หลักสูตรกลุ่มสาระการเรียนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เรื่อง ดินในท้องถิ่น คณะผู้จัดทำ นางสาวกรรณิการ์ สิงห์วงษ์ รหัสนักศึกษา66370100201 นางสาววรรณทิพย์ แสนสิมมา รหัสนักศึกษา66370100215 นายทรงศักดิ์ กงมหา รหัสนักศึกษา66370100214 นายอัฐพงษ์ รุ่งเรืองวรโชติ รหัสนักศึกษา66370100221 นักศึกษาสาขาวิชาชีพครู ปีการศึกษา 2566 หมู่ 2 หลักสูตรนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา การออกแบบและการพัฒนาหลักสูตร TP12101 หลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิต สาขาวิชาชีพครู คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
ก คำนำ หลักสูตรกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เรื่อง ดินในท้องถิ่น การจัดทำหลักสูตรฉบับนี้ ผู้จัดทำได้ศึกษาค้นคว้า ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) และเอกสารอื่นๆที่เกี่ยวข้อง หลักสูตรฉบับนี้ประกอบด้วย หลักการและเหตุผล จุดมุ่งหมายของหลักสูตร ตารางวิเคราะห์มาตรฐาน/ตัวชี้วัด คำอธิบายหน่วยการเรียนรู้ โครงสร้างหน่วยการเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ และ แนวทางการประเมินหลักสูตร ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าหลักสูตรฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจ เพื่อจุดมุ่งหมายในการจัดการเรียน การสอนกลุ่มสาระวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพหรือพัฒนา ปรับปรุงหลักสูตรตาม จุดมุ่งหมาย หากผู้ใดมีข้อเสนอแนะโปรดแจ้งผู้จัดทำทราบ จะเป็นพระคุณอย่างยิ่ง คณะผู้จัดทำ 30 มกราคม 2567
ข สารบัญ เนื้อหา หน้า คำนำ ก สารบัญ ข - หลักการและเหตุผล 1 - จุดมุ่งหมายของหลักสูตร 2 - ตารางวิเคราะห์มาตรฐาน/ตัวชี้วัด 3 - คำอธิบายหน่วยการเรียนรู้ 5 - โครงสร้างหน่วยการเรียนรู้ 6 - หน่วยการเรียนรู้ 8 - แนวทางการประเมินหลักสูตร 13 ภาคผนวก - แบบสอบถามสำหรับผู้บริหารและครูกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 15 - แบบสอบถามสำหรับนักเรียน 19 - แบบวัดเจตคติต่อวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 21 - แบบทดสอบหลังเรียน 22
1 หลักการและเหตุผล หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง 2560) ได้พัฒนาให้สอดคล้อง กับการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม สภาพแวดล้อม และความรู้ทางวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีที่ เจริญก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว เพื่อพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพคนของชาติให้สามารถเพิ่มขีดความสามารถในการ แข่งขันของประเทศ โดยการยกระดับการศึกษาและการเรียนรู้ให้มีคุณภาพ และมาตรฐานสากลสอดคล้องกับ ประเทศไทย 4.0 โลกในศตวรรษที่ 21 วิทยาศาสตร์นั้นมีบทบาทสำคัญยิ่งต่อการพัฒนาความคิดมนุษย์ ทำให้มนุษย์มีความคิดสร้างสรรค์ คิด อย่างมีเหตุผล เป็นระบบ มีแบบแผน สามารถวิเคราะห์ปัญหาหรือสังเกตุสถานการณ์ได้อย่างรอบคอบ ช่วยให้ คาดการณ์ วางแผน ตัดสินใจ แก้ปัญหา และนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างถูกต้องเหมาะสม นอกจากนี้ยังเป็น เครื่องมือในการศึกษาทางด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและศาสตร์อื่น ๆ วิทยาศาสตร์จึงมีประโยชน์ต่อการดำเนิน ชีวิต ช่วยพัฒนาคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้นและสามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่น ได้อย่างมีความสุข วิทยาศาสตร์เป็นวิชาที่ช่วย พัฒนาให้ผู้เรียนเป็นผู้ที่มีความรู้ ความสามารถในการค้นคว้าและสร้างองค์ความรู้ด้วยกระบวนการสืบเสาะหา ความรู้สามารถแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ สามารถตัดสินใจ โดยใช้ข้อมูล หลากหลายและประจักษ์พยานที่ ตรวจสอบได้ เพราะสภาพสังคมปัจจุบันต้องเผชิญกับปัญหาต่าง ๆ มากมาย ตลอดจนสามารถนำไปใช้ใน ชีวิตประจำวันได้ ดิน เป็นธาตุที่สำคัญและมีบทบาทในชีวิตประจำวันของมนุษย์ และสามารถสร้างอาชีพให้กับมนุษย์อีกด้วย เช่น การปั้นเครื่องปั้นดินเผา และการเพาะปลูกพืช เป็นต้น ซึ่งจากที่กล่าวมาข้างต้นจะเห็นได้ว่า ดินนั้นมี ความสำคัญเป็นอย่างมาในชีวิตประจำวันของมนุษย์ และก็เป็นหน่วยการเรียนรู้ที่สำคัญในรายวิชาวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี ด้วยเช่นกัน ในหน่วยการเรียนรู้ เรื่อง ดินในท้องถิ่น จึงให้ความรู้เกี่ยวกับชนิดของดิน ประโยชน์ของ ดินและดินที่เหมาะกับการเพาะปลูกในพืชแต่ละชนิดของท้องถิ่นนั้นๆ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี(สสวท.) ตระหนักถึงความสำคัญ ของการจัดการ เรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่มุ่งหวังให้เกิดผลสัมฤทธิ์ต่อผู้เรียนมากที่สุด กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์มุ่งหวังให้ผู้เรียน ได้เรียนรู้วิทยาศาสตร์ ที่เน้นการ เชื่อมโยงความรู้กับกระบวนการ มีทักษะสำคัญในการค้นคว้าและสร้างองค์ความรู้ โดยใช้กระบวนการในการสืบเสาะหาความรู้และแก้ปัญหาที่หลากหลาย ให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ทุก ขั้นตอน มีการทำกิจกรรมด้วยการลงมือปฏิบัติจริงอย่างหลากหลาย เหมาะสมกับระดับชั้น
2 จุดมุ่งหมายของหลักสูตร หลักสูตรกลุ่มสาระเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เรื่อง ดินในท้องถิ่น สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษา ปีที่ 2 เป็นการบูรณาการตามจุดเน้นหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยมุ่งพัฒนาผู้เรียน ดังนี้ 1. ผู้เรียนสามารถจำแนกชนิดของดินได้โดยใช้ลักษณะเนื้อดินและการจับตัวของดินเป็นเกณฑ์ 2. ผู้เรียนสามารถบอกประโยชน์ของดินแต่ละชนิดที่เหมาะกับการเพาะปลูก 3. ผู้เรียนมีความใฝ่เรียนรู้ มีความมุ่งมั่นตั้งใจ และสามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้
3 ตารางวิเคราะห์มาตรฐาน/ตัวชี้วัด สาระสำคัญ/ความคิดรอบ ยอด มาตรฐานตัวชี้วัดในหน่วย ผู้เรียนรู้อะไร/ทำอะไร ได้/เกิดคุณลักษณะ อะไร นำไปสู่ แกนความรู้/ ความรู้หลัก สมรรถนะสำคัญ ของผู้เรียน คุณลักษณธอันพึง ประสงค์ -ดินจำแนกเป็น ดินร่วน ดิน เหนียว และดินทราย ตาม ลักษณะเนื้อดินและการจับ ตัวของดิน ที่แตกต่างกัน -ดินแต่ละชนิดนำไปใช้ ประโยชน์ได้แตกต่างกันตาม ลักษณะและสมบัติของดิน - ส่วนประกอบของดินที่ เหมาะแก่การเพาะปลูก มี สัดส่วน ดังนี้ 1.เศษหิน หรือองค์ประกอบ ที่ไม่มีชีวิตต่าง ๆ เกิดจาก การสลายตัวของหิน แร่ธาตุ ทำให้พืชเจริญเติบโต มี ประมาณร้อยละ 45 2.ซากพืช ซากสัตว์ หรือ องค์ประกอบที่มีชีวิต ช่วยให้ ดินร่วนซุยและอุ้มน้ำ เป็น อาหารของพืชมีประมาณ ร้อยละ 5 3.น้ำหรือความชื้นในดิน เป็นวัตถุดิบในการ สังเคราะห์ด้วยแสงของพืช ช่วยละลายธาตุอาหารในดิน ให้พืชเจริญเติบโต มี ประมาณร้อยละ 25 4.อากาศในดิน เป็นแหล่งที่ ให้แก๊สออกซิเจนแก่พืช และ สิ่งมีชีวิตที่อยู่ในดิน มี ประมาณร้อยละ 25 ส่วนประกอบเหล่านี้จะ ผสมผสานรวมกันกลายเป็น ดิน ซึ่งดินแต่ละท้องถิ่นจะมี ส่วนประกอบที่แตกต่างกัน - ว 3.2 ป.2/1 ระบุ ส่วนประกอบของดิน และ จำแนกชนิดของดิน โดยใช้ ลักษณะเนื้อดินและการจับ ตัวเป็นเกณฑ์ - ว 3.2 ป.2/2 อธิบายการ ใช้ประโยชน์จากดิน จาก ข้อมูลที่รวบรวมได้ ผู้เรียนรู้อะไร (K) 1. นักเรียนระบุชื่อชนิด ของดิน โดยใช้ลักษณะ เนื้อดินและการจับตัว เป็นเกณฑ์ได้ 2. นักเรียนอธิบายการใช้ ประโยชน์จากดิน 3. นักเรียนอธิบาย สัดส่วนส่วนประกอบ ของดินที่เหมาะแก่การ เพาะปลูกได้ 1.