บัญชีซื้อขายสินค้า

หน่วยที่ 1

ความรู้เบื้องต้นเก่ียวกับธุรกิจซ้ือขายสินค้า



ธุรกิจซ้อื ขายสินคา้ คอื ธรุ กิจประเภทซอ้ื มาขายไป
มลี กั ษณะ คือ กิจการซ้ือสนิ คา้ สาเร็จรูปจาก
ผมู้ าอนื่ มาจาหน่าย

มิได้ทาการผลิตเอง โดยอาจจะขายปลีกหรือขายส่ง
ให้กบั บริษทั ห้างร้าน และบคุ คลธรรมดา

สินคา้ (Goods) หรอื ผลิตภัณฑ์ (Product)
หมายถึง ส่ิงของทม่ี ีตัวตน จับตอ้ งได้เคลอ่ื นย้ายได้
สามารถนาเอาไปเปน็ กรรมสทิ ธิไ์ ด้ ในอดตี จะมกี ารใช้
สินคา้ แลกเปลย่ี นกัน แต่ปจั จุบนั ใชเ้ งนิ ตราแลกเปลยี่ น

ในธรุ กิจซอ้ื ขายสนิ ค้า สินคา้ หรือผลติ ภัณฑ์ เป็นสิ่งท่ี

สามารถตอบสนองความตอ้ งการของผูบ้ ริโภคได้ โดยมี

วัตถุประสงคใ์ นการหากาไร หรอื อาจกลา่ วไดว้ ่า สินค้า

คือ สิ่งของทกี่ จิ การจาหน่ายน่นั เอง เช่น เครือ่ งสาอาง
เส้อื ผ้า รองเทา้ รถยนต์ เครือ่ งคอมพวิ เตอร์ เปน็ ต้น

1. สนิ ค้าทม่ี ีลกั ษณะไม่ถาวร คือ ใชง้ านได้ไม่นานหรือใชแ้ ล้วหมดไป ได้แก่ สนิ ค้า
อุปโภคบริโภค เชน่ นา้ มนั พชื ผงซกั ฟอก สบู่ ยาสีฟนั เครือ่ งสาอาง เปน็ ตน้ หรือ
วัสดุสานกั งาน เช่น ดนิ สอ ปากกา น้ายาลบคาผดิ ลวดเย็บกระดาษ กระดาษถ่าย

เอกสาร เปน็ ต้น

แบ่งออกเปน็ 2 ประเภท คือ

2. สินค้าท่มี ลี กั ษณะถาวร คือ ใช้แลว้ ไมห่ มดไป แตจ่ ะเส่อื มสภาพลงเร่ือย ๆ
และเม่ือถงึ เวลาระยะเวลาหนึง่ เกินกว่า 1 ปี ก็จะหมดอายกุ ารใชง้ าน ได้แก่
รถยนต์ รถจักรยานยนต์ เคร่ืองปรับอากาศ เคร่ืองคอมพวิ เตอร์ กล้องถา่ ยรูป

เครอื่ งพิมพ์ เครอ่ื งถ่ายเอกสาร เฟอรน์ เิ จอร์ เปน็ ตน้

ในการดาเนนิ ธุรกจิ ซอื้ ขายสนิ ค้า จาเป็นอยา่ งย่ิงท่ีจะต้องมีสินค้าไวใ้ นครอบครองอยา่ งเพียงพอไม่
นอ้ ยหรอื มากเกินไป

• หากมีสินค้าน้อยเกินไปอาจทาให้สินค้าขาดมือ ไม่มีหรือไม่พอจาหน่าย อาจมีผลกระทบต่อกิจการ
เช่น อาจเสยี ส่วนแบ่งในตลาด หรอื ขาดความน่าเชอ่ื ถอื ในทางตรงกนั ขา้ ม

• หากมีสินค้าไว้มากเกินไป นอกจากเงินทุนจะจมในสินค้าแล้ว จะทาให้เกิดสินค้าล้าสมัย และอาจทา
ใหม้ ีค่าใช้จ่ายสงู เกนิ ความจาเป็น ซ่ึงจะส่งผลต่อราคาสนิ คา้ ตอ่ หนว่ ยให้มรี าคาสูงตาม

ดังนั้น ผู้บริหารจะต้องมีความรู้และประสบการณ์ทางด้านบริหารจัดการท่ีจะทาให้มีสินค้าใน
ปริมาณที่เหมาะสมเพียงพอต่อการจาหน่าย การจัดซื้อและการบริหารจัดการเก่ียวกับสินค้าคงคลังจึงเป็น
ส่งิ ทส่ี าคัญอย่างหน่งึ ในการประกอบธุรกจิ

