สุขศึกษาและพลศึกษา ม.1 การเคลื่อนไหว

วชิ าสุขศึกษาและพลศึกษา

ช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

เร่ือง การเพมิ่ พูนความสามารถในการเคล่ือนไหว

ครูผู้สอน รัตนศักด์ิ จนั ทรรวงทอง

ตวั ชี้วดั
 เพิ่มพูนความสามารถของตนตามหลกั การเคลื่อนไหวที่ใชท้ กั ษะ

กลไกและทกั ษะพ้ืนฐานที่นาํ ไปสู่การพฒั นาทกั ษะการเล่นกีฬา
(พ ๓.๑ ม.๑/๑)

การเคลื่อนไหวทใี่ ช้ทกั ษะกลไก
การเคล่ือนไหวส่วนต่าง ๆ ของร่างกายที่เป็ นผลจากการ
ทาํ งานของประสาทควบคุมการเคล่ือนไหว ส่ังงานให้
กลา้ มเน้ือหดตวั หรือเหยียดตวั เป็ นผลให้เกิดแรงต่อเอ็น
กระดูกและขอ้ ต่อท่ีกลา้ มเน้ือยึดอยโู่ ดยรอบทาํ ให้ร่างกาย
เกิดการเคล่ือนไหว

ประโยชน์ของการเคล่ือนไหวทใี่ ช้ทกั ษะกลไก มีดงั น้ี

๑) การเจริญเติบโต การเคลื่อนไหวช่วยใหค้ นเรามีการเจริญเติบโตและพฒั นาไปตามวยั
๒)ความแข็งแรง การเคล่ือนไหวจะทาํ ใหก้ ลา้ มเน้ือส่วนท่ีออกแรงมีความแขง็ แรง หาก

ขาดการเคล่ือนไหว กลา้ มเน้ือจะออ่ นแอ ทาํ ใหท้ รวดทรงของร่างกายผิดปกติไปดว้ ย
๓) การทํางาน การเคล่ือนไหวในชีวิตประจาํ วนั เช่น การยกส่ิงของ การนง่ั การกม้ การ

เอ้ือมหยิบสิ่งของ หากไดศ้ ึกษาวิธีการเคล่ือนไหวแต่ละประเภท จะช่วยใหส้ ามารถ
ทาํ งานไดน้ านและมีประสิทธิภาพ ไมป่ วดเมื่อย ไมป่ วดหลงั หรือเกิดการบาดเจบ็

๔) การออกกาํ ลงั กายและการเล่นกฬี า จะตอ้ งมีการเคลื่อนไหว เช่น
การวง่ิ การหยดุ การกระโดด การเตะ การทุ่ม การจบั การเล้ียงลกู
การลม้ หากนาํ วิธีการเคล่ือนไหวไปใชอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

กจ็ ะทาํ ใหไ้ ดค้ วามเร็ว ความแรงหรือความไกล และไม่เกิดการ
บาดเจบ็ ไดง้ ่าย ๆ

การเคลื่อนไหวทใ่ี ช้ทกั ษะกลไกทนี่ ําไปสู่การพฒั นาทกั ษะการเล่นกฬี า

หลกั การเคล่ือนไหวทางกลไกท่ีนาํ ไปใชใ้ นการเลน่ กีฬา มีดงั น้ี
๑) วตั ถจุ ะเคล่ือนที่ไดต้ อ้ งมีแรงมากกวา่ แรงที่
เกิดจากความตา้ นของวตั ถุ เช่น ถา้ เราใชม้ ือ
ดนั กาํ แพง กาํ แพงจะไม่ ขยบั เขย้อื นเพราะ
แรงของเรามีนอ้ ยเกินไป แต่ถา้ ใชร้ ถ
แทรกเตอร์ดนั กาํ แพงกาํ แพงกจ็ ะพงั ลงอยา่ ง
ง่ายดาย การใชแ้ รงแบบน้ีใชก้ บั การเขา้ สกรัม
(Scrum) ในกีฬารักบ้ีฟุตบอล

๒) การจะหยดุ วตั ถุที่กาํ ลงั เคล่ือนที่
จะตอ้ งออกแรงใหม้ ากกวา่ แรงท่ีวตั ถุ
เคลื่อนที่และมีทิศทางตรงกันข้าม
เช่น ขณะที่เราว่ิงเร็ว และตอ้ งการจะ
หยุด เช่น ว่ิงรับบอล จะตอ้ งเอนตวั
ไปขา้ งหลงั พร้อมกบั กา้ วเทา้ ขา้ งหน่ึง
ออกไปยนั พ้ืนขา้ งหนา้

๓) ถ้าต้องการเปลี่ยนทิศทางของวตั ถุที่
กาํ ลงั เคลื่อนท่ีแรงที่ใชต้ อ้ งมีมากพอ และ
ส่งไปยงั ทิศทางท่ีตอ้ งการ เช่น การตีลูก
เทเบิลเทนนิส การเตะลูกฟุตบอล หรือถา้
ตอ้ งการเล้ียงลูกฟุตบอลหลบหลีกฝ่ ายตรง
ขา้ มจะตอ้ งใชแ้ รงจากเทา้ บงั คบั ลูกฟุตบอล
ใหไ้ ปในทิศทางท่ีตอ้ งการ

