11. เทคโนโลยี DNA

เทคโนโลยีทางดีเอน็ เอ

โดยนางสาววิชดุ า พรหมคงบญุ

จดุ ประสงค์การเรียนรู้

ดา้ นความรู้ (K)
สืบค้นข้อมูล อธิบาย และยกตัวอย่างการประยุกต์ใช้

เทคโนโลยีทางดีเอ็นเอในด้านการแพทย์และเภสัชกรรม ด้าน
การเกษตร และด้านนิติวิทยาศาสตร์พร้อมทั้งอภิปรายเก่ียวกับ
ความปลอดภัยทางชีวภาพ ชีวจริยธรรม และผลกระทบต่อมนุษย์
และสง่ิ แวดล้อมของการนา เทคโนโลยที างดีเอ็นเอไปใช้
ดา้ นทักษะกระบวนการ (P)

ทกั ษะการโต้วาที
ดา้ นคณุ ลักษณะอันพึงประสงค์ (A)

1. นกั เรียนมีวนิ ัย
2. นักเรียนใฝ่เรียนรู้
3. นักเรียนมุง่ ม่นั ในการทางาน

สาหรับการเก็บ DNA ของเด็กชายอายุ
5 เดอื น ซึ่งลกู ชายของ นายเสรี แวมามุ นนั้
เจา้ หนา้ ท่ีไดใ้ ช้สาลพี ันก้าน เข้าไปในช่องปาก
เพ่ือเก็บน้าลายข้างกระพุ้งแก้มมาตรวจหา
สาร DNA ซึ่งการตรวจ DNA ในครั้งนี้ มี
ความสาคัญมาก การตรวจเก็บสารทาง
พันธุกรรม DNA ของเด็กที่เป็นลกู จะมี DNA
ของพ่อบวกกัน เมื่อตรวจของลูกจะได้ของ
พ่อด้วย ซึ่งท่ีผ่านมาเจ้าหน้าที่ไม่เคยมี
ตัวอย่าง DNA ของ นายเสรี แวมามุ มา
ก่อน เม่ือนายเสรี เคยทาอะไรไว้ จะได้
เ ป รี ย บ เ ที ย บ ใ น ส า ร บ บ ก็ จ ะ ย่ิ ง เ พ่ิ ม
ป ร ะ สิ ท ธิ ภ า พ ใ น ก า ร ติ ด ต า ม จั บ กุ ม ไ ด้
แม่นยา ตรงตัว ซ่ึงหากไม่มีหลักฐาน ฝ่าย
เจ้าหน้าท่ีรัฐจะถูกกล่าวหาว่าเป็นการกล่ัน
แกล้ง

เรือ่ งดงั กล่าวใชป้ ระโยชนจ์ ากความรทู้ างพันธุศาสตรแ์ ละเทคโนโลยีที่
เกย่ี วข้องอย่างไร

สบื คน้ ขอ้ มลู เก่ยี วกับการประยกุ ต์ใช้เทคโนโลยที างดีเอน็ เอ

กจิ กรรมโตว้ าที

พันธวุ ศิ วกรรม (Genetic Engineering)

• พนั ธวุ ศิ วกรรม (genetic engineering) หมายถึง
เทคโนโลยที ท่ี าการเคลือ่ นยา้ ยยนี (gene) จาก
ส่งิ มชี ีวิตสปีชีสห์ น่งึ ไปสสู่ ง่ิ มีชีวิตอีกสปีชสี ์หนึง่ เป็นการ
สรา้ ง DNA สายผสม (recombinant DNA)

• สร้างสง่ิ มีชีวิตรูปแบบใหม่ (novel) ทม่ี ีคุณลกั ษณะแบบ
ใหม่ ซง่ึ ไม่เคยปรากฏในธรรมชาตมิ ากอ่ น

• เปลี่ยนแปลงหน่วยพนั ธกุ รรม
หรอื DNA ของส่งิ มชี วี ติ

• เคล่อื นย้ายยนี ท่อี ยเู่ หนือกฎเกณฑ์
ธรรมชาติ สง่ิ มีชีวติ ทเี่ กดิ ข้นึ อาจมยี นี
ลูกผสมแบบใหม่

พนั ธวุ ศิ วกรรม (Genetic Engineering)



การสร้างผลิตภัณฑ์ทางเภสชั กรรม
• เชน่ การผลติ ฮอร์โมน อนิ ซลู ิน และ โกรทฮอรโ์ มน

พืชดดั แปรพนั ธกุ รรมทีม่ คี วามสามารถในการตา้ นทานแมลง

ยนี สรา้ งสารพษิ ของ เซลลพ์ ชื เช่น ฝ้าย
Bacillus thuringiensis ข้าวโพด ยาสบู มะเขอื เทศ

สารพิษของ B. thuringiensis จะสามารถทาลายตวั ออ่ นของแมลงบาง
ประเภทไดอ้ ย่างเฉพาะเจาะจงโดยไมเ่ ป็นอนั ตรายตอ่ ส่งิ มีชีวติ อื่น

