Sains Tingkatan 1

Tingkatan KSSM ZON PRAKTIS BOOST Praktis DSKP Ujian Akhir Sesi Akademik (UASA) Standard Pembelajaran (SP) Tahap Penguasaan (TP) Soalan STEM Sisipan PAK-21 Penanda Pendidikan Sivik & Hebat Sains Sains Dwibahasa Sisipan Amali Proses Sains See Kok Seng Ujian Akhir Sesi Akademik 1 e-RPH Bonus untuk Guru

ii Kandungan 105 - 124 125 - 142 Pentaksiran Mata Pelajaran Sains Tingkatan 1 KSSM iii - x Bab 1 Pengenalan kepada Penyiasatan Saintifik 1 - 11 Bab 2 Sel sebagai Unit Asas Hidupan 12 - 22 Bab 3 Koordinasi dan Gerak Balas 23 - 29 Bab 4 Pembiakan 30 - 44 Bab 5 Jirim 45 - 53 Bab 6 Jadual Berkala 54 - 64 Bab 7 Udara 65 - 75 Bab 8 Cahaya dan Optik 76 - 92 Bab 9 Bumi 93 - 104 CONTOH

1 1 Pengenalan kepada Penyiasatan Saintifik Introduction to Scientific Investigation Tema / Theme 1 Kaedah Saintifik / Scientific Methodology 1 Sains adalah Sebahagian daripada Kehidupan Harian Science is Part of Daily Life A Berikan contoh aktiviti harian yang berkaitan dengan sains. Give an example of a daily activity related to science. SP 1.1.1 Menguasai TP 1 Menonton televisyen / Mana-mana jawapan yang sesuai / Watching television / Any suitable answer B Tuliskan maksud sains. / Write the meaning of science. SP 1.1.2 Menguasai TP 1 TP 2 Sains ialah disiplin ilmu yang melibatkan pemerhatian dan eksperimen yang sistematik terhadap fenomena alam semula jadi. Science is a discipline that involves systematic observation and experiment on natural phenomena. C Nyatakan kepentingan sains dalam kehidupan seharian berdasarkan rajah di bawah. State the importance of science in our daily life based on the diagrams below. SP 1.1.3 Menguasai TP 4 M N M: Memudahkan manusia pergi ke sesuatu destinasi / Makes it easier for people to go to a destination N: Meningkatkan kesuburan tanah dan hasil tanaman / Increases soil fertility and crop yields D Jawab soalan-soalan yang berikut. Answer the following questions. SP 1.1.4, 1.1.5, 1.1.6, 1.1.7 1. Baca pernyataan di bawah. / Read the statement below. X mengkaji tentang pengelasan, kehidupan, tabiat dan struktur haiwan. X studies the classification, life, habits and structure of animals. (a) Apakah kerjaya X? / What is career X? Menguasai TP 2 Ahli zoologi / Zoologist (b) Nyatakan subjek yang perlu dipelajari secara lebih mendalam untuk menceburi kerjaya X. State the subject that needs to be studied more in order to pursue career X. Menguasai TP 3 Biologi / Biology Hal. Buku Teks: 4 – 9 Nama: Tarikh: Tahap Penguasaan 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai definisi sains. 2 Memahami definisi Sains serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 3 Mengaplikasikan definisi Sains untuk melaksanakan tugasan mudah. 4 Menganalisis pengetahuan mengenai definisi Sains dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. CONTOH

2 2. Terangkan kepentingan sains yang membawa inovasi dalam bidang pertanian. Explain the importance of science that brought innovation to the field of agriculture. Menguasai TP5 Hasil tanaman boleh dipertingkatkan dengan menggunakan mesin dalam semua peringkat aktiviti pertanian. Selain itu, penggunaan baja dan pendebungaan kacuk boleh meningkatkan hasil pertanian. Crops harvesting can be increased by using machines in all levels of agricultural activities. Besides that, the use of fertilizers and cross pollination can increase the yield of agricultural crops. 2 Makmal Sains Anda Your Science Laboratory A Nyatakan nama dan kegunaan radas yang berikut. State the name and general use of the following apparatus. SP 1.2.1 Menguasai TP 1 Radas Apparatus (a) Nama Name (b) Kegunaan General use 1. Tabung uji Test tube Mengisi bahan kimia dalam kuantiti yang kecil Fill small amount of chemicals 2. Corong turas Filter funnel Menuras atau menapis pepejal tidak larut daripada campuran Filter the insoluble solids from the mixtures B Kenal pasti simbol-simbol amaran di bawah dan nyatakan contoh bahan kimia. Identify the hazard symbols below and state its example of chemicals. SP 1.2.2 Menguasai TP 3 1. (a) Simbol / Symbol: Beracun atau toksik / Poisonous or toxic (b) Contoh bahan kimia / Example of chemicals: Natrium sianida, merkuri, plumbum / Sodium cyanide, mercury, lead 2. (a) Simbol / Symbol: Radioaktif / Radioactive (b) Contoh bahan kimia / Example of chemicals: Uranium, plutonium / Uranium, plutonium C Lakarkan radas yang berikut. Sketch the following apparatus. SP 1.2.3 Menguasai TP 3 1. 2. Hal. Buku Teks: 9 – 14 Tahap Penguasaan 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran Sains mengenai makmal sains. 3 Mengaplikasikan makmal sains untuk melaksanakan tugasan mudah. 5 Menilai keseluruhan proses penyiasatan saintifik yang telah dilaksanakan untuk menentukan langkah yang boleh ditambahbaik ke atas definisi Sains dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. CONTOH

3 D Terangkan mengapa peraturan dan langkah keselamatan di dalam makmal perlu dipatuhi. Explain why the rules and precaution steps in the laboratory must be followed. SP 1.2.4 Menguasai TP 4 Pendidikan Sivik: Bertanggungjawab Untuk mengelakkan sebarang kemalangan dan menjaga keselamatan setiap individu. To avoid any accidents and to ensure the safety of each individual. 3 Kuantiti Fizik dan Unitnya  Physical Quantities and Their Units PAK-21 A Lengkapkan jadual yang berikut. Complete the following table. SP 1.3.1 Menguasai TP 2 Kuantiti fizik Physical quantity Unit S.I. S.I. unit Simbol Symbol 1. Panjang Length meter metre m 2. Masa / Time saat second s 3. Suhu Temperature Kelvin K 4. Jisim / Mass kilogram kg 5. Arus elektrik / Electric current Ampere A B Tulis nilai kuantiti fizik berikut dalam bentuk imbuhan yang diberikan. Write the values of the physical quantities in the prefix form given. SP 1.3.2 Menguasai TP 2 1. 0.002 m = 2 mm 2. 0.000 003 A = 3 μA C Tukarkan unit yang berikut. Convert the following units. SP 1.3.3 Menguasai TP 3 1. 0.000 002 200 g = 2.2 μg 2. 900 127 g = 900.127 kg 3. 0.05 m = 5 cm 4. 9 805 m = 9.805 km D Nyatakan kepentingan unit piawai. State the importance of standard units. SP 1.3.4 Menguasai TP 4 Mengelakkan kekeliruan dan salah faham ketika urus niaga dan memberi ukuran yang tepat dan seragam. To avoid confusion and misunderstanding during transaction, and to give accurate and uniform measurement. Hal. Buku Teks: 15 – 18 Tahap Penguasaan 2 Memahami kuantiti fizik dan unitnya serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 3 Mengaplikasikan kuantiti fizik dan unitnya untuk melaksanakan tugasan mudah. 4 Menganalisis pengetahuan mengenai makmal sains, kuantiti fizik dan unitnya dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. CONTOH

4 4 Penggunaan Alat Pengukur, Kejituan, Kepersisan, Kepekaan dan Ralat The Use of Measuring Instruments, Accuracy, Consistency, Sensitivity and Errors A Akmal ingin mengukur panjang sebatang kapur tulis dan satu garis lengkung. Akmal wants to measure the length of a chalk and a curved line. SP 1.4.1 Menguasai TP 3 0 1 2 3 4 5 6 cm P Kapur tulis Chalk Q Garis lengkung Curved line 1. Apakah ukuran panjang kapur tulis di P? What is the length of chalk in P? 5.2 cm 2. Terangkan cara yang betul untuk mengukur kapur tulis di P. Explain the correct ways to measure the chalk in P. KBAT Mengaplikasi Pembaris diletakkan di tepi objek untuk diukur. Apabila mengukur, pastikan mata berserenjang dengan skala bacaan. / A ruler is placed at the side of the object to be measured. When measuring, make sure the eyes are perpendicular to the reading scale. 3. Nyatakan alat ukuran yang sesuai digunakan untuk mengukur garis lengkung di Q. State the suitable measurement tools used to measure the curved line in Q. Benang dan pembaris / Thread and ruler 4. Nyatakan cara yang betul untuk mengukur garis lengkung di Q. State the correct ways to measure the curved line in Q. KBAT Mengaplikasi Benang diletakkan di sepanjang garis lengkung. Hujung garis lengkung ditandakan pada benang. Kemudian, panjang benang diukur menggunakan pembaris. / The thread is placed along the curved line. The end of the curved line is marked on the thread. Then, the length of the thread is measured by using a ruler. B Rajah di bawah menunjukkan satu ralat paralaks. The diagram below shows a parallax error. SP 1.4.3 Menguasai TP 3 0 1 2 3 4 5 X Nyatakan cara yang betul untuk membaca ukuran bagi mengelakkan ralat paralaks. State the correct method to read the measurement to avoid parallax error. Mata pemerhati perlu serenjang dengan skala bacaan. Observer’s eye must be perpendicular to the reading scale. Hal. Buku Teks: 18 – 28 Tahap Penguasaan 3 Mengaplikasikan makmal sains untuk melaksanakan tugasan mudah. CONTOH

5 C Jawab semua soalan berikut. Answer all questions. SP 1.4.4 Menguasai TP 4 1. Anggarkan luas bentuk sekata dan tidak sekata di bawah. Estimate the area of the regular and irregular shapes below. (a) 1 cm 1 cm1 cm 1 cm 25 cm2 (b) 1 cm 1 cm1 cm 1 cm 18 cm2 2. Nyatakan cara-cara untuk menganggarkan luas bentuk tidak sekata. State the ways to estimate the area of irregular shapes. KBAT Mengaplikasi Tandakan (3) pada segi empat yang lengkap, separuh lengkap dan lebih daripada separuh lengkap yang ditutupi oleh bentuk tidak sekata. Kira bilangan (3) pada kertas graf untuk menganggarkan luas bentuk tidak sekata tersebut. / Tick (3) on the complete, half-complete and those with more than half-complete squares covered by the irregular shape. Count the number of (3) on the graph paper to estimate the area of the irregular shape. D Hasilkan satu persembahan multimedia mengenai inovasi dalam alat pengukuran. Create one multimedia presentation about the innovation in measuring tools. SP 1.4.5 Menguasai TP 6 5 Ketumpatan Density A Jawab semua soalan. Answer all questions. SP 1.5.1, 1.5.2, 1.5.3 1. Nyatakan maksud ketumpatan. State the definition of density. Menguasai TP 2 Ketumpatan ialah jisim per unit isi padu sesuatu bahan Density is the mass per unit volume of a substance 2. Kerosin Kerosene Kerosin .HURVHQH Air :DWHU Besi ,URQ Cecair Z /LTXLG= Air Water Cecair Z Liquid Z Besi Iron (a) Apakah cecair Z? What is liquid Z? Menguasai TP 2 Merkuri / Mercury Hal. Buku Teks: 28 – 33 Tahap Penguasaan 2 Memahami ketumpatan serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 4 Menganalisis pengetahuan mengenai penggunaan alat pengukur dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 6 Merekacipta persembahan menggunakan multimedia dengan cara kreatif dan inovatif menggunakan pengetahuan dan kemahiran saintifik ke atas penggunaan alat pengukur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan dengan mengambil kira nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat. CONTOH

6 (b) Nyatakan satu sebab bagi jawapan di 2(a). State one reason for the answer in 2(a). Menguasai TP 3 Merkuri lebih tumpat daripada besi / Mercury is denser than iron (c) Mengapakah kerosin timbul di atas air? Why does the kerosene float on water? Menguasai TP 3 Kerosin kurang tumpat daripada air / Kerosene is less dense than water B Rajah di bawah menunjukkan dua aplikasi konsep ketumpatan. The diagram below shows two applications of the concept of density. SP 1.5.5 Menguasai TP 5 P Q Terangkan bagaimana manusia mengaplikasikan konsep ketumpatan bagi objek P dan Q. Explain how humans apply the concept of density for objects P and Q. P: Rakit diperbuat daripada buluh yang diikat bersama. Rakit boleh terapung kerana batang buluh mempunyai ruang yang mengandungi udara. / A raft is made up of bamboo poles that are tied together. The raft can float because bamboo poles have spaces that contain air. Q: Pelampung mengandungi udara yang berketumpatan lebih rendah berbanding dengan air. Ia membantu perenang untuk terapung di atas permukaan air. Floats contain air that is less dense than water. It helps a swimmer to float on the surface of water. C Dengan menggunakan aplikasi ketumpatan, hasilkan satu objek baharu mengikut kreativiti kamu. By using the application of density, produce one new object by using your creativity. SP 1.5.6 Menguasai TP 6 KBAT Mencipta 6 Langkah-langkah dalam Penyiasatan Saintifik Steps in a Scientific Investigation A Susun langkah-langkah dalam urutan yang betul dengan menomborkan dari 1 hingga 8. Arrange the steps in the correct order by numbering them from 1 to 8. SP 1.6.2 Menguasai TP3 Langkah-langkah dalam penyiasatan saintifik Steps in scientific investigation Susunan Order (a) Mengenal pasti masalah / Identify the problem 1 (b) Membuat kesimpulan / Make a conclusion 7 (c) Merancang eksperimen / Plan the experiment 4 (d) Menganalisis dan mentafsir data / Analyze and interpret the data 6 Hal. Buku Teks: 33 – 37 Tahap Penguasaan 3 Mengaplikasikan ketumpatan untuk melaksanakan tugasan mudah. 5 Menilai keseluruhan proses penyiasatan saintifik yang telah dilaksanakan untuk menentukan langkah yang boleh ditambahbaik ke atas ketumpatan dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 6 Merekacipta persembahan menggunakan multimedia/visual/folio dengan cara kreatif dan inovatif menggunakan pengetahuan dan kemahiran saintifik ke atas ketumpatan dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan dengan mengambil kira nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat. CONTOH

7 Langkah-langkah dalam penyiasatan saintifik Steps in scientific investigation Susunan Order (e) Membuat hipotesis / Propose a hypothesis 2 (f) Menulis laporan / Write a report 8 (g) Mengawal pemboleh ubah / Control the variables 3 (h) Mengumpul data / Collect data 5 B Jalankan aktiviti di bawah dan isikan tempat kosong. Carry out the activity below and fill in the blanks. SP 1.6.1, 1.6.3 Menguasai TP 5 3 Pernyataan masalah / Problem statement: Bagaimanakah panjang bandul mempengaruhi bilangan ayunan dalam suatu masa yang diberi? How does the length of a pendulum influence the number of oscillations in a given time? 1. Tujuan / Aim: Untuk mengkaji hubungan antara panjang bandul dengan bilangan ayunan dalam suatu masa yang diberi. To study the relationship between the length of a pendulum and the number of oscillations in a given time. 2. Hipotesis / Hypothesis: Semakin panjang bandul, semakin kurang bilangan ayunan yang boleh didapati dalam suatu masa yang diberi. The longer the pendulum, the lesser the number of oscillations that can be obtained in a given time. 3. Pemboleh ubah / Variables: (a) Dimanipulasikan / Manipulated : Panjang bandul / Length of pendulum (b) Bergerak balas / Responding : Bilangan ayunan dalam masa yang diberi Number of oscillations in a given time (c) Dimalarkan / Constant : Jisim ladung bandul / Masa / Mass of pendulum bob / Time 4. Prosedur / Procedure: Panjang bandul Length of pendulum Panjang bandul Length of pendulum Tahap Penguasaan 5 Menilai keseluruhan proses penyiasatan saintifik yang telah dilaksanakan untuk menentukan langkah yang boleh ditambahbaik ke atas langkah dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. CONTOH