๔) ถา้ ตอ้ งการเปล่ียนอตั ราความเร่งของวตั ถุ จะตอ้ งใชแ้ รงในทิศทางเดียวกนั
เพื่อเพ่มิ ความเร่งใหม้ ากข้ึนและใชแ้ รงในทิศทางตรงขา้ มเพื่อลดอตั ราความเร่งลง
เช่น การวิ่งระยะทาง ๑๐๐ เมตร เมื่อเริ่มออกวิ่งใน ๒๐ เมตร แรกตอ้ งใชแ้ รง
ในทิศทางเดียวกนั เพื่อเพ่มิ ความเร็วมากข้ึน โดยมุ่งตรงไปยงั เส้นชยั เม่ือผา่ น
เสน้ ชยั แลว้ และตอ้ งการหยดุ ว่งิ
จึงตอ้ งใชแ้ รงร้ังตวั ในทิศทางตรงกนั ขา้ ม
ดว้ ยการเอนลาํ ตวั ไปขา้ งหลงั และเหยยี ด
ขาไปขา้ งหนา้ เพ่อื ลดอตั ราความเร่งลง

๕) การใชแ้ รงใหม้ ีประสิทธิภาพหรือออกแรงกระทาํ ต่อวตั ถุไดด้ ี ควรยนื อยบู่ น
พ้ืนผวิ แขง็ ๆ ทาํ ใหร้ ่างกายรักษาการทรงตวั ไดด้ ี เช่น การเดิน การว่ิง การกระโดด หรือ
การกระทาํ อ่ืน ๆ ดว้ ยการยก การผลกั การดึง เมื่อใชเ้ ทา้ ดนั พ้ืน พ้ืนจะดนั เทา้ กลบั ดว้ ย
แรงขนาดเดียวกนั ทาํ ให้ตวั เราเคลื่อนข้ึนขา้ งบนหรือไปขา้ งหนา้ เมื่อเราเดิน ว่ิง หรือ
กระโดดบนพ้ืนทรายหรือพ้ืนหิมะลึก ๆ แมเ้ ราจะออกแรงดนั เทา้ มาก แต่เทา้ ของเราจะ
สามารถส่งแรงดนั ต่อพ้ืนหิมะที่ร่วนซุยไดเ้ พียงเลก็ นอ้ ย เพราะพ้ืนทรายหรือหิมะมีแรง
ขนาดเลก็ นอ้ ยเท่า ๆ กบั ท่ีโตต้ อบกลบั มาเพอ่ื ดนั ใหเ้ ทา้
ของเราดนั ตวั ข้ึน เช่น การเล่นกีฬาวอลเลยบ์ อลชายหาด
ตอ้ งเพม่ิ แรงกระโดดมากข้ึน

๖) การเสียดทานของฐานท่ีรองรับเป็นปัจจยั สาํ คญั ของการทรงตวั ก่อนที่จะมีการ
เคลื่อนไหวต่อไป ซ่ึงพ้ืนที่ล่ืนจะทาํ ใหก้ ารเคล่ือนไหวไม่เป็นไปตามท่ีตอ้ งการ เช่น การ
เลน่ บาสเกตบอลบนพ้ืนสนามท่ีลื่น ขณะท่ีว่งิ ไปรับลูกหรือขณะท่ีข้ึนทาํ คะแนนจะทาํ ให้
ลื่นลม้ ได้ เน่ืองจากการขาดแรงเสียดทานที่ฐานจะทาํ ใหเ้ สียการทรงตวั ไดง้ ่าย การสวม
รองเทา้ ท่ีผลิตข้ึนตามชนิดของกีฬาจึงเป็นส่ิง
จาํ เป็นอยา่ งยงิ่ ดงั น้นั นกั บาสเกตบอล
ตอ้ งสวมรองเทา้ ท่ีใชเ้ ลน่ บาสเกตบอล
นกั กรีฑาตอ้ งสวมรองเทา้ ท่ีใชเ้ ล่นกรีฑา
ประเภทน้นั ๆ

แรงเสียดทานจะมีมากนอ้ ยเพียงใดข้ึนอยกู่ บั สภาวะความเสียดทานระหวา่ ง
เทา้ และพ้ืนที่รองรับตวั เรา เม่ือแรงเสียดทานสูงโอกาสที่จะไดร้ ับบาดเจ็บ
จากการล่ืนไถลจะลดนอ้ ยลง และยงั ช่วยให้
การเปล่ียนทิศทางในทนั ทีขณะที่
เคล่ือนไหวร่างกายเป็นไปอยา่ งมี
ประสิทธิภาพ

๗) การจดั ส่วนต่าง ๆ ของร่างกายหรือวตั ถุ โดยให้จุดศูนยถ์ ่วง (จุดที่มีน้าํ หนกั ของ
ร่างกายหรือวตั ถุกระจายออกไปรอบ ๆ ข้างได้เท่ากัน) ตกอยู่ในใจกลางของ
พ้ืนฐานที่รองรับวตั ถุใหไ้ ดม้ ากท่ีสุดเพื่อเพ่ิมความมนั่ ใจในการทรงตวั เช่น การหิ้ว
ของหนกั ๆดว้ ยแขนขวา
จะตอ้ งเอียงตวั ไปทางซา้ ย หรือเมื่อ
นกั กีฬาโบวล์ ิงปล่อยลูกโบวล์ ิง
(bowling) ออกไป จะบิดเอียงลาํ ตวั
และกางแขนออกเพื่อการทรงตวั

การศึกษาและเรียนรู้วธิ ีการเคล่ือนไหวและรู้จกั เพิ่มพนู ความสามารถใน
การเคลื่อนไหวของตนเพอื่ นาํ ไปใชใ้ นการออกกาํ ลงั กายหรือเล่นกีฬา จะทาํ ให้
เกิดความปลอดภยั และเกิดประสิทธิภาพ

การเพม่ิ พูนความสามารถใน
การเคล่ือนไหว