สื่อการเรียนรู้ e-book สาระดนตรี เล่ม 5 อ่านเขียนโน้ตดนตรีไทย ป.5

คู่มือการใช้





1. บทเรียนส าเร็จรูป เป็นสื่อการเรียนการสอนที่นักเรียนใช้ศึกษา

หาความรู้ได้ด้วยตนเอง โดยมีครูเป็นผู้คอยแนะน าวิธีการใช้ที่ถูกต้อง
ภายในของแต่ละเล่มประกอบด้วย จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหา

แบบฝึกหัด เฉลย และแบบทดสอบหลังเรียน นักเรียนควรเรียนรู้ทีละ

เล่ม เรียง ตามล าดับไม่ควรข้ามเล่มหรือข้ามกรอบการเรียนรู้

ในการศึกษาหาความรู้

2. เมื่อนักเรียนศึกษาเล่มใดควรเรียนรู้ไปทีละกรอบ เช่น กรอบ
เนื้อหา กรอบแบบฝึกหัด กรอบเฉลย เพราะจัดเรียงล าดับจากง่าย

ไปหายากอยู่แล้ว

3. ในการท าแบบฝึกหัดแต่ละกรอบ นักเรียนควรซื่อสัตย์ไม่ดู

ค าตอบจากเฉลยก่อน เพราะจะท าให้ไม่เข้าใจเนื้อหาต่อเนื่องและอาจ

ท าแบบทดสอบหลังเรียนไม่ผ่านตามเกณฑ์ที่ก าหนดต้องกลับไปศึกษา

ใหม่ตั้งแต่กรอบแรกจนถึงกรอบสุดท้าย

4. การท าแบบทดสอบหลังเรียน รอให้ครูตรวจทานการท า
แบบฝึกหัดแต่ละกรอบให้เสร็จเรียบร้อยก่อนจึงท าได้

5. เมื่อท าแบบฝึกหัดหลังเรียนเสร็จ ตรวจค าตอบจากเฉลยแล้ว

บันทึกคะแนนที่ได้ไว้ทุกครั้งหรือแจ้งให้ครูบันทึกให้ก็ได้ ถ้าใครท า

คะแนนไม่ผ่านเกณฑ์ ต้องกลับไปศึกษาใหม่ตั้งแต่กรอบแรกจนถึงกรอบ

สุดท้าย







1

จุดประสงค์การเรียนร
ู้


1. อ่าน เขียน โน้ตดนตรีไทยและสากล 5 ระดับเสียง

(ศ 2.1 ป.5/3)












































2

แบบทดสอบก่อนเรียน





ตอนที่ 1 ใส่  หน้าข้อความที่กล่าวถูกต้อง

และใส่  หน้าข้อความที่กล่าวไม่ถูกต้อง

(15 คะแนน)
....... 1. โน้ตตัวอักษรไทยมีทั้งหมด 7 ตัว

....... 2. โน้ตที่มีจุดเหนือตัวโน้ตจะมีเสียงสูง

....... 3. โน้ตเสียง ซอล แทนด้วยหมายเลข 3

....... 4. โน้ตใน 1 บรรทัด แบ่งออกเป็น 8 ห้องเพลง

....... 5. ใน 1 ห้องเพลง บรรจุโน้ตกี่ตัวก็ได้
....... 6. จังหวะสองชั้นเป็นจังหวะปานกลาง

....... 7. อัตราจังหวะในเพลงไทย มักใช้กรับเป็นเครื่องก ากับจังหวะ

....... 8. จังหวะเร็วคืออัตราจังหวะสามชั้น

....... 9. ในทุกห้องเพลงไทยจังหวะตกจะอยู่หน้าห้องเสมอ

.......10. เพลงลาวล าปางสองชั้นมีโน้ตเสียง ด (โดสูง) มากที่สุด



ตอนที่ 2 เติมโน้ตเสียงหรือตัวเลขให้ถูกต้อง (5 คะแนน)


