μικρόκοσμο. Όποτε έγινε αναφορά, έγινε με πολύ μεγάλη φειδώ, αφού θεωρούμε ότι στην ηλικία στην οποία
αναφερόμαστε, οι μαθητές είναι δύσκολο να αντιληφθούν θεωρητικά μοντέλα και αφηρημένες έννοιες.

2. ∆εν αναφέρουμε σχεδόν κανέναν τύπο της Φυσικής. Προσπαθήσαμε η πρώτη επαφή με τη Φυσική να γίνει ποιοτικά
και όχι ποσοτικά, μέσω της ανακάλυψης, με ευχάριστο και διασκεδαστικό τρόπο.

3. ∆ώσαμε ιδιαίτερη έμφαση στη διαδικασία των μετρήσεων καθώς και στην έννοια της αβεβαιότητας που
αναφέρεται σε αυτές. Και αυτό γιατί θεωρούμε ότι οι Φυσικές Επιστήμες (Φ.Ε.) δεν είναι απλώς συλλογές
εγκυκλοπαιδικών γνώσεων, θεωρητικών εννοιών και νόμων, αλλά καθορίζονται από τη μέθοδο που χρησιμοποιούν,
με βασικό συστατικό την επαλήθευση των προτεινόμενων νόμων και μοντέλων από την παρατήρηση και το
πείραμα, και αντιστρόφως.

4. Προσπαθήσαμε όλες οι δραστηριότητες και τα πειράματα να είναι όσο το δυνατόν ακίνδυνα, να γίνονται με απλά
μέσα, να συνάδουν άμεσα με το υπό μελέτη φαινόμενο, και να έχουν μικρές πιθανότητες αποτυχίας.
Γι’ αυτό στην κάθε δραστηριότητα ή πείραμα δίνονται αναλυτικές οδηγίες, τόσο για τους καθηγητές όσο και για
τους μαθητές, και όπου θεωρήσαμε απαραίτητο συνοδεύονται από αντίστοιχο βίντεο. Θελήσαμε τα πειράματα και
οι δραστηριότητες να ενσωματώνονται στη θεωρία, αποφεύγοντας έτσι το μοντέλο του ξεχωριστού βιβλίου
της θεωρίας και του εργαστηριακού οδηγού. Αυτή η προσπάθεια σίγουρα απαιτεί μεγαλύτερο χρόνο προετοιμασίας
από τη μεριά σας, αλλά θέλουμε να πιστεύουμε ότι η ανταμοιβή σας θα φανεί στα εκπαιδευτικά αποτελέσματα αλλά,
κυρίως, στα χείλη των μαθητών σας.

5. Όπως κάθε ανθρώπινο δημιούργημα έτσι και η επιστήμη είναι άμεσα συνυφασμένη με την ιστορία της. Η ιστορία
των Φ.Ε. –όπως και οποιαδήποτε ιστορία– αποτελεί μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και παράλληλα είναι
και ένα χρήσιμο διδακτικό εργαλείο. Γι’ αυτό αναφερθήκαμε σε σημαντικά ιστορικά στοιχεία, προσπαθώντας η
αναφορά να είναι ευχάριστη και ενδιαφέρουσα, διατηρώντας το μέτρο.

6. Θελήσαμε σε όλο το βιβλίο να παρουσιάσουμε τη στενή σύνδεση της επιστήμης με την τεχνολογία. Μια σύνδεση
που αποδεικνύει περίτρανα την ανάγκη για σοβαρή εκπαίδευση των μαθητών στις Φ.Ε., αφού θα τους δώσει τα όπλα
να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα του παρόντος αλλά και του μέλλοντος. Προβλήματα που έχουν να κάνουν με τη
διαχείριση της ενέργειας, την προστασία του περιβάλλοντος, τη δημιουργία του σπιτιού του μέλλοντος κλπ.

7. Για κάθε κεφάλαιο έχουμε δημιουργήσει πρόσθετο υλικό, που νομίζουμε ότι θα καλύψει οποιαδήποτε ανάγκη
ενός εκπαιδευτικού για το κάτι παραπάνω, όταν υπάρχει η αντίστοιχη ανταπόκριση από τους μαθητές του.
∆ημιουργήσαμε δηλαδή ένα βοήθημα παράλληλα με το βιβλίο.

8. Τέλος, δημιουργήσαμε ένα σύνολο καρτελών που ελπίζουμε να βοηθήσουν στην οργάνωση και παρουσίαση του
μαθήματος στην καθημερινή εκπαιδευτική πρακτική.

