ระบบฟิวดัล

ระบบฟิวดัลหรือ
ระบบศักดินาสวามิภักดิ์

[ Feudalism ]

ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ส า ก ล

• ระบบฟิวดัล•






ระบบฟิวดัล หรือ ระบบศักดินาสวามิภักดิ์
มีลักษณะเป็นการรวมอำนาจมาที่กษัตริย์และกระจายอำนาจหรือ
ถ่ายทอดลงมาเป็นขั้นๆตามตำแหน่งจนถึงข้าติดที่ดิน ระบบนี้เกิด
ขึ้นในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 9 ระบบนี้ครอบคลุมทั้งด้านเศรษฐกิจ
สังคม และการเมืองการปกครองของยุโยปสมัยกลาง

ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ส า ก ล 1

ระบบฟิวดัล







คำว่า feudalism มาจากคำว่า fiefs(ฟีฟ) แปลว่า ที่ดิน
ซึ่งหมายถึงที่ดินที่เป็นพันธสัญญาระหว่างเจ้านายซึ่งเป็นเจ้า
นายที่ดินเรียกว่า ลอร์ด(lord) กับผู้รับมอบที่ดิน และหา
ประโยชน์ในที่ดินเรียกว่า “วัสซัล(vassal)” ซึ่งจะต้องให้
ความเคารพ จงรักภักดี รับใช้ และปกป้องเจ้านายหรือลอร์ด

เป็นการตอบแทน

ประวัติศาสตร์สากล 2

สาเหตุการเกิดระบบฟิวดัล





1. ประเพณีของชาวโรมันใน

การแสวงหาผู้

อุปการคุณและฝากตัวกับขุนนางที่มีอำนาจ
เพื่อให้รอดพ้นจากการรุกรานของพวก
อนารยชนเผ่ากอทหรือเยอรมันและโจร
ผู้ร้าย

ประวัติศาสตร์สากล 3

สาเหตุการเกิดระบบฟิวดัล

2. ประเพณีคอมิสเตตัส
(comistatus) เป็นประเพณีที่ชาย
ฉกรรจ์หรือนักรบกระทำสัตย์ปฏิญาณว่า
จะจงรักภักดีซื่อตรงต่อหัวหน้าทั้งใน
ยามสงบสุขและยามสงคราม จนกว่า

ชีวิตจะหาไม่

ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ส า ก ล 4

รูปแบบการปกครอง



เป็นระบอบการปกครองแบบกระจายอำนาจจากกษัตริย์
ไปยังขุนนาง ผู้ที่ได้รับสิทธิในการครอบครองที่ดินเรียกว่า

เจ้านายหรือลอร์ด ส่วนผู้ที่ได้รับมอบที่ดินเรียกว่า
วัสซัล(ข้า) แล้วนำไปจัดตั้งเป็นเขตแมเนอร์ มีการบริหาร
จัดการที่ดินและปกครองตนเองแบบเบ็ดเสร็จ โดยมีวัสซัล
เป็นเจ้านายของแต่ละแมเนอร์ มีชาวนาและข้าทาส เป็น

ผู้ใต้ปกครองมีหน้าที่ทำนาและรับใช้เจ้านาย
ในขณะเดียวกันเจ้านายก็ให้ความคุ้มครองชาวนาและข้า
ทาส จึงเกิดความสัมพันธ์ที่ดีต่อกันระหว่างเจ้านายกับข้า
ประเทศที่เคยใช้ระบบฟิวดัล เช่น ฝรั่งเศส เยอรมัน

ประวัติศาสตร์สากล 5

โครงสร้างทางสังคมในระบบฟิวดัล






1. กษัตริย์
เป็นเจ้าของที่ดิน มีฐานะเป็นเจ้านายสูงสุด




2. ขุนนาง ( ลอร์ด)
(ผู้ที่ได้รับกรรมสิทธิ์ที่ดินจากกษัตริย์และเป็นเจ้าของชาวนา ,ข้าทาส)