โน้ต เร มี

เสียง

ตัวเลข 6 4 1








3

กรอบที่ 1
















สัญลักษณ์โน้ตตัวอักษรไทย



ั
ี
ี
้
ั
้
ื
โนตตวอักษร เป็นการใชตวอักษรแทนเสยงดนตรหรอ
เสียงร้องซึ่งมีทั้งหมด 7 ตัว เป็นอักษรย่อของโน้ตระดับเสียงต่างๆ
ดังนี้
โน้ตเสียง โด แทนด้วยตัวอักษร ด
โน้ตเสียง เร แทนด้วยตัวอักษร ร

โน้ตเสียง มี แทนด้วยตัวอักษร ม

โน้ตเสียง ฟา แทนด้วยตัวอักษร ฟ

โน้ตเสียง ซอล แทนด้วยตัวอักษร ซ

โน้ตเสียง ลา แทนด้วยตัวอักษร ล

โน้ตเสียง ที แทนด้วยตัวอักษร ท


หมายเหตุ ถ้าตัวโน้ตเสียงใดเป็นเสียงสูง จะมีจุด ( ˚ ) เหนือตัว

โน้ตเสียงนั้น เช่น ด คือ โดสูง โน้ตที่เป็นเสียงต่ าจะมีจุด ( ̣ ) อยู่
ฺ ฺ
ใต้โน้ตตัวนั้น เช่น ร คือ เร ต่ า เป็นต้น











4

กรอบที่ 2







แบบ





แบบฝึกหัด



โยงเส้นจับคู่โน้ตเสียงกับตัวอักษรให้ถูกต้อง (5 คะแนน)




1. โด ก. ร

2. เร ข. ด



3. มี ค. ซ
4. ฟา ง. ม



5. ซอล จ. ฟ
























5

กรอบที่ 3












เฉลย



1. โด ก. ร


2. เร ข. ด



3. มี ค. ซ

4. ฟา ง. ม


5. ซอล จ. ฟ




























6

กรอบที่ 4














สัญลักษณ์โน้ตตัวเลขไทย


ั
ี
้
ั
้
โนตตวเลข เป็นการใชตวเลขมาแทนเสยงดนตรีหรือเสียงร้อง
ซึ่งมีทั้งหมด 7 ตัว ไม่นับเสียงสูง ได้แก่

โน้ตเสียง โด แทนด้วยตัวเลข 1

โน้ตเสียง เร แทนด้วยตัวเลข 2

โน้ตเสียง มี แทนด้วยตัวเลข 3
โน้ตเสียง ฟา แทนด้วยตัวเลข 4

โน้ตเสียง ซอล แทนด้วยตัวเลข 5

โน้ตเสียง ลา แทนด้วยตัวเลข 6

โน้ตเสียง ที แทนด้วยตัวเลข 7






















7

กรอบที่ 5














แบบฝึกหัด



ใส่ตัวเลขให้ตรงกับเสียงโน้ต (5 คะแนน)



1. ซอล


2. ฟา



3. ลา



4. ที


5. มี




















8

กรอบที่ 6












เฉลย



5


1. ซอล


2. ฟา 4


3. ลา 6



4. ที 7


5. มี 3

























9

กรอบที่ 7












การแบ่งห้องเพลง



ห้องโน้ตเพลงไทยใน 1 บรรทัด แบ่งออกเป็น 8 ห้องเพลง

และใน 1 ห้องเพลงจะบรรจุโน้ต 4 ตัว ซึ่งการบรรจุตัวโน้ตลงในห้อง
เพลงมีวิธีการบรรจุ ดังต่อไปนี้

1. ห้องเพลงไม่มีโน้ต

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -



2. บรรจุตัวโน้ตห้องเพลงละ 1 ตัวโน้ต
2
2 - - - ด - - - ร - - - ม - - - ฟ - - - ซ - - - ล - - - ท - - - ด