• หน่วยงานทร่ี บั ผดิ ชอบหรือดแู ลลูกคา้ เช่น คลังสนิ ค้าจัดทาใบขอซ้อื ส่งให้ฝ่ายจดั ซือ้
• ฝ่ายจดั ซื้อพจิ ารณา และขออนุมตั ผิ บู้ รหิ าร ถ้าไดร้ ับอนุมัติ จะจดั ทาใบสั่งซื้อสนิ คา้

ส่งให้ผูข้ าย ถ้าไม่ไดร้ ับอนมุ ัติ สง่ เรอื่ งคืนหน่วยงานทีข่ อซอ้ื ในขัน้ ตอนที่ 1
• เมอื่ ผู้ขายไดร้ ับใบส่ังซ้อื สินค้า
• หากซื้อเป็นเงินสดจะจัดเตรียมสินคา้ และส่งใหผ้ สู้ ัง่ ซอ้ื พรอ้ มใบกากับภาษี/ใบเสรจ็ รบั เงิน
• หากซอ้ื เปน็ เงินเชือ่ จะส่งเรอ่ื งให้ฝา่ ยเครดิตพิจารณา หากไดร้ ับอนุมตั ิก็จะจดั

เตรียมสนิ ค้าและส่งให้ผสู้ งั่ ซื้อพรอ้ มใบกากบั ภาษี/ใบกากบั สนิ ค้า/ใบสง่ ของหาก
ไม่ไดร้ ับอนมุ ตั จิ ะแจ้งใหผ้ ซู้ อื้ ทราบ
• เม่ือผ้สู ัง่ ซอ้ื ไดร้ บั สนิ ค้า จาต้องมกี ารตรวจสอบ ปริมาณ คณุ ภาพ และคณุ ลักษณะของสนิ คา้ วา่
ถูกต้องตรงกับทตี่ ้องการหรือไม่ และจดั ทาใบรบั สนิ คา้ เพอ่ื บันทกึ รายละเอียดของสนิ ค้า

ในปัจจุบันเทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามามีบทบาทในชีวิตประจาวันมากข้ึน

การติดต่อสื่อสารจึงทาได้ง่ายและมีหลายวิธี ดังน้ันการสั่งซื้อสินค้าจึงเป็นไปอย่าง

สะดวกรวดเร็ว สาหรับกิจการขนาดเล็กหรือกิจการเจ้าของคนเดียว การส่ังซ้ือสินค้า

จะไม่ยุ่งยาก เพราะส่วนใหญ่เจ้าของกิจการจะเป็นผู้ดาเนินการเอง ไม่มีขั้นตอน
ยุ่งยาก เพราะสามารถตัดสนิ ใจไดด้ ้วยตนเอง

1. สั่งซื้อโดยตรงกบั ผูป้ ระกอบการหรอื ผขู้ าย
2. สง่ั ซื้อทางโทรศพั ท์
3. สัง่ ซื้อทางโทรสาร
4. สั่งซื้อทางจดหมายอิเลก็ ทรอนกิ ส์
5. สั่งซ้ือทาง Facebook/line
6. สง่ั ซอื้ ทางเวบ็ ไซต์

เงือ่ นไขเกยี่ วกบั การให้เครดติ และสว่ นลดเงนิ สด (Credit terms and cash discounts) คอื
ข้อตกลงระหว่างผูซ้ ้ือสนิ คา้ และผู้ขายสินคา้ เกย่ี วกบั เง่อื นไขการชาระเงินหรอื ระยะเวลาในการใหเ้ ครดติ
รวมทงั้ ส่วนลดเงินสดเพือ่ ใหผ้ ้ซู ้อื สินคา้ และผู้ขายสนิ คา้ ได้รบั ความพงึ พอใจและประโยชน์สงู สุด

ลาดบั เง่อื นไข ความหมาย หมายเหตุ

1 N/30 ให้ผู้ซื้อสนิ คา้ ชาระหนใ้ี หผ้ ูข้ ายสินคา้ ภายใน 30 วันนบั จากวันทป่ี รากฏในใบกากบั สินคา้ /ใบกากับภาษี

2 2/10, N/30 ใหผ้ ู้ซอ้ื สนิ ค้าชาระหนใ้ี ห้ผู้ขายสินคา้ ภายใน 30 วันนับจากวนั ที่ปรากฏในใบกากบั สนิ ค้า/ใบกากบั ภาษี
แต่หากชาระหนภี้ ายใน 10 วนั นบั จากวันเดยี วกนั จะใหส้ ่วนลด 2%