3. อัศวิน (วัสซัล )
(ลูกของขุนนาง)เป็นผู้บริหารจัดการแมนเนอร์

4. ชาวนาและข้าทาส
เป็นผู้ใต้ปกครอง มีหน้าที่ทำนาและรับใช้เจ้านาย

5. พระและนักบวช
มีบทบาททางการอบรมจิตใจให้แก่สามัญชน

ประวัติศาสตร์สากล 6

หน้าที่และความสัมพันธ์ของ
แต่ละชนชั้น








กษัตริย์ให้ที่ดินเป็นการมอบหมาย
อำนาจการปกครองตอบแทน
ความดีความชอบต่อท่านลอร์ด

ท่านลอร์ดดูแลและ
ปกครอง “วัสซัล”

วัสซัลให้ความคุ้มครองชาวนาและข้าทาส

ชาวนาข้าทาสทำงานให้ วัสซัล
.

วัสซัลทำงานให้ท่านลอร์ด
.

ท่านลอร์ดและวัสซัลต้องไปช่วยกษัตริย์รบ
และยกย่องกษัตริย์ให้เป็นหัวหน้าของตนเอง

ประวัติศาสตร์สากล 7

ระบบแมเนอร์คืออะไร

Manor เป็นระบบเศรษฐกิจที่ใช้ในระบบฟิวดัล
คำว่า “Manor” แปลว่า คฤหาสน์ หมายถึงบริเวณที่ดินที่กว้างใหญ่
รอบๆคฤหาสน์ของขุนนาง ขนาดของที่ดินขึ้นอยู่กับอำนาจและความั่ง
คั่งของเจ้าของ บริเวณรอบๆคฤหาส์จะมีหมู่บ้าน ชาวนาและทาสติด
ที่ดิน ช่างฝีมือ พ่อค้า แต่ละแมเนอร์จะมีการผลิตอาหารเลี้ยงตัวเอง
โดยขุนนางควบคุมการผลิต ที่ดินที่ขุนนางให้ชาวน ทาสติดที่ดินทำ
จะแบ่งการเพาะปลูกในระบบ Three fidld System ออกเป็น 3

ส่วน หมุนเวียนทำ ปีแรกทำ แปลงที่ 1และ 2 ส่วน
แปลงที่ 3 จะเก็บไว้เลี้ยงสัตว์

ประวัติศาสตร์สากล 8

การเสื่อมของระบบฟิวดัล

( เ ป็ น ผ ล ทำ ใ ห้ ร ะ บ บ ฟิ ว ดั ล ล่ ม ส ล า ย ใ น ค ริ ส ต์ ศ ต ว ร ร ษ ที่ ๑ ๓ - ๑ ๔ )



1. การปฏิวัติทางเศรษฐกิจคริสต์ศตวรรษที่ 11 ทำให้
การค้าและอุตสาหกรรมมีความเจริญก้าวหน้า

2. การฟื้นฟูการค้ากับตะวันออกใกล้หรือเอเชียตะวันตกเฉียง
ใต้ ทำให้มีการไถ่ตัวข้าทาสเป็นอิสระ โดยไปทำการค้าเป็นช่าง
ฝีมือ มีการเลื่อนฐานะเป็นชนชั้นกลางและมีอิทธิทางเศรษฐกิจ

3. เกิดโรคระบาด กาฬโรคทั่วยุโรปใน
คริสต์ศตวรรษที่ 14 ทำให้แรงงานหายากข้า
ทาสมีโอกาสเป็นอิสระมีการโยกย้ายที่อยู่

ระบบแมเนอร์จึงเสื่อมลง

ประวัติศาสตร์สากล 9

การเสื่อมของระบบฟิวดัล

( เ ป็ น ผ ล ร ะ บ บ ฟิ ว ดั ล ล่ ม ส ล า ย ใ น ค ริส ต์ ศ ต ว ร ร ษ ที่ ๑ ๓ - ๑ ๔ )



