กฎหมายแรงงาน

กฎหมายแรงงาน

สัญญาจา้ งแรงงาน

สัญญาคืออะไร ?

ปพพ. มาตรา ๕๗๕ บัญญัติวา "อนั วาสัญญาจางแรงงานนัน้ คือ
สญั ญาซ่งึ บคุ คลคนหน่ึงเรยี กวา ลูกจาง ตกลงทาํ งานใหแกบคุ คลอกี
คนหน่ึง เรยี กวานายจาง และนายจางตกลงจะจายสินจางใหตลอด
ระยะเวลาทที่ าํ งานให"
ในขณะท่ี พรบ.คุมครองแรงงาน พ.ศ. ๒๕๔๑ มาตรา ๕ บญั ญตั ิวา
"สัญญาจางแรงงาน หมายความวา สญั ญาไมวาจะเป็นหนังสอื หรือ
ดวยวาจาระบุชัดเจน หรือเป็นที่เขาใจโดยปรยิ ายซ่ึงบคุ คลหน่ึงเรียก
วาลูกจางตกลงจะทํางานใหแกบคุ คลอกี คนหน่ึงเรียกวานายจาง
และนายจางตกลงจะใหคาจางตลอดระยะเวลาทที่ ํางานให"

"สญั ญาจ้างแรงงาน" มลี ักษณะทีสาํ คญั คือ

1.ตองเป็นขอตกลงระหวางฝายนายจางกับฝายลกู จาง
2.ฝายลูกจางตกลงวาจะ "ทาํ งาน" หรอื ใชแรงงานใหแกฝายนายจางโดย
ฝายนายจางจะจาย "คาจาง" ตอบแทน สญั ญาจางแรงงานจึงเป็นสญั ญา
"ตางตอบแทน" เป็นการเอา "แรงงานไปแลกกับเงนิ คาจาง"
ดงั นัน้ หากนายจางไมมอบหมายงาน แตลกู จางพรอมจะทํางานตาม
สัญญาจางแรงงานนายจางกย็ งั มี "หนี้" ทจ่ี ะตองชาํ ระหนี้คาจางตอบแทน
3.สัญญาจางแรงงานอาจเกิดข้ึนโดย
ก) มหี ลักฐานเป็นหนังสอื
ข) ตกลงกันดวยวาจา
ค) เกดิ ข้ึนโดยปริยาย

สญั ญาการจา้ งงาน คอื สญั ญาทีทําขนึ ระหว่างนายจา้ งและลกู จา้ ง
เปนการกําหนดหรอเปนตกลงเกียวกับสิทธแิ ละหน้าทขี องนายจา้ งและลูกจ้าง

นายจาง = จะตองจายคาจางใหลูกจางตลอดเวลาทีล่ กู จางทาํ งานให จะไดมาก
นอยแคไหนก็และแตจะตกลงกัน
ลกู จาง = จะทาํ งานใหแกนายจาง นอกจากนี้จะตองซ่อื สตั ย เพ่อื รกั ษาประโยชน
ของนายจาง นัน่ คอื ไมนําขอมลู เกีย่ วกบั งบดลุ ลกู คา หรือราคาของบริษทั ไปเผย
แพรหรือทํางานในกิจการอยางเดยี วกันในสถานประกอบการท่เี ป็นคูแขง
สญั ญาจางแรงงานแมจะไมไดมีการตกลงกันเป็นลายลกั ษณอักษร แตนายจางให
ลกู จางมาชวยทํางานแมไมมกี ารทาํ เป็นหนังสอื สัญญาจางแรงงาน กถ็ ือวามี
"สญั ญาจางแรงงาน" เกิดข้ึนแลว
นอกจากนัน้ สญั ญาจางแรงงานอาจเกิดข้นึ โดย "ปรยิ าย" ก็ได กลาวคือ ไมมีการ
พดู ตกลง หรือเขียนเป็นลายลกั ษณอกั ษร แตอาจเกิดข้นึ โดยพฤติการณวานายจาง
ตกลงรับลูกจางเขาทาํ งานและพรอมจะจายคาจางให

ข้อแนะนําก่อนทจี ะเรมทํางานควรทจี ะตกลงเกียวกบั
การจ้างงานให้ชดั เจนตามกฎหมายแล้วนายจา้ งมีหนา้ ที

จัดทําสญั ญาการจางงานเป็นลายลกั ษณอักษร ภายในระยะเวลาหน่ึงเดือน
หลังจากที่ไดเริ่มงานตามที่ตกลงกันไว โดยจดั ทําเป็นสองฉบับ
ลงลายมอื ช่อื (เซน็ ช่อื ) ในสัญญาดังกลาว
มอบใหแกลูกจาง อานพจิ ารณา และลงลายมือช่ือรับรอง
เม่อื ทงั้ สองฝายเซ็นช่อื ในสัญญาแลว แตละฝายจะเก็บสญั ญาการจางงานไว
คนละฉบบั

เนือหาของสัญญาการจ้างงาน

1.ช่อื และท่ีอยขู องคูสัญญา คอื ทงั้ ของนายจางและลูกจาง
2.ระยะเวลาจางงาน ตองระบเุ วลาท่เี ริ่มทํางาน

ไมม่ สี ัญญาจ้างแรงงาน แต่อาจตกลงดว้ ยวาจา
หรอโดยปรยาย แล้วจะใช้หลกั ฐานอะไร?