3. บรรจุตัวโน้ตห้องเพลงละ 2 ตัวโน้ต

- ด – ร - ม – ฟ - ซ – ล - ท – ด - ด – ร - ม – ฟ - ซ – ล - ท – ด



4. บรรจุตัวโน้ตห้องเพลงละ 3 ตัวโน้ต

- ด ร ม - ร ม ฟ - ม ฟ ซ - ฟ ซ ล - ล ซ ฟ - ซ ฟ ม - ฟ ม ร - ม ร ด
5. บรรจุตัวโน้ตห้องเพลงละ 4 ตัวโน้ต

ด ร ม ฟ ซ ล ท ด ด ท ล ซ ฟ ม ร ด ด ร ม ฟ ซ ล ท ด ด ท ล ซ ฟ ม ร ด



จังหวะตกของแต่ละห้องเพลงจะอยู่ที่โน้ตตัวที่ 4 ของห้อง

ซึ่งจะใช้จังหวะฉิ่งเป็นเครื่องก ากับ






10

กรอบที่ 8















แบบฝึกหัด

บรรจุตัวโน้ตลงในห้องเพลงตามก าหนดให้ถูกต้อง (4 คะแนน)


1. ห้องเพลงละ 2 ตัว (2 คะแนน)





2. ห้องเพลงละ 1 ตัว (2 คะแนน)
































11

กรอบที่ 9










เฉลย





1. ห้องเพลงละ 2 ตัว (2 คะแนน)

- ด – ร - ม – ฟ - ซ – ล - ท – ด - ด – ร - ม – ฟ - ซ – ล - ท – ด


2. ห้องเพลงละ 1 ตัว (2 คะแนน)

- - - ด - - - ร - - - ม - - - ฟ - - - ซ - - - ล - - - ท - - - ด





หมายเหตุ เขียนตัวโน้ตใดก็ได้ที่ถูกต้องตามรูปแบบการเขียนตัวโน้ต
ในห้องเพลง ก็ได้คะแนน

























12

กรอบที่ 10












การแบ่งจังหวะหรืออัตราจังหวะเพลงไทย




เพลงไทยมีอัตราจังหวะที่แตกต่างกัน จังหวะของเพลงไทยแบ่งได้

ดังนี้
1. จังหวะสามชั้น


- - - - - - - ฉิ่ง - - - - - - - ฉับ - - - - - - - ฉิ่ง - - - - - - - ฉับ

2. จังหวะสองชั้น

- - - ฉิ่ง - - - ฉับ - - - ฉิ่ง - - - ฉับ - - - ฉิ่ง - - - ฉับ - - - ฉิ่ง - - - ฉับ

3. จังหวะชั้นเดียว


-ฉิ่ง -ฉับ -ฉิ่ง -ฉับ -ฉิ่ง -ฉับ -ฉิ่ง -ฉับ -ฉิ่ง -ฉับ -ฉิ่ง -ฉับ -ฉิ่ง -ฉับ -ฉิ่ง -ฉับ



อัตราจังหวะในเพลงไทยมักใช้ ฉิ่ง เป็นเครื่องก ากับจังหวะ

เราสามารถสังเกตจังหวะเพลงได้จากการฟังเสียงฉิ่ง ถ้าฉิ่งตีช้าและทิ้ง

ช่วงการตีนาน จะเป็นจังหวะสามชั้น คือจังหวะช้า ถ้าเสียงการตีฉิ่งเร็ว
และตีต่อเนื่องกันโดยไม่ทิ้งช่วงนาน จะเป็นจังหวะชั้นเดียว คือจังหวะ

