7. ปัจจัยบางประการที่มีผลต่อพืช

L/O/G/O

ปจั จยั บางประการทีม่ ีผลต่อการ
เจริญเติบโตของพืช

นางสาววิชดุ า พรหมคงบญุ

ปัจจัยบางประการที่มผี ลต่อการเจริญเตบิ โตของพืช

ปจั จยั บางประการทม่ี ีผลตอ่ การเจริญเติบโตของพชื

นักเรยี นเคยปลูกพืชอะไรบา้ ง
นกั เรยี นดูแลพืชท่ปี ลูกอย่างไร
มปี ัจจัยใดทีพ่ ชื ต้องการเพอ่ื เจรญิ เติบโตไดอ้ ย่าง
เหมาะสม

ปัจจัยบางประการท่มี ผี ลต่อการเจริญเตบิ โตของพืช

- จากภาพนักเรียนคิดว่าสภาพแวดล้อมมีผลต่อการเจริญเติบโต
ของพืชหรือไม่ และปัจจัยใดบา้ งทีจ่ าเป็นตอ่ การเจริญเติบโตของพืช

ปัจจยั บางประการที่มผี ลต่อการเจริญเตบิ โตของพืช

กิจกรรมทดลองเกีย่ วกบั ปจั จัยภายนอกที่มีผลต่อการเจริญเติบโต
ของพืช

ให้นกั เรียนแตล่ ะกลมุ่ เสนอวา่ อยากทดลองกบั พืชอะไร และ
อยากทดลองปัจจยั อะไรบ้าง จากนนั้ ใหใ้ ห้นกั เรียนช่วยกนั ออกแบบ
วิธีการศึกษา โดยเขียนเปน็ ผังงาน รวมถึงออกแบบตารางบนั ทึกผล
การศึกษา และนาเสนอวิธีการดังกลา่ วตอ่ ครูก่อนเริ่มปฎิบตั ิการ

ปัจจัยบางประการที่มผี ลต่อการเจริญเตบิ โตของพืช

L/O/G/O

ปจั จัยภายนอกทีม่ ีผลต่อการ
เจริญเติบโตของพืช

นางสาววิชดุ า พรหมคงบญุ

ปัจจยั บางประการทม่ี ีผลต่อการเจริญเตบิ โตของพืช

• แสง
• แก๊สคารบ์ อนไดออกไซด์
• นา้
• อุณหภูมิ
• ธาตอุ าหาร
• แก๊สออกซเิ จน
• ศตั รูพชื

ปัจจัยบางประการท่ีมผี ลต่อการเจริญเตบิ โตของพืช

แสง

- การสังเคราะห์แสง
- การเปดิ ของรปู ากใบเพื่อแลกเปลี่ยนแกส๊
และคายน้า
- การงอกของเมล็ดในพชื บางชนิด
- การชักน้าในการออกดอก

ปัจจัยบางประการทม่ี ผี ลต่อการเจริญเตบิ โตของพืช

แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์

- การสังเคราะหแ์ สง
- เปน็ แหลง่ ให้ธาตุคารบ์ อนแกพ่ ชื เพื่อ
นา้ ไปใช้ในการสร้างนา้ ตาล

ปัจจัยบางประการทม่ี ผี ลต่อการเจริญเตบิ โตของพืช

น้า
- การสังเคราะห์แสง
- การหายใจระดับเซลล์
- การงอกของเมล็ด
- ชว่ ยในการลา้ เลียงสาร

ปัจจยั บางประการที่มผี ลต่อการเจริญเตบิ โตของพืช

อุณหภูมิ

- พืชบางชนดิ เจริญเตบิ โตได้ดีในเขตรอ้ น
เช่น ขา้ ว

ปัจจยั บางประการท่ีมผี ลต่อการเจริญเตบิ โตของพืช

ธาตุอาหาร หลัก คือ K P N

แบ่งออกเปน็ 2 กล่มุ
1. ธาตอุ าหารทพ่ี ชื ตอ้ งการมาก

N P K Ca Mg S
2. ธาตุอาหารทพี่ ืชตอ้ งการน้อย

Fe Cu Zn Mn Mo Cl B
ใชใ้ นการเจริญเตบิ โต

ปัจจยั บางประการท่มี ผี ลต่อการเจริญเตบิ โตของพืช

ออกซิเจน

- ใช้ในการหายใจระดบั เซลล์

ปัจจัยบางประการที่มผี ลต่อการเจริญเตบิ โตของพืช
ศตั รพู ืช

ปจั จยั บางประการท่ีมผี ลต่อการเจรญิ เติบโตของพชื

เพราะเหตุใดจงึ ไม่ควรปลกู พืชไวใ้ นห้องนอน

การปลูกพืชด้วยวิธไี ฮโดรพอนิกสก์ ารปลกู พืชใน
สารละลายโดยไม่ใชด้ ิน ตอ้ งมีการควบคมุ ปัจจัย
ภายนอกใดบา้ ง เพื่อให้พชื เจรญิ เตบิ โตไดอ้ ยา่ ง
เหมาะสม

