1.4การระวังรักษาหนังสือ

การระวังรักษาหนังสือ

ใบความรู้ 1.4
เรือ่ ง การระวังรักษาหนังสืออ

จุดประสงค์ 1. นักเรียนสามารถบอกวิธีการระวังรักษา

หนังสือได้

2. สามารถสาธิตการปฏิบัติและการเปิดหนังสือ

ได้ถูกต้อง
การระวังรักษาหนังสือ - เป็นที่ทราบแล้วว่าหนังสือประกอบ

ด้วยส่วนต่างๆและแต่ละส่วนจะมีประโยชน์ ต่อผู้รู้จักใช้ ดัง

นั้นเราจึงควรระมัดระวังและรักษาหนังสือให้ดีที่สุด เพื่อให้ใช้

ประโยชน์ จากหนังสือได้นานและคุ้มค่าที่สุด เพื่อจะให้หนังสือ

มีสภาพคงทนถาวรใช้ประโยชน์ ได้นานจึงควรปฏิบัติดังนี้
การเปิดหนังสือใหม่
1) ให้วางหนังสือ โดยเอาสันหนังสือทาบกับพื้นโต๊ะ
2) เปิดปกหน้ าและปกหลังออก ให้ปกแนบกับพื้นโต๊ะ
3) ค่อยๆเปิดหนังสือทางด้านหน้ าครั้งละ 8-10 ใบ แล้วใช้

นิ้วหัวแม่มือที่สะอาดรีดตอนที่ติดกับสันให้เรียบ และเปิดทาง

ด้านหลังอีก ครั้งละ 8-10 ใบ
4) ปฏิบัติตามข้อ 3 ทำสลับกันไปเช่นนี้ จนกระทั่งหมดเล่ม

วิธีหยิบหรือจับหนังสือ
ให้จับที่ตรงกลางสันของหนังสือ เวลาเก็บหนังสือขึ้นชั้น

เอาทางสันออกข้างนอก และอย่าใส่หนังสือแน่นเกินไป

ใช้ที่กั้นหนังสือกันไม่ให้หนังสือล้ม เมื่อเปิดหน้ า

หนังสือ ใช้มือจับที่หัวมุมขวาของหนังสือ แล้วเปิดอย่าง

ระมัดระวัง

วิธีระวังรักษาหนังสือ
1) ไม่ควรเปิดหนังสืออ่าน โดยกางหน้ าหนังสืออย่างเต็ม

ที่ หรือกางเกิน 180 ํ
2) ไม่ควรทำเครือ่ งหมายใดๆในหนังสือ นอกจากเป็น

หนังสือส่วนตัว

3) เมื่ออ่านหนังสือยังไม่จบ ควรใช้ที่คั่นหนังสือคั่น

หนังสือไว้ ไม่ควรพับมุมหน้ าหนังสือ หรือใช้วัสดุที่มี

ความหนาคั่น จะทำให้กระดาษขาดหรือปกชำรุดได้ง่าย
4) อย่ากางหนังสือไว้แล้วคว่ำกับพื้นโต๊ะ จะทำให้สัน

หนังสือแยก
5) ควรเก็บหนังสือในอุณหภูมิที่เหมาะสม กล่าวคือ

อย่าให้หนังสือเปียกชื้นหรือร้อนอบอ้าวจนเกินไป

การจัดเก็บและการบำรุงรักษาหนังสือ

การจัดเก็บและการบำรุงรักษาหนังสือ เพื่อให้หนังสือที่

ท่านจัดหามามีอายุการใช้ประโยชน์ ได้ยาวนาน ห้องสมุด

จะต้องมีการจัดเก็บและบำรุงรักษาตลอดจนการให้คำ
แนะนำผู้ใช้ให้รู้จักการใช้หนังสือที่ถูกต้องเพื่อมิให้

หนังสือชำรุดเสียหาย

วิธีการจัดเก็บและบำรุงรักษาหนังสือ มีดังนี้
1. จัดหาชั้นวางหนังสือให้เพียงพอกับจำนวนหนังสือ การ

จัดหนังสือ อย่ายัดเหยียดหรือวางซ้อนทับกันอยู่บนชั้น

จะทำให้หนังสือชำรุดเร็วขึ้น

2. จัดหนังสือใส่แต่ละชั้นอย่างพอเหมาะ คือ ไม่ให้มากกว่า
2 ใน 3 ของแต่ละช่วงชั้น
3. จัดหาที่กั้นหนังสือ (Book end) มาใช้ให้เพียงพอที่กั้น