Η συγγραφική ομάδα

ανατροφοδότηση, είναι βέβαιη η αποτυχία του. Αντίθετα, ακόμη και ένα μέτριο πόνημα, με τη σωστή ανατροφοδό

6

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗΘ λω να ορ ζω
το μ λλον μου

Σε μερικές δεκαετίες από σήμερα, ο κόσμος μας θα
βρεθεί αντιμέτωπος με ορισμένες κλιματολογικές
αλλαγές για τις οποίες οι σύγχρονοι άνθρωποι θα είμαστε
υπεύθυνοι.
Οι πάγοι στις πολικές περιοχές λιώνουν. Η στάθμη της
θάλασσας ανεβαίνει.

Ορισμένες περιοχές του πλανήτη πλήττονται ολοένα
και πιο συχνά από ακραίες βροχοπτώσεις, ενώ άλλες
δοκιμάζονται από πυρκαγιές, καύσωνες και ξηρασίες.

Μία από τις βασικότερες αιτίες αυτών των φαινομένων
θεωρείται η αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου,
όπως του διοξειδίου του άνθρακα, στην ατμόσφαιρα.
Το διοξείδιο του άνθρακα προέρχεται κυρίως από
την καύση ορυκτών καυσίμων για τη λειτουργία των
εργοστασίων, για τις μεταφορές, ακόμη και για τη
λειτουργία των συσκευών του σπιτιού μας, όπως του
ψυγείου ή του φούρνου.

Μια ομάδα Ελλήνων φυσικών σε καλεί να αντιμετωπίσεις
σήμερα κιόλας τα προβλήματα που πρόκειται να
αντιμετωπίσεις στο μέλλον. Στο δικό σου μέλλον!

• Με τη βοήθεια αυτού του βιβλίου, θα μάθουμε αρχικά

να παρατηρούμε, να μετρούμε και να καταγράφουμε.
Η σωστή καταγραφή είναι το πρώτο βήμα για την
αντιμετώπιση οποιασδήποτε δυσκολίας. Θα βρούμε
λύσεις σε φαινομενικά άλυτα προβλήματα.
Θα μεταφέρουμε, για παράδειγμα, τον Παρθενώνα σε
άλλον τόπο, εκεί που –ποιος ξέρει!– ίσως χρειαστεί να
ζήσουμε σε μερικούς αιώνες από σήμερα.

• Στη συνέχεια, θα διερευνήσουμε κάθε πιθανό τρόπο

εξοικονόμησης ενέργειας σε ένα νέο, μελλοντικό,
ιδανικό σπίτι.

• Και, στο τέλος, θα γίνουμε μικροί ερευνητές-εφευρέτες.

Αξιοποιώντας τις γνώσεις μας, θα μελετήσουμε
τις υπάρχουσες και θα προτείνουμε νέες ιδέες για
διατάξεις μετατροπής-αποθήκευσης ενέργειας και
εξοικονόμησης πόρων.

7

Πώς θα είναι το σχολικόΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ
λεωφορείο σε 30 χρόνια
από σήμερα;

Θθαα ετίονασιχόεπδιωάςσεεισςύ!

Αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις,
καταγράφουμε, κατανοούμε,
προνοούμε, αλλάζουμε
συνήθειες, προτείνουμε.

Μαθαίνουμε!

Η Φυσική στην Α΄ Γυμνασίου
θα είναι φέτος συναρπαστική!

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣMΙΕOΥ-ΣΔΗΕΚΙΓΑΜΙ ΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ21AΘΗNA
00μ.X.
9

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣMΙΕOΥ-ΣΔΗΕΚΙΓΑΜΙ ΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ

2194AΘΗNAΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗμ.X.
Γιατί η πόλη είναι οι πολίτες της και όχι τα τείχη, Στην ψυχρή του Μουσείου αίθουσα
ούτε τα άδεια από ανθρώπους πλοία. την κλεμμένη, ωραία, κοιτώ
μοναχή Καρυάτιδα.
Θουκυδίδης,
Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου, 7.77.7 Κική ∆ημουλά, «Βρετανικό Μουσείο (Ελγίνου μάρμαρα)»,
Έρεβος, 1956

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗΑθηνα 2194 μ.Χ.

Μια μικρή ερευνητική ομάδα
καταπλέει στον Ιερό Βράχο της
Ακρόπολης των Αθηνών, ένα
μικρό νησί στο κέντρο
μιας βυθισμένης πολιτείας.