การจำแนก ชนิดของดินใน ชุมชนหรือ ท้องถิ่น ทำอะไรได้(P) 1. นักเรียนจัดจำแนก ชนิดของดินโดยใช้ ลักษณะเนื้อดินและการ จับตัวเป็นเกณฑ์ได้ 2. นักเรียนสืบสอบการ ใช้ประโยชน์จากดินจาก แหล่งข้อมูลต่าง ๆ ได้ 3. นักเรียนสืบสอบ ข้อมูลเกี่ยวกับลักษณะ และส่วนประกอบของ ดินที่เหมาะแก่การ เพาะปลูกได้ 1.สามารถจำแนก ชนิดของดิน 2.ความสามารถใน การคิดวิเคราะห์ ดินที่เหมาะแก่การ เพาะปลูกพืช 3.ความสามารถใน การนำไปใช้ใน ทักษะชีวิต เกิดคุณลักษณะอะไร (A) 1. มีความสนใจใฝ่รู้หรือ อยากรู้อยากเห็น และ สามรถทำงานร่วมกับ ผู้อื่นได้ 2.ผู้เรียนสามารถนำไป ประยุกต์ในชีวิตจริงได้ 1.ซื่อสัตย์สุจริต 2.มีวินัย 3.ใฝ่เรียนรู้ 4.มุ่งมั่นในการ ทำงาน
4 คำอธิบายหน่วยการเรียนรู้ หลักสูตรกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เรื่อง ดินในท้องถิ่น ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 จำนวน 6 ชั่วโมง ศึกษาเกี่ยวกับส่วนประกอบของดิน การจำแนกชนิดของดิน โดยใช้ลักษณะเนื้อดินและการจับตัวเป็นเกณฑ์ การใช้ประโยชน์จากดิน และส่วนประกอบของดินที่เหมาะแก่การเพาะปลูก นำความรู้เรื่องดินไปใช้ในการวิเคราะห์ ดินในท้องถิ่นว่าเหมาะแก่การเพราะปลูกพืชแบบใดบ้าง โดยใช้การสืบเสาะหาความรู้ การสำรวจตรวจสอบ ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์และทักษะการ เรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 การสืบค้นข้อมูลและการอภิปราย แก้ปัญหาในสถานการณืต่าง ได้อย่างเหมาะสมรู้จักใช้วิธีที่ หลากหลายในการแก้ไขปัญหา ใช้เหตุผลประกอบการตัดสินใจ ใช้ภาษาและสัญลักษณ์ทางวิทยาศาสตร์ในการสื่อสาร การสื่อความหมาย และนำเสนอได้อย่างถูกต้อง สามารถทำงานอย่างเป็นระบบระเบียบ เพื่อให้เกิดความรู้ ความคิด ความเข้าใจในการใช้เหตุผลอย่างเป็นระบบ สามารถสื่อสารสิ่งที่เรียนรู้ มีความสามารถในการตัดสินใจรู้จักวางแผนในการแก้ปัญหา การนำความรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวัน และนำไป ประยุกต์ใช้กับสาขาวิชาอื่นๆ มีจิตวิทยาศาสตร์ จริยธรรม คุณธรรม และค่านิยมที่เหมาะสม ตัวชี้วัด มาตราฐาน ว 3.2 ป.2/1 : ระบุส่วนประกอบของดิน และจำแนกชนิดของดิน โดยใช้ลักษณะเนื้อดิน และการจับตัวเป็นเกณฑ์ มาตราฐาน ว 3.2 ป.2/2 : อธิบายการใช้ประโยชน์จากดิน จากข้อมูลที่รวบรวมได้
5 โครงสร้างหน่วยการเรียนรู้ รหัสวิชา ว12101 รายวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เรื่อง ดินในท้องถิ่น เวลา 6 ชั่วโมง ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ภาคเรียนที่ 2 หน่วย ที่ หน่วย ย่อย มาตรฐานการ เรียนรู้/ตัวชี้วัด สารละสำคัญ/ความคิดรวบยอด เวลา (ชั่วโมง) คะแนน ชิ้นงาน/ภารงานรวบยอด 1 ชนิดของดิน ว 3.2 ป.2/1 ระบุ ส่วนประกอบของดิน และจำแนกชนิดของ ดิน โดยใช้ลักษณะเนื้อ ดินและการจับตัวเป็น เกณฑ์ ดินจำแนกเป็น ดินร่วน ดินเหนียว และ ดินทราย ตามลักษณะเนื้อดินและการ จับตัวของดิน 2 10 ใบงานที่ 1 ให้นักเรียนสำรวจ ดินภายในโรงเรียน และบันทึก นำเสนอกันในห้อง ใบงานที่ 2 ลักษณะทาง กายภาพของดิน 2 ประโยชน์ ของดิน ว 3.2 ป.2/2 อธิบาย การใช้ประโยชน์จาก ดิน จากข้อมูลที่ รวบรวมได้ ดินแต่ละชนิดนำไปใช้ประโยชน์ได้ แตกต่างกันตามลักษณะและสมบัติของ ดิน 2 10 ใบงานที่ 3 การใช้ประโยชน์ จากดิน 3 ดินที่เหมาะ แก่การ เพาะปลูก ว 3.2 ป.2/1 ระบุ ส่วนประกอบของดิน และจำแนกชนิดของ ดิน โดยใช้ลักษณะเนื้อ ดินและการจับตัวเป็น เกณฑ์ ส่วนประกอบของดินที่เหมาะแก่การ เพาะปลูก มีสัดส่วน ดังนี้ 1.เศษหิน หรือองค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต ต่าง ๆ เกิดจากการสลายตัวของหิน แร่ ธาตุ ทำให้พืชเจริญเติบโต มีประมาณ ร้อยละ 45 2.ซากพืช ซากสัตว์ หรือองค์ประกอบที่ มีชีวิต ช่วยให้ดินร่วนซุยและอุ้มน้ำ เป็น อาหารของพืชมีประมาณร้อยละ 5 3.