Sains Tingkatan 1 Bab 4 Pembiakan

SAINS
TINGKATAN 1

BAB 4:
PEMBIAKAN

Kandungan

4.1 Pembiakan Seks Dan
Aseks

4.2 Sistem Pembiakan
Manusia

4.3 Kitar Haid
4.4 Persenyawaan Dan

Kehamilan
4.5 Faktor Yang
Mempengaruhi
Perkembangan Fetus

Dan Bayi
4.6 Kemandulan Dan

Pencegahan
Kehamilan

4.7 Pembiakan
Tumbuhan

Biodata:

Nama: Nur Syahirah
Najiha Binti Misdi
Umur: 13 Tahun
Kelas: 1 Inovatif

4.1 PEMBIAKAN
SEKS DAN ASEKS

PEMBIAKAN
PEMBIAKAN ialah proses
penghasilan individu baharu
oleh organisma hidup

mMeadlnaeuhnsigrikaaanmnceaamnraabkiak

Ayam pula
membiak dengan

cara bertelur

mmeelIamkhabinrikapakanduaesnnjaugkgaan

Pembiakan juga boleh
dibahagikan kepada
dua jenis iaitu:

SEKS ASEKS

Melibatkan sel pembiakan Tidak mlibatkan sel
pembiakan

Berlaku kepada: berlaku kepada:

1. Manusia 1.tumbuhan (bawang,halia,ubi
2.haiwan peringkat tinggi kentang)

(Mamalia,burung,ikan,repitilia 2. organisma
,amfibia) ringkas(Amoeba,hydra,param
3.Tumbuhan berbunga ecium)

PEMBIAKAN SEKS

PEMBIAKAN SEKS merupakan jenis
pembiakan utama yang dijalankan
oleh manusia,haiwan dan tumbuhan
peringkat tinggi

Pembiakan seks
melibatkan dua induk
iaitu:
1.Induk jantan yang
membawa sel pembiakan
jantan (sperma)
2.Induk betina yang
membawa sel pembiakan
betina (ovum)

Proses pertama yang terlibat
dalam pembentukan bayi dalam
perut ibu hamil ialah PROSES
PERSENYAWAAN
Terdapat dua jenis
persenyawaan iaitu
persenyawaan dalam dan
persenyawaan luar

Persenyawaan Ciri-ciri Persenyawaan Luar
Dalam

Nukleus gamet jantan Berlaku Nukleus gamet jantan
bercantum dengan nukleus Apabila bercantum dengan nukleus
gamet betina di dalam badan gamet betina di luar badan
induk betina induk betina

Induk jantan membebaskan Tempat Induk jantan membebaskan
gamet jantan di dalam badan berlaku sperma dan induk betina
induk betina pencantuman membebaskan ovum.
Persenyawaan ini berlaku di
dalam air

Gamet jantan dari organ Proses Gamet jantan biasanya
pembiakan jantan akan berenang menuju ke arah
dibebaskan ke dalam organ telur dan bercantum dengan
pembiakan betina yang gamet betina
mempunyai gamet betina
dan bercantum membentuk
zigot

Haiwan seperti katak dan
ikan melakukan

persenyawaan luar,
manakala haiwan yang
melakukan persenyawaan
dalam ialah pepatung

Pembiakan Aseks

PEMBIAKAN ASEKS ialah
penghasilan individu baharu
oleh organisma hidup tanpa
melibatkan sel pembiakan
Berlaku kepada:
1.Organisma ringkas seperti
Amoeba,Paramecium dan
Hydra
2.Tumbuhan seperti
bawang,halia dan ubi kentang
Pembiakan aseks hanya
melibatkan satu induk sahaja

Persenyawaan tidak
berlaku dalam
pembiakan aseks
Individu yang
dihasilkan adalah
seiras secara
genetik dengan
induknya
Variasi tidak wujud
dalam kalangan
anak

KULTUR TISU ialah
contoh bioteknologi
dalam penghasilan
individu baharu. Teknik
ini akan menghasilkan
tanaman baharu dalam
tempoh yang singkat.