3 N/EOM ใหผ้ ้ซู ้ือสินคา้ ชาระหน้ีใหผ้ ขู้ ายสินค้าภายในสนิ้ เดอื นของเดือนที่ซอ้ื สนิ คา้

4 2/10 EOM ให้ผซู้ ือ้ สนิ คา้ ชาระหนใ้ี หผ้ ขู้ ายสนิ คา้ ภายในสิ้นเดอื นของเดอื นถัดไป แต่หากชาระหน้ีภายในวันที่ 10
ของเดือนถัดไป จะใหส้ ว่ นลด 2%

2.1 ส่วนลดการค้า (Trade discount) คือ สว่ นลดทจี่ ูงใจใหผ้ ูซ้ ื้อสนิ ค้า ซ้อื สนิ ค้าในปรมิ าณมาก ๆ
โดยผขู้ ายสินค้าจะกาหนดเกณฑก์ ารใหส้ ว่ นลดไวล้ ว่ งหนา้ เปน็ จานวนเงนิ หรอื อตั รารอ้ ยละจากราคา
สินค้าทต่ี ง้ั ไวห้ รอื เกิดจากการตอ่ รองกนั ระหว่างผู้ซอื้ สนิ คา้ และผูข้ ายสินคา้ เชน่

- ซ้อื ไม่เกิน 50 ชนิ้ คดิ ชน้ิ ละ 18 บาท
- ซื้อ 51-100 ช้นิ คดิ ชิน้ ละ 16.50 บาท
- ซ้ือ 101-200 ชิน้ คิดชิน้ ละ 14.00 บาท
ส่วนลดการค้าเปน็ รายการที่ไม่ตอ้ งบนั ทกึ บัญชีทงั้ ในสมดุ บัญชขี องผซู้ ้อื สินคา้ และผขู้ ายสินค้าท้ัง
2 ฝ่ายจะบนั ทึกด้วยจานวนสทุ ธิ

ด้านผู้ซื้อสินค้า ดา้ นผขู้ ายสนิ คา้

เดบติ ซ้อื สินค้า XX เดบติ เงินสด/ลกู หน้ีการคา้ XX

เครดิต เงินสด/เจา้ หนกี้ ารค้า XX เครดิต ขายสินค้า XX

ตวั อยา่ งที่ 1 ร้านค้าแหง่ หน่งึ กาหนดราคาสินคา้ ไว้ 8,000 บาท ใหส้ ว่ นลด 10%

ใหท้ า 1. คานวณสว่ นลดการค้าและราคาทีซ่ อื้ ขายจรงิ
2. บนั ทึกรายการในสมดุ รายวนั ทว่ั ไป

1. คานวณสว่ นลดการคา้ และราคาทีซ่ ้อื ขายจริง

ราคาสนิ คา้ 8,000 บาท

หัก สว่ นลดการคา้ (8,000 x 10 %) 800 บาท

ราคาที่ซื้อขายจริง ( 8,000 – 800 ) 7,200 บาท

ดา้ นผซู้ อื้ สนิ ค้า ดา้ นผูข้ ายสนิ คา้

เดบติ ซอ้ื สนิ คา้ 7,200 เดบิต เงินสด/ลกู หนี้การค้า 7,200
เครดติ เงินสด/เจ้าหนก้ี ารคา้ 7,200
เครดติ ขายสนิ ค้า 7,200

2.2 สว่ นลดเงนิ สด (Cash discount) คอื สว่ นลดทีจ่ งู ใจใหผ้ ซู้ ือ้ สนิ คา้ ชาระหนี้ใหผ้ ู้ขายสนิ ค้าโดยเรว็ หรือ
ก่อนวันครบกาหนดตามที่ตกลงกัน ส่วนลดเงินสดเป็นรายการท่ีต้องบนั ทึกบญั ชีท้ังในสมุดบญั ชีของผู้ซื้อ
สินค้าและผขู้ ายสนิ ค้า

ทางดา้ นผู้ซ้อื สนิ ค้า เรียกว่า ส่วนลดรับ (Purchase discount)
ทางด้านผขู้ ายสินค้า เรยี กว่า สว่ นลดจ่าย (Sales discount

1. วธิ ีบนั ทกึ จานวนเต็ม (Gross Method) วธิ นี ี้จะบันทกึ รายการซือ้ สินคา้ โดยใชจ้ านวนเงนิ เตม็ ตาม
ใบกากบั สนิ คา้

2. วิธบี นั ทกึ จานวนสทุ ธิ (Net Method) วธิ นี ีจ้ ะบันทึกรายการซ้ือสินคา้ โดยใชจ้ านวนเงนิ ตามใบกากบั
สนิ ค้า หักด้วยส่วนลดเงินสดทีจ่ ะได้รบั เมื่อชาระหนภ้ี ายในกาหนดเวลา

1. วธิ บี ันทกึ จานวนเต็ม (Gross Method) วธิ ีน้จี ะบนั ทกึ รายการซ้ือสินค้าโดยใช้
จานวนเงนิ เต็มตามใบกากับสนิ ค้า