น้ำหรือความชื้นในดิน เป็นวัตถุดิบใน การสังเคราะห์ด้วยแสงของพืช ช่วย ละลายธาตุอาหารในดินให้พืช เจริญเติบโต มีประมาณร้อยละ 25 4.อากาศในดิน เป็นแหล่งที่ให้แก๊ส ออกซิเจนแก่พืช และสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในดิน มีประมาณร้อยละ 25ส่วนประกอบ เหล่านี้จะผสมผสานรวมกันกลายเป็นดิน ซึ่งดินแต่ละท้องถิ่นจะมีส่วนประกอบที่ แตกต่างกัน 2 10 ใบงานที่ 4 ลักษณะทาง กายภาพของดิน ใบงานที่ 5 ให้นักเรียนไป สำรวจดินที่ใช้ปลูกพีชที่บ้าน นักเรียนและเก็บข้อมูลมา นำเสนอหน้าชั้นเรียน รวม 6 30
6 หน่วยการเรียนรู้ ความรู้ - ระบุส่วนประกอบของดิน - จำแนกชนิดของดิน โดยใช้ลักษณะ เนื้อดิน - อธิบายการใช้ประโยชน์จากดิน ทักษะและกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ - การแก้ปัญหา - การสื่อสารและสื่อความหมายทาง วิทยาศาสตร์ - การให้เหตุผล ภาระงาน / ชิ้นงาน - ใบงานกิจกรรม เรื่อง ดิน - ใบงานกิจกรรม ดินในท้องถิ่นของเรา - ใบงานกิจกรรม การจำแนกของดิน - ใบงานกิจกรรม ดินนำไปใช้ประโยชน์ - ใบงานกิจกรรม ดินรอบตัวเรา - ใบงานกิจกรรม ลักษณะและสีของดิน ความรู้ / ความเข้าใจ คุณธรรม จริยธรรม และค่านิยม - มองเห็นประโยชน์ของดินในชีวิตจริง - นำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริงได้อย่าง เหมาะสม
7 หน่วยการเรียนรู้ ( ต่อ ) ขั้นที่ 1 ผลลัพธ์ปลายทางที่ต้องการให้เกิดขึ้นกับนักเรียน ตัวชี้วัดชั้นปี ว 3.2 ป.2/1 : ระบุส่วนประกอบของดิน และจำแนกชนิดของดิน โดยใช้ลักษณะเนื้อดิน และการจับตัว เป็นเกณฑ์ ความเช้าใจที่คงทนของนักเรียน โดยนักเรียนเช้าใจว่า 1. ดิน ประกอบด้วย เศษหินซากพืชซากสัตว์ผสมอยู่ในเนื้อดินมีอากาศและน้ำแทรกอยู่ตามช่องว่างใน เนื้อดิน 2. ดินจำแนกเป็น ดินร่วน ดินเหนียว และดินทราย ตามลักษณะเนื้อดินและการจับตัวของดินซึ่งมีผลต่อ การอุ้มน้ำที่แตกต่างกัน 3. ดินเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของพืช สัตว์และมนุษย์ซึ่งสิ่งมีชีวิตเกือบ ทุกชนิดใช้ดินในการดำรงชีวิตไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง คำถามสำคัญที่ทำให้เกิดความเข้าใจคงทน 1. ระบุส่วนประกอบของดิน 2. จำแนกชนิดของดิน โดยใช้ลักษณะเนื้อดิน 3. อธิบายการใช้ประโยชน์จากดิน 4 การแก้ปัญหาในชีวิตจริง บอกลักษณะสีชองดิน และคุณสมบัติของดิน ความรู้ของนักเรียนทีนำไปสู่ความเข้าใจที่คงทน นักเรียนจะต้องทราบว่า 1. การหาดินจำแนกเป็น ดินร่วน ดินเหนียว และดินทราย ตามลักษณะเนื้อดินและการจับตัวของดินซึ่งมีผลต่อ การอุ้มน้ำที่แตกต่างกัน 2. การหาประโยชน์จากเนื้อดินนำไปใช้ประโยชน์ด้าน การปลูกพืช ทำการเกษตร ปลูกผักสวนครัว
8 ทักษะ/ ความสามารถของนักเรียนที่นำไปสู่ความเข้าใจที่คงทน นักเรียนสามารถ 1. บอกลักษณะของเนื้อดิน จำแนกดินแต่ล่ะประเภท 2. อธิบายคุณสมบัติของดินแต่ล่ะประเภทได้ 3. บอกประโยชน์ของดินแต่ละประเภทที่นำไปใช้ในชีวิตจริง
9 หน่วยการเรียนรู้ ( ต่อ ) ขั้นที่ 2 ภาระงานและการประเมินผลการเรียนรู้ซึ่งเป็นหลักฐานที่แสดงว่านักเรียนมีผลการเรียนรู้ตามที่กำหนดไว้ อย่างแท้จริง 1.ภาระงานที่นักเรียนต้องปฏิบัติ - ใบงานที่ 1 ให้นักเรียนสำรวจดินภายในโรงเรียน และ บันทึกนำเสนอกันในห้อง - ใบงานที่ 2 ลักษณะทางกายภาพของดิน - ใบงานที่ 3 การใช้ประโยชน์จากดิน - ใบงานที่ 4 ลักษณะทางกายภาพของดิน - ใบงานที่ 5 ให้นักเรียนไปสำรวจดินที่ใช้ปลูกพีชที่บ้าน นักเรียนและเก็บข้อมูลมานำเสนอหน้าชั้นเรียน 2.วิธีการและเครื่องมือประเมินผลการเรียนรู้ วิธีการประเมินผลการเรียนรู้ เครื่องมือประเมินผลการเรียนรู้ - การทดสอบ - แบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน - การสังเกต - แบบบันทึกการสังเกตพฤติกรรม - การอธิบาย - แบบประเมินผลด้านความรู้ - การประเมินผลด้านความรู้ - แบบประเมินผลด้านทักษะ/กระบวนการ - การประเมินผลด้านทักษะ/กระบวนการ - แบบประเมินผลด้านคุณธรรม จริยธรรม - การประเมินผลดานคุณธรรม จริยธรรม 3. สิ่งที่มุ่งประเมิน - ความสามารถในการเขียน อธิบาย เรื่องดิน - การจำแนกดินของแต่ล่ะประเภท - พฤติกรรมการปฏิบัติกิจกรรมร่วมกับผู้อื่นด้วยความซื่อสัตย์ ความรับผิดชอบ และยอมรับผู้อื่น