8 (a) Sebuah bandul yang berukuran panjang 10 cm disediakan. A pendulum of length 10 cm is set up. (b) Bilangan ayunan lengkap dalam masa 20 saat direkodkan. The number of complete oscillations in 20 seconds is recorded. (c) Langkah di atas diulang dengan menggunakan bandul yang berlainan panjang, iaitu 15 cm, 20 cm, 25 cm, 30 cm, 35 cm dan 40 cm. The step above is repeated by using pendulums of different lengths, which are 15 cm, 20 cm, 25 cm, 30 cm, 35 cm and 40 cm. 5. Keputusan / Result: Panjang bandul (cm) Length of pendulum (cm) Bilangan ayunan dalam 20 saat Number of oscillations in 20 seconds 10 16 15 14 20 12 25 10 30 8 35 6 40 4 6. Kesimpulan / Conclusion: Bandul yang lebih pendek membuat lebih banyak ayunan dalam suatu masa yang diberi berbanding bandul yang lebih panjang. A shorter pendulum make more oscillations in a given time than a longer pendulum. 7 Sikap Saintifik dan Nilai Murni dalam Menjalankan Penyiasatan Saintifik Scientific Attitudes and Values in Carrying Out Scientific Investigation Nilaikan kepentingan mengamalkan sikap saintifik dan nilai murni dalam menjalankan penyiasatan. Evaluate the importance of practicing a good scientific behaviour and good ethic when conducting an experiment. SP 1.7.1, 1.7.2, 1.7.3 Menguasai TP 5 Hal. Buku Teks: 37 – 38 Tahap Penguasaan 5 Menilai keseluruhan proses penyiasatan saintifik yang telah dilaksanakan untuk menentukan langkah yang boleh ditambahbaik ke atas langkah dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. CONTOH

9 Praktis For m a t i f 1 Jawab semua soalan. Answer all questions. Bahagian A 1. Apakah fenomena yang berlaku selepas hujan? What is the phenomenon that occurs after the rain? A Kilat Lightning B Aurora Aurora C Bayu darat Land breeze D Pembentukan pelangi Formation of rainbow 2. Apakah yang dikaji oleh ahli meteorologi? What is being studied by meteorologists? A Benda hidup Living things B Batuan, tanah dan mineral Rocks, soils and minerals C Perubahan cuaca dan iklim Weather and climate change D Objek dalam alam semesta Objects in space 3. Antara berikut, yang manakah imbuhan bagi bentuk piawai 109 ? Which of the following is the prefix for the standard form 109 ? A Giga B Mega C Mikro / Micro D Nano 4. Tukarkan 1.001 A kepada mA. Convert 1.001 A into mA. A 0.001 B 10.01 C 100.1 D 1 001 5. Antara berikut, pernyataan yang manakah benar? Which of the following statements is true? A Unit S.I. bagi masa ialah Kelvin (K) The S.I. unit for time is Kelvin (K) B Termometer digunakan untuk menyukat jisim objek Thermometer is used to measure the mass of an an object C Panjang ialah kuantiti jirim yang terkandung di dalam objek Length is the quantity of matter in an object D Arus elektrik dalam sesuatu litar disukat dengan menggunakan ammeter The flow of current is measured by using an ammeter 6. Maklumat berikut menunjukkan langkahlangkah yang diambil dalam melakukan eksperimen. The following information shows the steps taken in carrying out an experiment. J – Membuat hipotesis Making a hypothesis K – Menganalisis data Analyzing data L – Membuat kesimpulan Making a conclusion M – Merekod data Recording data Susunan yang manakah menunjukkan langkahlangkah yang betul? Which sequence shows the correct steps? A M, K, J, L B M, J, L, K C J, M, K, L D J, L, M, K CONTOH

10 1. (a) Padankan maksud dengan jenis ralat yang betul. Match the meaning with the correct type of error. Maksud Meaning Ralat Error (i) Ralat yang malar pada sesuatu alat pengukur yang diperoleh semasa membuat pengukuran The constant error on a measuring instrument obtained during the measurement (ii) Ralat yang berlaku kerana pemerhatian yang salah semasa membuat pengukuran The errors that occur because of the wrong observations during the measurement Ralat sistematik Systematic error Ralat rawak Random error (b) Tuliskan BENAR atau PALSU tentang fungsi alat pengukur berikut. Write TRUE or FALSE about the function of the following measuring tools. Alat pengukur Measuring tools Fungsi Function BENAR atau PALSU TRUE or FALSE (i) Mengukur panjang objek Measure the length of an object BENAR TRUE (ii) Mengukur jisim objek Measure the mass of an object BENAR TRUE (iii) Mengukur isi padu air Measure the volume of water PALSU FALSE Bahagian B CONTOH

11 1. Aiman menjalankan satu eksperimen untuk menentukan ketumpatan objek tidak sekata. Aiman carried out an experiment to determine the density of an irregular object. (a) Apakah kaedah yang digunakan untuk menentukan ketumpatan objek tidak sekata? What is the method used to determine the density of irregular objects? Kaedah sesaran air / Water displacement method (b) Rajah berikut menunjukkan sebuah silinder penyukat yang diisi dengan 50 m air dan sebiji batu. The following diagram shows a measuring cylinder that is filled with 50 m of water and a stone. 20 30 40 90 80 70 60 50 100 m 10 (i) Nyatakan apa yang akan berlaku jika batu itu dikeluarkan daripada silinder penyukat itu. State what will happen if the stone is removed from the measuring cylinder. Paras air akan menurun / The level of water will decrease (ii) Jelaskan mengapa batu tenggelam di dalam air berdasarkan rajah di atas. Describe why the stone sank in the water based on the diagram above. Batu lebih tumpat daripada air The stone is more dense than the water (iii) Diberi jisim batu itu ialah 50 g. Hitung ketumpatan batu itu. Given that the mass of the stone is 50 g. Calculate the density of the stone. Ketumpatan / Density = Jisim / Mass Isi padu / Volume Ketumpatan / Density = 50 g (80 – 50) cm3 = 1.67 g/cm3 Bahagian C Praktis Ekstra CONTOH

105 1. Tukarkan 9 000 000 kepada bentuk piawai. Convert 9 000 000 into standard form. A 9 × 10–7 B 9 × 10–6 C 9 × 106 D 9 × 107 2. Antara berikut, alat yang manakah digunakan untuk mengukur ketebalan dan diameter kertas? Which of the following tools is used to measure the thickness and the diameter of paper? A Pembaris Ruler B Penimbang Weighing scale C Angkup vernier Vernier caliper D Tolok skru mikrometer Micrometer screw gauge 3. Apakah yang berlaku pada badan manusia apabila berada di kutub utara? What happens to the human body when it is at the north pole? A Berpeluh Sweating B Bulu roma condong Hairs lie flat C Salur darah mengembang Blood vessels dilate D Metabolisme badan meningkat Body metabolism increases 4. Rajah di bawah menunjukkan proses fotosintesis dan proses respirasi sel. Diagram below shows the process of photosynthesis and cell respiration. Cahaya matahari Sunlight Respirasi sel Cell respiration Fotosintesis Photosynthesis Antara berikut, yang manakah benar tentang proses fotosintesis? Which of the following is true about photosynthesis? A Sentiasa berlaku Occurs all the time B Oksigen dibebaskan Oxygen is released C Berlaku dalam mitokondria Takes place in the mitochondria D Menggunakan tenaga kimia Uses chemical energy 5. Maklumat berikut adalah tentang homeostasis dalam tumbuhan. The following information is about homeostasis in plants. Air daripada tumbuhan hilang melalui proses Q. Water from plants is lost through process Q. Apakah proses Q? What is process Q? A Respirasi B Perkumuhan Respiration Excretion C Transpirasi D Fotosintesis Transpiration Photosynthesis Ujian Akhir Sesi Akademik (UASA) Jawab semua soalan. Answer all questions. CONTOH

106 6. Apakah organ yang terlibat dalam sistem respirasi dan perkumuhan? What is the organ that is involved in the respiratory and excretory system? A Ovari Ovary B Ginjal Kidney C Peparu Lungs D Perut Stomach 7. Apakah yang akan terbentuk selepas persenyawaan berlaku? What will be formed after fertilisation takes place? A Bayi Infant B Zigot Zygote C Fetus Foetus D Embrio Embryo 8. Rajah di bawah menunjukkan paku yang berkarat. Diagram below shows rusted nails. Bagaimanakah pengaratan berlaku? How does rusting occur? A Kehadiran air dan udara Presence of water and air B Kehadiran air dan cahaya Presence of water and light C Kehadiran cahaya matahari Presence of sunlight D Kehadiran cahaya dan haba Presence of light and heat 9. Antara berikut, yang manakah gaya hidup yang sihat bagi ibu hamil? Which of the following is a healthy lifestyle for pregnant women? A Merokok Smoking B Bersenam Exercise C Mengambil dadah Takes drugs D Makan mi segera Eats instant noodles 10. Rajah di bawah menunjukkan sebuah kapal selam. Diagram below shows a submarine. Antara berikut, alat yang manakah digunakan pada kapal selam itu untuk melihat keadaan di permukaan laut? Which of the following tools is used on the submarine to see the surface of the sea? A Periskop Periscope B Teleskop Telescope C Mikroskop Microscope D Kaleidoskop Kaleidoscope CONTOH

107 11. Rajah di bawah menunjukkan struktur bunga biseks. Diagram below shows the structure of a bisexual flower. XX Apakah X? What is X? A Ranggi Petal B Anter Anther C Stigma Stigma D Filamen Filament 12. Antara berikut, yang manakah benar tentang kadar resapan zarah dalam jirim? Which of the following is true about the diffusion rate of particles in matter? A Kadar resapan zarah dalam gas adalah paling tinggi The diffusion rate of particles in gases is the highest B Kadar resapan zarah dalam pepejal adalah paling tinggi The diffusion rate of particles in solids is the highest C Kadar resapan zarah dalam cecair lebih tinggi daripada dalam gas The diffusion rate of particles in liquids is higher than in gas D Kadar resapan zarah dalam gas lebih tinggi daripada dalam cecair tetapi lebih rendah daripada dalam pepejal The diffusion rate of particles in gases is higher than in liquid but is lower than in solid 13. Antara berikut, yang manakah contoh perubahan kimia? Which of the following are examples of chemical changes? I Pendidihan air Boiling of water II Pembekuan ais Freezing of ice III Pengaratan besi Rusting of iron IV Pereputan daun Decaying of leaves A I dan / and II B II dan / and III C III dan / and IV D I dan / and IV 14. Apakah fenomena cahaya yang berlaku pada waktu senja? What is the light phenomenon that occurs in the evening? A Pantulan Reflection B Pembiasan Refraction C Penyerakan Scattering D Penyebaran Dispersion 15. Antara berikut, yang manakah gabungan atom bagi air? Which of the following is the atomic combination of water? A B C D CONTOH

108 16. Rajah di bawah menunjukkan ubat gegat. Diagram below shows moth balls. Apakah proses yang dialami oleh ubat gegat yang semakin mengecil? What is the process experienced by moth balls that are shrinking? A Pembekuan Freezing B Penyejatan Evaporation C Kondensasi Condensation D Pemejalwapan Sublimation 17. Apakah cara untuk mengelakkan kebakaran? What is a way to prevent fire? A Meletakkan lilin di tempat berangin Put candles in windy places B Simpan mancis di tempat yang selamat Keep matches in a safe place C Meletakkan bahan mudah terbakar berdekatan dengan api Place flammable materials near a fire D Membiarkan alatan elektrik terbuka walaupun tidak digunakan Leaving electrical appliances on even when not in use 18. Antara berikut, yang manakah ialah warna sekunder? Which of the following is a secondary colour? A Biru Blue B Hijau Green C Merah Red D Kuning Yellow 19. Apakah komponen Bumi yang terlibat dalam Plat Tektonik? What is the component of the Earth that is involved in Plate Tectonics? A Mantel Mantle B Teras luar Outer core C Teras dalam Inner core D Kerak Bumi Earth’s crust 20. Antara berikut, yang manakah benar tentang batuan metamorfik? Which of the following is true about metamorphic rocks? A Lapisan mengandungi fosil The layer contains fossils B Lebih keras daripada batuan asal Harder than original rocks C Mengandungi pelbagai bahan mineral Contains a variety of mineral substances D Terbentuk daripada mampatan bahanbahan enapan Formed through the deposition of eroded materials CONTOH

109 1. (a) Padankan rajah dengan komponen sistem Bumi yang betul. Match the diagrams with the correct component of the Earth system. (i) (ii) (iii) Atmosfera Atmosphere Geosfera Geosphere [2 markah / marks] (b) Tandakan (✓) bagi pernyataan yang benar tentang sistem Bumi. Tick (✓) for the true statement about the Earth system. (i) Sistem Bumi terdiri daripada empat komponen utama. The Earth system consists of four main components. ✓ (ii) Geosfera mewakili zon udara. The geosphere represents the air zone. (iii) Air di bawah tanah termasuk dalam biosfera. Underground water is included in the biosphere. (iv) Atmosfera terdiri daripada lima lapisan yang mempunyai peranan tersendiri. The atmosphere consists of five layers that have their own roles. ✓ [2 markah / marks] 2. (a) Rajah di bawah menunjukkan keratan rentas daun. Labelkan jenis sel yang betul pada ruang yang disediakan. / Diagram below shows a cross section of a leaf. Label the correct type of cell in the space provided. (i) Sel epidermis Epidermis cell (ii) Sel palisad Palisade cell [2 markah / marks] Jawab semua soalan. Answer all questions. CONTOH

110 (b) Rajah di bawah menunjukkan struktur sel tumbuhan. Tandakan (✓) bagi label yang betul. Diagram below shows the structure of a plant cell. Mark (✓) for the correct label. Mitokondria Mitochondria Sitoplasma Cytoplasm (i) (ii) (iii) (iv) Dinding sel Cell wall Nukleus Nucleus ✓ ✓ [2 markah / marks] 3. (a) Tuliskan alat pemadam api yang digunakan bagi cecair dan gas dalam peta buih berikut. Write the fire extinguishers used for liquids and gases in the following bubble map. Busa Foam (i) (ii) Alat pemadam api Fire extinguisher Serbuk kering Dry powder Karbon dioksida Carbon dioxide [2 markah / marks] CONTOH

111 (b) Tuliskan BENAR atau PALSU pada pernyataan berikut. Write TRUE or FALSE for the following statements. Pernyataan Statement BENAR atau PALSU TRUE or FALSE (i) Tiga syarat utama pembakaran ialah oksigen, bahan api dan haba. The three main conditions for combustion are oxygen, fuel and heat. BENAR TRUE (ii) Asap menambahkan cahaya matahari sampai ke Bumi. Smoke increases the amount of sunlight on Earth. PALSU FALSE (iii) Penambahan klorofluorokarbon (CFC) disebabkan oleh penggunaan bahan radioaktif. The increase in chlorofluorocarbon (CFC) is due to the use of radioactive materials. PALSU FALSE (iv) Nitrogen mempunyai peratus yang paling tinggi dalam komposisi udara. Nitrogen has the highest percentage in the composition of air. BENAR TRUE [2 markah / marks] 4. (a) Labelkan proses yang berlaku pada rajah di bawah. Label the process that occurred in the diagram below. (i) Pemejalwapan Sublimation (ii) Pendidihan / Penyejatan Boiling / Evaporation [2 markah / marks] (b) Lengkapkan peta buih di bawah dengan sifat-sifat pepejal. Complete the bubble map below with the properties of solid. Jisim tetap Fixed mass Sifat-sifat pepejal The properties of solid (i) Bentuk tetap Fixed shape (ii) Isi padu tetap Fixed volume [2 markah / marks] CONTOH