1.ขอมูลการโอนเงิน หรอื จายเงินสดลูกจางก็อาจถายภาพตอนรบั
เงนิ เดอื นก็ได
2.การสงประกนั สงั คม หลกั ฐานตางๆ ที่อยูกบั ประกันสังคม โดย
เฉพาะรายละเอยี ดการสงเงนิ สมทบ
3.พยานบุคคล
4.รายละเอียดการทาํ งานที่ลูกจางทํา เชน ทําเอกสาร หรืออเี มลล
ของนายจาง การขอใชสิทธิวันหยุด
5.วิถีชวี ติ ประจาํ วนั ยอมกอใหเกิดพยานหลกั ฐานทางวทิ ยาศาสตร
6.หาพยานหลักฐานเอง
7.การเก็บขอมูล ควรสงอีเมลลเกบ็ ไวดวย เพ่อื ปองกันขอมลู หาย

การบอกเลิกสญั ญาการจา้ งงาน

การบอกเลกิ สัญญาการจางงาน สามารถกระทําไดทงั้ จากฝาย
นายจางและลกู จาง

ศึกษาเง่อื นไขการบอกเลกิ สญั ญาการจางงาน ท่รี ะบุไวในสัญญา
การจางงานใหเขาใจ โดยเฉพาะสวนท่เี กย่ี วกับระยะเวลาทจ่ี ะตอง
แจงนายจางลวงหนา ทัง้ นี้เพ่อื ปองกนั ไมใหมีการฟองรองกนั ใน
ศาลแรงงาน หากวาในสญั ญาการจางงานไมไดระบรุ ะยะเวลาท่ี
ตองบอกลวงหนา กข็ อใหถือตามกฑหมายวาดวยระยะเวลาทต่ี อง
บอกลวงหนาในกรณีท่ีจะบอกเลกิ สญั ญาการจางงาน คอื 4 สัปดาห
จนถึงวนั ที่ 15 หรือวันสุดทายของเดอื น การบอกเลกิ สัญญาการ
จางงานในชวงระยะทดลองงาน ระยะดงั กลาว อยทู ่ี 14 วัน

การบอกเลกิ สัญญาจา้ ง มี 2 ลกั ษณะดงั นี

1. สญั ญาจางไมไดกําหนดระยะเวลาการจางเอาไว
เราสามารถทาํ การบอกเลกิ สญั ญาจางไดโดยบอกกลาว
ลวงหนาโดยทาํ เป็นหนังสอื ออกมาเพ่อื ใหอีกฝายหน่ึง
ทราบ โดยเราจะบอกลวงหนาไดไมเกนิ 3 เดือน
หากนายจางเป็นฝายท่ีตองทาํ การยกเลิกจางหรอื เลกิ จาง
งานในทนั ที นายจางตองจายคาจางลวงหนาใหแกลูกจาง
เม่ือนายจางเป็นฝายบอกเลิกจางลกู จาง นายจางจะตอง
จายคาชดเชนใหแกลกู จางตามมาตรา 118 พระราช
บญั ญตั คิ มุ ครองแรงงาน 2541

2. สัญญาจางกําหนดระยะเวลาการจางไว
ในกรณีนี้ สัญญาจางจะสิน้ สดุ ลงเม่ือครบกําหนดระยะเวลาในสัญญาจางโดย
ไมจําเป็นตองบอกลวงหนา ซ่งึ การท่นี ายจางยกเลกิ สญั ญาจางนัน้ จาํ เป็นท่ี
ตองระบสุ าเหตไุ วดวย ไมอยางนัน้ อาจจะผดิ กฎหมายไดและสูญเสยี ผล
ประโยชนของนายจางเองได โดยในสวนนี้ มสี ่งิ ที่เราตองควรรดู งั นี้
ในกรณีที่นายจางเป็นฝายบอกเลกิ สัญญาจาง หากนายจางไมระบุเหตุผลไว
ในหนังสอื บอกเลกิ สัญญาจาง นายจางจะยกเหตตุ ามมาตรา 119 ไมตอง
จายคาชดเชยข้ึนมาอางทีหลงั ไมได ซ่งึ ขอจาํ กัดนี้อยแู คในสวนของการหอง
เรียกคาชดเชน ไมรวมถงึ การฟองเรียกเงนิ จางแทนการบอกกลาวลวงหนา
และเร่อื งเรียกคาเสียหาย
ในกรณีที่นายจางเป็ นฝายบอกเลิกสัญญาจาง
พรอมเหตผุ ล นายจางก็ไมจาํ เป็นทจ่ี ะตอง
จายคาชดเชยแกลูกจาง