หนังสือจะช่วยกันมิให้หนังสือล้มหรือเลือ่ นหล่น อันจะทำให้

หนังสือชำรุดได้
4. ไม่ควรวางหนังสือในลักษณะซ้อนทับกัน เพราะเล่มล่าง

ๆ จะถูกน้ำหนักกดทับจนชำรุดควรจะวางแบบตั้งขึ้นให้แต่ละ

เล่มเป็นอิสระ ซึ่งจะทำให้สะดวกต่อการหยิบใช้ด้วย
5. หมั่นปัดกวาดฝุ่นที่ชั้นและขยับขยายหนังสือในแต่ละชั้น

อยู่เสมอ โดยเฉพาะหนังสือที่มีผู้ใช้น้ อย ทั้งนี้เพื่อจะได้ปัด

ฝุ่นและทำลายที่อยู่อาศัยของแมลงรวมทั้ งป้ องกันมิให้ปก

หนังสือของแต่ละเล่มติดกันแน่น
6. การนำหนังสือจัดเข้าชั้นควรใช้รถเข็นไม่ควรใช้วิธีหอบ

หนังสือไปเข้าชั้นเพราะอาจตกหล่นชำรุดได้
7. ควรเปลีย่ นหนังสือปกอ่อนให้เป็นปกแข็งให้มากที่สุด

เท่าที่จะทำได้ เพราะจะทนทาน กว่าและสามารถตั้งไว้กับ

ชั้นได้ ส่วนหนังสือปกอ่อนรูปเล่มจะอ่อนโค้ง เลือ่ นหล่น

จากที่กั้นและหล่นจากชั้นวางได้ง่าย
8. หนังสือที่มีรูปเล่มหนาใหญ่เป็นพิเศษ เช่น พจนานุ

กรมฉบับสมบูรณ์ หรือหนังสือแผนที่ ควรจะวางไว้บนโต๊ะ

ที่ทำไว้โดยเฉพาะเพราะอาจไม่สะดวกที่นำเข้าหรือออกใช้

การเคลือ่ นย้ายบ่อยๆ อาจทำให้หนังสือชำรุดได้

9. บริเวณที่เก็บหนังสือต้องเหมาะสม อย่าให้ถูกแดดหรือ

ความชื้น ถ้าจำเป็นต้องเก็บในบริเวณนั้นก็ต้องหาทาง

ป้องกัน ถ้าเป็นไปได้ ห้องสมุดควรติดตั้งเครือ่ งปรับอากาศ

ซึ่งสามารถควบคุมอุณหภูมิและความชื้น ซึ่งจะช่วยรักษา

สภาพของหนังสือให้คงทนได้ดียิ่งขึ้น

ใบงานที่ 1.4 (แผ่นที่ 1)
เรือ่ ง วิธีการเปิดหนังสือ

คำชี้แจง ให้นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๆ ละ 3 คน และให้แต่ละ

กลุ่มศึกษาใบความรู้ เรือ่ งวิธีการเปิดหนังสือใหม่ พร้อมทั้ง

ออกมาสาธิตวิธีการเปิดหนังสือให้ถูกต้อง

ใบงานที่ 1.4 (แผ่นที่ 2)
เรือ่ ง การระวังรักษาทรัพยากรสารนิเทศ
คำชี้แจง ให้ตอบคำถามต่อไปนี้มาพอสังเขป (ค้นคว้าจาก

หนังสือหรือ website)
1. จงยกตัวอย่าง การกระทำที่แสดงถึงการระมัดระวังรักษาในการ

ใช้หนังสือ อย่างน้ อย 5 ข้อ
………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………...

.................................…………………………………………………………………………………………………………….......

2. นักเรียนคิดว่าหนังสือมีความจำเป็นต่อชีวิตมากหรือน้ อย

อย่างไร
………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………......…………………….................

3. นักเรียนคิดว่าหนังสือที่ดีควรมีลักษณะอย่างไร
…………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………………………...................

4. ปัจจุบันเทคโนโลยีมีความก้าวหน้ าจึงทำให้มี E-Book

เกิดขึ้น ดังนั้นนักเรียนคิดว่าหนังสือในรูปแบบเล่มกระดาษ


จะยังเป็นที่ต้องการอยู่ หรือไม่ อย่างไร
…………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………….......................................................

5........ นักเรียนอธิบายความแตกต่างระหว่างหนังสือรูปแบบเล่ม

กระดาษ กับ E-Book
…………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………