112 5. (a) Padankan campuran berikut dengan kaedah pengasingan yang betul. Match the following mixtures with the correct separation method. Air dan minyak Water and oil (i) Serbuk besi dan serbuk sulfur Iron powder and sulphur powder (ii) Menggunakan magnet Using a magnet Penyulingan Filtration Pengapungan Floating Campuran Mixture Kaedah pengasingan Separation method [2 markah / marks] (b) Tuliskan BENAR atau PALSU pada pernyataan berikut. Write TRUE or FALSE for the following statements. Unsur Element Fungsi Function BENAR atau PALSU TRUE or FALSE (i) 53 I Iodin 127 Bertindak sebagai peluntur warna Act as a colour bleach PALSU FALSE (ii) 16 S Sulfur 32 Membuatkan tayar getah menjadi lebih keras Makes rubber tires harder BENAR TRUE (iii) 6 C Karbon 12 Digunakan untuk membuat raket Used to make rackets BENAR TRUE [2 markah / marks] CONTOH

113 1. (a) Rajah di bawah menunjukkan satu penyedut minuman yang terapung di atas permukaan air. Diagram below shows a straw floating on the surface of water. Penyedut minuman Straw Air Water (i) Mengapakah penyedut minuman itu boleh terapung di atas permukaan air? Why can the straw float on the surface of the water? Penyedut minuman itu kurang tumpat daripada air The straw is less dense than water [1 markah / mark] (ii) Cadangkan satu cara untuk membuatkan penyedut minuman itu tenggelam di dalam air. Suggest one way to make the straw sink in water. Meletakkan pemberat pada penyedut minuman Put a weight on the straw [1 markah / mark] (b) Berikan maksud ketumpatan. Give the meaning of density. Jisim per unit isi padu Mass per unit volume [1 markah / mark] (c) Rajah di bawah menunjukkan satu gabus yang terapung di atas permukaan air yang mempunyai isi padu 50 cm3 . Diagram below shows a cork floating on the surface of water that has a volume of 50 cm3 . Air Water Gabus Cork Jawab semua soalan. Answer all questions. CONTOH

114 (i) Hitungkan jisim gabus tersebut sekiranya ketumpatan ialah 0.24 g cm–3. Calculate the mass of the cork if the density is 0.24 g cm–3. (Tunjukkan jalan kerja anda) (Show your work) Ketumpatan = Jisim Isi padu Density = Mass Volume Ruang jawapan / Answer space : 0.24 g cm–3 = Jisim / Mass 50 cm3 Jisim / Mass = 0.24 g cm–3 3 50 cm3 = 12 g [2 markah / marks] (ii) Nyatakan satu contoh objek yang tenggelam di dalam air. State one example of an object that sinks in water. Batu / Stone [1 markah / mark] (iii) Terangkan apa yang akan berlaku jika air ditukar dengan minyak. Describe what will happen if the water was replaced with oil. Gabus terapung di atas permukaan minyak kerana minyak lebih tumpat daripada gabus. The cork will float on the surface of the oil because the oil is denser than the cork. [2 markah / marks] CONTOH

115 2. (a) Rajah di bawah menunjukkan dua situasi berbeza. Diagram below shows two different situations. P Q (i) Nyatakan keadaan salur darah pada situasi State the condition of blood vessels in situation P : Mengembang / Dilate Q : Mengecut / Constrict [2 markah / marks] (ii) Berikan satu organ yang terlibat dalam kedua-dua situasi tersebut. Give one organ involved in both situations. Kulit / Otak / Otot rangka Skin / Brain / Skeletal muscle [1 markah / mark] (b) Berikan maksud homeostasis. Give the definition of homeostasis. Pengekalan keadaan persekitaran dalam badan sesuatu organisma seperti pH dan suhu. The maintenance of the internal environmental condition of the body of an organism such as pH and temperature. [2 markah / marks] CONTOH

116 (c) Rajah di bawah menunjukkan satu tumbuhan. Diagram below shows a plant. Terangkan bagaimana tumbuhan mengawal atur kandungan air pada waktu siang. Explain how plants regulate its water content during the day. Pada waktu siang, stoma di dalam daun akan terbuka supaya lebihan air tersejat melalui transpirasi. Proses ini akan menyejukkan tumbuhan dan mengawal atur kandungan air dengan meningkatkan kadar penyerapan air oleh akar. During the day, the stomata in the leaves will open so that the excess water evaporates through transpiration. This process will cool down the plant and regulate the water content by increasing the absorption of water by the roots. [3 markah / marks] 3. (a) Rajah di bawah menunjukkan beberapa proses yang terlibat dalam kitar karbon. Diagram below shows a few processes involved in the carbon cycle. Gas K Gas K Gas J Gas J Pokok Trees Haiwan Animal Kilang Factory Proses Q Process Q Proses P Process P CONTOH

117 (i) Nyatakan proses P dan proses Q. State process P and process Q. Proses P / Process P: Fotosintesis / Photosynthesis Proses Q / Process Q: Pembakaran / Combustion [2 markah / marks] (ii) Apakah yang akan berlaku pada jumlah gas J dan gas K sekiranya bilangan kilang semakin meningkat? What will happen to the amount of gases J and K if the number of factories increases? Jumlah gas J meningkat manakala jumlah gas K menurun The amount of gas J increases while the amount of gas K decreases [2 markah / marks] (b) Terangkan mengenai kitar karbon. Explain the carbon cycle. Kitar karbon bermula dengan pengambilan gas karbon dioksida oleh tumbuhan hijau melalui fotosintesis. Haiwan yang makan tumbuhan akan memperoleh unsur karbon dan mereput apabila mati. Pereputan akan membebaskan karbon dioksida. Proses-proses ini diseimbangkan oleh fotosintesis untuk mengekalkan kandungan karbon dioksida dalam udara. The carbon cycle starts with the intake of carbon dioxide by green plants through photosynthesis. Animals that eat plants will acquire the carbon elements and decay when they die. Decay will release carbon dioxide. These processes are balanced by photosynthesis to maintain the carbon dioxide content in the air. [4 markah / marks] (c) Rajah di bawah menunjukkan aktiviti yang dilakukan oleh manusia. Diagram below shows activities carried out by humans. CONTOH

118 Berikan dua kesan aktiviti tersebut kepada alam sekitar. Give two effects of both activities to the environment. 1. Pemanasan global / Global warming 2. Kesan rumah hijau / Greenhouse effect [2 markah / marks] 4. (a) Rajah di bawah menunjukkan dua jenis sel yang diperoleh daripada sistem pembiakan manusia. Diagram below shows two types of cells derived from the human reproductive system. F F GG (i) Namakan sel-sel itu. Name the cells. F : Sperma / Sperm G : Ovum / Ovum [2 markah / marks] (ii) Nyatakan bahagian organ yang menghasilkan F. Specify the organ that produces F. Testis / Testis [1 markah / mark] (iii) Terangkan peranan sperma dalam pembiakan. Explain the role of sperms in reproduction. Sperma membawa maklumat genetik dalam nukleus. Nukleus sperma akan bercantum dengan nukleus ovum ketika persenyawaan. Sperms carry genetic information in the nucleus. The nucleus of the sperm will fuse with the nucleus of the ovum during fertilisation. [2 markah / marks] CONTOH

119 (b) Rajah di bawah menunjukkan sistem pembiakan wanita. Diagram below shows the female reproductive system. 10.29P X (i) Nyatakan kaedah pemandulan kekal yang melibatkan bahagian X. State a permanent contraceptive method involving the parts marked in X. Ligasi / Ligation [1 markah / mark] (ii) Terangkan kaedah pencegahan kehamilan alat kontraseptif dalam uterus (IUCD). Explain the contraceptive method of intrauterine contraceptive device (IUCD). Alat kontraseptif dimasukkan ke dalam uterus untuk mengelakkan penempelan ovum yang telah disenyawakan. The contraceptive device is inserted into the uterus to avoid the implantation of the fertilised ovum. [3 markah / marks] (iii) Sepasang suami isteri ingin mengamalkan kaedah pengawalan kehamilan secara semula jadi. Nyatakan kaedah yang boleh digunakan oleh pasangan itu. A couple wants to practice a natural method of birth control. Specify the method that can be used by the couple. Mengelakkan hubungan seks ketika ovulasi Avoid having sex during ovulation [1 markah / mark] CONTOH

120 5. (a) Nazri menjalankan satu eksperimen untuk menguji sama ada karbon dioksida diperlukan dalam fotosintesis. Nazri carried out an experiment to study whether carbon dioxide is needed in photosynthesis. Nyatakan pemboleh ubah-pemboleh ubah bagi eksperimen itu. State the variables of the experiment. (i) Dimalarkan / Constant : Jenis pokok / Type of plant (ii) Dimanipulasikan / Manipulated : Kehadiran karbon dioksida / Presence of carbon dioxide (iii) Bergerak balas / Responding : Keadaan pokok / The condition of the plant [3 markah / marks] (b) Rajah di bawah menunjukkan susunan radas bagi satu eksperimen untuk mengkaji kepentingan karbon dioksida dalam fotosintesis. Diagram below shows the apparatus set-up for an experiment to study the importance of carbon dioxide in photosynthesis. Larutan natrium hidroksida Sodium hydroxide solution Serkup kaca Bell jar (i) Apakah tujuan larutan natrium hidroksida diletakkan di dalam serkup kaca? What is the purpose of the sodium hydroxide solution placed inside the bell jar? Untuk menyerap karbon dioksida To absorb carbon dioxide [2 markah / marks] (ii) Nyatakan pemerhatian anda apabila sehelai daun daripada tumbuhan itu dipetik dan diuji dengan ujian iodin. State an observation when a leaf from the plant is plucked and tested with iodine test. Larutan iodin tidak menunjukkan perubahan warna Iodine solution does not show any changes in colour [2 markah / marks] (iii) Tuliskan satu inferens berdasarkan pemerhatian anda. Write one inference based on your observation. Tumbuhan tidak menjalani proses fotosintesis disebabkan tiada karbon dioksida The plants did not carry out photosynthesis due to the absence of carbon dioxide [1 markah / mark] CONTOH

121 (c) Rajah di bawah menunjukkan persamaan bagi proses fotosintesis. Diagram below shows an equation for photosynthesis. Karbon dioksida Carbon dioxide + Air Water Glukosa Glucose + Oksigen Oxygen Klorofil Chlorophyll Cahaya matahari Sunlight Jelaskan mengenai proses fotosintesis dan kesan jika proses fotosintesis tidak berlaku dalam tumbuhan. Explain about the process of photosynthesis and the effect if photosynthesis does not occur in plants. Fotosintesis ialah proses di mana tumbuhan membuat makanannya sendiri. Karbon dioksida, air dan cahaya matahari diperlukan untuk proses ini. Kloroplas yang mempunyai klorofil akan memerangkap cahaya. Produk yang dihasilkan ialah glukosa (makanan) dan oksigen yang digunakan oleh organisma hidup. Jika tumbuhan tidak menjalani fotosintesis, tumbuhan akan mati dan kadar oksigen turut menurun. Photosynthesis is the process where plants produce their own food. Carbon dioxide, water and sunlight are needed in this process. Chloroplasts that contain chlorophyll will trap the sunlight. The products formed are glucose (food) and oxygen which are used by living organisms. If the plant does not carry out photosynthesis, the plant will die and the rate of oxygen will also decrease. [4 markah / marks] 6. (a) Rajah di bawah menunjukkan seorang wanita melihat dirinya di cermin. Diagram below shows a woman seeing herself in a mirror. CONTOH

122 (i) Apakah jenis cermin yang digunakan dalam rajah? What is the type of mirror used in the diagram? Cermin satah / Plane mirror [1 markah / mark] (ii) Cermin menggunakan aplikasi pantulan cahaya. Berikan dua contoh lain aplikasi yang menggunakan prinsip pantulan cahaya. Mirrors use the application of reflection of light. Give two other examples of applications that use the principle of light reflection. 1. Periskop / Periscope 2. Kaleidoskop / Kaleidoscope [2 markah / marks] (b) Sekumpulan murid diberi tugas untuk membina sebuah model yang menunjukkan bahawa cahaya boleh dipantulkan. A group of students are given a task to build a model that shows that light can be reflected. Lakarkan model tersebut dengan menggunakan bahan-bahan yang diberi. Terangkan tentang model itu. Sketch the model using the given materials. Explain the model. Cermin Mirror Tiub kadbod Cardboard tubes Lampu suluh Torchlight Buku Books Penerangan / Explanation: Gunakan buku sebagai alat untuk menyandarkan cermin padanya. Pegang tiub yang pertama pada satu sudut dengan hujungnya menyentuh cermin. Kemudian, minta rakan untuk memegang tiub yang kedua pada sudut yang sesuai. Apabila kedudukan tiub berada pada sudut yang betul, cahaya daripada cermin akan terpantul melalui tiub yang kedua. Use the books to prop the mirror upright. Hold the first tube at an angle with the end touching the mirror. Then, ask a friend to hold the second tube at a matching angle. When the tubes are at the correct angle, the light from the mirror will reflect through the second tube. [3 markah / marks] CONTOH

123 (c) (i) Encik Ali mendapati terdapat kecurian di kedainya. Dia meminta pendapat daripada seorang rakannya, iaitu Encik Wong. Rajah di bawah menunjukkan perbualan mereka. Encik Ali found out that there was a robbery at his shop. He asks his friend, Encik Wong, for an opinion. The diagram below shows their conversation. Encik Wong online 81% 7 : 59 PM Apakah yang perlu saya lakukan untuk mengelakkan kecurian di kedai selain memasang kamera? What can I do to avoid robbery at the shop instead of installing cameras? 10.00 AM Anda boleh meletakkan cermin di kedai anda. You can put a mirror at your shop. 10.05 AM Apakah jenis cermin yang saya boleh gunakan? Di manakah cermin itu perlu diletakkan? What type of mirror can I use? Where should I place the mirror? 10.10 AM Encik Wong Letakkan cermin cembung di setiap sudut kedai. Place a convex mirror at each corner of the shop. Nyatakan respon yang patut diberikan oleh Encik Wong. Tuliskan jawapan anda dalam ruang di atas. State the response that should be given by Encik Wong. Write your answers in the space above. [2 markah / marks] (ii) Berikan satu situasi lain yang memerlukan penggunaan cermin seperti di 6(c)(i). State one other situation that requires the use of mirrors as in 6(c)(i). Di selekoh jalan yang berbahaya At a dangerous road bend [1 markah / mark] CONTOH

124 (d) Lukiskan sinar tuju dan sinar biasan dalam rajah di bawah. Kemudian, jelaskan mengenai jawapan kamu. Draw the incident ray and refraction ray in the diagram below. Then, explain your answer. Sinar tuju Incident ray Sinar biasan Refraction ray Air Water Udara Air Normal / Normal Penerangan / Explanation: Cahaya terbias menjauhi normal kerana sinar tuju bergerak dari medium lebih tumpat ke kurang tumpat. Air lebih tumpat daripada udara. Light refracts away from the normal because the incident ray travels from a denser medium to a less dense medium. Water is more dense than air. [3 markah / marks] CONTOH