• หากกิจการชาระหนี้ค่าสินค้าภายในกาหนดเวลาที่จะได้รับส่วนลด จะบันทึก
ส่วนลดไว้ในบัญชีส่วนลดรับ

• หากผู้ชาระหน้ีเกินกว่ากาหนดเวลาท่ีจะได้รับส่วนลด ก็จะบันทึกรายการชาระหน้ี
ตามปกติ ถึงแม้ว่าซ้ือสินค้าจะมีความประสงค์จะรับส่วนลด แต่หากมีความจาเป็น
ไม่สามารถชาระหนี้ภายในกาหนดเวลาที่จะได้รับส่วนลดได้ ก็ถือเป็นเรื่องปกติของ
การทาการค้า ดงั นนั้ วิธีนจี้ ึงเป็นวิธีท่นี ิยมใช้ทว่ั ไป

ว.ด.ป ด้านผ้ซู ้อื สินคา้ ด้านผขู้ ายสนิ ค้า
เดบิต ลูกหนีก้ ารคา้ XX
วันที่ซอ้ื / เดบิต ซ้อื สินค้า XX
ขายสินค้า เครดติ เจา้ หนก้ี ารคา้ XX เครดิต ขายสนิ คา้ XX
เดบติ เงินสด XX
วันทชี่ าระหน/้ี เดบิต เจ้าหนี้การค้า XX
รับชาระหนภี้ ายใน สว่ นลดจ่าย XX
กาหนดเวลาได้รับ เครดติ เงนิ สด XX เครดิต ลกู หนกี้ ารคา้ XX
สว่ นลดเงินสด
สว่ นลดรบั XX เดบิต เงินสด XX
วันทชี่ าระหน/้ี เครดิต ลูกหน้ีการค้า XX
รับชาระหนี้เกิน เดบติ เจ้าหนี้การคา้ XX
กาหนดเวลาได้รับ เครดิต เงนิ สด XX
ส่วนลดเงนิ สด

การคานวณหรือการนับวันครบกาหนดชาระหน้ีเป็นสิ่งสาคัญท่ีท้ังสองฝ่ายจะต้องปฏิบัติให้
ตรงกันเพื่อใหท้ ั้งสองฝ่ายได้รบั ประโยชนส์ งู สดุ โดยมีวธิ กี ารคานวณวันครบกาหนด 2 กรณี ดงั นี้

1. กรณนี บั ต้งั แตว่ ันทม่ี ีการตกลงซ้อื ขายสนิ คา้ จนครบจานวนวนั ทีม่ กี ารตกลงกัน
2. กรณีนับวนั ถดั จากวันที่มกี ารตกลงซ้อื ขายสนิ คา้ จนครบจานวนวนั ทีม่ กี ารตกลงกนั

ตวั อยา่ งที่ 2 รา้ นค้าแหง่ หนง่ึ กาหนดราคาสนิ ค้าไว้ 8,000 บาท ใหส้ ่วนลด 10%

และลดให้อีก2% เนอื่ งจากผซู้ ้อื สนิ คา้ จ่ายเป็นเงนิ สด

ใหท้ า 1. คานวณวันครบกาหนด
2. คานวณวันสุดท้ายท่จี ะได้รับส่วนลดเงนิ สด
กรณนี ับต้ังแต่วันทีม่ กี ารตกลงซื้อขายสนิ ค้า จนครบจานวนวันทมี่ ี
การตกลงกัน

1. คานวณส่วนลดการค้าและราคาท่ีซื้อขายจริง

ราคาสินคา้ 8,000 บาท

หกั สว่ นลดการค้า (8,000 x 10 %) 800 บาท

ราคาท่ซี อื้ ขายจรงิ ( 8,000 – 800 ) 7,200 บาท

มกราคม 25X1 กมุ ภาพนั ธ์ 25X1
อ จ อ พ พฤ ศ ส อ จ อ พ พฤ ศ ส

1234 1
5 6 7 8 9 10 11 2345678
12 13 14 15 16 17 18 9 10 11 12 13 14 15
19 20 21 22 23 24 25 16 17 18 19 20 21 22
26 27 28 29 30 31 23 24 25 26 27 28

ตวั อยา่ งท่ี 3 เมื่อวันท่ี 2 สิงหาคม 25X1 รา้ นคา้ แหง่ หนง่ึ ขายสนิ คา้ ใหล้ กู คา้ รายหนงึ่

ราคา 10,000 บาท ใหส้ ว่ นลด 5% เงอ่ื นไขการชาระเงิน N/30 ตอ่ มา
เมื่อวนั ที่ 31
สงิ หาคม 25X1 ผูซ้ ้อื สินค้านาเงนิ มาชาระให้