Τα τελευταία 200 χρόνια
η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει
σταθερά. Ώσπου...
οι πάγοι στη Γροιλανδία και την
Ανταρκτική αρχίζουν ξαφνικά να
λιώνουν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς.

Kαταρρακτώδεις βροχές, καθιζήσεις
εδαφών και παλιρροϊκά φαινόμενα
βυθίζουν την ιστορική πόλη και
καταστρέφουν πολλές άλλες σε όλο
τον πλανήτη.

Κανείς δεν πίστευε ότι τα λίγα
εκατοστά θα μπορούσαν να
μετατραπούν σε δεκάδες μέτρα
απρόβλεπτης ανόδου!

Ο Παρθενώνας πρέπει να διασωθεί.

Η αποστολή της ομάδας είναι να
προβεί στις απαραίτητες μετρήσεις
για να μελετήσει την εξέλιξη
του φαινομένου και να προτείνει
λύσεις για τη διάσωση ενός από
τα πιο εμβληματικά κτίρια της
ανθρωπότητας.

Οι μετρήσεις πρέπει να φτάσουν
το συντομότερο δυνατό στο Κέντρο
Ελέγχου και Πρόληψης Φυσικών
Καταστροφών.

Κάθε λεπτό μετράει!

1. MΕΤΡΗΣΕΙΣΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ

1η μ ρα της ρευνας

Η αποστολή φτάνει
στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης.

Το Ηρώδειο έχει σχεδόν
καλυφθεί από το νερό!

Οι ερευνητές, στην προσπάθειά
τους να υπολογίσουν την άνοδο
της στάθμης του νερού, μετρούν
διαστάσεις διαφόρων αντικειμένων

και αποστάσεις, με σκοπό
να βγάλουν συμπεράσματα
για τη μελλοντική εξέλιξη του

φαινομένου.

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣMΙΕOΥ-ΣΔΗΕΚΙΓΑΜΙ ΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ 1.1 Μ Ε Τ Ρ Ω Ν Τ Α Σ

ΤΟ ΜΗΚΟΣ

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗΜαθα νοντας να μετρ ς...

Όταν κοιτάζουμε τον χάρτη, είναι φανερό ότι η απόσταση
της Αθήνας από την Κόρινθο είναι μικρότερη από την
απόστασή της από την Πάτρα.

Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις,
τέτοιες συγκρίσεις δεν είναι και
τόσο εύκολες. Για παράδειγμα,
το άνοιγμα των χεριών σου είναι
μικρότερο ή μεγαλύτερο από
το ύψος σου;
Ή μήπως είναι ίσα;

Πάντως, κάθε τέτοια ποιοτική σύγκριση μηκών δεν συνιστά μέτρηση. Η μέτρηση πρέπει
να είναι ποσοτική, δηλαδή να μας πληροφορεί πόσες φορές είναι μεγαλύτερο ένα
μέγεθος από κάποιο άλλο ομοειδές μέγεθος.

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ1.1 ΜΕΤΡΩΝΤΑΣ ΤΟ ΜΗΚΟΣ
Αν παρατηρήσεις την εικόνα, είναι πολύ εύκολο να
αποφασίσεις ότι το κτίριο στα δεξιά είναι πολύ
ψηλότερο από τα διπλανά του.
Αν θεωρήσουμε ως μονάδα μέτρησης το ύψος ενός ορόφου,
τότε το ύψος των κτιρίων που βρίσκονται έξω από το νερό είναι
1, 3 και 4 όροφοι αντίστοιχα.

Μέτρηση είναι η σύγκριση ενός φυσικού μεγέθους με ένα άλλο ομοειδές μέγεθος,
το οποίο αυθαίρετα θεωρούμε ως τη μονάδα της μέτρησης.