10 หน่วยการเรียนรู้ ( ต่อ ) ขั้นที่ 3 แผนการจัดการเรียนรู้ แผนการจัดการเรียนรู้ เรื่อง เวลา ( ชั่วโมง ) 1 ชนิดของดิน 2 2 ประโยชน์ของดิน 2 3 ดินที่เหมาะแก่การเพาะปลูก 2
11 แนวทางการประเมินหลักสูตร การประเมินหลักสูตรใช้แนวทางการประเมินแบบ CIPP Model พิจารณา การประเมิน ดังนี้ 1. การประเมินบริบทของหลักสูตร พิจารณาแบบประเมินหลักสูตรสักหรับผู้บริหาร/ครูกลุ่มสาระการ เรียนรู้วิทยาศาสตร์ และผู้เรียน โดยพิจารณารายการประเมิน 2 ด้าน คือ ด้านจุดหมายของหลักสูตร และด้าน โครงสร้างของหลักสูตร 2. การประเมินปัจจัยเบื้องต้นของหลักสูตร พิจารณาแบบประเมินหลักสูตรสักหรับผู้บริหาร/ครูกลุ่ม สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ และผู้เรียน โดยพิจารณารายการประเมิน 3 ด้าน คือ ด้านผู้สอน ด้านสื่อประกอบการ เรียนการสอน ด้านงบประมาณและอาคารสถานที่ 3. การประเมินกระบวนการของหลักสูตร พิจารณาแบบประเมินหลักสูตรสักหรับผู้บริหาร/ครูกลุ่มสาระ การเรียนรู้วิทยาศาสตร์ และผู้เรียน โดยพิจารณารายการประเมิน 2 ด้าน คือ ด้านการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ และ ด้านการวัดและประเมินผล 4. การประเมินด้านผลผลิต พิจารณาจาก ผลการเรียนรู้ในหลักสูตร ดินในท้องถิ่นของเรา โดยวัดจาก แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง ดินในท้องถิ่นของเรา ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 และแบบวัดเจต คติทางการเรียน
12 ภาคผนวก
13 แบบสอบถามสำหรับผู้บริหารและครูกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เรื่อง “การประเมินหลักสูตร เรื่อง ดินในท้องถิ่น กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2” คำชี้แจง แบบสอบถามฉบับนี้จัดทำขึ้นมีจุดมุ่งหมายเพื่อต้องทราบความคิดเห็นเกี่ยวกับหลักสูตร เรื่อง ดินใน ท้องถิ่น กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 และเพื่อเป็นแนวทางให้ผู้ที่ เกี่ยวข้องกับการจัดทำหลักสูตรนำไปใช้ในการพัฒนาหลักสูตรและปรับปรุงการเรียนการสอนให้มีประสิทธิภาพ ยิ่งขึ้น อันจะนำไปสู่การพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ความสามารถและคุณลักษณะสอดคล้องกับจุดมุ่งหมายของชาติ แนวทางการประเมินหลักสูตรที่มีประสิทธิภาพสูงวิธีหนึ่งคือ การประเมินหลักสูตรจากผู้ใช้หลักสูตรนั้น โดยตรง ข้อมูลจากผู้ตอบแบบสอบถามทุกท่านจึงมีความหมายและความสำคัญยิ่งในการที่จะนำไปสู่การปรับปรุง หลักสูตรต่อไป ดังนั้นขอให้ท่านพิจารณาข้อความแต่ละข้ออย่างละเอียด กรุณาตอบให้ครบทุกข้อที่ตรงกับความ คิดเห็นของท่าน แบบสอบถามนี้มี2 ตอนดังนี้ ตอนที่ 1 ข้อมูลเกี่ยวกับสถานภาพของผู้ตอบแบบสอบถาม คำชี้แจง โปรดเขียนเครื่องหมาย ✓ลงในช่องว่าง ❑ หรือเติบข้อความลงในช่องว่าง 1. เพศ ❑ ชาย ❑ หญิง 2. ระดับการศึกษา ❑ ต่ำกว่าปริญญาตรี ❑ ปริญญาตรี ❑ ปริญญาโท ❑ ปริญญาเอก ❑ อื่น ๆ โปรดระบุ......................................... 3. ตำแหน่งในสถานศึกษาปัจจุบัน ❑ ผู้อำนวยการสถานศึกษา ❑ รองผู้อำนวยการสถานศึกษา ❑ หัวหน้าฝ่ายบริหารวิชาการ ❑ ครูผู้สอนกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ❑ ครูผู้สอนกลุ่มสาระการเรียนรู้อื่น ๆ โปรดระบุ......................................... ❑ อื่น ๆ โปรดระบุ.........................................
