ใบความรู้ กสศ 65

การออกแบบรปู ภาพ สัญลกั ษณ2 และงานกราฟก7

การออกแบบ คือ การสร+างสรรค-สิง่ ใหมห3 รือการปรับปรงุ เปลีย่ นแปลงส่ิงท่มี ีอยู3เดิมใหด+ ยี ิ่งข้นึ ในทางศิลปะ
สาขาทัศนศลิ ปD การออกแบบคอื การนำองคป- ระกอบศลิ ปD หรือทัศนธาตุนำมาจัดเปIนภาพตามหลกั ของการออกแบบ
งานทศั นศลิ ปD โดยสามารถสะท+อนให+เหน็ ถึงความคดิ สรา+ งสรรค-ท่มี คี วามงามทสี่ มบรู ณ-ตามจนิ ตนาการของผูอ+ อกแบบ

การออกแบบมบี ทบาทมากในสังคมปRจจุบัน เพราะชวี ติ มนุษย-มคี วามเก่ียวข+องกับการสื่อสารเพ่ือการรบั รูข+ +อมูลต3างๆ
ซ่ึงอปุ กรณท- ใ่ี ช+ในการสอื่ สาร นอกจากวิทยาการด+านอเิ ลก็ ทรอนิกสแ- ล+ว การส่อื สารด+วยส่ิงพิมพ-ทแี่ สดงออดเปIนภาพ
สญั ลักษณ- และงานกราฟYก กน็ บั ว3าเปนI วธิ ที แี่ พร3หลายและเขา+ ถงึ ผู+คนได+ง3าย ซึ่งการส่อื สารความหมายดังกล3าวตอ+ งผา3 น
กระบวนการในการออกแบบ โดยอาศัยหลักการจดั องคป- ระกอบศิลปDมาใช+ใหเ+ หมาะสม

1.การออกแบบรูปภาพ แบ3งออกได+ดงั น้ี
1.1.การออกแบบรปู ภาพดว+ ยจดุ เพราะจดุ เปนI องค-ประกอบหนงึ่ ของทัศนธาตทุ ่สี ามารถนำมาสร+างภาพ

ได+ทุกรปู แบบ
1.2.การออกแบบรูปภาพดว+ ยเสน+ เสน+ มหี ลายลกั ษณะและทำให+เกดิ ความรสู+ ึกท่หี ลากหลายตอ3 ผูพ+ บ

เหน็ เช3น เส+นตั้งตรง เส+นนอน
2. การออกแบบสัญลกั ษณ- ซ่งึ ในสมยั กอ3 นคนไดท+ ำสญั ลักษณด- +วยการใชเ+ ส+นลากขีด และเขียนเปนI

เครือ่ งหมาย
2.1.ความหมายของสัญลกั ษณ- คือ สิ่งทน่ี ักออกแบบได+ออกแบบขนึ้ มาเพือ่ สอื่ ความหมายใหม+ นุษย-เขา+ ใจ

รว3 มกนั ในสังคม ได+แก3

1.เครอ่ื งหมายจราจร

2. เครอ่ื งหมายของสถาบนั สมาคม มูลนิธิ หรอื กล3มุ กจิ กรรมต3าง ๆ เคริ่ืองหมายของ
สถาบนั สมาคม มูลนธิ แิ ละกลม3ุ กจิ กรรมต3าง ๆ ในสังคม

3. เครอื่ งหมายบริษทั
4. เครือ่ งหมายสถานท่ี
5. เคร่ืองหมายแสดงกิจกรรมต3าง ๆ
รูปแบบพนื้ ฐานที่มักจะนำมาใชใ+ นการออกแบบสัญลักษณ- มี 3 รปู แบบ คอื
1. รปู แแบบจากธรรมชาติ
2. รปู แบบเรขาคณิต
3. รปู แบบตวั อักษรและตัวเลข
แนวทางปฏบิ ตั อิ ย3างงา3 ยในการออกแบบสญั ลักษณ-
1. นำสง่ิ ที่เปIนตน+ แบบมาดดั แปลง
2. การดดั แปลงรปู แบบให+เรียบง3าย
3. การใช+สใี นสญั ลักษณ-ไม3ควรใชเ+ กิน 3 สี
วธิ กี ารออกแบบสัญลักษณ-
1. เลอื กแนวคิด
2. รา3 งรปู แบบ

การออกแบบเคร่ืองหมายและสัญลกั ษณ7

ทเ่ี ปนI ภาพสัญลกั ษณห- รือเคร่ืองหมายภาพ เปนI ส่อื ที่มบี ทบาทอย3างมากในชวี ติ ประจำวัน ถ+าเรามองไปรอบ ๆ ตัวจะ
เหน็ สือ่ ทเี่ ปIนเคร่ืองหมายภาพปรากฏอยทู3 วั่ ไป