125 Bab 1 PBD 1 A Menonton televisyen / Mana-mana jawapan yang sesuai Watching television / Any suitable answer B Sains ialah disiplin ilmu yang melibatkan pemerhatian dan eksperimen yang sistematik terhadap fenomena alam semula jadi. Science is a discipline that involves systematic observation and experiment on natural phenomena. C M: Memudahkan manusia pergi ke sesuatu destinasi Makes it easier for people to go to a destination N: Meningkatkan kesuburan tanah dan hasil tanaman Increases soil fertility and crop yields D 1. (a) Ahli zoologi / Zoologist (b) Biologi / Biology 2. Hasil tanaman boleh dipertingkatkan dengan menggunakan mesin dalam semua peringkat aktiviti pertanian. Selain itu, penggunaan baja dan pendebungaan kacuk boleh meningkatkan hasil pertanian. Crops harvesting can be increased by using machines in all levels of agricultural activities. Besides that, the use of fertilizers and cross pollination can increase the yield of agricultural crops. PBD 2 A 1. (a) Tabung uji / Test tube (b) Mengisi bahan kimia dalam kuantiti yang kecil Fill small amount of chemicals 2. (a) Corong turas / Filter funnel (b) Menuras atau menapis pepejal tidak larut daripada campuran Filter the insoluble solids from the mixtures B 1. (a) Beracun atau toksik Poisonous or toxic (b) Natrium sianida, merkuri, plumbum Sodium cyanide, mercury, lead 2. (a) Radioaktif / Radioactive (b) Uranium, plutonium / Uranium, plutonium C 1. 2. D Untuk mengelakkan sebarang kemalangan dan menjaga keselamatan setiap individu. To avoid any accidents and to ensure the safety of each individual. PBD 3 A 1. m 2. Masa / Time; s 3. Kelvin 4. Jisim / Mass; kilogram 5. Arus elektrik / Electric current; A B 1. 2 mm 2. 3 µA C 1. 2.2 µg 2. 900.127 kg 3. 5 cm 4. 9.805 km D Mengelakkan kekeliruan dan salah faham ketika urus niaga dan memberi ukuran yang tepat dan seragam. To avoid confusion and misunderstanding during transaction, and to give accurate and uniform measurement. PBD 4 A 1. 5.2 cm 2. Pembaris diletakkan di tepi objek yang hendak diukur. Apabila mengukur, pastikan mata berserenjang dengan skala bacaan. A ruler is placed at the side of the object to be measured. When measuring, make sure the eyes are perpendicular to the reading scale. 3. Benang dan pembaris Thread and ruler 4. Benang diletakkan di sepanjang garis lengkung. Hujung garis lengkung ditandakan pada benang. Kemudian, panjang benang diukur menggunakan pembaris. The thread is placed along the curved line. The end of the curved line is marked on the thread. Then, the length of the thread is measured by using a ruler. B Mata pemerhati perlu serenjang dengan skala bacaan. Observer’s eye must be perpendicular to the reading scale. C 1. (a) 25 cm2 (b) 18 cm2 2. Tandakan (3) pada segi empat yang lengkap, separuh lengkap dan lebih daripada separuh lengkap yang ditutupi oleh bentuk tidak sekata. Kira bilangan (3) pada kertas graf untuk menganggarkan luas bentuk tidak sekata tersebut. Tick (3) on the complete, half-complete and those with more than half-complete squares covered by the irregular shape. Count the number of (3) on the graph paper to estimate the area of the irregular shape. D Jawapan murid / Student’s answer PBD 5 A 1. Ketumpatan ialah jisim per unit isipadu sesuatu bahan Density is the mass per unit volume of a substance 2. (a) Merkuri Mercury (b) Merkuri lebih tumpat daripada besi Mercury is denser than iron (c) Kerosin kurang tumpat daripada air Kerosene is less dense than water Jawapan untuk QR CONTOH

126 B P: Rakit diperbuat daripada buluh yang diikat bersama. Rakit boleh terapung kerana batang buluh mempunyai ruang yang mengandungi udara. A raft is made up of bamboo poles that are tied together. The raft can float because bamboo poles have spaces that contain air. Q: Pelampung mengandungi udara yang berketumpatan lebih rendah berbanding dengan air. Ia membantu perenang untuk terapung di atas permukaan air. Floats contain air that is less dense than water. It helps a swimmer to float on the surface of water. C Jawapan murid Student’s answer PBD 6 A (a) 1 (b) 7 (c) 4 (d) 6 (e) 2 (f) 8 (g) 3 (h) 5 B 1. panjang bandul; bilangan ayunan length of a pendulum; number of oscillations 2. semakin kurang bilangan ayunan yang boleh didapati dalam suatu masa yang diberi. the lesser the number of oscillations that can be obtained in a given time. 3. (a) Panjang bandul Length of pendulum (b) Bilangan ayunan dalam masa yang diberi Number of oscillations in a given time (c) Jisim ladung bandul / Masa Mass of pendulum bob / Time 5. 10; 6 6. lebih banyak ayunan dalam suatu masa yang diberi berbanding bandul yang lebih panjang. more oscillations in a given time than a longer pendulum. PBD 7 Jawapan murid / Student’s answer Praktis For m a t i f 1 Bahagian A 1. D 2. C 3. A 4. D 5. D 6. C Bahagian B 1. (a) (i) Ralat sistematik Systematic error (ii) Ralat rawak Random error (b) (i) BENAR / TRUE (ii) BENAR / TRUE (iii) PALSU / FALSE Bahagian C 1. (a) Kaedah sesaran air Water displacement method (b) (i) Paras air akan menurun The level of water will decrease (ii) Batu lebih tumpat daripada air The stone is more dense than the water (iii) 1.67 g/cm3 Bab 2 PBD 1 A 1. Unit asas yang membentuk benda hidup. Basic unit that forms living things. 2. Pertumbuhan / Pembiakan / Respirasi / Perkumuhan Growth / Reproduction / Respiration / Excretion 3. Untuk membentuk sel-sel baharu dan menggantikan sel-sel yang rosak. To form new cells and to replace damaged cells. B 1. (a) Menghasilkan tenaga untuk tindak balas Produce energy for reactions (b) Nukleus / Nucleus (c) Mengawal keseluruhan aktiviti sel Control all activities in the cell (d) Bertindak sebagai medium tindak balas kimia berlaku Act as a medium for chemical reactions to occur (e) Membran sel / Cell membrane (f) Dinding sel / Cell wall (g) Memberi sokongan, perlindungan dan bentuk yang tetap kepada sel Gives support, protection and a fixed shape to the cell (h) Kloroplas / Chloroplast (i) Memberikan sokongan kepada sel apabila dipenuhi sap sel Gives support to the cell when it is filled with cell sap 2. (a) Besar dan berbentuk tetap Big and has regular shape (b) Kecil dan tidak berbentuk tetap Small and has irregular shape (c) Ada / Present (d) Tiada / Absent (e) Ada vakuol besar / Has big vacuole (f) Hanya wujud dalam sel haiwan kategori rendah Exists only in the lower category of animal cells (g) Ada / Present (h) Tiada / Absent (i) Mempunyai membran sel, nukleus, sitoplasma dan mitokondria Have cell membrane, nucleus, cytoplasm and mitochondria C 1. (a) Organisma yang terdiri daripada satu sel sahaja Organisms that consist of one cell only (b) Organisma yang terdiri lebih daripada satu sel Organisms that consist of more than one cell 2. (a) (i) Paramecium (ii) Amoeba (b) (i) Spirogyra (ii) Mucor 3. Menjalankan semua proses kehidupan seperti pertumbuhan dan pembiakan Undergoes all living processes such as growth and reproduction D 1. (a) Membawa maklumat dalam bentuk impuls ke seluruh badan Brings information in the form of impulse throughout the body CONTOH

127 (b) Mengangkut oksigen ke seluruh badan Transports oxygen throughout the body (c) Menyebabkan pergerakan / Causes movement (d) Mengelilingi partikel asing dan memusnahkannya Surrounds foreign particles and destroys it (e) Melindungi organ badan dan merembeskan mukus Protect body organs and secretes mucus (f) Sperma membawa bahan genetik lelaki dan ovum membawa bahan genetik perempuan Sperm carries male genetic materials and ovum carries female genetic materials 2. (a) Mengurangkan kehilangan air, membolehkan pertukaran gas serta penyerapan air dan nutrien Reduces water loss, enable gas exchange and absorption of water and nutrients (b) Menyerap cahaya dan menjalankan proses fotosintesis Absorbs light and carries out photosynthesis (c) Mengawal pembukaan dan penutupan stoma Control stomata opening and closing (d) Menyerap air dan nutrien dari tanah Absorbs water and nutrients from the soil E 1. (a) Sel Tisu Organ Sistem Organisma Cell Tissue Organ System Organism (b) Jantung / Heart (c) Sel-sel yang mempunyai fungsi yang sama bergabung membentuk tisu Cells that have the same function join together to form tissues (d) Tiada kepelbagaian organisma No variety in organisms 2. (a) Sel Tisu Organ Sistem Organisma Cell Tissue Organ System Organism (b) Tisu-tisu berlainan yang mempunyai fungsi yang sama bergabung membentuk organ Different tissues with the same functions combine forming organs F Jawapan murid / Student’s answer PBD 2 A 1. (a) (i) organisma / an organism (ii) glukosa / glucose (b) Glukosa + Oksigen Karbon dioksida + Air + Tenaga Glucose + Oxygen Carbon dioxide + Water + Energy 2. Digunakan untuk semua proses hidup Used for all living processes B 1. (a) Kehadiran cahaya matahari Presence of sunlight (b) Perubahan warna larutan iodin Change in colour of iodine solution 2. (a) Q (b) Tumbuhan Q menjalankan proses fotosintesis Plant Q carried out photosynthesis C 1. (a) Mitokondria / Mitochondria (b) Kloroplas / Chloroplast 2. (a) Membebaskan tenaga / Releases energy (b) Menggunakan tenaga daripada cahaya matahari Uses energy from sunlight 3. (a) Manusia, haiwan, tumbuhan dan mikroorganisma Human, animals, plants and microorganism (b) Tumbuhan dan mikroorganisma Plants and microorganism 4. (a) Menguraikan glukosa / Break down of glucose (b) Mensintesis glukosa / Synthesis of glucose 5. (a) Karbon dioksida, air dan tenaga Carbon dioxide, water and energy (b) Oksigen dan glukosa / Oxygen and glucose 6. (a) Oksigen dan glukosa / Oxygen and glucose (b) Karbon dioksida dan air Carbon dioxide and water D Proses respirasi sel dan fotosintesis saling melengkapi. Gas karbon dioksida disingkirkan semasa respirasi sel. Karbon dioksida yang disingkirkan akan digunakan oleh semua tumbuhan hijau untuk melakukan fotosintesis. Manakala, oksigen yang dihasilkan daripada proses fotosintesis digunakan oleh semua organisma untuk respirasi sel. The process of cell respiration and photosynthesis complete each other. Carbon dioxide gas is eliminated during cell respiration. The eliminated carbon dioxide will be used by all green plants for photosynthesis. Meanwhile, oxygen that was produced through photosynthesis is used by all organisms for cell respiration. Praktis For m a t i f 2 Bahagian A 1. C 2. B 3. D 4. A 5. B Bahagian B 1. (a) (i) PALSU / FALSE (ii) BENAR / TRUE (iii) PALSU / FALSE (iv) BENAR / TRUE (b) (i) Testis (ii) Tiroid / Thyroid Bahagian C 1. (a) Warna larutan iodin bertukar kepada biru tua Colour of iodine solution turns to blue (b) • Karbon dioksida / Carbon dioxide • Cahaya matahari / Sunlight (c) Karbon dioksida + Air Klorofil Glukosa + Oksigen Carbon dioxide + Water Chlorophyll Glucose + Oxygen (d) Untuk mensintesis makanan sendiri To synthesize their own food (e) (i) Proses fotosintesis berlaku dalam kloroplas manakala proses respirasi sel berlaku dalam mitokondria Photosynthesis occurs in the chloroplast while the cell respiration process occurs in the mitochondria (ii) Proses fotosintesis menyerap tenaga manakala proses respirasi sel membebaskan tenaga Photosynthesis absorbs energy while cell respiration process releases energy (Mana-mana jawapan munasabah) (Any reasonable answers) CONTOH

128 Bab 3 PBD 1 A 1. Pengekalan keadaan persekitaran dalam badan sesuatu organisma. Maintenance of the environmental condition in the body of an organism. 2. Mekanisme pembetulan Corrective mechanism B 1. (a) hormon / hormone (b) bertambah / increases (c) banyak / More (d) berkurang / decreases (e) hormon / hormones (f) berkurang / decreases (g) dahaga / thirsty (h) meningkat / increases 2. (a) mengembang / dilate (b) condong, lebih / lie flat, more (c) berkurang / decreases (d) sedikit / less (e) mengecut / constrict (f) menegak, kurang / stands upright, less (g) mengecut / contract (h) meningkat / increases C 1. (a) berkurang / decreases (b) lembap / moist 2. (a) Belalang / Grasshopper (b) Cengkerik / Cricket 3. (a) Menjadi lebih pantas Becomes even faster (b) Mengawal atur suhu badannya Regulates its body temperature D Sel-sel pengawal mengawal pembukaan dan penutupan stoma. Pada waktu siang, stoma terbuka untuk pertukaran gas dan wap air akan hilang daripada daun dan ini akan meningkatkan kadar penyerapan air oleh akar. Pada suhu yang terlalu tinggi, stoma akan tertutup untuk mengurangkan air yang tersejat daripada daun melalui transpirasi. The guard cell controls the opening and closing of stomata. During the day, the stomata will open for gases exchange and water vapour will be lost from the leaves and this will increase the rate of water absorption by roots. At higher temperatures, the stomata will close to reduce water evaporation from the leaves through transpiration. E Jawapan murid / Student’s answer Praktis For m a t i f 3 Bahagian A 1. B 2. A 3. A 4. C 5. B Bahagian B 1. (a) (i) Menghasilkan bendalir / Produce mucus (ii) Menutup spirakel antara dua gerakan pernafasan Close the spiracles between two breathing movements (b) (i) 3 (iii) 3 Bahagian C 1. (a) (i) Suhu persekitaran rendah Low surrounding temperature (ii) Suhu persekitaran tinggi High surrounding temperature (b) Supaya lapisan udara dapat diperangkap sebagai penebat haba. / So that an air layer can be trapped as a heat insulator. (c) Kelenjar peluh menghasilkan lebih banyak peluh untuk menyejukkan kulit apabila peluh tersejat. Bulu roma akan condong untuk mengurangkan udara terperangkap pada kulit supaya haba mudah dibebaskan. Manakala salur darah mengembang untuk membolehkan lebih banyak darah mendekati kulit bagi membebaskan tenaga haba. Sweat glands produce more sweat to cool the skin as sweat evaporates. Hairs will lean to lessen the air trapped on the skin so that the heat is easily released. Meanwhile blood vessels will dilate to make sure more blood is closer to the skin to release heat energy. (d) Menghasilkan haba dan mengurangkan rasa sejuk It produces heat and reduces the cold Bab 4 PBD 1 A 1. Pembiakan ialah proses penghasilan individu baharu oleh organisma hidup. Reproduction is the process of producing new individuals by living organisms. 2. (a) Seks / Sexual (i) Manusia / Humans (ii) Haiwan peringkat tinggi / High order of animals (iii) Tumbuhan berbunga / Flowering plants (b) Aseks / Asexual (i) Tumbuhan / Plants (ii) Organisma ringkas / Simple organisms 3. (a) (i) Nukleus gamet jantan bercantum dengan nukleus gamet betina di dalam badan induk betina. The nucleus of male gametes fuses with the nucleus of female gametes inside the body of the female parent. (ii) Nukleus gamet jantan bercantum dengan nukleus gamet betina di luar badan induk betina. / The nucleus of the male gamete fuses with the nucleus of the female gamete outside of the body of the female parent. (b) (i) Gamet jantan dari organ pembiakan jantan akan dibebaskan ke dalam organ pembiakan betina dan bercantum dengan gamet betina membentuk zigot. Male gametes from the reproductive organs of males are released to the reproductive organs of females and fuses with female gametes to form a zygote. (ii) Gamet jantan biasanya berenang menuju ke arah telur dan bercantum dengan gamet betina. / Male gametes usually swim towards the eggs and fuses with the female gamete. 4. (a) Amoeba (b) Yis / Yeast / Hydra CONTOH