ใหท้ า บนั ทึกรายการในสมุดรายวนั ท่ัวไป

ว.ด.ป. ดา้ นผู้ซอ้ื สินค้า ด้านผูข้ ายสินคา้

25X1 ส.ค. 2 เดบิต ซือ้ สินคา้ 9,500 เดบิต ลกู หนีก้ ารคา้ 9,500

เครดิต เจ้าหน้ีการคา้ 9,500 เครดิต ขายสินคา้ 9,500

31 เดบิต เจ้าหนีก้ ารค้า 9,500 เดบติ เงนิ สด 9,500
เครดติ เงินสด 9,500 เครดติ ลูกหนี้การคา้ 9,500

ตัวอย่างที่ 4 เมอื่ วันท่ี 6 มนี าคม 25X1 ร้านคา้ แหง่ หน่งึ ขายสินค้าใหล้ ูกคา้ รายหน่งึ

ราคา 6,000 บาท ให้สว่ นลด 5% เง่ือนไขการชาระเงิน 2/10, N/30
ต่อมาเม่ือวนั ท่ี 16 มีนาคม 25X1 ผู้ซื้อสินคา้ นาเงินมาชาระให้

ให้ทา 1. บันทกึ รายการในสมุดรายวันทว่ั ไป

ว.ด.ป. ด้านผซู้ ือ้ สนิ ค้า ดา้ นผู้ขายสินค้า

25X1 ม.ี ค. 6 เดบติ ซอ้ื สินค้า 5,700 เดบิต ลูกหน้ีการค้า 5,700
เครดติ เจา้ หน้กี ารค้า 5,700 เครดติ ขายสนิ ค้า 5,700

16 เดบติ เจ้าหนี้การค้า 5,700 เดบิต เงินสด 5,586
เครดิต เงนิ สด 5,586 สว่ นลดจา่ ย 114
สว่ นลดรบั 114
เครดติ ลกู หน้ีการคา้ 5,700

1. เงอ่ื นไขเกยี่ วกับคา่ ขนส่งสนิ ค้าสาหรบั การซอ้ื ขายสินค้าในประเทศ มี 2 เงือ่ นไข คอื

1.1 FOB shipping point (Free on board shipping point) คือเงื่อนไขท่ีกาหนดให้ ส่งมอบ
สินค้าต้นทาง เง่ือนไขนี้ผู้ซ้ือสินค้าจะเป็นผู้รับผิดชอบค่าขนส่งสินค้าจากต้นทาง (หมายถึงท่าเรือ/
สถานีขนส่ง/สถานีรถไฟ/สนามบิน) ถึงร้านค้าของผู้ซ้ือหรือสถานที่ท่ีผู้ซื้อสินค้ากาหนด ค่าใช้จ่ายส่วนนี้
ถือเปน็ คา่ ขนส่ง (Delivery Expense) หรอื คา่ ขนส่งเขา้ (Freight-In/Transportation-In)



2. เงอ่ื นไขเก่ียวกบั คา่ ขนสง่ สนิ ค้าสาหรับการซ้ือขายสินค้าระหว่างประเทศ มี 3 เงื่อนไขคือ

2.1 FOB (Free on board) คอื เงอื่ นไขทกี่ าหนดใหส้ ง่ มอบสนิ ค้าตน้ ทาง เงอ่ื นไขนีผ้ ู้
ซอ้ื สนิ ค้าจะเปน็ ผรู้ ับผดิ ชอบค่าระวางหรือค่าขนส่งสินค้าจากตน้ ทาง

2.2 C&F (Cost and Freight) คือเงอื่ นไขท่กี าหนดให้ส่งมอบสินคา้ ปลายทาง เงอ่ื นไข
นี้ ผู้ขายสินคา้ จะเปน็ ผ้รู บั ผิดชอบค่าระวางหรอื ค่าขนส่งสนิ คา้ จากตน้ ทาง

2.3 CIF (Cost Insurance and Freight) คอื เง่ือนไขทก่ี าหนดให้ส่งมอบสินคา้
ปลายทาง เงือ่ นไขนี้ผ้ขู ายสนิ ค้าจะเปน็ ผูร้ ับผดิ ชอบค่าระวางหรือค่าขนสง่ สนิ คา้ จากตน้ ทาง เงื่อนไข
ลักษณะนจี้ ะ ประกอบด้วยค่าสินค้า ค่าเบ้ียประกนั ภยั และค่าระวางหรือคา่ ขนส่งสนิ ค้าไว้ดว้ ยกัน

เง่ือนไข FOB shipping point : กรณีผ้ซู ้ือสนิ คา้ จา่ ยคา่ ขนส่ง ผขู้ ายสินค้า
ไมต่ ้องบันทกึ รายการ
ผูซ้ ้ือสินคา้