CARA-CARA
PEMBIAKAN ASEKS

Ada 5 cara iaitu:

1.Belahan Dedua 2.Pertunasan

Belahan dedua ialah Pertunasan ialah
pembahagian satu proses pembentukan
sel imduk kepada dua tunas pada badan
sel anak organisma
Tunas bermula
Contoh: sebagai satu struktur
Amoeba,Paramecium yang berkembang
dan kemudiannya
dan Bakteria terputus dan
membentuk individu
baharu

Contoh:
Hydra dan yis

Bakteria

3.Penjanaan Semula 4.Pembentukan Spora

Penjanaan semula Pembentukan spora
berlaku daripada ialah proses
kebolehan fragmen penghasilan spora di
organisma tertentu dalam sporangium
yang tumbuh dan Selepas sporangium
berkembang menjadi pecah, spora yang
individu baharu yang halus dan ringan
lengkap akan disebarkan oleh
angin
Contoh: Apabila sampai di
Cacing pipih,tapak tempat yang lembap,
sulaiman,Planaria dan spora tumbuh
menjadi tumbuhan
Spirogyra yang baharu

5.Pembiakan Vegetatif Contoh:
Alga,kulat,paku pakis
Pembiakan vegetatif
merupakan satu cara dan Bakteria
untuk menghasilkan
tumbuhan baharu Contoh:
daripada bahagian Cacing pipih,tapak
vegetatif tumbuhan sulaiman,Planaria
induk selain bunga
Contoh bahagian dan Spirogyra
vegetatif ialah
akar,batang bawah
tanah,batang
rayap,bebawang dan
daun

Pembiakan Vegetatif

Kepentingan pembiakan
Untuk menambah bilangan
organisma dalam sesuatu
spesies
Untuk mengelak daripada
kepupusan sesuatu spesies

4.2 SISTEM
PEMBIAKAN MANUSIA

Sistem Pembiakan Lelaki

Bahagian Fungsi

Vesikel Semen Merembeskan bendalir yang
mengandungi nutrien untuk sperma

Uretra Salur untuk mengeluarkan sperma dan
air kencing keluar dari badan

Duktus Sperma Menyalurkan sperma dari testis ke
uretra di dalam badan

Zakar Memindahkan sperma ke dalam faraj
perempuan semasa persetubuhan

Skrotum Memegang dan melindungi testis

Testis Menghasilkan gamet jantan (Sperma)
dan hormon seks jantan

Kelenjar Prostat Menghasilkan cecair yang berkhasiat
dan melindungi sel sperma

Sistem Pembiakan Perempuan

Bahagian Fungsi

Tiup Falopio Tempat persenyawaan antara sperma
dan ovum berlaku

Ovari Menghasilkan gamet betina (ovum)
Uterus (rahim) dan hormon seks wanita

Tempat embrio berkembang dan
membesar

Serviks Mengeluarkan mukus untuk
memudahkan sperma berenang ke
dalam uterus

Faraj Menerima sperma dan menjadi saluran
bayi dilahirkan

Perubahan Fizikal Yang

Berlaku Ketika Akil Baligh

Akil Baligh bermaksud peringkat permulaan sistem
pembiakan menjadi matang dan menhasilkan sel
pembiakan
Lelaki akil baligh lebih kurang 14-17 tahun, manakala
perempuan akil baligh antara 10-12 tahun
Perubahan yagn berlaku kepada lelaki dan perempuan
ketika akil baligh:
1.Lelaki:
>Peti suara membesar
>Suara menjadi garau
>Misai dan janggut mula tumbuh
>Bulu tumbuh di muka,ketiak dan dada
>Testis menghasilkan sperma dan hormon seks
>Bulu tumbuh di bahagian sulit
>Zakar dan skrotum mula membesar
2.Perempuan:
>Buah dada membesar
>Punggung mula padat dan lebar
>Bulu tumbuh di bahagian ketiak
>Ovari menghasilkan ovum dan hormon seks
>Bulu tumbuh di bahagian sulit
>Kitar haid bermula

Perbandingan Gamet Jantan
dan Gamet Betina

Kepala sperma mengandungi nukleus yang membawa
maklumat genetik dan pewarisan untuk diturunkan
kepada zuriat (anak). Ekor sperma membolehkan sperma
bergerak dan berenang dalam semen melalui faraj,
uterus dan tiub Falopio sistem pembiakan perempuan.
Jumlah sperma normal yang dilepaskan adalah sebanyak
60 juta setiap sentimeter padu.
Ovum berbentuk sfera dan berdiameter kira-kira 0.1 mm.
Nukleus ovum mengandungi maklumat genetik dan
pewarisan untuk diturunkan kepada zuriat (anak). Ovum
tidak boleh bergerak sendiri. Bilangan ovum yang
dihasilkan biasanya hanya satu setiap bulan bagi
perempuan normal.

