วิวัฒนาการ ของศิลปะไทย
วิวัฒนาการของศิลปะไทย (Thai Art) ในระยะแรก ศิลปะไทยได้รั ด้ บ รั อิทธิพธิลจากศิลปะและวัฒ วั นธรรมจาก ประเทศอินเดีย ต่อมาได้รั ด้ บ รั อิทธิพธิลจากประเทศเพื่อ พื่ นบ้า บ้ น ทำ ให้ก ห้ าร สร้า ร้ งสรรค์ศิลปกรรมทั้ง ทั้ งานสถาปัตยกรรม ประติมากรรม จิตจิรกรรม งานประณีต ณี ศิลป์ และศิลปหัต หั ถกรรมอื่น ๆ มีลั มี ลั กษณะคล้ายคลึงกับงาน ต้นแบบที่ได้รั ด้ บ รั อิทธิพธิลมา และเมื่อ มื่ มีทั มี ทั กษะความชำ นาญพัฒ พั นาฝีไม้ ลายมือ มื มากขึ้น ขึ้ จึง จึ เริ่มริ่สร้า ร้ งสรรค์ศิลปกรรมด้ว ด้ ยอุดมคติความเชื่อ ชื่ ที่มี ลักษณะเฉพาะตัว
สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ภาพการล่าสัตว์ที่ผาแต้ม อำ เภอ โขงเจียม มนุษ นุ ย์รู้ ย์ จั รู้ ก จั การประดิษดิฐ์เ ฐ์ ครื่อ รื่ งมือ มื เครื่อ รื่ งใช้ ที่อยู่อ ยู่ าศัย รวมถึงการสร้า ร้ งสรรค์งานศิลปะ ซึ่ง ซึ่ ส่ว ส่ นใหญ่เ ญ่ ป็น ป็ ภาพที่เกี่ยวกับ พิธีพิก ธี รรมและการใช้ชี ช้ วิ ชี ตวิ เครื่องปั้นดินเผาพบที่ ตำ บลบ้าน เชียง จังหวัดอุดรธานี
สมัยประวัติศาสตร์ 1. สมัยทวารวดี (พุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๖) สัน สั นิษนิฐานว่า ว่ ศูนย์ก ย์ ลางของอาณาจัก จั รอยู่บ ยู่ ริเริวณจัง จั หวัน วั ครปฐม อยุธยา ลพบุรี ราชบุรี และสุพ สุ รรณบุรี เพราะพบโบราณสถานและ โบราณ วัต วั ถุจำ ถุ จำนวนมาก นอกจากนี้ยั นี้ ง ยั มีปมี รากฏในภาคตะวัน วั ออกและภาคตะวัน วั ออก เฉียงเหนือ นื ด้ว ด้ ย พระพุทธรูป รู มีลั มี ลั กษณะเฉพาะ คือ พระนาสิกสิ ไม่โม่ ด่ง ด่ พระโอษฐ์ห ฐ์ นา พระพุทธรูปศิลปะทวารวดี
2. สมัยศรีวิชัย (พุทธศตวรรษที่ 13-14) สันนิษฐานว่าอาณาจักรศรีวิชัยมีอาณาเขตตั้งแต่ บริเวณภาคใต้ของประเทศไทย ไปจนถึงเกาะสุมาตราและเกาะชวา ศิลปะสมัยศรีวิชัยส่วนมากเกี่ยวเนื่องกับพระพุทธศาสนาลัทธิ มหายาน จึงมักพบประติมากรรมรูปพระโพธิสัตว์ พระโพธิสัธิต สั ว์ท ว์ รงอาภรณ์ และเครื่อ รื่ งประดับอย่า ย่ งกษัตริย์ริ ย์ พระพัก พั ตร์อ่ ร์ อ่ อนโยน พระโพธิสัธิตสัว์อว์วโลกิเตศวร อำ เภอไชยา จังจัหวัดวัสุร สุ าษฎร์ธร์านี