เดบติ ค่าขนสง่ เข้า XX
เครดติ เงนิ สด XX

เงื่อนไข FOB shipping point : กรณีผ้ขู ายสนิ คา้ จ่ายค่าขนสง่ แทน-ซอ้ื ขายสนิ ค้าเปน็ เงินสด/เงนิ เชอ่ื

ผซู้ ้ือสินคา้ ผู้ขายสนิ ค้า

เดบติ ค่าขนสง่ เข้า XX เดบติ ลูกหนก้ี ารคา้ -ผซู้ ือ้ สินค้า XX
เครดติ เจา้ หนกี้ ารคา้ -ผ้ขู ายสินค้า XX เครดิต เงนิ สด XX

เงื่อนไข FOB destination : กรณีผู้ขายสนิ คา้ จ่ายค่าขนส่ง ผู้ขายสนิ ค้า
ผ้ซู ้อื สินค้า
เดบติ คา่ ขนสง่ ออก XX
ไม่ตอ้ งบนั ทกึ รายการ เครดิต เงินสด XX

เง่อื นไข FOB destination : กรณีผ้ซู ื้อสนิ คา้ จ่ายค่าขนสง่ แทน(ซ้อื ขายสนิ คา้ เป็นเงนิ สด)

ผ้ซู ือ้ สนิ คา้ ผขู้ ายสินคา้

เดบิต ลกู หน้กี ารค้า-ผขู้ ายสนิ คา้ XX เดบิต คา่ ขนสง่ ออก XX
เครดิต เงินสด XX เครดติ เจา้ หนีก้ ารคา้ -ผ้ซู อื้ สนิ คา้ XX

เงื่อนไข FOB destination : กรณผี ูซ้ อื้ สนิ ค้าจ่ายคา่ ขนส่งแทน(ซื้อขายสินคา้ เป็นเงินเชื่อ)

ผ้ซู อื้ สนิ ค้า ผขู้ ายสินค้า

เดบิต เจ้าหนี้การคา้ -ผู้ขายสนิ คา้ XX เดบติ คา่ ขนสง่ ออก XX
เครดติ เงินสด XX เครดิต ลูกหนีก้ ารค้า-ผู้ซอ้ื สินค้า XX

ตวั อย่างที่ 5 ต่อไปน้เี ปน็ รายการซ้อื ขายสนิ ค้าของร้านโนบติ ะ ระหวา่ งเดอื น เมษายน 25X1

25X1 1 ซ้ือสินคา้ จากรา้ นโอชินราคา 9,000 บาทเป็นเงินเช่อื ได้ส่วนลดการคา้ 10 %
เม.ย. เงอ่ื นไข N/30 FOB shipping point

5 ขายสนิ ค้าใหร้ า้ นราเมนราคา 14,000 บาทเปน็ เงินเชอ่ื ให้สว่ นลดการคา้ 5 %
เงื่อนไข 2/10,N/30 FOB destination

10 จ่ายค่าขนส่งสนิ คา้ ทขี่ ายเมอ่ื วนั ท่ี 5 เมษายน 25X1 จานวน 600 บาท
15 รับชาระหนีจ้ ากรา้ นราเมนทง้ั หมด
20 รับแจง้ จากร้านโอชนิ วา่ ไดจ้ า่ ยค่าขนสง่ สินคา้ จานวน 720 บาท
29 ชาระหนใ้ี ห้ร้านโอชนิ ทัง้ หมด

ใหท้ า บนั ทกึ รายการในสมุดรายวันท่ัวไป

สมุดรายวันทว่ั ไป หน้า 1
เครดติ
พ.ศ. 25X1 รายการ เลขท่ี เดบติ บาท สต.
เดือน วนั ที่ บญั ชี บาท สต. 8,100 -

เม.ย. 1 ซื้อสนิ คา้ 9,000-(9,000 X 10%) 8,100 - 13,300 -

เจ้าหน้กี ารคา้ -รา้ นโอชิน 13,300 - 600 -

ซอื้ สนิ คา้ เป็นเงินเชื่อ 600 -

5 ลกู หน้กี ารค้า-รา้ นราเมน

ขายสินค้า14,000-(14,000X5%)

ขายสินค้าเปน็ เงนิ เช่อื

10 คา่ ขนสง่ ออก

เงินสด

จา่ ยค่าขนสง่ สินค้า

สมุดรายวนั ท่วั ไป หน้า 2
เครดิต
พ.ศ. 25X1 รายการ เลขท่ี เดบติ บาท สต.
เดือน วนั ท่ี บญั ชี บาท สต.
13,300 -
เม.ย. 15 เงินสด (13,300 –266) 13,034 -
266 - 720 -
สว่ นลดจ่าย (13,300x 2%)
720 - 8,820 -
ลกู หน้กี ารคา้ -รา้ นราเมน
8,820 -
รบั ชาระหนี้จากรา้ นราเมนทั้งหมด