Η αν γκη για μια κοιν μον δα μ τρησης

Ας υποθέσουμε ότι θες να μετρήσεις το Ο επιστημονικός τρόπος για να γράψεις το αποτέλεσμα
μήκος ενός τραπεζιού (Εικόνα Α) και ως της μέτρησης, λαμβάνοντας υπόψη και την
μονάδα μέτρησης θα χρησιμοποιήσεις το αβεβαιότητα, είναι ο εξής:
μήκος της ανοιχτής παλάμης σου (σπιθαμή).
( 4,5 ± 0,5 ) σπιθαμές.
Ποια τιμή θεωρείς πως αντιπροσωπεύει Στο αποτέλεσμα αυτό η αβεβαιότητα είναι ίση με 0,5
καλύτερα το πραγματικό μήκος του σπιθαμές, ενώ το τελευταίο ψηφίο της μέτρησης (5)
τραπεζιού; το λέμε αβέβαιο ψηφίο.
Μπορείς να εκτιμήσεις με μικρότερη αβεβαιότητα το
Είναι φανερό ότι το μήκος του τραπεζιού μήκος του τραπεζιού, αν σκεφτείς ότι το τμήμα του
είναι μεγαλύτερο από 4 και μικρότερο από τραπεζιού, πέρα από τις 4 σπιθαμές, είναι μικρότερο
5 σπιθαμές. Αυτό σημαίνει ότι δεν από μισή σπιθαμή και μεγαλύτερο από το ένα δέκατο
μπορούμε να το γνωρίζουμε με απόλυτη της σπιθαμής.
ακρίβεια και γι' αυτό λέμε ότι η μέτρηση
παρουσιάζει αβεβαιότητα. Με βάση αυτή την παρατήρηση
γράψε το αποτέλεσμα της
εκτίμησής σου με επιστημονικό
τρόπο:
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗΣπιθαμή

Εικόνα Α

Έστω τώρα ότι το ίδιο τραπέζι τo μετράει με τη σπιθαμή ∆ώσε το αποτέλεσμα με τα

του ένας συμμαθητής σου. Με βάση την Εικόνα Β της βέβαια ψηφία και ένα αβέβαιο

μέτρησης, ποια νομίζεις ότι είναι η καλύτερη εκτίμηση ή κατ’ εκτίμηση ψηφίο:

που βρήκε ο συμμαθητής σου για το μήκος του τραπεζιού;

Εικόνα Β Η αρχαιότερη, κοινή μονάδα μέτρησης που μας είναι
γνωστή είναι ο βασιλικός πήχης. Ήταν σε χρήση στην
Είναι βέβαιο ότι τα αποτελέσματα των δύο μετρήσεων αρχαία Αίγυπτο και διαιρούνταν σε 7 σπιθαμές, ενώ κάθε
δεν συμφωνούν. σπιθαμή διαιρούνταν σε 4 δάκτυλα.
Πού οφείλεται, άραγε, η διαφορά;
Ο αιγυπτιακός βασιλικός πήχης
Τι νομίζεις πως θα έπρεπε να συμβαίνει ώστε τα δύο
αποτελέσματα να συμφωνούν;

Αν σκέφτηκες ότι πρέπει να έχουν την ίδια ακριβώς
παλάμη οι δύο μαθητές, τότε:
Μόλις ανακάλυψες την ανάγκη για μια μονάδα μέτρησης
του μήκους η οποία θα είναι ίδια για όλους.

1.1 ΜΕΤΡΩΝΤΑΣ ΤΟ ΜΗΚΟΣ

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗΤο μ τρο

μια παγκ σμια μον δα μ τρησης μ κους

Γύρω στα τέλη του 18ου αιώνα, η Γαλλική Ακαδημία Ένα μέτρο (1 m) είναι περίπου το βήμα ενός ψηλού
Επιστημών πρότεινε τη δημιουργία μιας νέας ενήλικα. Το πάχος μιας ανθρώπινης τρίχας είναι περίπου
παγκόσμιας μονάδας μέτρησης μήκους, που θα βασιζόταν 0,00006 m και η απόσταση Γης - Σελήνης
σε κάποια «φυσική και αμετάβλητη βάση». 380 000 000 m.
Η νέα μονάδα θα αντικαθιστούσε τις πολλές και
διαφορετικές μονάδες μέτρησης που χρησιμοποιούνταν Είναι φανερό ότι στην περίπτωση πολύ μικρών
τότε στην Ευρώπη. Προτάθηκε ως μονάδα μήκους μια διαστάσεων (όπως το πάχος της ανθρώπινης τρίχας)
απόσταση ίση με το ένα δεκάκις εκατομμυριοστό θα ήταν πιο βολική μια μικρότερη μονάδα μέτρησης, ενώ
(1:10 000 000) της απόστασης μεταξύ του Βόρειου στην περίπτωση των πολύ μεγάλων (όπως η απόσταση
Πόλου και του Ισημερινού της Γης. Η νέα μονάδα, που Γης - Σελήνης) θα χρειαζόταν μια αρκετά μεγαλύτερη.
και σήμερα χρησιμοποιούμε (με άλλο, όμως, ορισμό) Έτσι, εκτός από το μέτρο, χρησιμοποιούμε τα
ως μία από τις θεμελιώδεις μονάδες του ∆ιεθνούς υποπολλαπλάσια και πολλαπλάσια του μέτρου, μερικά
Συστήματος Μονάδων (Système International d’Unités - από τα οποία φαίνονται στον παρακάτω πίνακα.
SI), ονομάστηκε μέτρο (meter) και συμβολίζεται ως 1 m.