3. สมัยลพบุรี (พุทธศตวรรษที่ ๑๖-๑๘) อาณาจัก จั รลพบุรีห รี รือ รื ละโว้ มีอ มี าณาเขตบริเริวณภาคกลาง ภาคตะวัน วั ออก และภาคตะวัน วั ออกเฉียงเหนือ นื ของประเทศไทย ศิลปะในสมัย มั ลพบุรีไรี ด้รั ด้ บ รั อิทธิพธิลมาจากขอม ประติมากรรมมัก มั สร้า ร้ งขึ้น ขึ้ จากโลหะและการสลักศิลา พระพุทธรูป รู จะมีลั มี ลั กษณะ พระพัก พั ตร์สั้ ร์ น สั้ เป็น ป็ รูป รู สี่เ สี่ หลี่ยมพระโอษฐ์แ ฐ์ บะกว้า ว้ ง พระกรรณยาวประดับ ดั ด้ว ด้ ยกุณ กุ ฑล ส่ว ส่ นด้า ด้ นสถาปัตยกรรมนิยนิมสร้า ร้ งปราสาท หินหิ ปราสาทหินพิมพิาย จัง จั หวัด วั นครราชสีม สี า
4. สมัยล้านนา (พุทธศตวรรษที่ ๑๘-๒๓) ) อาณาจัก จั รล้านนาหรือ รื เชีย ชี งแสน มีศู มี ศู นย์ก ย์ ลางอยู่ท ยู่ างภาคเหนือ นื ของประเทศไทย พบ โบราณสถานและโบราณวัต วั ถุจำ ถุ จำนวนมากที่ อำ เภอเชีย ชี งแสนจัง จั หวัด วั เชีย ชี งราย และอำ เภอ เมือ มื ง จัง จั หวัด วั เชีย ชี งใหม่ ประติมากรรมที่ปรากฎได้แ ด้ ก่ พระพุทธรูป รู และลวดลายประดับ ดั โบราณสถาน พระพุทธรูป รู ในสมัย มั ล้านนาจะมีลั มี ลั กษณะพระวรกายอวบอูม พระพัก พั ตร์อิ่ ร์ อิ่ม ท่านั่ง นั่ ขัด ขั สมาธิเธิพชรสถาปัตยกรรมแบบล้านนาที่พบ เช่น ช่ เจดีย์ ดี วั ย์ ด วั เจ็ด จ็ ยอด จัง จั หวัด วั เชีย ชี งใหม่ เจดีย์วั ย์ ด วั เจ็ด จ็ ยอด จัง จั หวัด วั เชีย ชี งใหม่
5. สมัยสุโขทัย (พุทธศตวรรษที่ ๑๘-๒๐) ) ศิลปะสุโ สุ ขทัยได้รั ด้ บ รั อิทธิพธิลมาจากพระพุทธศาสนานิกนิายเถรวาท ลัทธิลัธิ ลั งกาวงศ์ ประติมากรรมในสมัย มั สุโ สุ ขทัยมีรู มีป รู แบบที่งดงามโดยเฉพาะพระพุทธรูป รู ซึ่ง ซึ่ มีพ มี ระวรกาย โปร่ง ร่ พระโอษฐ์ยิ้ ฐ์ มยิ้พระศกแบบก้นหอย เเจดีย์วั ย์ ด วั เจ็ด จ็ แถว จัง จั หวัด วั สุโ สุ ขทัย เจดีย์ที่ ย์ ที่ เป็น ป็ ศิลปะแบบสุโ สุ ขทัยแท้ พระพุทธชินชิราชวัดวัพระศรีรัรีตรันมหาธาตุ-ตุ เครื่อ รื่ งสัง สั คโลก วรมหาวิหวิาร จังจัหวัดวัพิษพิณุโ ณุ ลก