14 ตอนที่ 2 แบบสำรวจความคิดเห็นเกี่ยวกับการประเมินหลักสูตร เรื่อง ดินในท้องถิ่น กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 คำชี้แจง โปรดเขียนเครื่องหมาย ✓ลงในช่องที่ตรงกับระดับความคิดเห็นของท่านดังนี้ 5 : เหมาะสมมากที่สุด 4 : เหมาะสมมาก 3 : เหมาะสมปานกลาง 2 : เหมาะสมน้อย 1 : เหมาะสมน้อยที่สุด ที่ รายการประเมิน ระดับความเหมาะสม 5 4 3 2 1 หมายเหตุ ด้านจุดมุ่งหมายของหลักสูตร 1. มีความเหมาะสมกับสถานการณ์ในปัจจุบัน 2. มีความเหมาะสมกับนโยบายของการจัดการศึกษาแห่งชาติ 3. มีความชัดเจนในด้านภาษาและเข้าใจง่าย 4. สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้ 5. สามารถสนองความต้องการทางด้านเทคโนโลยีในยุคปัจจุบัน 6. ส่งเสริมให้นักเรียนได้พัฒนาและเรียนรู้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต 7. จุดหมายของหลักสูตรสอดคล้องกับหลักการและเหตุผล 8. มุ่งเน้นให้นักเรียนเป็นคนเก่ง คนดี และมีความสุข ด้านโครงสร้าง 9. จัดเวลาเรียนสาระวิทยาศาสตร์สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ เป้าหมายและพันธกิจของ สถานศึกษา 10. สามารถผลิตนักเรียนที่มีคุณสมบัติตรงตามวัตถุประสงค์ของหลักสูตร 11. เวลาเรียนสาระวิทยาศาสตร์สอดคล้องกับโครงสร้างหลักสูตรแม่บท 12. เวลาเรียนสาระวิทยาศาสตร์แต่ละหน่วยการเรียนรู้มีความเหมาะสมกับเนื้อหา ด้านผู้สอน 13. มีความรู้ความสามารถเหมาะสมกับการสอนวิทยาศาสตร์ 14. ใช้ภาษาสื่อสารที่ทำให้เข้าใจง่าย 15. ดำเนินการสอนเนื้อหาครบตามที่กำหนดไว้ในหลักสูตร 16. มีการวางแผนการสอนล่วงหน้าเป็นอย่างดี 17. มีการชี้แจงจุดประสงค์การเรียนรู้ที่นำไปสู่ผลการเรียนรู้/ตัวชี้วัด 18. มีการชี้แจงการวัดและการประเมินผลการเรียนรู้
15 ที่ รายการประเมิน ระดับความเหมาะสม 5 4 3 2 1 หมายเหตุ 19. เปิดโอกาสให้นักเรียนได้แสดงความคิดเห็น 20. อธิบายเนื้อหาชัดเจนและถูกต้อง 21. ใช้เวลาสอนเต็มเวลาที่กำหนด 22. เปิดโอกาสให้นักเรียนได้ซักถามนอกเวลาเรียน ด้านสื่อประกอบการสอน 23. มีความเหมาะสมกับผู้เรียน 24. มีความชัดเจน ง่ายต่อการเข้าใจ 25. มีความทันสมัย 26. มีความสะดวกและง่ายต่อการใช้งาน 27. มีความสอดคล้อง เหมาะสมกับเนื้อหารสาระ 28. เอกสารประกอบการสอนมีความเหมาะสมกับเนื้อหาสาระ 29. มีหนังสือ/เอกสารสำหรับให้นักเรียนศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมอย่างเพียงพอ ด้านงบประมาณและอาคารสถานที่ 30. สถานที่เอื้อต่อการจัดกิจจกรรมการเรียนรู้ 31. จัดแหล่งเรียนรู้นอกห้องเรียนที่เกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์ เช่น มุมวิทยาศาสตร์ ฯลฯ 32. งบประมาณมีเพียงพอที่จะสนับสนุนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ 33. งบประมาณที่ใช้จ่ายตรงกับความต้องการของครูผู้สอน ด้านการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ 34. นักเรียนมีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ 35. จัดกิจกรรมการเรียนรู้มุ่งพัฒนานักเรียนในด้านนทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 36. จัดกิจกรรมการเรียนรู้มีความหลากหลายเหมาะสมกับเนื้อหา 37. จัดกิจกรรมการเรียนรู้เน้นให้นักเรียนได้ปฏิบัติและลงมือทำด้วยตนเอง 38. นำเทคโนโลยีที่ทันสมัยมาใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ 39. จัดกิจกรรมการเรียนรู้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของหลักสูตร 40. จัดกิจกรรมการเรียนรู้ส่งเสริมให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจในเนื้อหาสาระ การวัดและประเมินผล 41. นักเรียนมีส่วนร่วมในการวัดและประเมินผล 42. การให้คะแนนมีการกำหนกเกณฑ์ไว้อย่างชัดเจน 43. นำผลการวัดและประเมินผลไปใช้ในการปรับปรุงการเรียนการสอน 44. นักเรียนมีส่วนร่วมในการกำหนดแนวทางในการวัดและประเมินผล 45. การวัดและประเมินผลใช้วิธีการที่หลากหลาย เช่น การสอบ การทำรายงาน ฯลฯ 46. การวัดและประเมินผลมีความสอดคล้องกับเนื้อหาสาระและผลการเรียนรู้/ตัวชี้วัด 47. ครูประเมินผู้เรียนครอบคลุมทั้งด้านความรู้ เจตคติ และทักษะ