การนำหลกั ทฤษฎีมาประยกุ ต-ในการออกแบบสื่อสญั ลักษณ-
การออกแบบสัญลกั ษณ.- นักออกแบบจะต+องใช+ความรคู+ วามสามารถอยา3 งย่ิงในการวเิ คราะห-เนือ้ หาของสารท่ีจะต+อง
การส่อื ความหมาย และสังเคราะห-ใหเ+ ปIนรูปลกั ษณท- ใี่ ช+เปIนสิ่งแทนอันสามารถจะบอกไดถ+ ึงความหมาย ทั้งยงั ตอ+ งใช+
ความสามารถในการเขียนภาพ หรือผลติ ภาพสัญลกั ษณ-ให+ประณตี คมชดั เพ่อื ส่อื ความหมายไดถ+ กู ตอ+ งชดั เจน ในการออกแบบ
สญั ลักษณ- นักออกแบบจะมีแหลง3 บนั ดาลใจสำคัญ 2 ประการคือ
1.จากธรรมชาติสิง่ แวดล+อม (Natural Form) ได+แก3 ภาพดอกไม+ ใบไม+ ภเู ขา ทะเล สัตว- ดวงอาทิตย- ดวงจันทร- ฯลฯ
จดั เปนI สัญลักษณท- ่ีเกดิ จากธรรมชาติ (Natural Symbol)
2.จากรูปแบบทม่ี นุษยส- ร+าง (Manmade Form) ไดแ+ ก3 อาคารบ+านเรือน เครอ่ื งใช+ สิง่ ของต3าง ๆ เรยี กวา3 สัญลกั ษณ- ที่
มนษุ ย-สรา+ งขน้ึ (Conventional Symbol)
นอกจากนก้ี ารออกแบบสัญลกั ษณใ- ห+บรรลเุ ปา{ หมาย นักออกแบบควรคำนึงถึงหลกั สำคัญ 3 ประการคอื
1.ความงามของสญั ลกั ษณ- จะตอ+ งเกี่ยวโยงกบั สุนทรียภาพ (Aesthetic Form) คือความงดงามของรูปแบบของ
สัญลกั ษณไ- มว3 3าจะเปIน Representation หรอื Abstract ก็ตาม
2.ต+องเหมาะสมกบั กาลเวลาทุกยคุ ทุกสมัย ควรหลีกเลี่ยงสง่ิ ทีเ่ ปIนความนิยมช่วั คราว
3.ต+องนำไปใชป+ ระโยชนไ- ด+หลายประการ สามารถลอกเลียนด+วยวธิ ตี 3าง ๆ เชน3 การยอ3 หรอื ขยายได+
จากการพจิ ารณาถึงสื่อสัญลกั ษณ-ทมี่ ีอย3ทู วั่ ไปแลว+ เราพอจะแยกประเภทตามลกั ษณะเฉพาะ อาจแบ3งไดเ+ ปIน
1. ภาพเครอื่ งหมายจราจร เปIนกติกาสากลซง่ึ เขา+ ใจร3วมกันทว่ั ไป เพือ่ ความปลอดภยั ในการใช+ยานพาหนะ
เคร่ืองหมายภาพจราจรจะแสดงถงึ สญั ลกั ษณก- ารใชร+ ถใชถ+ นนในลักษณะตา3 ง ๆ กนั การออกแบบจะเนน+ ความชดั เจนของการ
สื่อความหมาย เข+าใจง3าย สีสันสะดุดตา
2.เครือ่ งหมายสถาบัน สมาคม และกล3มุ ต3าง ๆ ซึ่งกำหนดรูปแบบเพ่ือแทนหรอื เปนI สัญลกั ษณ-ของหนว3 ยงานนนั้ ๆ
3.เครอ่ื งหมายบรษิ ทั สนิ ค+าหรอื ผลิตภณั ฑ- เพอ่ื เปนI การสร+างความเช่อื มนั่ กระตน+ุ ความนา3 สนใจในบริษัทการค+าหรอื
ผลติ ภัณฑ-ต3าง ๆ และยงั เปIนการเน+นถงึ คณุ ภาพทน่ี า3 เชอื่ ถือด+วยรปู ลกั ษณ-ของเคร่อื งหมายท่ีปรากฏ
4.ภาพเครอื่ งหมายสถานท่ี เปนI เครือ่ งหมายท่ีแสดงสญั ลกั ษณส- ถานทตี่ า3 ง ๆ ทแี่ สดงใหเ+ ข+าใจร3วมกันได+โดยไม3ตอ+ งใช+
ตัวหนงั สือหรือข+อความ ซ่งึ บางครงั้ อาจสื่อไดย+ ากกว3าการใช+สญั ลักษณ- เชน3 โรงพยาบาล สนามบนิ สถานีรถไฟ หอ+ งนำ้
5.ภาพเครอื่ งหมายกจิ กรรมต3าง ๆ เชน3 การกีฬา การกอ3 สร+าง การประชุม
6.เครือ่ งหมายท่ใี ชใ+ นการออกแบบ เขยี นแบบ เปนI เคร่ืองหมายภาพที่ใช+สอื่ ความหมายร3วมกนั ระหวา3 งผอู+ อกแบบเขยี น
แบบแปลน และผ+ูอา3 นแบบหรือบคุ คลทัว่ ไปทเี่ กย่ี วข+อง
ลกั ษณะของสัญลักษณด- งั กล3าวแบ3งตามลกั ษณะของประเภทหรอื เครอื่ งหมาย แตถ3 า+ เราพิจารณาถงึ การออกแบบ
สญั ลกั ษณต- 3าง ๆ ทุกลักษณะ อาจแบง3 เปIนประเภทใหญ3 ๆ ตามลกั ษณะและวิธกี ารออกแบบได+ 3 ประเภท คือ
1.ลกั ษณะแบบตัวอักษร (Letter marks) ไดแ+ ก3 การออกแบบสัญลกั ษณ-โดยอาศยั รปู แบบตวั อกั ษรมาประดษิ ฐจ- ดั วาง
ให+สวยงาม ชดั เจน การออกแบบอาจจะใช+เฉพาะตัวอกั ษรหรอื คำย3อของหน3วยงาน บรษิ ัทหรือสถาบันองค-การต3าง ๆ มาใช+