4. มีทหารรับจ้าง ชาวนาหนีไปเป็นทหารรับจ้าง เกิดการ
จลาจลของชาวไร่ ชาวนา

5. สงครามครูเสด และสงคราม 100 ปี ทำให้อัศวินเสียชีวิต
มาก กษัตริย์ยึดอำนาจ

คืนจากขุนนางโดยมีพ่อค้า ชนชั้นกลางสนับสนุน กษัตริย์เริ่ม
ติดต่อโดยตรงกับประชาชนทรงมีอำนาจปกครองอย่างแท้จริง

ยุบกองทัพของขุนนาง

เมื่อระบบฟิวดัลเสื่อมลง ได้วิวัฒนาการเป็นการ
ปกครองระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ในสเปนและ

ฝรั่งเศสในเวลาต่อมา

ประวัติศาสตร์สากล 10

อิทธิพลของระบบฟิวดัลที่มีต่อ
พัฒนาการของยุโรป



ด้านการปกครอง

ระบบฟิวดัลเป็นรากฐาน การกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น
ซึ่งเป็นรูปแบบของการปกครองท้องถิ่นของดินแดนต่างๆ

ในยุโรป นอกจากนี้เมื่อระบบฟิวดัลล่มสลายกษัตริย์
สามารถสถาปนาอำนาจทางการเมืองได้อย่างมั่นคง ทำให้
เกิดการสร้างรัฐชาติและพัฒนาประเทศในเวลาต่อมา

ประวัติศาสตร์สากล 11

ด้านสถาปัตยกรรม

สถาปัตยกรรมในสมัยฟิวดัลสะท้อนอยู่ในปราสาทหรือคฤหาสน์ของ
ลอร์ด ที่เป็นศูนย์กลางในแมนเนอร์ ซึ่งในระยะแรกรับอิทธิพลจากสิ่ง
ก่อสร้างของโรมันที่สร้างความรู้สึกมั่นคง และแข็งแกร่งสำหรับเป็นที่

อยู่อาศัยและป้องกันศัตรูที่มารุกรานได้ ในคริสต์ศตวรรษที่ 11
ลักษณะของสถาปัตยกรรมเป็นศิลปะแบบโกธิคที่มีความอ่อนช้อย
สวยงามมากขึ้นส่วนสถาปัตยกรรมทางศาสนานิยมสร้างโบสถ์ขนาด
ใหญ่ที่สง่างาม เช่นมหาวิหารโนเตรอดาม( Notre-Dame)ใน

ฝรั่งเศสมหาวิหารเซวิญา
( Cathedral of Sevilla ) ในสเปน เป็นต้น

ประวัติศาสตร์สากล 12

ด้านเศรษฐกิจและสังคม

ในช่วงปลายสมัยฟิวดัลเศรษฐกิจขยายตัวสูงขึ้นมากทำให้เกิด
ชนชั้นกลางซึ่งเป็นกลุ่มพ่อค้าและพวกช่างเรียกว่าชนชั้นกระฎุมพี
หมายถึงชนชั้นที่เป็นอิสระไม่อยู่ในระบบแมนเนอร์และได้รวมตัว
จัดตั้งสมาคมช่างฝีมือหรือสมาคมอาชีพเพื่อพัฒนาแรงงานและ
คุณภาพสินค้าซึ่งมีบทบาทสำคัญในสมัยการฟื้นฟูศิลปะวิทยาการใน
เวลาต่อมานอกจากนี้ที่ดินของขุนนางได้เปลี่ยนเป็นของนายทุนซึ่ง
เปลี่ยนแปลง การผลิตเป็นการเกษตรเพื่อการตลาดในยุคต่อมา
มรดกทางวัฒนธรรมของระบบฟิวด้านที่มีต่อยุโรปต่อมาคือตำแหน่ง
ของขุนนาง เช่น อาร์ชดุ๊ก ดุ๊กเคานต์ ไวส์เคานต์ บารอนเอิร์ล

ประวัติศาสตร์สากล 13

คำถามท้ายบท




1. ระบบฟิวดัลเรียกอีกอย่างหนึ่งว่าระบบอะไร
1) ระบบศักดินา
2) ระบอบประชาธิปไตย
3) ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์
4) ระบบศักดินาสวามิภักดิ์