129 (c) Planaria / Tapak sulaiman / Planaria / Starfish (d) Alga / Bakteria / Algae / Bacteria (e) Halia / Lobak merah / Ginger / Carrot B 1. • Untuk meningkatkan bilangan individu To increase the number of individuals • Untuk memastikan spesies tidak pupus To ensure that the species do not extinct 2. Organisma hidup akan berkurang dan seterusnya menyebabkan kepupusan Living organisms will decrease and cause extinction PBD 2 A 1. (a) Vesikel semen; Merembeskan bendalir yang mengandungi nutrien untuk sperma Seminal vesicle; Secretes fluid containing nutrients for sperms. (b) Kelenjar prostat; Menghasilkan cecair yang berkhasiat dan melindungi sel sperma Prostate gland; Produces fluid that is nutritious and protects sperm cell (c) Testis; Menghasilkan gamet jantan (sperma) dan hormon seks jantan Testis; Produces the male gametes (sperms) and male sex hormone (d) Uretra; Salur untuk mengeluarkan sperma dan air kencing keluar dari badan Urethra; Tube to remove sperm and urine from the body (e) Skrotum; Memegang dan melindungi testis Scrotum; Holds and protects the testis (f) Zakar; Mengangkut sperma ke dalam faraj perempuan ketika persetubuhan Penis; Transfer sperms into the vagina of the female during copulation (g) Duktus sperma; Menyalurkan sperma dari testis ke uretra di dalam badan Sperm duct; Transfer sperms from testis to urethra inside the body 2. (a) Uterus; Tempat embrio berkembang dan membesar Uterus; Place where the embryo develops and grows (b) Serviks; Mengeluarkan mukus untuk memudahkan sperma berenang Cervix; Secretes mucus to make it easier for the sperm to swim (c) Faraj; Tempat di mana sperma dipindahkan ketika persetubuhan Vagina; Place where the sperms are transferred during copulation (d) Tiub Falopio; Tempat persenyawaan berlaku Fallopion Tube; Place where fertilisation takes place (e) Ovari; Menghasilkan gamet betina (ovum) dan hormon seks betina Ovary; Produces female gametes (ovum) and female sex hormone B Lelaki / Man: • Janggut dan misai mula tumbuh Beard and moustache starts to grow • Bulu di pubis, ketiak dan dada mula tumbuh Hair at the pubic region, armpits and on the chest starts to grow • Lebih tinggi dan besar Taller and bigger Perempuan / Woman: • Payudara membesar Breasts grow bigger • Pinggul melebar Hips become wider • Pertumbuhan bulu di kawasan pubis dan bawah ketiak Growth of hair at the pubic region and armpits C 1. (a) Sel yang paling kecil dalam badan lelaki The smallest cell in the male body (b) Sel yang paling besar dalam badan wanita The biggest cell in a woman’s body 2. (a) Bergerak / Can move (b) Tidak bergerak / Cannot move 3. (a) Testis / Testis (b) Ovari / Ovary 4. (a) Gamet jantan / Male gamete (b) Gamet betina / Female gamete 5. • Sel pembiakan seks Sex reproductive cell • Membawa maklumat genetik Carry genetic information PBD 3 A 1. Haid adalah peluluhan lapisan dinding uterus dan darah yang mengalir melalui faraj. Menstruation is the breaking down of the uterus wall and blood that flows through the vagina. 2. P : Fasa haid / Menstruation phase Q : Fasa pemulihan / Repair phase R : Fasa subur / Ovulasi / Fertile phase / Ovulation S : Fasa prahaid / Premenstrual phase 3. Fasa P : Pada awal kitar haid, dinding uterus akan terluluh. Ovum yang tidak disenyawakan disingkirkan bersamasama dengan lapisan uterus dan pendarahan berlaku. Ini dikenali sebagai haid. Fasa Q : Selepas haid, dinding uterus akan terbentuk dan menebal. Phase P : At the start of the menstrual cycle, the uterus wall will be shed. The unfertilised ovum will be discharged together with the uterus lining and bleeding occurs. This is known as menstruation. Phase Q : After menstruation, there is the rebuilding and thickening of the uterus wall. B 1. Fasa subur / Ovulasi Fertile phase / Ovulation 2. Semasa fasa ovulasi, ovum dibebaskan daripada ovari. Apabila ovum disenyawakan oleh sperma, zigot terbentuk dan berkembang menjadi embrio. Dinding uterus menebal dan bersedia untuk penempelan embrio. During the ovulation phase, ovum is released from an ovary. When the ovum is fertilised by the sperm, a zygote is formed and it develops into an embryo. Uterus wall thickens and is ready for implantation of embryo. C Jawapan murid Student’s answer CONTOH

130 PBD 4 A 1. Tiub Falopio / Fallopian Tube 2. Kitar haid akan berlaku / Menstrual cycle will take place 3. Sperma akan berenang memasuki faraj ketika persetubuhan. Persenyawaan mungkin berlaku jika ovum hadir di dalam tiub Falopio. Nukleus sperma akan bercantum dengan nukleus ovum dan membentuk zigot. Selepas persenyawaan, zigot akan membahagi menjadi embrio. Embrio akan menempel di dinding uterus. Sperms will swim, entering the vagina during copulation. Fertilisation might occur if the ovum is present in the Fallopian tube. The nucleus of the sperm will fuse with the nucleus of the ovum and form a zygote. After fertilisation, the zygote will divide to form an embryo. The embryo will implant itself onto the uterus wall. B 1. (a) Embrio / Embryo (b) Fetus / Foetus 2. Minggu 1 – 4 : • Tangan dan kaki mula terbentuk • Embrio mempunyai ekor yang kecil Minggu 10 – 19 : • Embrio akan kelihatan seperti bayi • Embrio kini dipanggil fetus Weeks 1 – 4 : • Hands and feet start to form • Embryo has a small tail Weeks 10 – 19 : • Embryo looks like a baby • Embryo is now called a foetus C 1. X : Tali pusat; Tiub yang menghubungkan fetus dengan plasenta Umbilical cord; Tube that connects the foetus with the placenta Y : Plasenta; Tempat pertukaran nutrien, oksigen, karbon dioksida dan bahan kumuh antara darah ibu dan darah fetus Placenta; Site for the exchange of nutrients, oxygen, carbon dioxide and excretory products between mother and foetus blood 2. Bertindak sebagai kusyen untuk menyerap gegaran dan mencegah fetus daripada kecederaan Acts as a cushion to absorb vibration and to prevent the foetus from getting injured 3. Ini kerana kewujudan plasenta yang menjadi tempat pertukaran nutrien antara ibu dan fetus. This is because of the presence of the placenta as the site of nutrient exchange between mother and foetus. PBD 5 A 1. Wanita hamil memerlukan lebih tenaga harian untuk menjaga kesihatan fetus. Pregnant mothers need more daily energy to ensure the foetus’ health. 2. (a) Nasi / Rice (b) Roti / Bread 3. Mengambil makanan yang kaya dengan ferum seperti daging merah dan ikan kerana makanan ini dapat membantu pembentukan sel darah merah. Take food that is rich in iron like meat and fish because these food can help with the formation of red blood cell. B Pengambilan bahan-bahan tersebut akan menyebabkan bayi yang dilahirkan cacat fizikal, pramatang dan bersaiz kecil. Ia juga boleh menyebabkan keguguran fetus. The intake of the substances can cause the growth of the baby to be physically abnormal, prematured and small in size. It also can cause the miscarriage of the foetus. C Susu ibu mengandungi segala keperluan makanan bayi. Susu ibu mempunyai antibodi yang dapat melindungi bayi daripada sesetengah penyakit. Penghadaman bayi akan lebih baik dengan meminum susu ibu. Selain itu, hubungan antara ibu dan anak lebih erat. Breast milk contains all the nutrient needs for baby’s food. Breast milk has antibodies that can protect the baby from certain diseases. Baby’s digestion will be better by drinking the breast milk. Furthermore, the relationship between a mother and a child is much more closer. PBD 6 A 1. Kemandulan ialah ketidakupayaan untuk menghasilkan zuriat atau anak. Sterility is the inability to produce offspring or children. 2. (a) • Kualiti sperma rendah / Low quality of sperm • Mati pucuk / Impotent • Hormon tidak seimbang / Imbalanced hormones (b) • Uterus tidak normal / Abnormal uterus • Tiub Falopio tersumbat / Clogged Fallopian tube • Masalah kesihatan seperti kencing manis Health problems such as diabetes 3. Persenyawaan gamet perempuan dan gamet lelaki di dalam persekitaran buatan dan embrio yang terhasil akan ditempelkan ke dinding uterus wanita. The fertilisation of the female gamete and the male gamete in an artificial environment and the embryo produced will be implanted into the wall of the uterus of the woman. B • Mengelakkan perhubungan seks ketika waktu subur Avoid sexual intercourse during the fertile period • Menggunakan spermisid untuk membunuh sperma sebelum ia memasuki uterus Using spermicide to kill sperms before they enter the uterus C Dapat mengesan simptom awal sekiranya terdapat penyakit kronik pada sistem pembiakan It can detect the early symptoms if there are any chronic diseases at the reproductive organ PBD 7 A 1. Ranggi; Menarik perhatian serangga dan haiwan. Petal; Attract insect and animal. 2. Stamen; Organ pembiakan jantan bunga. Stamen; Male reproductive organ of flowers. 3. Ovul; Organ pembiakan betina bunga. Ovule; Female reproductive organ of flowers. 4. Sepal; Melindungi bunga. Sepal; Protects the flower. B 1. (a) Uniseks / Unisex (i) Pokok betik / Papaya tree (ii) Pokok jagung / Maize tree (b) Biseks / Bisex (i) Pokok bunga raya / Hibiscus plant (ii) Pokok bunga mawar / Rose plant 2. Pendebungaan ialah proses memindahkan butir CONTOH

131 debunga matang dari anter ke stigma. Pollination is the process of transferring a ripe pollen from the anther to the stigma. 3. Pendebungaan sendiri ialah pemindahan butir debunga dari anter ke stigma pada bunga yang sama atau bunga lain daripada pokok yang sama. Pendebungaan kacuk ialah pemindahan butir debunga dari anter ke stigma bunga pada pokok yang berlainan tetapi daripada jenis yang sama. Self pollination is the transfer of the pollen from the anther to the stigma on the same flower or another flower on the same plant. Cross pollination is the transfer of the pollen from the anther to the stigma of another plant but of the same species. C 1. Butir debunga jatuh ke atas stigma. Tiub debunga tumbuh ke arah ovari membawa gamet jantan. Selepas tiub debunga menembusi ovul, gamet jantan bercantum dengan gamet betina. The pollen grain falls onto the stigma. The pollen grain grows until it reaches the ovary with the male gamete. After the pollen tube enters the ovule, the male gamete fuses with the female gamete. 2. (a) Kotiledon; Menyimpan dan membekalkan makanan untuk percambahan biji benih Cotyledon; Stores and provides food for seed germination (b) Ovul / Ovule (c) Air, udara dan suhu yang tidak sesuai untuk percambahan biji benih. Water, air and temperature that are not suitable for seed germination. Praktis For m a t i f 4 Bahagian A 1. D 2. C 3. C 4. C 5. B 6. C Bahagian B 1. (a) (i) Rawatan hormon / Hormone treatment (ii) Pembedahan / Surgery (b) (i) PALSU / FALSE (ii) BENAR / TRUE (iii) BENAR / TRUE (iv) PALSU / FALSE Bahagian C 1. (a) (i) Kotiledon / Cotyledon (ii) Menyimpan dan membekalkan makanan untuk percambahan biji benih Store and supply food for germination of seed (b) (i) Hipogeal / Hypogeal (ii) Semasa percambahan, testa pecah dan radikel tumbuh ke bawah membentuk akar. Plumul tumbuh ke atas menjadi pucuk. Kotiledon tetap berada di bawah tanah sepanjang tempoh percambahan. During germination, the testa bursts and the radicle grows downwards forming the root. The plumule grows upwards forming the shoot. The cotyledon remains under the ground throughout the germination period. (c) (i) Air / Water (ii) Udara / Air (iii) Suhu yang sesuai Suitable temperature Bab 5 PBD 1 A 1. Jirim adalah sesuatu yang mempunyai jisim dan memenuhi ruang. Matter is anything that has mass and occupies space. 2. (a) Manusia, haiwan, tumbuhan Human, animals, plants (b) Air, udara, pasir / Water, air, sand 3. Tepung mempunyai jisim dan memenuhi ruang Flour has mass and occupies space B 1. (a) Penimbang elektronik itu menunjukkan bacaan The electronic balance shows a reading (b) Ini kerana belon dan udara adalah jirim This is because balloon and air are matter C 1. (a) Bergantung kepada jenis bahan yang membentuknya Based on the type of substances that formed it (b) Sudu besi menjadi panas apabila diletakkan di dalam air panas Iron spoon turns hot when placed into hot water 2. (a) Bergantung kepada tindak balas yang berlaku kepada sesuatu bahan Based on a reaction that happened on a substance (b) Kunci besi berkarat apabila terdedah kepada air dan udara Iron key turns rusty when it is exposed to water and air D 1. (a) Kurang tumpat / Less dense (b) Tidak larut / Insoluble 2. (a) Kurang tumpat / Less dense (b) Tidak larut / Insoluble 3. (a) Lebih tumpat / More dense (b) Larut / Soluble 4. (a) Kurang tumpat / Less dense (b) Tidak larut / Insoluble 5. (a) Lebih tumpat / More dense (b) Tidak larut / Insoluble 6. (a) Lebih tumpat / More dense (b) Larut / Soluble PBD 2 A 1. (a) Hablur kuprum(II) sulfat merebak ke seluruh air Copper(II) sulphate crystals spreads out throughout the water (b) Zarah-zarah hablur kuprum(II) sulfat berpecah dan meresap di antara zarah-zarah air The particles of copper(II) sulphate crystals have moved apart and diffused between the particles of water B 1. (a) Pepejal / Solid ; Batu / Stone (b) Cecair / Liquid ; Etanol / Ethanol (c) Gas / Gas ; Hidrogen / Hydrogen 2. (a) Memenuhi ruang / Occupy space (b) (i) Rendah / Low (ii) Sederhana / Average (iii) Tinggi / High CONTOH