6. สมัยอยุธยา (พุทธศตวรรษที่ ๑๘-๒๔) ศิลปะอยุธยามีรู มีป รู แบบทางศิลปะหลากหลายเนื่อ นื่ งจากอาณาจัก จั ร มีร มี ะยะวลายาวนาน ด้านประติมากรรม - สมัย มั อยุธยาตอนต้น พระพุทธรูป รู เป็น ป็ ศิลปะแบบอู่ทอง - สมัย มั อยุธยาตอนกลาง สร้า ร้ งพระพุทธรูป รู ที่มีเ มี ครื่อ รื่ งทรงแต่ยัง ยั มีเ มี ครื่อ รื่ งทรงไม่ม ม่ าก เรีย รี กว่า ว่ ทรงเครื่อ รื่ งน้อ น้ ย - สมัย มั อยุธยาตอนปลาย พระพุทธรูป รู มีเ มี ครื่อ รื่ งทรงมากเรีย รี กว่า ว่ ทรงเครื่อ รื่ งใหญ่ พระพุทธรูปทรงเครื่อ รื่ งใหญ่ ภายในอุโบสถ วัด วั หน้า น้ พระเมรุ
ด้านสถาปัต ปั ยกรรม สถาปัตยกรรมที่ปรากฏในสมัย มั อยุธยาในช่ว ช่ งแรก คือ ปรางค์และเจดีย์ ดี ต ย์ ามแบบ อย่า ย่ งศิลปะของลพบุรีแ รี ละสุโ สุ ขทัย ต่อมาได้เ ด้ปลี่ยนแปลงเป็น ป็ รูป รู แบบ ของตนเอง พระราชวัง วั นารายณ์ร ณ์ าชนิเวศน์ จัง จั หวัด วั ลพบุรี เจดีย์วั ย์ ด วั พระศรีส รี รรเพชญ์ จัง จั หวัด วั พระนครศรีอ รี ยุธยา
7. สมัยรัตนโกสินทร์ (พุทธศตวรรษที่ ๒๕-ปัจ ปั จุบัน) ศิลปะสมัย มั รัต รั นโกสินสิทร์ เป็น ป็ ศิลปะที่ถ่ายทอดมาจากศิลปะอยุธยาในสมัย มั รัต รั นโกสินสิทร์มี ร์ ก มี ารสร้า ร้ งพระพุทธรูป รู ให้ต่ ห้ ต่ างไปจากสมัย มั อยุธยาในช่ว ช่ งสมัย มั รัช รั กาลที่ ๔ เป็น ป็ ต้นมา ได้มี ด้ ก มี ารติดต่อกับชาวต่างชาติมากขึ้น ขึ้ ทำ ให้แ ห้ นวคิดศิลปะของต่างชาติเข้า ข้ มามี ส่ว ส่ นในการสร้า ร้ งสรรค์ศิลปะไทย ตั้ง ตั้ แต่นั้น นั้ เป็น ป็ ต้นมา เห็น ห็ ได้จ ด้ ากลักษณะของพระพุทธรูป รู ที่มีค มี วามเหมือ มื นจริงริมากขึ้น ขึ้ สถาปัตยกรรมและจิตจิรกรรมมีก มี ารผสมผสานศิลปะตะวัน วั ตกและศิลปะตะวัน วั ออกเข้า ข้ มาในศิลปะไทย พระที่นั่งนั่จักจัรีมรีหาปราสาท ภายในพระบรม มหาราชวังวักรุงเทพมหานคร พระศรีศรีากยทศพลญาณ พระประธานพุทธมณฑลสุท สุ รรศน์ จังจัหวัดวันครปฐม
ศิลปะล้านนา ซึ่ง ซึ่ มัก มั เรีย รี กว่า ว่ แบบเชีย ชี งแสน คือ พระวรกายอวบอูม พระพัก พั ตร์อิ่ ร์ อิ่ม ยิ้มยิ้สำ รวม กระเกตุ มาลาเป็นรูป รู ต่อมกลม และดอกบัว บั ตูม ตู
วั ด วั ต ะ พ า น หิ น หิ จั งจั ห วั ด วั สุ โสุข ทั ย พ ร ะ พุ ท ธ รู ป รู ปู น ปั้ น ข น า ด ใ ห ญ่ ศิ ล ป ะ
วัด วั พระศรีรั รี ต รั นศาสดาราม
ส มั ย มั ล พ บุ รี เป็ น ป ร า ส า ท หิ น หิ ท ร ง ข อ ม โ บ ร า ณ แ บ บ บ า ป ว น ตั้ งตั้ อ ยู่ ใยู่น อำ เ ภ อ พิ ม พิ า ย จั งจั ห วั ด วั น ค ร ร า ช สี ม สี า