เร็ว ส่วนจังหวะสองชั้นหรือจังหวะปานกลาง เสียงฉิ่งจะตีแบบ

สม่ าเสมอ
การนับจังหวะฉิ่งในเพลงไทยจะนับเมื่อตีเสียง -“ฉิ่ง”-“ฉับ” ครบ

จึงนับเป็น 1 จังหวะ เช่น ในอัตราจังหวะสามชั้นโน้ตเพลง 1 บรรทัดมี

2 จังหวะฉิ่ง อัตราจังหวะสองชั้นโน้ตเพลง 1 บรรทัดมี 4 จังหวะฉิ่ง





13

กรอบที่ 11

















แบบฝึกหัด


น าค าที่ก าหนดให้ ใส่ใน ให้ถูกต้อง (4 คะแนน)

ชั้นเดียว สองชั้น สามชั้น ฉิ่ง





1. เครื่องก ากับจังหวะของเพลงไทย


็
2. เป็นจังหวะเรว


่
ี
ี

่
3. เสยงฉิงตสมาเสมอ

4. จังหวะช้า

















14

กรอบที่ 12
















เฉลย


ฉิ่ง

1. เครื่องก ากับจังหวะของเพลงไทย


ชั้นเดียว
็
2. เป็นจังหวะเรว

ี
่
สองชั้น
ี
่

3. เสยงฉิงตสมาเสมอ

4. จังหวะช้า สามชั้น























15

กรอบที่ 13














การฝึกหัดอ่านโน้ตไทย



หลักการอ่านโน้ตเพลงภายใน 1 ห้องเพลง หรือทุกห้องเพลง
จังหวะจะตกท้ายห้องเสมอ ภายใน 1 ห้องเพลงจะมีตัวโน้ตไม่เกิน

4 ตัว โดยตัวโน้ตอยู่ตรงไหนก็ออกเสียงตรงนั้น ถ้าไม่มีตัวโน้ตอยู่

จะมี - แทน แล้วไม่ต้องออกเสียง เมื่อเห็น - นี้ จังหวะจะนับ

อยู่ในใจ ดังนี้

- + - + - + - +
- - - - - - - ซ - - - ด - ด - ด - ม - ร - ด - ร - ม - ด - ด - ด



เครื่องหมาย - หมายถึงจังหวะฉิ่ง

เครื่องหมาย + หมายถึงจังหวะฉับ ซึ่งเป็นจังหวะตกของห้องเพลง





















16

กรอบที่ 14














แบบฝึกหัด



ใส่ หน้าข้อที่กล่าวถูกต้อง ใส่  หน้าข้อที่กล่าวไม่ถูกต้อง
(4 คะแนน)



1. …………… ใน 1 ห้องเพลง มีตัวโน้ตกี่ตัวก็ได้



2. ................. ถ้าในห้องเพลงไม่มีตัวโน้ต จะมี 0 แทน


3. ................. จังหวะของเพลงจะตกอยู่ท้ายห้อง



4. ................. เมื่อเห็นสัญลักษณ์ – จะไม่ออกเสียงแต่จะนับจังหวะ

อยูในใจ
่



















17

กรอบที่ 15














เฉลย



1.  ใน 1 ห้องเพลง มีตัวโน้ตกี่ตัวก็ได้


2.  ถ้าในห้องเพลงไม่มีตัวโน้ต จะมี 0 แทน



3.  จังหวะของเพลงจะตกอยู่ท้ายห้อง


4.  เมื่อเห็นสัญลักษณ์ - จะไม่ออกเสียงแต่จะนับจังหวะอยู่ในใจ




























18

กรอบที่ 16












การบันทึกโน้ตดนตรีไทย





เพลงลาวล าปาง อัตราจังหวะสองชั้น หน้าทับลาว


ท่อน 1

- - - - - - - ซ - - - ด - ด - ด - ม - ร - ด - ร - ม - ด - ด - ด

- - - - - - - ซ - - - ด - ด - ด - ม - ร - ด - ร - - - ม - - - ซ

- - - - - ด - ร - ม - ร - ด - ซ - - - - - ด - ร - ม - ร - ด - ซ
- - - - - - - ม - - - - - ซ - ล - ด - ร - ด - ล - - - ซ - - - ม
- - - ด - ร - ม - ซ - ม - ร - ด - ร - ด - ล - ซ - ม - ซ - ล - ด