132 (c) (i) Rapat dan padat antara satu sama lain Packed and close to each other (ii) Tidak terlalu rapat antara satu sama lain Not really close to each other (iii) Jauh di antara satu sama lain Widely separated from each other (d) (i) Bergerak di kedudukan tetap Vibrate at fixed position (ii) Bergerak secara rawak / Move randomly (iii) Bergerak secara bebas / Move freely C 1. (a) Kadar resapan zarah mengambil masa selama beberapa jam kerana zarah-zarah air tersusun agak rapat antara satu sama lain. Maka, ruang antara zarah-zarah air agak kecil dan menyebabkan kadar resapan zarah dalam air sederhana. The rate of particles absorption took about a few hours because the particles of water are arranged quite close to each other. Thus, the space between the particles of liquid are quite small and causes a slow rate of absorption. (b) Zarah-zarah agar-agar tersusun sangat rapat antara satu sama lain. Maka, ruang di antara zarahzarah agar-agar sangat kecil dan menyebabkan kadar penyerapan zarah di dalam agar-agar berlaku dengan sangat rendah. The particles of gel are arranged very close to each other. Thus, there are tiny spaces between its particles and caused the rate of absorption to occur very slowly. D 1. (a) (i) Pepejal cecair / Solid liquid (ii) Peleburan / Melting (b) (i) Cecair pepejal / Liquid solid (ii) Pembekuan / Freezing (c) (i) Cecair gas / Liquid gas (ii) Penyejatan / Evaporation 2. (a) Zarah-zarah dalam air mendapat tenaga haba, bergerak lebih laju dan bertukar kepada gas. The particles in water gain heat energy, move more quickly and changes to gas. (b) Titisan air / Water droplets (c) Stim panas dari cerek terkondensasi untuk membentuk titisan air Hot steam from the kettle condenses to form water droplets E Suhu tidak akan berubah ketika mencapai takat didih semasa proses pendidihan. Keadaan ini berlaku kerana tenaga kinetik zarah-zarah tidak bertambah. Haba diserap oleh zarah-zarah untuk memastikan daya tarikan antara zarah-zarah diatasi. Temperature remains unchanged when it reaches its boiling point during a boiling process. The kinetic energy of a particle remains unchanged. The heat is absorbed by the particles to ensure that the attractive forces between the particles can be overcome. F Ya. Jisim aiskrim dan cecair adalah sama. Ini kerana kuantiti zarah-zarah tidak berubah apabila dipanaskan. Perubahan hanya berlaku pada tenaga kinetik zarahzarah tersebut. / Yes. The mass of the ice-cream and the liquid will be the same. This is because the quantity of the particles remain unchanged even when it is heated. The change only occur on the kinetic energy of the particles. G Jawapan murid / Student’s answer Praktis For m a t i f 5 Bahagian A 1. A 2. C 3. B 4. A 5. B 6. D Bahagian B 1. (a) (i) Kondensasi / Condensation (ii) Peleburan / Melting (b) (i) Alkohol / Alcohol (ii) Petrol / Petrol (iii) Air / Water (iv) Merkuri / Mercury Bahagian C 1. (a) (i) Air tidak memasuki gelas The water does not enter the glass (ii) Udara memenuhi ruang The air occupies space (b) (i) (ii) (c) Gelas mempunyai bentuk tetap manakala air mengikut bentuk bekas yang diisi. Jisim dan isi padu bagi gelas dan air adalah tetap. Gelas tidak boleh dimampatkan manakala air sukar untuk dimampatkan. The glass has a fixed shape while water will follow the shape of the container filled by it. The mass and volume of the glass and water are fixed. The glass cannot be compressed while water is hard to be compressed. Bab 6 PBD 1 A 1. atom / atom 2. P : Neutron / Neutron Q : Elektron / Electron R : Proton / Proton 3. (a) (i) Dalam nukleus / In the nucleus (ii) Dalam petala elektron / In electron shell (iii) Dalam nukleus / In the nucleus (b) (i) +1 (ii) –1 (iii) Neutral B 1. Zarah neutral yang terdiri daripada dua atau lebih atom. A neutral particle that is made up of two or more atoms. 2. Atom adalah zarah yang paling kecil dalam sesuatu unsur. Manakala molekul adalah zat yang terdiri daripada dua atau lebih atom. Atom is the smallest particle in any element. Meanwhile, molecule is a substance that is made up of two or more atoms. CONTOH

133 3. (a) (i) Bahan yang terdiri daripada zarah yang sama jenis sahaja / A substance that is made up of particles of the same type (ii) Bahan yang terdiri daripada dua atau lebih unsur yang bergabung secara kimia A substance that is made up of two or more elements that were chemically combined (b) (i) Nisbah tetap / Fixed ratio (ii) Sebarang nisbah / Any ratio (c) (i) Semula jadi / Natural (ii) Kaedah kimia / Chemically (d) (i) Tidak boleh dipisahkan / Cannot be separated (ii) Elektrolisis / Electrolysis (e) (i) Berbeza / Different (ii) Berbeza / Different (f) (i) Besi, oksigen, karbon / Iron, oxygen, carbon (ii) Gula, pasir, garam / Sugar, sand, salt C 1. VIII 2. (a) Magnesium / Magnesium (b) Kalsium / Calcium 3. Logam / Metal D 1. (a) (i) Mulur / Ductile (ii) Tidak mulur / Not ductile (b) (i) Berkilau / Shiny (ii) Pudar / Dull (c) (i) Boleh ditempa / Malleable (ii) Tidak boleh ditempa / Not malleable (d) (i) Tinggi / High (ii) Rendah / Low (e) (i) Baik / Good (ii) Lemah / Poor (f) (i) Kuprum, zink, aluminium Copper, zinc, aluminium (ii) Oksigen, sulfur, bromin Oxygen, sulphur, bromine 2. Klorin juga boleh digunakan sebagai steril pada kolam renang dan loji pembersihan air. Kebaikan klorin ialah ia boleh membunuh mikroorganisma dan membersihkan air tersebut. Chlorine can also be used as a steriliser in a swimming pool and water treatment plant. The advantage of chlorine is that it can kill microorganisms and clean the water. 3. Ya. Besi mempunyai ciri-ciri di mana ianya kuat dan keras. Maka, ia boleh menampung berat kereta api. Besi juga mudah dibentuk dalam pelbagai keadaan. Yes. Iron has a characteristic where it is strong and hard. Thus, it can support the weight of a train. Iron is also easy to be shaped into any condition. E Jawapan murid / Student’s answer PBD 2 A 1. Campuran ialah bahan yang terbentuk daripada dua atau lebih unsur yang bercampur secara fizikal. Mixture is a substance that was formed from two or more elements that were combined physically. 2. (a) Tanah / Soil (b) Jus oren / Orange juice (c) Udara / Air 3. Tidak. Kaedah penurasan digunakan untuk mengasingkan bahan pepejal yang tidak larut daripada cecair di dalam suatu campuran antara cecair dan pepejal. Oleh kerana garam dan beras adalah pepejal, maka kaedah ini tidak sesuai digunakan. No. Filtration method can only be used to separate insoluble solid substances from a liquid in a mixture of solid and liquid. Since salt and husked rice are solids, this method is not suitable to be used. B 1. Kaedah penyulingan sering digunakan untuk mengasingkan campuran cecair dengan cecair yang terlarut campur dan mempunyai takat didih yang berbeza. Oleh kerana minyak dan air tidak terlarut campur, kaedah ini tidak sesuai digunakan. / Distillation method is often used to separate a mixture of liquids that are soluble to each other and have different boiling points. Since oil and water are not soluble to each other, this method is not suitable to be used. 2. Corong pemisah Kaki retort Separatory funnel Retort stand Minyak / Oil Air / Water Pili / Tap Air / Water Bikar Beaker Kaedah pengapungan sesuai digunakan untuk mengasingkan bahan yang tidak larut dan terapung di atas permukaan air. Oleh kerana minyak mempunyai ketumpatan yang lebih rendah berbanding air, maka minyak akan terapung di atas permukaan air. Corong pemisah boleh digunakan untuk mengasingkan campuran minyak dan air. The floating method is suitable to be used to separate a substance that is not soluble and can float on the surface of water. Since oil is less dense compared to water, oil will float on the surface of water. A separatory funnel can be used to separate the mixture of oil and water. PBD 3 A 1. Sebatian ialah bahan yang terbentuk daripada dua atau lebih unsur yang berbeza serta bergabung secara kimia. A compound is a substance that was formed from two or more different types of elements that were chemically combined. 2. (a) Gula / Sugar (b) Pasir / Sand (c) Air / Water 3. Besi dan oksigen Iron and oxygen 4. Ya. Air tulen terdiri daripada gabungan hidrogen dan oksigen. Yes. Pure water is made up of a mixture of hydrogen and oxygen. B 1. (a) Sulfur + zink zink sulfida Sulphur + zinc zinc sulphide (b) Zink sulfida Zinc sulphide (c) Ya / Yes CONTOH

134 (d) Sebatian yang terbentuk ialah magnesium sulfida. Apabila unsur magnesium bertindak balas dengan unsur sulfur semasa dipanaskan, gabungan secara kimia berlaku dan membentuk sebatian tersebut. The compound formed is magnesium sulphide. When magnesium reacts with sulphur during heating, a chemical combination occurs and a compound is formed. (e) Magnesium oksida / Magnesium oxide C 1. Elektrolisis ialah proses penguraian sesuatu sebatian kepada unsur-unsurnya apabila elektrik mengalir melaluinya. Electrolysis is the decomposition process of a compound into its elements when electric current passes through it. 2. Hal ini kerana unsur-unsur dalam sebatian telah digabungkan secara kimia. Maka, sebatian hanya boleh diasingkan dengan kaedah kimia. This is because the elements in a compound are chemically combined. Thus, a compound can only be separated by using a chemical method. 3. (a) Oksigen / Oxygen (b) Air terdiri daripada gabungan unsur hidrogen dan oksigen secara kimia. Maka, apabila arus elektrik mengalir melaluinya, gas hidrogen akan terhasil di elektrod negatif (katod) dan gas oksigen pula terhasil di elektrod positif (anod). Water is made up of a mixture of the elements hydrogen and oxygen that were chemically combined. Thus, when electric current passes through it, hydrogen gas will be produced at the negative electrode (cathode) and oxygen gas will be produced at the positive electrode (anode). D 1. (a) • Tidak menghasilkan bahan baharu Does not produce any new substances • Sifat bahan dan hasil sama / Properties of the substances and the products are the same • Memerlukan tenaga yang sedikit Needs small amount of energy • Komposisi kimia bahan dan hasil sama Chemical composition of the substances and the products are the same (b) • Membentuk bahan baharu yang berbeza dari bahan asalnya Produces new substances that are different from the original • Sifat bahan dan hasil berbeza Properties of the substances and the products are different • Memerlukan tenaga yang banyak Needs large amount of energy • Komposisi kimia bahan dan hasil berbeza Chemical composition of the substances and the products are different 2. (a) Peleburan ais / Ice melting (b) Pembekuan air / Water freezing 3. (a) Pengaratan besi / Rusting of iron (b) Fotosintesis / Photosynthesis (c) Respirasi sel / Cell respiration E Jawapan murid / Student’s answer Praktis For m a t i f 6 Bahagian A 1. A 2. B 3. C 4. B 5. D 6. C Bahagian B 1. (a) (i) Logam / Metal (ii) Separuh logam / Semi-metal (iii) Bukan logam / Non-metal (b) (i) PALSU / FALSE (ii) BENAR / TRUE (iii) BENAR / TRUE Bahagian C 1. (a) Takat lebur serbuk timah lebih tinggi berbanding serbuk sulfur The melting point of tin powder is higher than sulphur powder (b) (i) Logam / Metal (ii) Bukan logam / Non-metal (c) Timah mempunyai kekonduksian haba yang baik berbanding sulfur. Timah boleh ditempa manakala sulfur tidak boleh ditempa. Tin has good heat conductivity compared to sulphur. Tin is malleable while sulphur is non-malleable. (d) Rod besi adalah logam yang merupakan konduktor elektrik yang baik manakala rod sulfur adalah bukan logam yang merupakan konduktor elektrik yang lemah. Iron rod is a metal that is a good electrical conductor while sulphur rod is a non-metal that is a weak electrical conductor. Bab 7 PBD 1 A 1. (a) Karbon dioksida / Carbon dioxide (b) Nitrogen / Nitrogen (c) Gas nadir dan bahan-bahan lain Inert gases and other substances (d) Oksigen / Oxygen 2. (a) 0.03% (b) 78% (c) 0.97% (d) 21% 3. Kerana komponen udara boleh diasingkan melalui kaedah fizikal, iaitu penyulingan berperingkat Because the components of air can be separated through a physical method which is distillation in stages B 1. Alat pemadam api dan terlibat dalam kitar karbon Fire extinguisher and involved in the carbon cycle 2. Oksigen penting bagi semua hidupan untuk proses respirasi. Melalui proses respirasi, karbon dioksida, air dan tenaga akan terhasil. Tenaga digunakan untuk melakukan semua aktiviti dalam kehidupan harian. Oxygen is important for all living organisms for respiration. Through respiration, carbon dioxide, water and energy are produced. Energy is used to do all activities in our daily life. 3. Jawapan murid / Student’s answer C 1. Kitar yang mengekalkan kandungan karbon dioksida dalam udara dengan mengambil karbon dioksida dari udara dan mengembalikannya semula ke udara secara berterusan. A cycle that maintains the carbon dioxide content in the air by continuously taking the carbon dioxide in the air and returning it back. CONTOH

135 2. Kitar yang melibatkan pengambilan oksigen daripada udara dan pengembalian oksigen semula ke udara secara berterusan. A cycle that involves the continuous intake of oxygen from the air and returning it back. 3. Kitar karbon bermula dengan pengambilan gas karbon dioksida oleh tumbuhan hijau melalui proses fotosintesis. Haiwan yang makan tumbuhan memperoleh unsurunsur karbon daripadanya. Apabila tumbuhan dan haiwan mati, tumbuhan dan haiwan akan mereput dan membebaskan karbon dioksida. Semasa respirasi, tumbuhan dan haiwan membebaskan karbon dioksida. Jadi, proses-proses seperti pereputan, pembakaran dan respirasi diseimbangkan oleh fotosintesis. The carbon cycle starts from the intake of carbon dioxide gas by a green plant through photosynthesis. Animals that eat the plant obtains the carbon elements from it. When plants and animals die, they will decompose and release carbon dioxide. During respiration, plants and animals will also release carbon dioxide. Thus, the process of decomposition, combustion and respiration are balanced through photosynthesis. 4. Apabila gas karbon dioksida dalam udara meningkat, kesan rumah hijau akan berlaku. Karbon dioksida yang terperangkap di atmosfera Bumi akan menghalang haba daripada Matahari memantulkan semula haba ke udara dan menyebabkan suhu di Bumi meningkat. Hal ini akan menyebabkan perubahan cuaca dan peleburan bongkah ais. When the amount of carbon dioxide gas in the air increases, the greenhouse effect will occur. Carbon dioxide that is trapped in the Earth’s atmosphere prevents heat from the Sun from being reflected back to the air and causes the Earth’s temperature to rise. This will cause changes in the weather and the melting of icebergs. D 1. Peningkatan karbon dioksida dan mengganggu kitar karbon / Increases the amount of carbon dioxide gas and disturbs the carbon cycle 2. (a) Mencegah pembalakan haram Prevent illegal logging (b) Mengelakkan penggunaan racun serangga Prevent the use of pesticides (c) Mengelakkan pembebasan asap kenderaan yang berlebihan Prevent the excessive release of smoke from the vehicles 3. Peleburan bongkah ais di kutub Melting of icebergs at the poles 4. Kaedah kawalan biologi boleh digunakan untuk menggantikan kaedah penggunaan racun serangga. Kaedah ini lebih baik kerana tidak melibatkan pembebasan karbon dioksida secara berleluasa ke udara. / The biological control method can be used to replace the usage of pesticides. This method is better because it does not involve the release of an excessive amount of carbon dioxide into the air. PBD 2 A 1. Tindak balas yang berlaku apabila suatu bahan dipanaskan dengan kehadiran oksigen dan membebaskan tenaga haba dan tenaga cahaya. The reaction that occurs when a substance is heated in the presence of oxygen and releases heat energy and light energy. 2. (a) Oksigen / Oxygen (b) Haba / Heat (c) Bahan api / Fuel 3. Tenaga haba dan tenaga cahaya Heat energy and light energy 4. Oksigen / Oxygen; Karbon dioksida / Carbon dioxide B 1. Alat pemadam api berfungsi untuk memadamkan api atau mengendalikan kebakaran kecil A fire extinguisher functions to extinguish a fire or to handle small fires 2. (a) (i) Kayu, kain / Wood, cloth (ii) Air, serbuk kering / Water, dry powder (b) (i) Minyak, cat / Oil, paint (ii) Serbuk kering, karbon dioksida Dry powder, carbon dioxide (c) (i) Metana, propana / Methane, propane (ii) Serbuk kering, karbon dioksida Dry powder, carbon dioxide (d) (i) Kalium, magnesium / Potassium, magnesium (ii) Serbuk kering, pasir kering Dry powder, dry sand 3. (a) Kerana air lebih tumpat daripada minyak dan akan tenggelam di bawah minyak. Jadi, api tidak akan terpadam. Because water is denser than oil and it will sink under the oil. Hence, the fire will not be extinguished. (b) Busa / Foam (c) Busa kurang tumpat berbanding dengan minyak, jadi busa sesuai digunakan untuk memadam api tersebut. Foam is less dense than oil, thus foam is suitable to be used to extinguish the fire. 4. (a) Prinsip memadamkan sesuatu kebakaran ialah dengan menghapuskan salah satu faktor penyebab kebakaran. / The principle to extinguish a fire is by extinguishing one of the factors that caused the fire. (b) Selimut api diperbuat daripada bahan kalis api. Ia berfungsi dengan menutupi api dan menghalang oksigen daripada masuk ke bawah selimut sehingga akhirnya menyebabkan api terpadam. A fire blanket is made up of fire proof substances. It functions by covering the fire and preventing oxygen from entering under the blanket until the fire finally extinguishes. (c) Kaedah ini mendinginkan permukaan bahan yang terbakar dengan menyemburkan air atau lapisan karbon dioksida. / This technique cools the surface of burned substances by splashing water or a layer of carbon dioxide. C 1. Dengan menyimpan pemetik api tersebut di tempat yang selamat / By keeping the lighter in a safe place 2. Jawapan murid / Student’s answer PBD 3 A 1. Kehadiran bahan asing di dalam udara yang boleh mendatangkan bahaya kepada hidupan serta mengurangkan kualiti udara. The presence of foreign matters in the air that are harmful to organisms and decreases air quality. 2. Bahan asing yang mencemarkan udara Foreign substances that pollutes the air CONTOH