Πίνακας 1: Υποδιαιρέσεις και πολλαπλάσια του μέτρου

Όνομα Σύμβολο Σχέση
Μικρόμετρο (micro - metre) μm 1 μm = 1/1 000 000 m
Χιλιοστόμετρο (milli - metre) mm 1 mm = 1/1000 m
Εκατοστόμετρο (centi - metre) cm 1 cm = 1/100 m
∆εκατόμετρο (deci - metre) dm 1 dm = 1/10 m
Χιλιόμετρο (kilo - metre) km 1 km = 1000 m

÷10 ÷100 ÷1000

Για να διευκολυνθείς στις mm cm m km
μετατροπές:

x10 x100 x1000

Η αποστολή έκανε τις πρώτες μετρήσεις. Για να εκπαιδευτείς και εσύ, ώστε να μπορέσεις μελλοντικά να τουςΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ
βοηθήσεις, σου ζητήθηκε να κάνεις κάποιες μετατροπές μονάδων:

Ύψος Καρυάτιδας Απόσταση Ακρόπολης Ύψος καθίσματος
στον Παρθενώνα: από την παλιά ακτογραμμή: (εδωλίου) Ηρωδείου:

236 cm-> 5,25 km-> 0,81 m->
m m mm

1.1 ΜΕΤΡΩΝΤΑΣ ΤΟ ΜΗΚΟΣ

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗM τρηση μ κους

Τα πιο συνηθισμένα όργανα μέτρησης μήκους:

• ο χάρακας
• το μέτρο
• η μετροταινία
• η μεζούρα

24 25 26 27 28 29 30

15 16 17 18 19 20 21 22 23

5 67 8 9 10 11 12 13 14

0 1 23 4

Έχουν αρίθμηση σε εκατοστά (cm) και ελάχιστη υποδιαίρεση Πώς να μετράς σωστά με τον χάρακα ή με τη μετροταινία:
το 1 mm. Αν δεν υπάρχουν άλλες αιτίες σφαλμάτων,
η αβεβαιότητα σε μια μέτρηση με τα όργανα αυτά είναι
ίση με το μισό της ελάχιστης υποδιαίρεσης, δηλαδή ίση
με 0,5 mm.

Ο αισθητήρας απόστασης

Με ποιον τρόπο πιστεύεις ότι ένα ρομποτικό αυτοκινητάκι
μπορεί να αποφεύγει διάφορα εμπόδια;

Αναζήτησε στο διαδίκτυο και άλλα όργανα που μετράνε
μήκη – αποστάσεις.

Αισθητήρας απόστασης Για την ορθή λήψη μιας μέτρησης μήκους με τον
με υπέρηχους χάρακα ή τη μετροταινία, πρέπει να κοιτάς κάθετα
το όργανο μέτρησης στο σημείο της μέτρησης.

Το σφάλμα που προκύπτει αν δεν κοιτάζουμε
κάθετα το όργανο μέτρησης ονομάζεται
σφάλμα παράλλαξης και είναι σημαντικό μόνο
αν το πάχος του οργάνου μέτρησης είναι μεγάλο.

20

Aς εξασκηθούμε στη διαδικασία μιας σωστής μέτρησης.ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΗΔΕΑΙΝΓΑΜΔΑΗ-ΜDΟEΣΙMΕOΥ-ΣΔΗΕΙΚΓΑΙΜΑΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ

1η δραστηρι τητα:

Μια Απλ Μ τρηση μ κους

Ένδειξη τέλους

Ένδειξη αρχής

Θα μετρήσεις το μήκος από ένα κόκκινο ξυλάκι χειροτεχνίας, χρησιμοποιώντας έναν χάρακα βαθμονομημένο σε
εκατοστά (cm) και με ελάχιστη υποδιαίρεση 0,1 cm. Ο χάρακας τοποθετήθηκε παράλληλα με το ξυλάκι, με μια κύρια
υποδιαίρεση της κλίμακάς του να συμπίπτει με το αριστερό άκρο από το ξυλάκι (ένδειξη αρχής). Ένδειξη τέλους
είναι η ένδειξη του χάρακα με βάση την υποδιαίρεση της κλίμακάς του που συμπίπτει με το δεξιό άκρο από το
ξυλάκι. Το μήκος από το ξυλάκι ισούται με τη διαφορά των δύο ενδείξεων.

