สุภาษิตไทย ส านวน สุภาษิต ค าพังเพย
ส านวน สุภาษิต ค าพังเพย หมายถึง? ส านวนไทย สุภาษิตไทยและค าพังเพยเกิดจากพฤติกรรม การใช้ชีวิตประจ าวันของผู้คนที่ท าให้เกิดเหตุการณ์ต่าง ๆ ขึ้น ทั้ง ทางดีและทางร้าย จนมีการน าสิ่งที่เกิดขึ้นมาเรียบเรียงถ้อยค าใหม่ใน เชิงสั่งสอนหรือเปรียบเทียบ เป็นอีกหนึ่งในวัฒนธรรมที่น่าภาคภูมิใจ ของไทย
• จากธรรมชาติ • การด ารงชีวิตทางสังคม • ทางศิลปะ • ศาสนาและความเชื่อ • ทางภาษา ความเป็นมา
ความเป็นมา ๑. มีที่มาจากธรรมชาติ เป็นส านวนที่เทียบเคียงมา จากสิ่งที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติดังตัวอย่าง กาฝาก ต้นไม้ที่เกาะเบียดเบียนอาศัยอาหาร จากต้นใหญ่เลี้ยงตัว แฝงกินอยู่กับผู้อื่นโดย ไม่ได้ท าประโยชน์อะไรให้ ก่อหวอด การวางไข่ของปลา ปลาจะพ่นน ้าเป็นฟองเรียกว่า ”หวอด” เพื่อให้ไข่ปลาอาศัยจนเป็นลูกปลา เริ่มจับกลุ่มเพื่อนท าการอย่างใดอย่างหนึ่ง คลื่นกระทบฝั่ง ทะเลมีคลื่นวิ่งเข้าหาฝั่งตลอดเวลา เรื่องราวที่ครึกโครมขึ้นแล้วกลับเงียบ หายไป ส านวน ที่มา ความหมาย
ความเป็นมา ๒. ที่มาจากวัฒนธรรมการด ารงชีวิต เช่น ปัจจัยสี่ อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่ พาหนะ เป็นต้น ดังตัวอย่าง ก้นหม้อไม่ทันด า การหุงข้าวกว่าก้นหม้อจะติดเขม่าด ากินเวลานาน เลิกกันง่าย นุ่งเจียมห่มเจียม การแต่งกาย แต่งตัวพอสมกับฐานะ จุดไต้ต าตอ เวลาพลบค ่าจะจุดไต้เป็นเครื่องตามไฟ พูดหรือท าสิ่งใดกับเจ้าของเรื่อง โดยผู้นั้นไม่รู้ตัว ส านวน ที่มา ความหมาย
ความเป็นมา ๓. ที่มาจากวัฒนธรรมทางสังคม เช่น การท ามาหากิน การกระท า ประเพณี การละเล่น การศึกษา การเมืองการปกครอง เป็นต้น ดังตัวอย่าง ส านวน ที่มา ความหมาย ท านาบนหลังคน อาชีพการท านา การแสวงหาผลประโยชน์ ใส่ตนโดยขูดรีดผู้อื่น ฝังรก ฝังราก การท าขวัญทารกที่เกิดได้สามวัน เอารกกับมะพร้าว ไปฝังดินพร้อมกันบริเวณนั้นตั้งใจจะให้เป็นเรือนหอ ตั้งถิ่นฐานประจ า
ความเป็นมา ๔. ที่มาจากวัฒนธรรมทางจิตใจ เช่น ทางศาสนาและความ เชื่อ ดังตัวอย่าง ส านวน ที่มา ความหมาย กรวดน ้าคว ่าขัน เวลาไปท าบุญแล้วกรวดน ้าอุทิศ ส่วนกุศล ตัดขาดไม่ขอเกี่ยวข้องด้วย ปิดทองหลังพระ ท าเนียมการปิดทองค าเปลว ที่พระพุทธรูป ท าความดีแต่ไม่ได้รับการ ยกย่องเพราะไม่มีใครเห็นคุณค่า ขนทรายเข้าวัด การท าบุญก่อพระเจดีย์ทรายที่วัด การหาประโยชน์ให้ส่วนรวม
ความเป็นมา ๕. ที่มาจากวัฒนธรรมทางศิลปะ เช่น การแสดง ดนตรี เป็นต้น ดังตัวอย่าง ส านวน ที่มา ความหมาย ชักใย การเล่นหุ่นและหนังตะลุง บงการอยู่เบื้องหลัง นอกจอ การเล่นหนังใหญ่ ดีแต่เก่งอยู่ข้างนอก คลุกคลีตีโมง การเล่นดนตรีปี่พาทย์ คลุกคลีพัวพันอย่างใกล้ชิด ตลอดเวลา
ความเป็นมา ๖.ที่มาจากวัฒนธรรมทางภาษา วรรณคดี ต านาน นิทาน ประวัติศาสตร์ เป็นต้น ดังตัวอย่าง ส านวน ที่มา ความหมาย ว่าเเต่เขาอิเหนาเป็นเอง จากเนื้อเรื่องอิเหนา ต าหนิผู้อื่นเรื่องใดแล้วตนก็กลับ ท าในเรื่องนั้นเสียเอง วันทองสองใจ เรื่องขุนช้าง ขุนเเผน ค าเรียกหญิงสาวที่ไม่หนักแน่น ใจ โลเล ดอกพิกุลร่วง นิทานไทยเรื่องพิกุลทอง อาการที่นิ่งไม่ยอ