136 3. Mendatangkan penyakit kepada manusia serta menyebabkan ketidakselesaan. Tumbuhan juga mengalami kesan negatif apabila asap di udara menghalangnya melakukan proses fotosintesis. Brings diseases to humans and causes discomfort. Plants will also be affected when the smoke in the air prevents plants from carrying out photosynthesis. 4. Jerebu berlaku apabila asap habuk dan jelaga bergabung dengan wap air udara. Antara kesan buruk jerebu ialah mengurangkan tahap penglihatan serta menyebabkan perubahan suhu di Bumi sehingga mampu mengganggu taburan hujan. Haze is formed when smoke, dust and soot combines with water vapour in the air. The effects of haze includes reduced visibility and a change in the Earth’s temperature until it can disturb the distribution of rain. 5. (a) Pembakaran terbuka / Open burning (b) Pembakaran bahan api / Fuel combustion 6. (a) (i) Jelaga / Soot (ii) Karbon monoksida / Carbon monoxide (b) Sistem respirasi / Respiratory system 7. Kesan rumah hijau berlaku disebabkan pembebasan karbon dioksida secara berleluasa di Bumi. Apabila kandungan karbon dioksida meningkat, pemanasan Bumi berlaku dan mengakibatkan ais di kutub melebur. Akhirnya, ianya menyebabkan kenaikan paras air laut. The greenhouse effect occurs due to the excessive amount of carbon dioxide released on Earth. When the amount of carbon dioxide on Earth increase, global warming will occur and cause the melting of icebergs in the poles. In the end, it causes the level of sea water to increase. B 1. (a) Membina cerobong asap yang tinggi Build tall chimneys (b) Membina kilang jauh dari kawasan perumahan Build the factory away from residential areas 2. Dengan menekankan semasa sesi pembelajaran tentang kesan pencemaran udara dan langkah untuk mengatasinya. Program anti merokok juga boleh dilaksanakan oleh pihak sekolah serta menggalakkan murid untuk berjalan kaki atau menunggang basikal. By emphasizing during class sessions about the effects of air pollution and how to overcome the problem. Anti-smoking programs can also be conducted by the school management and encourage the students to walk or ride a bicycle. 3. Kesan negatif akibat daripada penipisan lapisan ozon adalah kerosakan pada mata serta boleh menyebabkan kanser kulit. Objek yang membebaskan gas ini ialah peti sejuk. Jadi, langkah yang boleh diambil untuk mengatasi masalah ini ialah dengan menggantikan klorofluorokarbon (CFC) pada peti sejuk dengan hidroklorofluorokarbon (HCFC). The negative effects due to the thinning of the ozone layer are eyes damage and skin cancer. The object that releases this gas is the refrigerator. Thus, the step that can be taken to overcome the problem is by replacing chlorofluorocarbon (CFC) with hydrochlorofluorocarbon (HCFC). Praktis For m a t i f 7 Bahagian A 1. D 2. A 3. B 4. B 5. C 6. B Bahagian B 1. (a) (i) Tiada warna / Colourless (ii) Tiada bau / Odourless (b) (i) 3 (iii) 3 Bahagian C 1. (a) Oksigen Oxygen (b) (i) Lilin P padam terlebih dahulu berbanding lilin Q. Candle P extinguishes first compared to candle Q. (ii) Bekalan oksigen lilin P terhad kerana ruang udara di dalam balang gas itu adalah kecil. The oxygen supply for candle P is limited because the air space in the gas container is small. (c) Untuk mengurangkan gas karbon dioksida di dalam udara ialah elakkan pembakaran sampah secara terbuka. Pokok hijau juga perlu ditanam dengan lebih banyak untuk mengurangkan kandungan karbon dioksida di udara. Hal ini kerana, tumbuhan hijau memerlukan karbon dioksida untuk melakukan proses fotosintesis dan kandungan karbon dioksida di udara boleh dikurangkan. A step that can be taken to reduce the carbon dioxide gas in the air is by preventing the open burning of rubbish. Planting more green plants can also decrease the carbon dioxide content in the air. This is because green plants need carbon dioxide to carry out photosynthesis and carbon dioxide content in the air can be reduced. Bab 8 PBD 1 A 1. Imej sahih ialah imej yang terbentuk pada skrin, manakala imej maya ialah imej yang tidak dapat terbentuk pada skrin. Real image is an image that is formed on the screen, while virtual image is an image that cannot be formed on the screen. 2. (a) Tidak, imej yang dibentuk oleh cermin satah ialah imej maya No, images formed by plane mirrors are virtual (b) Imej maya, tegak, sama saiz Virtual image, upright, same size B 1. (a) Ia juga akan bergerak ke arah cermin It will move towards the mirror too (b) Ya / Yes (c) Maya, tegak, sama saiz dengan objek, jarak antara imej dan cermin sama dengan jarak antara objek dan cermin Virtual, upright, same size as the object, the distance between the image and the mirror is the same as the distance between the object and the mirror 2. Imej yang terbentuk lebih besar The image formed is bigger 3. Imej yang terbentuk lebih kecil The image formed is smaller 4. Cermin satah Plane mirror Kedudukan imej Image location Kertas graf Graph paper CONTOH

137 C 1. Kerana imej yang kelihatan pada cermin lebih besar dan dekat Because the image that is formed on the mirror is bigger and nearer 2. Cermin cekung juga sering digunakan sebagai cermin kereta. Imej pada cermin tersebut akan kelihatan lebih dekat Concave mirrors are often used as car side mirrors. The image on the mirror will appear nearer 3. Jawapan murid / Student’s answer D 1. Kanta pembesar. Kanta pembesar boleh digunakan untuk melihat objek yang kecil. Magnifying glass. It can be used to view small objects. 2. Segala benda yang kecil akan susah ditemui atau dibaca / Every small object will be hard to be detected or read E 1. Ciri-ciri imej yang boleh dilihat ialah tegak dan sama saiz. Periskop berfungsi dengan menggunakan prinsip pantulan cahaya oleh cermin satah. Apabila cahaya masuk dan menyentuh semua satah pertama, cahaya akan dipantulkan pada satah kedua dan membenarkan pemerhati untuk melihat pandangan yang terhalang. The characteristics of the image that can be seen are upright and same size. A periscope functions by using the principle of light reflection by a plane mirror. When light enters and strikes the first plane mirror, the light will be reflected to a second plane mirror and allow the observer to see the blocked view. 2. Cermin C kerana ia ialah cermin cembung. Ia mempunyai ciri yang dapat mengecilkan imej. Oleh itu, cermin cembung sesuai digunakan di kawasan selekoh. Mirror C because it is a convex mirror. It has the characteristic to make the image appear smaller. Thus, it is suitable to be used at the corner path. PBD 2 1. (a) Cahaya bergerak lurus Light travels in a straight line (b) Cahaya bergerak lebih laju dari bunyi Light travels faster than sound (c) Cahaya boleh dipantulkan / Light can be reflected (d) Cahaya boleh dibiaskan Light can be refracted (e) Cahaya boleh disebarkan Light can be dispersed 2. Bayang-bayang akan terbentuk Shadows are formed PBD 3 A 1. Tegak, songsang sisi, sama saiz dengan objek, maya, jarak objek sama dengan jarak imej / Upright, laterally inverted, same size as the object, virtual, the distance of an object is equal with the distance of an image 2. Ya. Kerana ciri-ciri bagi imej cermin satah ialah imej dan objek mempunyai saiz yang sama Yes. Because the characteristics of a plane mirror image is that both image and object are the same in size B 1. Mengikut hukum pantulan, sudut tuju, i adalah sama dengan sudut pantulan, r Based on the law of reflection, the angle of incident, i is the same as the angle of reflection, r 2. Garis normal Normal line Sinar tuju Incident ray i r Sinar pantulan Reflection ray Cermin satah / Plane mirror C 1. Cermin pandang belakang kereta membenarkan pemandu untuk memerhati kawasan titik buta di belakang kereta tanpa perlu memandang ke belakang. A rear-view mirror enables a driver to check on the blind spot area behind the vehicle without having to turn his head. 2. Jawapan murid Student’s answer PBD 4 A 1. Pembiasan cahaya berlaku apabila kelajuan cahaya berubah apabila ia bergerak dari satu medium ke medium yang lain yang mempunyai ketumpatan yang berbeza Refraction of light occurs when the speed of light changes as it passes from a medium to another of a different density 2. (a) Disebabkan oleh pembiasan cahaya Because of refraction of light (b) Binokular, teleskop, mikroskop Binocular, telescope, microscope (c) Kedalaman yang dilihat Visible depth Kedalaman sebenar Real depth Mata pemerhati Observer’s eye B 1. (a) 3 2. Apabila cahaya bergerak dari kawasan yang tumpat ke kawasan yang kurang tumpat, kelajuan cahaya akan bertambah. Jadi, cahaya akan terbias jauh dari kawasan normal. When light travels from a denser medium to a low dense medium, the speed of light will increase. So, light will be refracted away from the normal. 3. sudut tegak (90°) / right angle (90°) 4. Ikan di dalam kolam kelihatan dekat dengan permukaan air. Hal ini terjadi kerana cahaya bergerak dari medium yang tumpat ke medium yang kurang tumpat. Jadi, cahaya akan bergerak dengan lebih laju dan terbias jauh daripada garis normal. A fish in the pond appears nearer to the surface of water. This is because light travels from a dense medium to a less dense medium. Thus, the speed of light will increase and light will be refracted away from the normal line. C 1. Kolam Pond 20 sen / 20 cents Kedudukan nyata Apparent position Kedudukan sebenar Actual position CONTOH

138 2. Hal ini kerana cahaya bergerak daripada medium kurang tumpat ke medium yang lebih tumpat. Jadi, kelajuan cahaya akan berkurang dan cahaya akan terbias mendekati garis normal. Maka, Raj akan melihat adiknya berada jauh dari kedudukan asalnya. This is because light travels from a less dense medium to a denser medium. Thus, the speed of light decreases and the light will be refracted towards the normal line. Hence, Raj will see that his brother is quite far away from his actual position. 3. Jawapan murid Student’s answer PBD 5 A 1. (a) Merah, jingga, kuning, hijau, biru, indigo, ungu Red, orange, yellow, green, blue, indigo, violet (b) Merah / Red (c) Ungu. Kerana warna ungu mempunyai kelajuan paling rendah. Violet. Because violet has the slowest speed. (d) Pelangi terbentuk apabila sinar matahari mengenai titisan air hujan di langit, maka cahaya putih akan dibiaskan dan disebarkan kepada tujuh warna yang berlainan. Rainbow is formed when sunlight touches the rain droplets in the sky, thus the white light will be refracted and dispersed into seven different colours. (e) putih / white B 1. (a) Pembentukan pelangi / Formation of rainbow (b) Kerana cahaya merah mempunyai kelajuan paling tinggi. Because red light has the highest speed. (c) Cahaya yang berlainan warna bergerak pada kelajuan yang berbeza. Semasa bergerak dari satu medium tertentu ke dalam medium yang lebih tumpat, cahaya itu dibiaskan pada sudut-sudut yang berlainan. Light of different colours travel at different speeds. As they move from a certain medium into a denser medium, they are refracted at different angles. (d) penyebaran cahaya dispersion of light (e) Cahaya putih dapat diperhatikan pada skrin White light can be observed on the screen PBD 6 1. Penyerakan cahaya berlaku apabila cahaya matahari menembusi atmosfera, sinar cahaya dihalang dan dipantulkan ke semua arah oleh zarah-zarah halus dalam udara. Scattering of light occurs when sunlight penetrates the atmosphere, the light ray is blocked and reflected to all directions by particles in the air. 2. Warna biru langit dan warna merah senja. The blue sky and the red sunset. 3. (a) Supaya terdapat zarah susu yang terampai dalam air itu. So that there will be suspended milk particles in the water. (b) Kerana cahaya biru diserakkan dengan lebih banyak daripada cahaya warna lain dalam air bersusu. Because the blue light is scattered more than the lights of other colours in the milky water. (c) Tidak, kerana larutan gula tidak akan mempunyai sebarang zarah terampai di dalamnya. No, because sugar solution will not have any suspended particles in it. PBD 7 A 1. Warna primer ialah warna yang tidak dapat diperoleh melalui pencampuran warna-warna lain. Primary colour is a colour that cannot be obtained by the addition of other colours. 2. Merah, hijau, biru / Red, green, blue 3. Warna sekunder ialah warna yang dihasilkan apabila dua atau lebih warna primer ditambah. Secondary colour is a colour that is produced when two or more primary colours are added together. 4. (a) (i) Kuning / Yellow (ii) Magenta / Magenta (iii) Sian / Cyan (b) Merah Red Biru Blue Hijau Green Magenta Magenta Kuning Yellow Sian Cyan Putih White 5. Penambahan warna ialah pencampuran warna yang berlainan untuk membentuk warna yang lain The addition of colours is the mixing of different colours to form a different colour 6. Kerana campuran ketiga-tiga warna sekunder mempunyai ketiga-tiga warna primer Because the addition of the three secondary colours have all three primary colours B 1. penolakan cahaya / subtraction of light 2. (a) Objek putih kelihatan putih kerana ia memantulkan semua warna dalam cahaya putih. Semua warna tersebut bertindih untuk menghasilkan cahaya putih semula. The white object appear white because it reflects all the colours in white light. Every colour will overlap and form a white light again. (b) Objek hitam akan kelihatan hitam kerana semua warna dalam cahaya putih diserap olehnya. Tiada cahaya yang dipantulkan oleh objek tersebut, maka objek kelihatan hitam. The black object will appear as black because every colour in a white light will be absorbed by it. None of the colours will be reflected, thus the object will appear black. C 1. (a) (i) Merah / Red (ii) Hitam / Black (iii) Hitam / Black (iv) Hijau / Green (v) Hitam / Black (vi) Hijau / Green (vii) Hitam / Black CONTOH