2. ระบบฟิวดัลเกิดขึ้นในช่วงคริสต์ศตวรรษใด
1) คริสต์ศตวรรษที่ 9 2) คริสต์ศตวรรษที่ 10
3) คริสต์ศตวรรษที่ 11 4) คริสต์ศตวรรษที่ 12



3. ประเทศใดบ้างที่เคยใช้ระบบฟิวดัล
1) ประเทศอิตาลี 2) ประเทศญี่ปุ่น
3) ประเทศฝรั่งเศส 4) ประเทศบราซิล



ประวัติศาสตร์สากล 14

4. ในระบบฟิวดัลบุคคลใดเป็นผู้ที่มีฐานะสูงสุด

1) ลอร์ด 2) วัสซัล

3) กษัตริย์ 4) พระและนักบวช




5. ระบบศักดินาสวามิภักดิ์ทำให้เกิดระบบเศรษฐกิจแบบใด

1) แบบแมนเนอร์ 2)แบบพอเพียง

3) แบบต่างพึ่งพา 4) แบบประชาธิปไตย




6. ระบบแมนเนอร์เป็นระบบที่ใช้ในการบริหารการปกครอง
ด้านใดเป็นสำคัญ

1) ด้านกฎหมาย
2) ด้านเกษตรกรรม
3) ด้านศิลปะวัฒนธรรม
4) ด้านการคมนาคม ขนส่งทางทะเล




7. ระบบฟิวดัลล่มสลายในคริสต์ศตวรรษใด
1) คริสต์ศตวรรษที่ 10 - 11
2) คริสต์ศตวรรษที่ 11 -12
3) คริสต์ศตวรรษที่ 12 - 13
4) คริสต์ศตวรรษที่ 13 - 14/

ประวัติศาสตร์สากล 15

8. ในช่วงปลายระบบฟิวดัลเศรษฐกิจมีการขยายตัวสูงขึ้นมากทำให้
เกิดชนชั้นกลางซึ่งเป็นกลุ่มพ่อค้าและพวกช่างเรียกว่าอะไร
1) ชนชั้นกระกุมพี
2) ชนชั้นกระฎุมพี/
3) ชนชั้นสูง
4) ชนชั้นแรงงาน



9. มีการเกิดโรคระบาดกาฬโรคทั่วยุโรปในคริสต์ศตวรรษใด

1) คริสต์ศตวรรษที่ 11

2) คริสต์ศตวรรษที่ 12

3)คริสต์ศตวรรษที่ 13

4) คริสต์ศตวรรษที่ 14







10 ในระบบฟิวดัลบุคคลใดมีฐานะต่ำที่สุด

1) พระและนักบวช 2) ชาวนาและข้าทาส

3) ขุนนาง 4) อัศวิน




ประวัติศาสตร์สากล 16

บรรณานุกรม




จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.คณะอักษรศาสตร์( 2540 )อารยธรรมสมัยโบราณ-
สมัยกลาง. กรุงเทพ มหานคร:สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.



มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.คณะกรรมการบริหารวิชาการบูรณาการ หมวดวิชา
ศึกษาทั่วไป, (2545) มรดกอารยธรรมโลก. กรุงเทพมหานคร:มหาวิทยาลัย

เกษตรศาสตร์.



นันทนา กปิลกาญจน์( 2546) ประวัติศาสตร์และอารยธรรมโลก
(พิมพ์ครั้งที่ 7)กรุงเทพมหานคร: โอเดียนสโตร์,2546.



กุลลดา เกษบุญชู มี้ด( 2545)วิวัฒนาการรัฐอังกฤษ ฝรั่งเศสในกระแสเศรษฐกิจ
โลกจากระบบฟิวดัลถึงการปฏิวัติ กรุงเทพฯ : โครงการผลิตตำราและเอกสาร

การสอน คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย,



ประวัติศาสตร์สากล 18