Γράψε εδώ την ένδειξη αρχής Υπολόγισε τώρα το μήκος
Και εδώ την ένδειξη τέλους από το ξυλάκι χειροτεχνίας

Σε κάθε περίπτωση, μην ξεχάσεις να γράψεις και την κατάλληλη μονάδα μέτρησης.

LEARNING

Φυσική
A΄ γυμνασίου

Απογείωσε τις επιδόσεις σου στο μάθημα της Φυσικής
με πλούσιο έντυπο και ψηφιακό υλικό!

Βιβλίο μαθητή που περιλαμβάνει: Κωδικός ενεργοποίησης του ψηφιακού μαθησιακού
• Όλη την ύλη της Α΄ Γυμνασίου, σύμφωνα με το επίσημο πακέτου με 12μηνη πρόσβαση στην LMS εφαρμογή
Κlett Book-App*, που περιλαμβάνει:
πρόγραμμα σπουδών του Υπουργείου Παιδείας • Την ψηφιακή έκδοση του βιβλίου του μαθητή με όλες τις
• Εύληπτη παρουσίαση της θεωρίας με ενσωματωμένες
ερωτήσεις, δραστηριότητες και εργαστηριακές ασκήσεις
δραστηριότητες και πειράματα πλήρως διαδραστικές, βιντεο-πειράματα
• 400+ ασκήσεις και πειράματα • Πρόσθετο εκτυπώσιμο υλικό
• Πλούσια εικονογράφηση και fun facts

+Βιβλίο Klett Book-App

Απαιτείται συνεχής σύνδεση στο Internet
Δείτε τους όρους χρήσης στο www.klett.gr/termsba
Δείτε τις προδιαγραφές συσκευών στο www.klett.gr/physicsbooks

Μήπως οι λευκές στέγες που αντανακλούν Φαινόμενο του θερμοκηπίου www.klett.gr/physicsbooks
την ηλιακή ακτινοβολία δημιουργούν το
αντίθετο αποτέλεσμα κατά τη διάρκεια του Κάποια αέρια στην ατμόσφαιρα της Γης (με κυριότερο ISBN 978-960-582-140-1
χειμώνα; το διοξείδιο του άνθρακα) επιτρέπουν να περάσει
η ηλιακή ακτινοβολία προς τη Γη, αλλά δεν επιτρέπουν
Αν θέλαμε σε μια μεγαλούπολη οι ταράτσες στην ακτινοβολία που εκπέμπει η Γη να διαφύγει στο
να αντανακλούν το ηλιακό φως το καλοκαίρι διάστημα, αφού αυτή έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά
και να το απορροφούν τον χειμώνα, τι θα από την ηλιακή ακτινοβολία.
μπορούσαμε να κάνουμε;
Λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας, η ποσότητα
Βρες πληροφορίες στο διαδίκτυο για ειδικά του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα έχει
πάνελ που αλλάζουν χρώμα σκίασης, ανάλογα αυξηθεί, και αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση
με την περίοδο και τη φωτεινότητα. της θερμοκρασίας του πλανήτη μας.

Η ηλεκτροχρωματική τεχνολογία Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται φαινόμενο του
εφαρμόζεται ήδη σε παράθυρα αεροσκαφών θερμοκηπίου, λόγω της ομοιότητάς του (ως προς το
και εσωτερικούς καθρέπτες αυτοκινήτων. αποτέλεσμα) με αυτό που συμβαίνει στα θερμοκήπια,
Αναζήτησε όρους όπως «δυναμικό γυαλί», αν και ο μηχανισμός του είναι διαφορετικός.
«ηλεκτροχρωματικό κρύσταλλο»..

Ακτινοβολία Αέρια θερμοκηπίου
που ανακλάται
στην επιφάνεια

Εισερχόμενη
ηλιακή ακτινοβολία

Ακτινοβολία που
φτάνει στην επιφάνεια

Ακτινοβολία που ανακλάται
προς το διάστημα

151