139 (viii) Biru / Blue (ix) Biru / Blue (b) Penambahan cahaya ialah pencampuran warna primer bagi membentuk warna sekunder. Manakala penolakan cahaya berlaku apabila objek legap memantulkan cahaya yang sama warna dengannya dan menyerap warna lain. The addition of light is a mixture of primary colours to form a secondary colour. Meanwhile, the subtraction of light occurs when an opaque object reflects lights that have the same colour as itself and absorbs the other colours. D 1. (a) Skrin berwarna pada televisyen berwarna Coloured screen on a coloured television (b) Lampu berwarna di stadium Coloured lamp in a stadium 2. Jawapan murid / Student’s answer Praktis For m a t i f 8 Bahagian A 1. B 2. A 3. C 4. A 5. A Bahagian B 1. (a) (i) Cekung / Concave (ii) Cembung / Convex (iii) Cembung / Convex (b) (i) Magenta / Magenta (ii) Sian / Cyan Bahagian C 1. (a) (i) Bayang-bayang akan terbentuk. Imej berbentuk akan terjadi. A shadow is formed. An image with a shape of is formed. (ii) Cahaya bergerak lurus / Light travels in a straight line (b) 40° (c) Kemalangan jalan raya boleh dikurangkan dengan memasang cermin cembung jalan di selekoh jalan. Cermin itu menggunakan aplikasi pantulan cahaya untuk membantu pemandu melihat kawasan titik buta atau kawasan selekoh. Accidents can be reduced by adding road convex mirrors at the corners of the road. The mirror uses the application of reflection to help road users see blind spots or corners of the road. Bab 9 PBD 1 A 1. hidrosfera, atmosfera, geosfera dan biosfera hydrosphere, atmosphere, geosphere and biosphere 2. eksosfera, termosfera, mesosfera, stratosfera, troposfera / exosphere, thermosphere, mesosphere, stratosphere, troposphere 3. (a) 3 (b) 7 (c) 7 (d) 3 4. Zon gelap. Kerana zon ini amat dalam dan tiada cahaya yang boleh menembusinya. Oleh itu, ikan dalam zon ini mempunyai badan yang berkilau dalam gelap. Dark zone. This is because this zone is deep and no lights can penetrate this area. Thus, the fish at this zone will have a glowing body in the dark. B 1. P : Kerak bumi / Earth crust Q : Mantel / Mantle R : Teras luar / Outer core S : Teras dalam / Inner core 2. Kerana suhu Bumi tidak terlalu panas atau sejuk berbanding dengan planet lain. Hal ini kerana Bumi berada tidak terlalu dekat dan tidak terlalu jauh dari Matahari. Selain itu, kewujudan air dan oksigen di Bumi juga menyebabkan Bumi sesuai untuk semua hidupan. Because the temperature of Earth is not too hot nor too cold compared to the other planets. This is because Earth is located not too near or far from the Sun. Besides that, the existence of water and oxygen on Earth is also the reason why Earth is suitable for every living thing. 3. Jawapan murid / Student’s answer PBD 2 1. (a) (i) Terbentuk daripada proses penyejukan dan pembekuan magma atau lava yang mengalir keluar dari lapisan mantel Formed from the cooling and freezing of magma or lava flowing out of the mantle layer (ii) Mengandungi pelbagai bahan mineral Contains various mineral substances (b) (i) Terbentuk daripada mampatan bahan-bahan enapan yang dibawa oleh sungai, glasier dan angin / Formed from a compression of sediment materials carried by the river, glacier and wind (ii) Terdiri daripada lapisan yang banyak kadangkala berongga dan mengandungi fosil Made up of many layers sometimes hollow and containing fossils (c) (i) Terbentuk apabila batuan igneus atau batuan sedimen terdedah kepada tekanan dan suhu yang sangat tinggi / Formed when the igneous rocks or sediment rocks are exposed to very high pressure and temperature (ii) Lebih keras daripada batuan asal yang membentuknya / Harder than the rocks that formed it 2. (a) Batuan igneus terbentuk apabila magma atau lava dari letusan gunung berapi menyejuk apabila sampai ke permukaan Q / Igneous rocks are formed when magma or lava from a volcano eruption freezes as it reaches the surface at Q (b) Kerana batuan igneus terbentuk daripada magma yang disejukkan daripada suhu tinggi dan tidak ada hidupan yang dapat hidup di dalamnya. Maka, fosil tidak dapat dijumpai di dalam batuan igneus. / Because igneous rocks are formed from magma that had been cooled from a very high temperature and no living thing can live there. Thus, fossils cannot be found in igneous rocks. PBD 3 1. Proses eksogen ialah proses yang berlaku di permukaan Bumi. Manakala, proses endogen ialah proses yang berpunca daripada bahagian dalam Bumi. Exogenic process is a process that occurs on the Earth’s surface. Meanwhile, the endogenic process is a proces that comes from the inside of the Earth. 2. Kesan daripada proses endogen ialah membentuk dan mengubah permukaan Bumi. Contohnya, aktiviti magma dan proses pergerakan kerak Bumi. / The effects of the endogenic process are the formation and changes on the Earth’s surfaces. The examples of endogenic process are magma activities and the movement of the Earth’s crust. CONTOH

140 3. Menurut Teori Plat Tektonik, kerak Bumi dibahagikan kepada beberapa keping plat. Proses pergerakan kerak Bumi berlaku apabila plat-plat ini sentiasa bergerak menyebabkan proses pertembungan dan pencapahan yang menghasilkan pelbagai bentuk muka Bumi serta hanyutan benua. According to the Plate Tectonic theory, the Earth’s crust is divided into several plates. The movement of the Earth’s crust occurs when these plates keep moving, causing the collision and divergence that produces various forms of the Earth’s surface and continental drift. 4. Jawapan murid / Student’s answer PBD 4 1. (a) Tsunami / Tsunami (b) Gempa bumi / Earthquake (c) Tanah runtuh / Landslide (d) Volkanisme / Volcanism (e) Pemanasan global / Global warming 2. Di kawasan perindustrian, pembebasan gas asid seperti sulfur dioksida dan nitrogen dioksida berlaku dengan pesat. Bahan pencemar ini akan larut dalam air hujan dan menghasilkan hujan asid. Cara untuk mengawal masalah ini ialah dengan menggunakan sistem yang membersihkan udara dengan melarutkan gas asid sebelum dilepaskan ke atmosfera. In industrial areas, the release of gases such as sulphur dioxide and nitrogen dioxide occur rapidly. Air pollutants will dissolve in the rain to form acid rain. One way to overcome the problem is by using a system that cleans the air by dissolving the acid gases before they are released into the atmosphere. 3. (a) Seismograf untuk mengesan gempa bumi Seismograph to detect earthquakes (b) Radar untuk mengesan tsunami Radar to detect tsunami 4. Jawapan murid / Student’s answer PBD 5 A 1. 4.5 bilion tahun / 4.5 billion years 2. Daripada meteorit yang dijumpai By a meteorite that was found 3. (a) Paleozoik / Paleozoic (b) Mesozoik / Mesozoic (c) Senozoik / Cenozoic 4. Era senozoik / Cenozoic era 5. (a) Kapur / Cretaceous (b) Jura / Jurassic (c) Trias / Triassic B 1. Fosil merupakan bahan Bumi yang terbenam dan tertimbus seperti tumbuhan, haiwan dan serangga untuk masa yang lama Fossils are buried Earth materials such as plants, animals and insects from a long time ago 2. Tulang dinosaur Dinosaur bone 3. (a) 2 000 juta tahun lalu / 2 000 million years ago (b) Bakteria / Bacteria (c) Rekod fosil memberikan maklumat tentang spesies yang telah hilang dari Bumi Fossil records give details about a species that had been extinct from the Earth PBD 6 A 1. Air permukaan adalah air yang dijumpai di atas permukaan Bumi seperti air laut. Surface water is the water that can be found on the Earth’s surface such as sea water. 2. Sungai akan tercemar dan akan menyebabkan hidupan sungai mati The river will be polluted causing the death of living organisms in the river 3. bahan buangan waste materials 4. akuifer / aquifer 5. Air bawah tanah amat kaya dengan bahan mineral dan boleh digunakan dalam aplikasi kehidupan seharian seperti minuman, memasak, mencuci dan sebagainya Groundwater is rich with minerals and can be applied in our daily lives such as as drinking water, for cooking, washing and more 6. Larut resap baja kimia dan racun serangga dalam pertanian merupakan salah satu punca air bawah tanah tercemar Chemical fertilizers and pesticides used in agriculture are one of the reasons for groundwater pollution B 1. (a) Mineral logam / Metallic mineral (i) Bijih timah / Tin ore (ii) Emas / Gold (b) Mineral bukan logam / Non-metallic mineral (i) Arang batu / Charcoal (ii) Petroleum / Petroleum (c) Mineral nadir / Rare earth mineral (i) Skandium / Scandium (ii) Yttrium / Yttrium 2. Kerana mineral nadir wujud bersama dengan logam-logam nadir lain / Because rare earth minerals exist together with other rare earth metals 3. Ia digunakan dalam komputer, televisyen dan DVD It is used in computers, television and DVD C 1. Pembentukan arang batu bermula berjuta-juta tahun dahulu apabila tumbuhan mati secara semula jadi. Selepas bertahun-tahun, sisa itu tertimbus di bawah lapisan lumpur. Di bawah tekanan dan haba yang tinggi, fosil bertukar dengan perlahan-lahan kepada arang batu. / Formation of charcoal started a million years ago when plants died naturally. After many years, the waste embedded into a layer of mud. Under high pressure and heat, the fossils changes to charcoal slowly. 2. Jawapan murid / Student’s answer D 1. Kerana air kolam itu dipanaskan oleh haba daripada Bumi secara semula jadi. Proses ini lebih dikenali sebagai proses hidroterma. / Because the water is naturally heated by the heat from the Earth. This process is better known as a hydrothermal process. 2. Tenaga elektrik dapat dijimatkan kerana penggunaan haba secara semula jadi. Selain itu, kolam air panas yang dibina akan menjadi tempat rekreasi dan dapat meningkatkan ekonomi negara. The use of electrical energy can be reduced because of the use of natural heating. Besides that, the hot spring can be a place for recreation and help to increase the economy of our country. CONTOH

141 E 1. Pencemaran udara, pemanasan global, kesan rumah hijau, kepupusan flora dan fauna serta lain-lain Air pollution, global warming, greenhouse effect, the extinction of flora and fauna and more 2. Pembakaran terbuka secara berleluasa menyebabkan penghasilan gas oksigen berkurang manakala gas karbon dioksida di udara menjadi lebih tinggi. Hal ini menyebabkan pemanasan global dan kandungan gas oksigen yang berkurangan juga akan menyebabkan bekalan oksigen untuk pernafasan menjadi kurang. Widespread open burning causes the amount of oxygen in the air to decrease while the amount of carbon dioxide increases. Global warming occur as a result of open burning and the decrease in oxygen will cause the supply of oxygen for breathing to decrease too. 3. Aktiviti manusia yang menyebabkan kepupusan flora dan fauna ialah pembalakan secara berleluasa. Langkah yang boleh diambil bagi mengatasi masalah ini ialah dengan menguatkuasakan undang-undang. Denda wang tunai atau penjara harus dikenakan kepada mereka yang melakukan pembalakan haram secara berleluasa. The human activity that caused the extinction of flora and fauna is illegal logging. A step that can be taken to solve the problem is by tightening law enforcements. People that commit illegal logging should be fined with a hefty fine or imprisoned. Praktis For m a t i f 9 Bahagian A 1. B 2. D 3. A 4. A 5. B Bahagian B 1. (a) (i) 3 (iii) 3 (b) (i) PALSU / FALSE (ii) BENAR / TRUE (iii) BENAR / TRUE Bahagian C 1. (a) (i) Litosfera / Lithosphere (ii) Proses olakan mantel. Suhu yang tinggi dalam bahagian mantel dan teras Bumi menghasilkan arus-arus perolakan di lapisan astenosfera yang berupaya menggerakkan kerak Bumi. Mantle convection process. The high temperature in the Earth’s mantle and core produces convection currents in the asthenosphere layer that enables the movement of the Earth’s crust. (b) Di permukaan Bumi. Contohnya ialah luluhawa. On the surface of the Earth. The example is weathering. (c) (i) Mineral bukan logam / Non-metallic mineral (ii) Sebagai bahan api / As fuel Ujian Akhir Sesi Akademik (UASA) 1. C 2. D 3. D 4. B 5. C 6. C 7. B 8. A 9. B 10. A 11. A 12. A 13. C 14. C 15. B 16. D 17. B 18. D 19. D 20. B 1. (a) (i) Geosfera / Geosphere (iii) Atmosfera / Atmosphere (b) (i) 3 (iv) 3 2. (a) (i) Sel epidermis / Epidermis cell (ii) Sel palisad / Palisade cell (b) (ii) 3 (iii) 3 3. (a) (i) Serbuk kering / Dry powder (ii) Karbon dioksida / Carbon dioxide (b) (i) BENAR / TRUE (ii) PALSU / FALSE (iii) PALSU / FALSE (iv) BENAR / TRUE 4. (a) (i) Pemejalwapan / Sublimation (ii) Pendidihan / Penyejatan Boiling / Evaporation (b) (i) Bentuk tetap / Fixed shape (ii) Isi padu tetap / Fixed volume 5. (a) (i) Pengapungan / Floating (ii) Menggunakan magnet / Using a magnet (b) (i) PALSU / FALSE (ii) BENAR / TRUE (iii) BENAR / TRUE 1. (a) (i) Penyedut minuman itu kurang tumpat daripada air The straw is less dense than water (ii) Meletakkan pemberat pada penyedut minuman Put a weight on the straw (b) Jisim per unit isi padu / Mass per unit volume (c) (i) 0.24 g cm–3 = Jisim / Mass 50 cm3 Jisim / Mass = 0.24 g cm–3 3 50 cm3 = 12 g (ii) Batu / Stone (iii) Gabus terapung di atas permukaan minyak kerana minyak lebih tumpat daripada gabus. The cork will float on the surface of the oil because the oil is denser than the cork. 2. (a) (i) P : Mengembang / Dilate Q : Mengecut / Constrict (ii) Kulit / Otak / Otot rangka Skin / Brain / Skeletal muscle (b) Pengekalan keadaan persekitaran dalam badan sesuatu organisma seperti pH dan suhu. The maintenance of the internal environmental condition of the body of an organism such as pH and temperature. (c) Pada waktu siang, stoma di dalam daun akan terbuka supaya lebihan air tersejat melalui transpirasi. Proses ini akan menyejukkan tumbuhan dan mengawal atur kandungan air dengan meningkatkan kadar penyerapan air oleh akar. During the day, the stomata in the leaves will open so that the excess water evaporates through transpiration. This process will cool down the plant and regulate the water content by increasing the absorption of water by the roots. 3. (a) (i) Proses P: Fotosintesis Process P: Photosynthesis Proses Q: Pembakaran Process Q: Combustion CONTOH