20 ค่าขนส่งเข้า

เจ้าหนกี้ ารค้า-รา้ นโอชิน

ร้านโอชนิ จ่ายคา่ ขนส่งแทน

29 เจ้าหน้กี ารค้า-ร้านโอชิน (8,100+720)

เงนิ สด

จา่ ยชาระหน้ใี หร้ ้านโอชินทัง้ หมด

การส่งคนื สนิ คา้ ถอื เป็นเรอ่ื งปกติของการซอ้ื ขายสนิ คา้ มสี าเหตขุ องการสง่ คนื สนิ ค้ามีหลายสาเหตุ เช่น รุ่น/
แบบ/สี/ขนาดของสินค้าไม่ตรงตามท่ผี ้ซู ้ือสินคา้ ตอ้ งการ สนิ ค้าลา้ สมยั สินคา้ ชารดุ เสียหาย

วิธีปฏิบัติ ในบางกรณีผู้ขายสินค้าจะส่งสินค้าใหม่มาเปล่ียนให้ แต่บางกรณีผู้ขายสินค้าไม่
สามารถส่งสินค้ามาเปล่ียนให้ เน่ืองจากไม่มีสินค้า หรืออาจเป็นเหตุผลอื่น หรืออาจไม่รับคืนสินค้าแต่ลด
ราคาสินค้าให้

กา รบั น ทึก บัญ ชี ทา งด้ า น ผู้ ซ้ื อ สิ น ค้ าจ ะ บัน ทึ กไ ว้ ใ น บัญ ชีส่ ง คืน สิ น ค้ าแ ล ะ จ าน วน ท่ี ได้ ล ด
(Purchases returns and allowances) เรียกส้ันๆ ว่าส่งคนื สนิ คา้

ส่วนการบันทึกบัญชีทางด้านผู้ขายสินค้า จะบันทึกไว้ในบัญชีรับคืนสินค้าและจานวนท่ีลดให้
(Sales returns and allowances) เรียกสัน้ ๆ ว่ารบั คนื สินค้า

ทางดา้ นผู้ซื้อสนิ ค้าจะบันทึกรายการเม่ือไดร้ บั ใบลดหน้หี รอื ใบหักหน้ี (Credit memorandum
form) จากผขู้ ายสินคา้ หรอื บนั ทกึ รายการทันทีกกรณีทผ่ี ซู้ ือ้ สนิ ค้าเปน็ ผู้จดั ทาใบขอลดหน้ี (Debit
memorandum form) แลว้ ส่งใหผ้ ู้ขายสนิ ค้าเพอื่ ขอลดหนี้

ทางด้านผู้ขายสินค้าจะบนั ทึกรายการเมอื่ ทาใบลดหนห้ี รอื ใบหกั หนี้ให้ผูซ้ อ้ื สนิ คา้

ทางดา้ นผซู้ ้อื ทางด้านผู้ขาย

กรณซี อ้ื ขายสนิ ค้าเงินสด เดบติ รบั คืนสินค้า XX
เครดติ เงนิ สด XX
เดบติ เงนิ สด XX
เครดิต สง่ คนื สินค้า XX เดบิต รบั คืนสนิ ค้า XX
เครดติ ลกู หนีก้ ารคา้ -ผซู้ อ้ื สนิ ค้า XX
กรณซี ้ือขายสินคา้ เงินเชื่อ

เดบติ เจ้าหน้ีการคา้ -ผ้ขู ายสนิ คา้ XX
เครดิต ส่งคนื สินค้า XX

ตวั อยา่ งท่ี 6 ต่อไปนเ้ี ปน็ รายการซือ้ ขายสนิ คา้ ของร้านอศั วินม้าขาว ระหวา่ งเดือน มิถนุ ายน 25X1

25X1 2 ซือ้ สนิ ค้าจากห้างหุน้ ส่วนจากัด นกนอ้ ย ราคา 16,000 บาทเปน็ เงนิ เช่อื ได้ส่วนลดการค้า 3% เง่อื นไข
เม.ย. N/45 FOB destination

6 สง่ สินค้าคนื ห้างหนุ้ สว่ น จากัด นกน้อย ราคาสนิ ค้า 2,000 บาท เนอื่ งจากร่นุ ไม่ตรงตามท่ีสั่งซ้อื
7 ขายสนิ คา้ ให้บริษัท ลกั กี้ จากัด ราคา 21,000 บาท เป็นเงนิ เชอ่ื ใหส้ ่วนลดการค้า 10%