16 ข้อเสนอแนะเกี่ยวกับหลักสูตร เรื่อง ดินในท้องถิ่น กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ............................................................................................................................. ....................................................... ............................................................................................................................. ....................................................... ............................................................................................................................. ....................................................... ............................................................................................................................. ....................................................... ............................................................................................................................. ....................................................... ............................................................................................................................. ....................................................... ............................................................................................................................. ....................................................... ............................................................................................................................. ....................................................... ขอขอบคุณที่ให้ความร่วมมือ
17 แบบสอบถามสำหรับนักเรียน เรื่อง “การประเมินหลักสูตร เรื่อง ดินในท้องถิ่น กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2” คำชี้แจง แบบสอบถามฉบับนี้จัดทำขึ้นมีจุดมุ่งหมายเพื่อต้องทราบความคิดเห็นเกี่ยวกับหลักสูตร เรื่อง ดินใน ท้องถิ่น กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 และเพื่อเป็นแนวทางให้ผู้ที่ เกี่ยวข้องกับการจัดทำหลักสูตรนำไปใช้ในการพัฒนาหลักสูตรและปรับปรุงการเรียนการสอนให้มีประสิทธิภาพ ยิ่งขึ้น อันจะนำไปสู่การพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ความสามารถและคุณลักษณะสอดคล้องกับจุดมุ่งหมายของชาติ แนวทางการประเมินหลักสูตรที่มีประสิทธิภาพสูงวิธีหนึ่งคือ การประเมินหลักสูตรจากผู้ใช้หลักสูตรนั้น โดยตรง ข้อมูลจากผู้ตอบแบบสอบถามทุกท่านจึงมีความหมายและความสำคัญยิ่งในการที่จะนำไปสู่การปรับปรุง หลักสูตรต่อไป ดังนั้นขอให้ท่านพิจารณาข้อความแต่ละข้ออย่างละเอียด กรุณาตอบให้ครบทุกข้อที่ตรงกับความ คิดเห็นของท่าน คำชี้แจง โปรดเขียนเครื่องหมาย ✓ลงในช่องที่ตรงกับระดับความคิดเห็นของท่านดังนี้ 5 : เหมาะสมมากที่สุด 4 : เหมาะสมมาก 3 : เหมาะสมปานกลาง 2 : เหมาะสมน้อย 1 : เหมาะสมน้อยที่สุด ที่ รายการประเมิน ระดับความเหมาะสม 5 4 3 2 1 หมายเหตุ ด้านผู้สอน 1. มีความรู้ความสามารถเหมาะสมกับการสอนวิทยาศาสตร์ 2. ครูใช้ภาษาที่สละสลวยในการอธิบายเนื้อหาทำให้นักเรียนเข้าใจบทเรียนง่ายขึ้น 3. ดำเนินการสอนเนื้อหาครบตามที่กำหนดไว้ในหลักสูตร 4. มีการวางแผนการสอนล่วงหน้าเป็นอย่างดี 5. มีการชี้แจงจุดประสงค์การเรียนรู้ที่นำไปสู่ผลการเรียน/ตัวชี้วัด 6. มีการชี้แจงการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ 7. เปิดโอกาสให้นักเรียนได้แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับเนื้อหาที่เรียน 8. อธิบายเนื้อหาชัดเจนและถูกต้อง 9. ใช้เวลาสอนเต็มเวลาตามที่กำหนด 10. โอกาสให้นักเรียนได้ซักถามนอกเวลาเรียน