- - - ด - ร - ม - ซ - ม - ร - ด - ร - ด - ล - ซ - ม - ซ - ล - ด


























19

กรอบที่ 17














แบบฝึกหัด


ตอบค าถามให้ถูกต้อง (3 คะแนน)



1. โน้ตเพลงลาวล าปางอัตราจังหวะสองชั้น ท่อน 1 มีโน้ตเพลง

กี่บรรทัด

........................................................................


2. โน้ตตัวแรกของเพลงลาวล าปางอัตราจังหวะสองชั้น ท่อน 1

มีเสียงอะไร

..........................................................................



3. เพลงลาวล าปางท่อน 1 นี้ มีเสียงตัวโน้ตใดบ้าง

..........................................................................


















20

กรอบที่ 18










เฉลย



1. 6 บรรทัด



2. ซอล


3. ซอล , โด , มี , เร



































21

ี่
กรอบท 19










แบบทดสอบหลังเรียน





ตอนที่ 1 ใส่  หน้าข้อความที่กล่าวถูกต้อง

และใส่  หน้าข้อความที่กล่าวไม่ถูกต้อง
(15 คะแนน)

....... 1. โน้ตตัวอักษรไทยมีทั้งหมด 7 ตัว

....... 2. โน้ตที่มีจุดเหนือตัวโน้ตจะมีเสียงสูง

....... 3. โน้ตเสียง ซอล แทนด้วยหมายเลข 3

....... 4. โน้ตใน 1 บรรทัด แบ่งออกเป็น 8 ห้องเพลง
....... 5. ใน 1 ห้องเพลง บรรจุโน้ตกี่ตัวก็ได้

....... 6. จังหวะสองชั้นเป็นจังหวะปานกลาง

....... 7. อัตราจังหวะในเพลงไทย มักใช้กรับเป็นเครื่องก ากับจังหวะ

....... 8. จังหวะเร็วคืออัตราจังหวะสามชั้น

....... 9. ในทุกห้องเพลงไทยจังหวะตกจะอยู่หน้าห้องเสมอ

.......10. เพลงลาวล าปางสองชั้นมีโน้ตเสียง ด (โดสูง) มากที่สุด


ตอนที่ 2 เติมโน้ตเสียงหรือตัวเลขให้ถูกต้อง (5 คะแนน)



โน้ต เร มี

เสียง

ตัวเลข 6 4 1






22

กรอบที่ 20














เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน



ตอนที่ 1
1.  2. 

3.  4. 

5.  6. 

7.  8. 

9.  10. 
ตอนที่ 2

โน้ต ลา เร ฟา มี โด

เสียง

ตัวเลข 6 2 4 3 1





















23

เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน



ตอนที่ 1

1.  2. 

3.  4. 

5.  6. 
7.  8. 

9.  10. 


ตอนที่ 2
โน้ต

เสียง ลา เร ฟา มี โด

ตัวเลข 6 2 4 3 1























24

แ บบบันทึกคะแนนแบบทดสอบก่อนเรียน – หลังเรียน





เลขที่ ก่อนเรียน (Pre – test) หลังเรียน (post – test) ผลต่าง

1

2

3

4

5

6
7

8

9

10

11

12

13

14

15
16

17

18

19

20

21

22

23








25

แบบ บันทึกคะแนนแบบทดสอบหลังเรียน



คะแนนบทเรียนส าเร็จรูปแต่ละเล่ม
ี่
เลขท เล่ม 1 เล่ม 2 เล่ม 3 เล่ม 4 เล่ม 5 เล่ม 6 เล่ม 7 รวม
10 10 15 15 15 15 20 100

1

2

3
4

5

6

7

8

9

10

11

12
13

14

15

16

17

18

19

20

21
22


23






26