2.ลักษณะแบบภาพ (Pictograph) คือ การออกแบบสญั ลกั ษณ-โดยใชร+ ปู ภาพเปIนแนวคิดในการออกแบบ ภาพอาจ
เปนI การแสดงทศิ ทาง กิจกรรม การกระทำ หรือภาพสญั ลักษณ-ต3าง ๆ

3.ลักษณะแบบผสมผสาน (Combination Marks) คอื การออกแบบภาพสัญลักษณ- โดยนำเอารูปแบบตัวอกั ษรกบั
รปู ภาพมาประกอบกนั ในการออกแบบอยา3 งสัมพนั ธ-กนั และเหมาะสม

แนวคดิ ในการออกแบบ ในการออกแบบสญั ลักษณ- ควรจะยึดหลักกวา+ ง ๆ เพ่อื เปIนแนวคิด ดังนี้
1.แนวคิดเกีย่ วกับความงาม
2.แนวคิดเก่ยี วกบั ความหมาย
3.แนวคดิ ในการสร+างความเดน3 และน3าสนใจ
4. ความเหมาะสมในการออกแบบและการใช+งาน

วิธกี ารออกแบบสัญลกั ษณ-
สัญลกั ษณ-ในทกุ ลกั ษณะท่ีทำการออกแบบ ผ+ูออกแบบควรจะพจิ ารณาใหช+ ดั เจนก3อนวา3 งานออกแบบนน้ั มี
วตั ถปุ ระสงค-อย3างไร ทง้ั นเี้ พ่อื ใหผ+ ลงานออกแบบสามารถสอ่ื ความหมายให+ผู+อื่นเข+าใจได+โดยง3าย มคี วามชัดเจน สามารถดึงดูด
ความสนใจได+ดี ภาพเครื่องหมายสามารถนำไปใชง+ านไดห+ ลายลกั ษณะ มรี ูปแบบท่ีนา3 เช่ือถอื เกดิ จากความเชอ่ื มนั่ และยอมรับ
มคี วามเปIนเอกลักษณ- ซ่งึ ปจR จัยต3าง ๆ ผอ+ู อกแบบจะละเลยไม3ได+

ขั้นตอนการออกแบบ
1.ศกึ ษารวบรวมข+อมูลเบ้ืองตน+ เพ่ือเปนI แนวคิดในการออกแบบ
2.กำหนดแนวคดิ หลักโดยใชข+ +อมลู เบอ้ื งต+นเปIนบรรทดั ฐาน
3.เลอื กหาสิ่งดลใจในการออกแบบ อาจเปนI รูปทรงเรขาคณิต รปู ทรงอสิ ระ หรอื สง่ิ ในธรรมชาติ
4.กำหนดรปู รา3 งภายนอก
5.รา3 งภาพเพอ่ื หารปู แบบท่เี หมาะสมโดยการร3างไวห+ ลาย ๆ แบบ
6.ลดทอนรายละเอียด
7.ร3างแบบเขยี นสี
8.เขยี นแบบจรงิ
ในความเปนI จรงิ เราพบเห็นสัญลักษณ-ทม่ี ีผูอ+ อกแบบไวแ+ ล+ว และมกี ารนำมาใช+อยูโ3 ดยท่วั ไป ซ่ึงเราอาจนำภาพ
สญั ลักษณ-เหลา3 นนั้ มาใช+หรือประยกุ ต- หรอื เปนI แนวทางในการออกแบบสรา+ งภาพสญั ลักษณ- เพ่อื สื่อความหมายในการเรียน
การสอนได+ สัญลกั ษณท- ่ีนำมาใช+อาจเปIนรูปภาพ ตวั หนังสอื ตัวเลข และเครอ่ื งหมายตา3 ง ๆ เรานำมาใชไ+ ดท+ กุ เนือ้ หาวิชา ให+
เหมาะสมและสามารถสื่อความหมายได+ตรงจดุ ประสงคท- ่สี ุด