แตไ่ มว่ า่ อยา่ งไรกต็ าม การบอกเลิกสัญญาจ้างนัน
นายจ้างกไ็ ม่จาํ เปนทจี ะต้องมีการจา่ ยเงินคา่ ชดเชยเสมอไป
โดยยังมีกรณีทนี ายจา้ งไมจ่ ําเปนทีจะตอ้ งจา่ ยคา่ ชดเชยแกล่ ูกจ้างดังตอ่ ไปนี

1.เม่ือลกู จางทจุ ริตตอหนาที่ รวมไปถึงกระทาํ ความผิดทางอาญาโดยเจตนาแกนายจาง
2.เม่ือลกู จางจงใจใหนายจางไดรับความเสียหาย
3.เม่อื ลกู จางมีความประมาท จนเป็นเหตุใหนายจางไดรบั ความเสยี หายขัน้ รุนแรง
4.เม่อื ลูกจางฝาฝืนขอบังคบั เกย่ี วกับการทาํ งานหรือมีการฝาฝืนระเบียบ คาํ สงั่ ของ

นายจางโดยวาชอบดวยกฎหมายและมคี วามเป็นธรรม และนายจางกไ็ ดมกี ารตัก
เตอื นเป็นหนังสือแลว ยกเวนในบางกรณีทนี่ ายจางไมจําเป็นตองตักเตือนอยางกรณี
รายแรง (หนังสอื เตอื นใหมีผลบังคบั ไมเกินหน่ึงปีนับตงั้ แตวนั ทลี่ ูกจางไดกระทาํ
ความผดิ )
5.เม่ือลูกคางละทิง้ หนาท่ีเป็นระยะเวลา 3 วันตดิ ตอกนั ไมวาจะมีวนั หยดุ คนั่ หอื ไม
ก็ตาม โดยไมมีเหตอุ ันควร
6.เม่อื ลกู จางไดรับโทษทางกฎหมายอยางเชนจําคุกตามคาํ พิพากษา ยกเวนแตการกระ
ทาํ โดยประมาทหรอื ลหโุ ทษ

เมือนายจา้ งทาํ การบอกเลิกสญั ญาจ้างลกู จา้ งแลว้ หากเปนการบอกเลิกสญั ญาจ้างโดยที
จะต้องมกี ารจา่ ยเงนิ ชดเชย นายจ้างจะต้องมีการจา่ ยเงินตามมาตรา 118 ในลักษณะดงั นี

1.สาํ หรับลกู จางทาํ งานติดตอกนั ครบอยางนอยหน่ึงรอยยสี่ บิ วนั แตไมครบหน่ึงปี ตองจาย
ไมนอยกวาคาจางอตั ราสดุ ทายสามสิบวันหรือไมนอยกวาคาจางของการทาํ งานสามสิบ
วนั สุดทาย

2.สําหรบั ลกู จางทํางานติดตอกนั ครบหน่ึงปีแตไมครบหกปี ตองจายไมนอยกวาคาจาง
อัตราสุดทายเกาสิบวนั หรอื ไมนอยกวาคาจางของการทาํ งานเกาสบิ วันสดุ ทาย

3.สาํ หรบั ลกู จางทํางานครบตดิ ตอกนั สามปีแตไมถึงหกปี ตองจายไมนอยกวาคาจางอตั รา
สุดทายหน่ึงรอยแปดสิบวัน หรอื ไมนอยกวาคาจางของการทาํ งานหน่ึงรอยแปดสบิ วัน
สดุ ทาย

4.สําหรับลูกจางทาํ งานติดตอกันครบหกปีแตไมถงึ ยีส่ ิบปี ตองจายไมนอยกวาคาจาง
อัตราสดุ ทายสองรอยสี่สิบวนั หรอื ไมนอยกวาคาจางของการทาํ งานสองรอยส่สี ิบวนั
สดุ ทาย

5.สําหรับลกู จางทํางานติดตอกนั ยี่สบิ ปีข้นึ ไป ตองจายไมนอยกวาคาจางอตั ราสดุ ทายสาม
รอยวัน หรือไมนอยกวาคาจางของการทาํ งานสามรอยวันสุดทาย

แหลงอางองิ
1. Businesplus. (2564). สญั ญาจางแรงงาน. สืบคนเม่อื 11 มถิ นุ ายน 2565,
จาก https://www.businessplus.co.th/Activities/ขาวสาร-hrm-c021/สัญญาจางแรงงาน-v5806
2. MoneyHUB. (2559). การบอกเลิกสญั ญาจางงาน. สืบคนเม่ือ 11 มถิ ุนายน 2565,
จาก https://moneyhub.in.th/article/employment-contract-cancellation/

เบญญา ตระกูลเชวงดฐิ ม.5/5 เลขท1่ี 4