ความหมายของ ส านวน ความหมาย ส านวน หมายถึง โวหาร ท านองพูด ถ้อยค าที่เรียบเรียง เป็นลักษณะความหมายเชิงอุปมาเปรียบเทียบ ไม่แปลความหมาย ตามตัวอักษร จึงฟังแล้วมักจะไม่ได้ความหมายของตัวมันเอง ต้อง น าไปประกอบกับเรื่อง
กาคาบพริก หนูตกถังข้าวสาร หมายถึง ลักษณะที่คนผิวด าใส่เสื้อผ้า สีฉูดฉาดตัดกับสีผิว หมายถึง การกระท าอะไรที่ง่ายมาก ๆ เปรียบกับปอกกล้วยเข้าปาก หมายถึง ผู้ชายที่ฐานะไม่ดีแต่ แต่งงานกับผู้หญิงฐานะ ร ่ารวย ง่ายเหมือนปอกกล้วยเข้าปาก
ความหมายของ สุภาษิตไทย สุภาษิต หมายถึง ค าพูดที่พูดออกมา ไม่ว่าจะเป็น ท านอง ส านวนโวหาร ที่มีความหมายที่ดี ส่วนใหญ่คนไทยเราจะ หยิบยกค าสุภาษิตมาเป็นตัวอย่างในการอบรมสั่งสอนลูกหลาน หรือบางครั้งใช้แสดงเปรียบเทียบประกอบการสนทนา สุภาษิต แบ่งออกเป็น ๒ ประเภท ดังนี้ ๑. ค าสุภาษิตประเภทที่พูด อ่านหรือเข้าใจเนื้อความได้ทันที โดยไม่ต้องแปล ความหมาย ๒. ค าสุภาษิตประเภทที่พูด อ่านหรือฟังแล้วต้องนึกตรึกตรอง ตีความหมายเสียก่อนจึงจะทราบ
ตัวอย่างของ สุภาษิตไทย ท าดีได้ดีท าชั่วได้ชั่ว ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน น ้าพึ่งเรือเสือพึ่งป่า กงเกวียน ก าเกวียน รักยาวให้บั่นรักสั้นให้ต่อ ข่มเขาโคขืนให้กินหญ้า
เก็บเบี้ยใต้ถุนร้าน รักดีหามจั่ว รักชั่วหามเสา รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี หมายถึง เก็บเล็กเก็บน้อย จนส าเร็จ เป็นรูปเป็นร่างขึ้นมา หมายถึง ใฝ่ดีจะสบาย ใฝ่ชั่วจะล าบาก หมายถึง เวลาลูกท าผิดควรอบรมลูก และมีการลงโทษตามสมควร
ความหมายของ ค าพังเพย ความหมาย ค าพังเพย หมายถึง ถ้อยค าที่เรียบเรียงขึ้นมาเป็น ความหมายกลาง ๆ หรือเสียดสีประชดประชันคือ ไม่เน้นการสั่งสอน แต่ก็ แฝงคติเตือนใจหรือ ข้อคิดสะกิดใจให้น าไปปฏิบัติได้ และ เนื้อหาของ ใจความนั้นก็ไม่จ าเป็นว่าจะต้องเป็นความดี หรือ ความจริงแท้แน่นอน เพื่อให้ตีความเข้ากับเรื่อง มีความหมายลึกซึ้งกว่าส านวน มีลักษณะติชม หรือแสดงความเห็นในตัว แต่ยังไม่ได้วางหลักความจริงอันเที่ยงแท้ และยังไม่เป็นค าสอน
หัวล้านได้หวี ต าน ้าพริกละลายแม่น ้า สอนจระเข้ให้ว่ายน้ า หมายถึง ผู้ที่ได้สิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ แก่ตน หมายถึง การกระท าที่ลงทุนลงแรง ไปเป็นจ านวนมาก แต่ได้ ผลลัพธ์เพียงน้อยนิด หมายถึง สอนสิ่งที่เขารู้ดีหรือที่เขา ถนัดอยู่แล้ว
ส านวน สุภาษิต ค าพังเพย ถ้อยค าที่กล่าวโดยนัย มีความหมายไม่ตรงตัว ค าสอน เตือนสติ แนะน าแนวทางการด าเนินชีวิต กล่าวเปรียบเทียบ เสียดสี และประชดประชัน สรุป
สรุป ส านวน สุภาษิต และค าพังเพย มีลักษณะอุปมา อุปมัยเช่นเดียวกัน แต่จะเน้นความหมาย เชิงสั่งสอน ว่ากล่าว ตักเตือน และเสียดสี ตามวิถีชีวิตและแนวคิดของคนไทยสมัยก่อน
ประโยชน์ ท าให้ถ้อยค าสละสลวย ใช้ขยายความ ให้เข้าใจมากขึ้น แทนถ้อยค าที่ไม่ต้องการกล่าวตรง ๆ ต้องการให้ผู้รับสารตีความเอง ให้ข้อคิด คติเตือนใจ ช่วยสรุปความข้อมูล ที่มีขนาดยาว
๑. ช่วยพัฒนาปัญญา ของคนไทยในสังคม ๒. เป็นมรดกแห่งภูมิ ปัญญาทางภาษาไทย ๓. เป็นแนวทางแบบแผน ความประพฤติที่ดีให้แก่คน ในสังคม ๔. สะท้อนวัฒนธรรม ประเพณี ศาสนาและวิถีชีวิตความเป็นอยู่ ของคนไทย