L/O/G/O

ปจั จัยภายในทีม่ ีผลต่อการ
เจริญเติบโตของพืช

นางสาววิชดุ า พรหมคงบญุ

ปจั จยั บางประการท่ีมผี ลต่อการเจรญิ เตบิ โตของพืช

นกั เรียนเคยเด็ดยอดกระเพรา กระถิน มาเพือ่
รับประทานหรือไม่ เมือ่ เวลาผา่ นไปบริเวณยอดท่ี
ถูกเด็ดมลี ักษณะอยา่ งไร

นกั เรยี นเคยบม่ ผลไม้หรอื ไม่ และใชว้ ธิ ีการใดใน
การบม่

ฮอรโ์ มนพชื (plant hormone) คอื สารเคมีท่ีสรา้ งขึ้นภายใน
ตน้ พชื และในปรมิ าณเพียงเล็กนอ้ ยก็สามารถทีจ่ ะมผี ลต่อ
การเจรญิ เติบโตของพืชได้

สารควบคุมการเจริญเติบโตของพชื (plant growth
regulator, PGR) เป็นสารอนิ ทรยี ท์ ่ีไมจ่ ากัดว่าจะสร้างข้ึน
ภายในตน้ พืช หรอื มนุษย์สงั เคราะห์ขึ้นมาโดยกระบวนการ
ทางเคมี และเมื่อใชใ้ นปรมิ าณเพยี งเล็กนอ้ ย กจ็ ะไปมผี ลตอ่
การเจรญิ เตบิ โตของพืชได้

คณุ สมบตั ิของฮอรโ์ มนพชื คุณสมบตั ขิ อง PGRs

ต้องเปน็ สารอินทรีย์ (C, H, O) พชื สร้างขนึ เอง

พืชสร้างขึนเอง สารสงั เคราะห์

มปี รมิ าณเพียงเลก็ นอ้ ย ตอ้ งเปน็ สารอนิ ทรีย์

มผี ลตอ่ การเปลย่ี นแปลงตา่ ง ๆ ใช้ / มใี นปริมาณเพยี ง
ภายในพชื เลก็ น้อย

ไมใ่ ชอ่ าหาร / ธาตุ
อาหารพืช

ฮอร์โมนพืช

ฮอร์โมนพืชมี 5 กล่มุ หลกั คือ

ออกซิน (Auxins)
ไซโตไคนนิ (Cytokinins)
จบิ เบลเรลลนิ (Gibberellins)
เอทลิ นี (Ethylene)
กรดแอบไซซกิ (abscisic acid)

1. ออกซิน (Auxins)

☼ เป็นฮอร์โมนกลุ่มแรกที่มีการค้นพบ
☼ แหลง่ สร้างอยูบ่ ริเวณปลายยอด ตาข้าง ใบอ่อน

และตน้ ออ่ นในเมล็ด
☼ สารธรรมชาติ เชน่ IAA, กรดอินโดลแอซิติก
☼ สารสงั เคราะห์ เชน่ IBA, NAA

1. ออกซิน (Auxins)

1. ออกซิน (Auxins)

1. ออกซิน (Auxins)

ผลของออกซินต่อพืช

กระตุ้นให้พืชตดิ ผลโดยไม่ต้องปฏสิ นธิ
เร่งการเกดิ ราก (ปักชา)
เร่งการประสานรอยแผล (กง่ิ ทาบ)
ป้องกนั การหลุดร่วงของใบ ดอก ผลอ่อน
ยบั ย้งั การแตกตาข้าง

ผลของออกซินต่อพืช

การใช้ประโยชน์ของออกซิน

เร่งการเกดิ รากในกง่ิ ปักชา เช่น องุ่น ชมพู่ มะนาว
เร่งการออกดอกในสับปะรด (ผลทางอ้อม)
ป้องกนั การหลุดร่วงของผลอ่อน เช่น มะม่วง
มะนาว ส้ม ลางสาด ขนุน มะละกอ
เปลย่ี นเพศดอกในเงาะ

2. ไซโตไคนิน (Cytokinins)

☼ แหล่งสรา้ งอยู่บริเวณปลายราก ต้นอ่อน และผล
☼ พืชสร้างเอง เช่น Zeatin
☼ สารสังเคราะห์ เชน่ Kinetin, BA, BAP