Perbandingan Antara Sperma
dengan Ovum

Eksplorasi Sains

Ovum boleh hidup selama dua hari
selepas dibebaskan dari ovari manakala
sperma boleh hidup tiga atau empat hari

4.3 KITAR HAID

Haid ialah puluhan lapisan dinding uterus
dan darah yang mengalir melalui faraj
Kitar haid dikawal oleh otak dan sistem
endokrin yang membebaskan hormon
Perempuan normal mengalami kitar haid
kira-kira 28 hari dan berbeza-beza
mengikut individu
Faktor yang mempengaruhi haid:
1.Pengambilan nutrien
2.Penurunan berat badan secara mendadak
3.Perubahan emosi
4.Tekanan mental

KITAR

HAID

Fasa-Fasa Kitar Haid

Kepentingan Mengurus Kebersihan Diri Semasa Haid

Penjagaan kebersihan diri semasa haid adalah sangat penting
bagi memastikan sistem pembiakan tidak dijangkiti oleh
mikroorganisma seperti bakteria, virus dan kulat
Cara-cara penjagaan kebersihan diri semasa haid dan
kepentingannya:
1.Menukar tuala wanita 3-4 kali sehari untuk menghindari
jangkitan bakteria dan virus yang boleh menyebabkan jangkitan
salur kencing (UTI)
2.Mandi dengan dengan kerap untuk membersihkan badan
Faktor-faktor kitar haid tidak stabil:
>Pertambahan berat badan
>Masalah hormon
>Gangguan emosi
>Senaman yang berlebihan
>Ketumbuhan di rahim

4.4 PERSENYAWAAN DAN
KEHAMILAN

Proses Persenyawaan dan
Penempelan Embrio

Embrio yang telah menempel pada dinding
uterus akan terus berkembang menjadi fetus
yang menyerupai manusia (bayi). Proses ini
dinamakan sebagai kehamilan. Selepas kira-
kira 38 minggu, fetus akan dilahirkan melalui
faraj. Rajah 4.18 menunjukkan perkembangan
zigot kepada embrio sehingga kelahiran.

Perkembangan
Embrio

Kepentingan dan Fungsi
Plasenta dan Tali Pusat

Embrio akan membesar dan berkembang di
dalam satu pundi yang dikelilingi oleh membran
yang dikenal sebagai amnion. Amnion
mengandungi bendalir untuk melindungi fetus.

4.5 FAKTOR YANG MEMPENGARUHI
PERKEMBANGAN FETUS DAN BAYI

Wanita hamil perlu dapatkan makanan yang sihat
dan seimbang, serta menjaga kesihatan untuk
melahirkan bayi yang sihat
Keperluan kalori wanita hamil adalah lebih tinggi
Keperluan kalori dan nutrien yang diperlukan oleh
wanita hamil dalam seha
ri:

Kelas Makanan Yang
Diperlukan Oleh Wanita

Hamil

Kesan yang mungkin berlaku akibat
pengambilan rokok, minuman

beralkohol dan dadah terhadap wanita
hamil

Eksplorasi Sains

Ciri-ciri bayi yang
mengalami masalah
Sindrom Alkohol Fetus:
1.Dilahirkan dengan berat
badan yang kecil
2.Ukuran kepala bersaiz kecil
3.Terencat akal
4.Rupa paras yang cacat

4.6 KEMANDULAN DAN
PENCEGAHAN KEHAMILAN

Kemandulan ialah ketidakupayaan seseorang
untuk melahirkan anak. Apabila pasangan suami
isteri tidak berupaya untuk memperoleh zuriat,
suami atau isteri atau kedua-duanya mungkin
mandul
Punca kemandulan lelaki dan wanita:

Kaedah Mengatasi
Kemandulan

Kaedah Pencegahan
Kehamilan

Kepentingan Pemeriksaan Kesihatan dan
Rawatan Segera Apabila Menghadapi
Masalah Sistem Pembiakan

Individu digalakkan untuk melakukan pemeriksaan
kesihatan sekurang-kurangnya sekali dalam
setahun bermula pada usia 40 tahun.