พืชดัดแปรพนั ธุกรรมท่ีมคี วามสามารถในการตา้ นทานแมลง

Coat virus protein gene เซลล์พชื เช่น มะละกอ

(ชกั นาให้มะละกอสรา้ งโปรตีนจากยนี ท่ีถา่ ยเขา้ มา)

พชื สามารถตา้ นทานต่อเชอ้ื ไวรัสได้

- ตัวอยา่ งเช่น มะละกอที่ต้านทานต่อโรคใบด่างจุดวง
แหวน
- นอกจากนกี้ ็ยังมกี ารดัดแปลงพันธุกรรมของมันฝรั่ง
และยาสูบให้มีความตา้ นทานตอ่ ไว้รัสท่ีมาทาลายได้

พชื ดดั แปรพันธุกรรมทม่ี คี ุณคา่ ทางอาหารเพมิ่ ขึน้

ข้าว ยนี จาก

Erwinia breteria
ยีนจากตน้
แดฟโฟดิล

ขา้ ว golden rice ที่
สามารถสรา้ งวิตามนิ A ได้



Dolion เป็นการดัดแปลงพันธกุ รรม
ระหวา่ งสงิ โตและสุนัข จนไดผ้ ลติ ผลสตั วเ์ หลอื เชื่อน้ี (บน
โลกมสี ัตว์ชนดิ นแ้ี ค่สามตวั และมนั อยใู่ น หอ้ งปฏบิ ตั กิ าร ภาพ
ขา้ งบนมชี ่ือวา่ Rex ซงึ่ เป็นตัวแรก)

การดดั แปลงให้ตุ๊กแกสตั ว์พืน้ เมอื งท่ีมีขนาด
เลก็ และหายากในแอฟฟรกิ า โดยทาให้มนั บินได้
แล้วต้ังชื่อใหมว่ ่า Umbuku Lizard

ปลาม้าลายเรืองแสงเป็น ปลาท่ีไม่ได้พบเห็นในธรรมชาติ เพราะ
มันเกิดจากการดัดแปลงพันธุกรรม โดยนายีนจากแมงกะพรุนหรือ
ดอกไม้ทะเลชนิดพิเศษ ซ่ึงควบคุมการสร้างโปรตีนที่เรืองแสงได้เอง
ตามธรรมชาติใน ไปใส่ไว้ในสายของดีเอ็นเอทีท่ าหน้าทีค่ วบคุมลักษณะ
ทางพนั ธกุ รรมของปลามา้ ลาย จงึ ทาใหป้ ลามา้ ลายซ่ึงปกติมีลักษณะใส
และไม่เรอื งแสง





(แอนดี (ANDi) ลิงดดั แปลงพนั ธุกรรมเรืองแสงตัวแรกของโลก)



ดา้ นนติ ิเวช

• เป็นการนาความรทู้ างด้านลาดับข้อมลู ทาง
พันธุกรรมในสายดเี อ็นเอมาประยุกตใ์ ชท้ างดา้ น
นติ ิเวชเพื่อการสบื สวนหาอาชญากร ซ่ึงวิธีนี้
ช่วยใหช้ ้ีตวั บุคคลได้อยา่ งถูกต้องและแม่นยา

• การตรวจดเี อ็นเอ ทาไดโ้ ดยสง่ ตัวอยา่ งเข้า
เครอ่ื ง
หาลาดบั ดีเอน็ เอและใชเ้ ครอ่ื งคอมพิวเตอร์เพ่อื
ประมวลผล ซง่ึ คอมพวิ เตอร์จะแสดงรหสั ดี
เอน็ เอเป็นแทง่ ๆ เรยี งกัน เรยี กวา่ ลายพมิ พ์
ดีเอ็นเอ

• นอกจากนล้ี ายพมิ พด์ เี อน็ เอสามารถใช้เปน็
เครอื่ งพิสจู นค์ วามเปน็ พอ่ แมล่ ูกได้ด้วย โดยลูก
จะมีดีเอ็นเอครึง่ หน่งึ เหมอื นพอ่ และอกี คร่ึงหนงึ่
เหมอื นแม่





อภปิ รายและหาขอ้ สรปุ จากการปฏบิ ตั กิ ิจกรรม

ถ้านายุงลายดัดแปลงพันธุกรรมมาใช้ควบคุมการ
ระบาดของโรคไข้เลือดออกในปริมาณมาก จะ
ส่งผลกระทบต่อยุงหรือส่ิงมีชีวิตอื่น ในธรรมชาติ
และส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศโดยรวมหรือไม่
อยา่ งไร

ข้นั ขยายความรู้

นักเรยี นสืบค้นข้อมลู เกย่ี วกับกฎหมายและขอ้ บังคบั เกย่ี วกับการ
ระบุข้อมูลในฉลากในประเทศอื่นเป็นอย่างไร มีผลกระทบอะไร
เกดิ ขน้ึ บ้างจากการประกาศใช้