เง่อื นไข 2/10,N/60 FOB destination
10 จ่ายคา่ ขนสง่ สนิ ค้าที่ซอ้ื เมอื่ วนั ท่ี 2 มถิ ุนายน 25X1 จานวน 800 บาท
12 รบั คืนสนิ คา้ จากบริษัท ลกั ก้ี จากดั ราคาสินคา้ 3,000 บาท
17 รบั ชาระหนี้จากบริษทั ลักกี้ จากดั ทงั้ หมด
22 จ่ายค่าขนสง่ สนิ ค้าทข่ี ายเมือ่ วนั ท่ี 7 มิถนุ ายน 25X1 จานวน 350 บาท
24 ซอื้ สนิ ค้าเป็นเงินสดจากรา้ นตะวนั ฉาย ราคา 5,000 บาท ได้ส่วนลดการคา้ 3%
26 ส่งสินคา้ คนื ร้านตะวนั ฉาย ราคา 1,000 บาทเน่ืองจากสนิ ค้ามรี อยบบุ ทางรา้ นไม่รบั คืน

แตล่ ดราคาสนิ คา้ ให้ 300 บาท โดยจ่ายเงินสดใหท้ นั ที
28 ขายสนิ ค้าเปน็ เงนิ สดใหน้ ายสาราญ ราคา 1,200 บาท
30 นายสาราญนาสนิ คา้ มาคืน ราคา 200 บาท เนื่องจากชารุด รา้ นจา่ ยเงินสดใหท้ ันที

ใหท้ า บนั ทึกรายการในสมดุ รายวนั ทัว่ ไป

สมดุ รายวันทว่ั ไป หน้า 1
เครดิต
พ.ศ. 25X1 รายการ เลขที่ เดบิต บาท สต.
เดือน วันท่ี บญั ชี บาท สต. 15,520 -

มิ.ย. 2 ซ้อื สินคา้ 16,000-(16,000 X 3%) 15,520 - 1,940 -

เจ้าหนกี้ ารคา้ -หจก.นกนอ้ ย 1,940 - 18,900 -

ซื้อสนิ ค้าเปน็ เงนิ เชื่อ 18,900 -

6 เจ้าหนี้การค้า-หจก.นกน้อย

ส่งคืนสนิ ค้า2,000-(2,000X3%)

สง่ คืนสนิ ค้า

7 ลกู หน้กี ารค้า บจก.ลกั ก้ี

ขายสินคา้ 21,000-(21,000X10%

ขายสนิ ค้าเป็นเงนิ เช่ือ

สมุดรายวันท่ัวไป หน้า 2
เครดิต
พ.ศ. 25X1 รายการ เลขที่ เดบิต บาท สต.
เดอื น วนั ท่ี บัญชี บาท สต.
800 -
มิ.ย. 10 เจ้าหนี้การค้า-หจก.นกน้อย 800 -
15,520 -
เงนิ สด 2,700 -
16,200 -
จ่ายค่าขนส่งสินค้าแทน 15,876 -
324 -
12 รบั คนื สนิ คา้ 3,000-(3000X10)

ลูกหนี้การค้า บจก.ลักกี้

รับคืนสนิ คา้

17 เงินสด (16,200 – 324)

ส่วนลดจ่าย (16,200x 2%)

*ลกู หนีก้ ารคา้ -บจก.ลักก้ี

รับชาระหนีจ้ ากร้านบจก.ลักกี้ท้งั หมด

สมดุ รายวนั ทัว่ ไป หน้า 3
เครดติ
พ.ศ. 25X1 รายการ เลขที่ เดบติ บาท สต.
เดือน วนั ที่ บญั ชี บาท สต.
350 -
ม.ิ ย. 22 คา่ ขนสง่ ออก 350 -
4,850 -
เงนิ สด 4,850 -
300 -
จ่ายคา่ ขนสง่ สนิ ค้า 300 -

24 ซือ้ สินค้า 5,000-(5,000X3%)

เงนิ สด

ซ้อื สินค้าเปน็ เงินสด

26 เงินสด

ส่งคนื สินคา้

สง่ คืนสนิ คา้ ได้รบั เงนิ สดทันที

สมดุ รายวนั ทวั่ ไป หน้า 4
เครดิต
พ.ศ. 25X1 รายการ เลขที่ เดบติ บาท สต.
เดือน วันที่ บัญชี บาท สต.
1,200 -
ม.ิ ย. 28 เงนิ สด 1,200 -
200 -
ขายสินคา้ 200 -

ขายสินคา้ เปน็ เงนิ สด

30 รบั คืนสนิ ค้า

เงินสด

รับคนื สินค้า จ่ายเงนิ สดให้ทันที

*18,900-2,700 = 16,200