Pemeriksaan kesihatan atau ujian saringan
dijalankan sebagai penilaian untuk mengesan
simptom awal penyakit kronik pada sistem
pembiakan
Kanser yang melibatkan sistem pembiakan seperti
kanser rahim, kanser serviks dan kanser prostat
masih boleh dirawat jika dapat dikesan lebih awal
Amalan pemeriksaan kesihatan dapat mengurangkan
risiko masalah kesihatan yang memerlukan kos
rawatan yang tinggi. Oleh itu, wang dapat dijimatkan
untuk kegunaan jangka masa panjang
Kaedah pencegahan kehamilan yang betul dan
selamat dapat difahami dengan mendapatkan nasihat
dan penerangan daripada doktor semasa melakukan
pemeriksaan kesihatan.

4.7 PEMBIAKAN TUMBUHAN

Struktur dan Fungsi Bahagian
Bunga

Pendebungaan

Terdapat dua jenis bunga iaitu bunga biseks dan bunga uniseks.
Kebanyakan bunga ialah biseks kerana mempunyai kedua-dua bahagian
pembiakan jantan (stamen) dan betina (pistil) dalam bunga yang sama.
Bunga uniseks pula tidak lengkap kerana bunga uniseks hanya
mengandungi stamen atau pistil sahaja.

Contoh bunga uniseks ialah bunga jagung
dan bunga betik, iaitu hanya bunga betina
yang akan menghasilkan buah dan biji benih

di dalamnya

Pendebungaan ialah proses pemindahan butir
debunga matang dari anter ke stigma. Anter
yang matang akan pecah dan membebaskan

butir debunga. Sesetengah butir debunga
mungkin tersebar ke atas tanah dan ada
yang dibawa oleh agen pendebungaan ke

stigma bunga.

Pendebungaan terbahagi kepada dua, iaitu
pendebungaan sendiri dan pendebungaan

kacuk

Agen Pendebungan

Proses pemindahan debunga oleh agen
pendebungaan

Kelebihan Pendebungan
Kacuk

Pendebungaan kacuk menggabungkan bahan genetik
daripada dua pokok induk yang sama spesies.

Pendebungaan kacuk mempunyai banyak kelebihan.

Aplikasi Pendebungaan Kacuk dalam Bidang
Pertanian

Di Malaysia, pendebungaan kacuk dalam industri pertanian bukanlah
sesuatu yang asing. Teknik ini digunakan secara meluas untuk
mengeluarkan hasil tanaman yang lebih baik dan berkualiti tinggi.
Antara inovasi dalam bidang pertanian berkaitan dengan
pendebungaan kacuk diringkaskan dalam Jadual 4.6.

Proses
Persenyawaan

Struktur Biji Benih dan Fungsinya

Selepas persenyawaan berlaku, ovul dalam ovari berkembang menjadi
biji benih. Biji benih terdiri daripada embrio yang dilapisi oleh kulit biji
atau testa. Bahagian-bahagian bunga yang lain pula akan layu dan
gugur.
Biji benih terbahagi kepada dua jenis, iaitu monokotiledon dan
dikotiledon.

Percambahan Biji Benih

Semasa percambahan, testa pecah dan radikel mula muncul dan tumbuh ke
bawah membentuk akar. Plumul pula tumbuh ke atas menjadi pucuk.
Sesetengah kotiledon tumbuhan keluar dari tanah dan disebut sebagai
percambahan epigeal (Rajah 4.34). Terdapat juga kotiledon yang tetap
berada di dalam tanah sepanjang tempoh percambahan. Percambahan jenis
ini dikenal sebagai percambahan hipogeal (Rajah 4.35).

Syarat
Percambahan

Biji Benih
Air
Udara
Suhu yang sesuai

Sekian,

terima kasih
Dari:
Nur Syahirah Najiha Binti Misdi