18 ที่ รายการประเมิน ระดับความเหมาะสม 5 4 3 2 1 หมายเหตุ ด้านสื่อประกอบการสอน 11. มีความเหมาะสมกับผู้เรียน 12. มีความชัดเจน ง่ายต่อการเข้าใจ 13. มีความทันสมัย น่าสนใจ 14. มีความสะดวกและง่ายต่อการใช้งาน 15. มีความสอดคล้อง เหมาะสมกับเนื้อหารสาระ 16. เอกสารประกอบการสอนมีความเหมาะสมกับเนื้อหาสาระ 17. มีหนังสือ/เอกสารสำหรับให้นักเรียนศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมอย่างเพียงพอ ด้านงบประมาณและอาคารสถานที่ 18. สถานที่เอื้อต่อการจัดกิจจกรรมการเรียนรู้ 19. จัดแหล่งเรียนรู้นอกห้องเรียนที่เกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์ เช่น มุมวิทยาศาสตร์ ฯลฯ ด้านการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ 20. นักเรียนมีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ 21. จัดกิจกรรมการเรียนรู้มุ่งพัฒนานักเรียนในด้านนทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 22. จัดกิจกรรมการเรียนรู้มีความหลากหลายเหมาะสมกับเนื้อหา 23. จัดกิจกรรมการเรียนรู้เน้นให้นักเรียนได้ปฏิบัติและลงมือทำด้วยตนเอง 24. นำเทคโนโลยีที่ทันสมัยมาใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ 25. จัดกิจกรรมการเรียนรู้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของหลักสูตร 26. จัดกิจกรรมการเรียนรู้ส่งเสริมให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจในเนื้อหาสาระ การวัดและประเมินผล 27. นักเรียนมีส่วนร่วมในการวัดและประเมินผล 28. การให้คะแนนมีการกำหนกเกณฑ์ไว้อย่างชัดเจน 29. นำผลการวัดและประเมินผลไปใช้ในการปรับปรุงการเรียนการสอน 30. นักเรียนมีส่วนร่วมในการกำหนดแนวทางในการวัดและประเมินผล 31. การวัดและประเมินผลใช้วิธีการที่หลากหลาย เช่น การสอบ การทำรายงาน ฯลฯ 32. การวัดและประเมินผลมีความสอดคล้องกับเนื้อหาสาระและผลการเรียนรู้/ตัวชี้วัด 33. ครูประเมินผู้เรียนครอบคลุมทั้งด้านความรู้ เจตคติ และทักษะ
19 แบบวัดเจตคติต่อวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คำชี้แจง โปรดเขียนเครื่องหมาย ✓ลงในช่องที่ตรงกับระดับความพึงพอในของท่านดังนี้ 5 : มากที่สุด 4 : มาก 3 : ปานกลาง 2 : น้อย 1 : น้อยที่สุด ที่ รายการประเมิน ระดับความเหมาะสม 5 4 3 2 1 หมายเหตุ 1. ฉันรู้สึกสนุกสนานเมื่อเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ 2. วิทยาศาสตร์ช่วยให้นักเรียนทำงานอย่างมีระเบียบแบบแผน 3. การเรียนวิชาวิทยาศาสตร์จะทำให้เกิดความเคลียดเพราะต้องขบคิดปัญหาตลอดเวลา 4. ฉันรู้สึกกังวลเมื่อเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ 5. วิทยาศาสตร์มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิต 6. วิทยาศาสตร์เป็นวิชาที่ส่งเสริมความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ 7. วิทยาศาสตร์ช่วยให้มีความรอบคอบ 8. วิทยาศาสตร์ช่วยฝึกให้นักเรียนเป็นคนทำงานเรียบร้อย 9. การทำแบบฝึกหัด ใบงาน ใบกิจกรรม ทำให้นักเรียนเกิดสมาธิ 10. ฉันชอบเข้าร่วมกิจกรรมทางวิทยาศาสตร์ 11. ฉันชอบการได้ทำการทดลองของวิชาวิทยาศาสตร์ 12. ฉันชอบแสดงความคิดเห็นในเวลาเรียน 13. ฉันชอบทำงานเป็นกลุ่มกับเพื่อน ๆ 14. ฉันชอบทำการทดสอบซ้ำเพื่อให้ได้ผลการทดสอบที่แน่นอน 15. ฉันไม่อยากให้ครูถามฉันในเวลาเรียน
20 แบบทดสอบเรื่อง ดินในท้องถิ่น ข้อสอบแบบปรนัย 10 ข้อ 10 คะแนน คำชี้แจง : ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงคำตอบเดียว X ลงในกระดาษคำตอบ 1. ข้อใดเป็นเกณฑ์ในการแบ่งชนิดของดินออกเป็น ดิน เหนียว ดินร่วน ดินทราย ก. ลักษณะเนื้อดิน และการไหลซึมของนํ้า ผ่านดิน ข. ความลึกของชั้นดิน และช่องว่างของนํ้า ที่ไหลลงมาในดิน ค. การต้านทานความแรงของกระแสนํ้า ของดิน และระดับความลึกของดิน 2. ข้อใดกล่าวถูกต้องเกี่ยวกับดินเหนียว ก. อุ้มนํ้าได้ดี ข. มีช่องว่างระหว่างเม็ดดินกว้างมาก ค. นํ้าซึมผ่านได้เร็ว 3. ดินชนิดใดระบายนํ้าและอากาศได้ไม่ดี ก. ดินเหนียว ข. ดินทราย ค. ดินร่วน 4. “เนื้อดินหยาบ เม็ดดินใหญ่ ไม่เกาะกัน” เป็น ลักษณะของดินตามข้อใด ก. ดินร่วน ข. ดินทราย ค. ดินเหนียว 5. ข้อใดเป็นส่วนประกอบของดินที่มีประโยชน์ต่อ การเจริญเติบโตของพืช ก. เกลือ ข. ตะกอนดิน ค. ฮิวมัส พิจารณาข้อความต่อไปนี้ ใช้ตอบคำถามข้อ 6 – 10 ตาราง ชนิดและลักษณะของดิน 6. จากตาราง ดิน A หมายถึงดินชนิดใด ก. ดินร่วน ข. ดินเหนียว ค. ดินทราย 7. จากตาราง ดิน B หมายถึงดินชนิดใด ก. ดินเหนียว ข. ดินทราย ค. ดินร่วน 8. ดินชนิดใดเหมาะในการเพาะปลูกพืชทั่วไป ก. ดิน C ข. ดิน B ค. ดิน A 9. ถ้าต้องการปลูกพืชที่ต้องการนํ้าน้อย ควรปลูกใน ดินชนิด ใด ก. ดิน A ข. ดิน B ค. ดิน C 10. ถ้าในท้องถิ่นของนักเรียนมีดินชนิด B อยู่เป็น จำนวนมาก นักเรียนจะนำดินชนิดนี้มาใช้ ประโยชน์อย่างไร จึงจะเหมาะสมที่สุด ก. ทำเครื่องปั้นดินเผา ข. ทำการก่อสร้าง ค. ทำการเพาะปลูกผลไม้
21