ผลของไซโตไคนินต่อพืช

การแบ่งเซลล์ของพืช
ชะลอการแก่
กระตุ้นการแตกตาข้าง
ช่วยในการงอกของเมลด็

ผลของไซโตไคนินต่อพืช

ผลของไซโตไคนินต่อพืช

การใช้ประโยชน์ของไซโตไคนิน

เร่งการแตกตาข้าง เพ่ือควบคุมทรงพ่มุ
ส่วนใหญ่ใช้ในงานเพาะเลยี้ งเนื้อเย่ือ
ยืดอายุการเกบ็ รักษาผกั ผลไม้ และดอกไม้

การใช้ประโยชน์ของไซโตไคนิน

3. จิบเบอเรลลนิ (Gibberellins)

☼ เปน็ ฮอร์โมนที่พืชสรา้ งขึน้ เอง บริเวณปลาย
ยอด ปลายราก ใบ และเมล็ด

☼ สารสงั เคราะห์ เช่น GA3

ผลของจบิ เบอเรลลนิ ต่อพืช

การยืดตวั ของลาต้น
ช่วยในการงอกของเมลด็
กระตุ้น / ยบั ย้งั การออกดอกของพืชบางชนิด

การใช้ประโยชน์ของจิบเบอเรลลนิ

เร่งการเจริญเติบโตทางด้านกงิ่ ใบ ลาต้น และยบั ย้ังการ
ออกดอก ในส้ม มะนาว และไม้ผลเมืองหนาว
ขยายขนาดของผล เช่น องุ่น ชมพู่
เพม่ิ การยืดตัวของกง่ิ , ช่อผล

ผลของจบิ เบอเรลลนิ ต่อพืช

4. เอทิลนี (Ethylene)

 เป็นฮอร์โมนชนิดเดียวทีม่ ีสภาพเป็นกา๊ ซ
 แหล่งทีส่ ร้าง เนือ้ เยือ่ ผลไม้ทีส่ กุ ใบแก่ และ

ดอก
 สารสังเคราะห์ เช่น ethephon, acetylene,

propylene

ผลของเอทิลนี ต่อพืช

กระตุ้นการสุกของผลไม้
กระตุ้นการออกดอก
กระตุ้นการหลดุ ร่วงของใบ ดอก ผล
ยบั ย้งั การออกราก ใบ ดอก
ยบั ย้งั การยืดตวั ของลาต้น

การใช้ประโยชน์ของเอทลิ นี ในทางการเกษตร

ทาลายการพกั ตัวของพืช
เร่งการเกดิ ดอก
เปลย่ี นเพศดอก
ปลดิ ผล
เร่งการสุกของผลไม้
อื่น ๆ เช่น เร่งการไหลของนา้ ยาง
การลงหัวของหอมหัวใหญ่

การเกดิ ดอก

เร่งการเปลย่ี นสีและการหลดุ ร่วง

การหลดุ ร่วงของผล

การเปลย่ี นสีอย่างรวดเร็ว

การสุกของผลไม้

Control Ethephon 500 ppm

5. กรดแอบไซซิค (abscisic acid)

❖แหล่งที่สร้าง คือ ลาตน้ ราก ใบ และผล
❖หนา้ ที่

–ยบั ย้งั การเจริญเติบโตของพืช หรือยบั ย้งั การทางานของ
ฮอร์โมนชนิดอ่ืนๆ

–ยบั ย้งั การงอกของเมลด็
–กระตุน้ การปิ ดของปากใบเมื่อขาดน้า

ผลของกรดแอบไซซิค

1. ทาใหก้ ารเติบโตของพืชชา้ ลง
2. ทาให้เกิดการพกั ตวั ของเมล็ดธญั ญพืช
3. ชักนาให้ตาและเมลด็ พืชพักตวั และคงสภาพการพักตัว
อยู่ ตลอด ถ้าเมล็ดยัง สร้าง abscisic acid อยู่
4. กระตนุ้ การแกข่ องใบ (leaf senescence)
5. เรง่ การรว่ งของดอก ใบ และผล

ปัจจยั บางประการทม่ี ผี ลต่อการเจริญเตบิ โตของพืช

สบื คน้ ข้อมลู เก่ียวกับฮอร์โมนพืชและสารควบควบคมุ การ
เจรญิ เติบโตของพืชท่สี ังเคราะหข์ ึนเพื่อใชใ้ นการเกษตร

L/O/G/O

การตอบสนองของพืชต่อสิง่ เรา้

นางสาววิชดุ า พรหมคงบญุ