Sains Tahun 5

Khas untuk guru sahaja

Dengan setiap pembelian buku, guru boleh
dapatkan salinan lembut (softcopy) dalam
bentuk PDF untuk memudahkan proses
pengajaran dan pembelajaran di rumah (home-
based learning).

Sekiranya guru memerlukan PDF, sila
hubungi Bahagian Penjualan dan Pemasaran
Cemerlang Publications Sdn. Bhd. di talian:

03-89592001
03-89593001
016-3324137

Kandungan

Sains • Tahun 5

1Unit : Kemahiran Saintifik 7Unit : Pengaratan
Nota Masteri.............................. 47
Nota Masteri................................ 1
Latihan 1...................................... 2 Latihan 1.................................... 49

2Unit : Manusia Praktis Pengukuhan................51

Nota Masteri................................ 5 8Unit : Jirim
Latihan 1...................................... 8 Nota Masteri.............................. 53
Latihan 2.................................... 10
Latihan 3 ................................... 12 Latihan 1.................................... 55
Praktis Pengukuhan............... 13
Latihan 2.................................... 56
3Unit : Haiwan
Praktis Pengukuhan............... 58
Nota Masteri.............................. 15
Latihan 1 ................................... 17 9Unit : Fasa Bulan dan Buruj
Latihan 2 ................................... 19 Nota Masteri.............................. 60
Latihan 3 ................................... 20
Praktis Pengukuhan............... 21 Latihan 1.................................... 63

4Unit : Tumbuh-tumbuhan Latihan 2.................................... 65

Nota Masteri.............................. 23 Praktis Pengukuhan............... 66
Latihan 1.................................... 25
Latihan 2.................................... 27 10Unit : Mesin
Praktis Pengukuhan............... 29 Nota Masteri.............................. 68

5Unit : Elektrik Latihan 1.................................... 70

Nota Masteri.............................. 31 Praktis Pengukuhan............... 72
Latihan 1.................................... 34
Latihan 2 ................................... 34 Pentaksiran Sumatif.................... 74
Latihan 3.................................... 37
Praktis Pengukuhan............... 38 Jawapan

6Unit : Haba

Nota Masteri.............................. 40
Latihan 1.................................... 42
Praktis Pengukuhan............... 45

1Unit Kemahiran Saintifik

NotaMasteri melihat
menghidu
Menggunakan
perhubungan menyentuh
ruang dan masa mendengar

Mentafsir
data
CONTOH Memerhati

Mengelas cmiri-ecnirgi asseipnugndyaan mengumpulkan

Mseesmuabteurikdoenfsineipsi tentang Mendefinisi Mengukur dan Guna saelasut apiiawai
secara menggunakan yang
operasi
nombor

Dimanupulasikan Mengawal Kemahiran Membuat Maewnaylaytaaknagnmkuensiamspaublaahn
Bergerak balas pemboleh Proses inferens saUtnutupkemmeernheartaianngkan
Sains
Dimalarkan ubah

Hubungan antara Membuat Meramal ytMeanentmganbagukaastenjsabuneagrtlkuaakpauenristiwa
pemboleh ubah hipotesis

mMeenrjaanlacnaknagndpaennyiasatan Mengeksperimen Jadual
Graf
Menguji hipotesis Berkomunikasi Rajah
yang dibuat
PerkataaMnodel

Sains • Tahun 5 1

Latihan 1: Kemahiran Proses Sains
A Kamar dan Alice sedang menjalankan suatu penyiasatan untuk menguji sifat

kimia bahan-bahan yang disediakan.

CONTOH Oren Cuka Minyak
masak
Sabun Air gula
Ubat gigi Kicap

Nanas

Serbuk Minuman Air suling
soda berkarbonat
bikarbonat
Peluntur



1. Isi ruangan kosong dengan jawapan yang betul. SP 1.1.1 TP 1

Kamar menggunakan kertas litmus untuk menguji sifat kimia bahan-bahan.


2. Apakah kemahiran proses sains yang Alice gunakan dalam penyiasatan ini? Bulatkan
jawapan yang betul. SP 1.1.6 TP 1

Membuat hipotesis Berkomunikasi Membuat inferens


3. Mengelaskan bahan-bahan di atas mengikut sifat kimianya. SP 1.1.2 TP 3
Sifat kimia

Asid Alkali Neutral

Minuman berkarbonat Sabun Air gula
Nanas Peluntur Kicap
Oren Ubat gigi Air suling
Cuka Serbuk soda bikarbonat Minyak masak

Sains • Tahun 5 2

B Berdasarkan aktiviti berikut, jawab soalan di bawah.

Penyiasatan 1: Jarak terbang kapal terbang kertas

Adakah panjang gelang
getah yang ditarik
mempengaruhi jarak terbang
kapal terbang kertas?

CONTOH
1. Membuat hipotesis berdasarkan situasi di atas. SP 1.1.1 TP 6
Semakin bertambah panjang gelang getah yang ditarik, semakin panjang jarak terbang

kapal terbang kertas

2. Nyatakan pemboleh ubah dalam penyiasatan ini. SP 1.1.10 TP 5

(a) Pemboleh ubah dimalarkan: Kapal terbang kertas
(b) Pemboleh ubah bergerak balas: Jarak terbang kapal terbang kertas
(c) Pemboleh ubah dimanipulasi: Panjang gelang getah yang ditarik

3. Berikan definisi secara operasi jarak terbang kapal terbang kertas. SP 1.1.9 TP 4
Jarak pergerakan kapal terbang kertas selepas dilepaskan

4. Jadual 1 menunjukkan bacaan yang telah direkodkan.

Panjang gelang getah yang ditarik (cm) Jarak terbang kapal terbang kertas (cm)

10 40
20 80
30 120

Isikan jawapan yang betul. SP 1.1.8 TP 4 30 cm ,
(a) Berdasarkan maklumat di atas, gelang getah ditarik sebanyak
pergerakan kapal terbang kertas adalah paling jauh.

(b) Jarak terbang kapal terbang kertas adalah sejauh 120 cm .

5. Berdasarkan jawapan kamu di 4(a), berikan inferens kamu. Bulatkan jawapan yang betul.

SP 1.1.4 TP 4

Gelang getah ditarik semakin panjang, daya tolakan kepada kapal terbang kertas semakin
[kuat] [lemah].

Sains • Tahun 5 3

Penyiasatan 2: Anyunan bandul Q R
P

10 cm 15 cm 20 cm

CONTOH 5 saat 10 saat 15 saat

1. Jadual berikut menunjukkan catatan yang direkodkan dalam penyiasatan ini. SP 1.1.3

TP 2

Bandul PQR

Panjang bandul (cm) 10 15 20

Masa untuk bandul membuat 10 anyunan (saat) 5 10 15



2. Berdasarkan pemerhatian yang dicatatkan diatas, bagaimanakah kita dapat mengaitkan
perhubungan ruang dan masa dalam penyiasatan ini? SP 1.1.7 TP 3

Semakin bertambah panjang bandul, semakin bertambah masa yang

diambil oleh bandul untuk membuat 10 anyunan.


3. Ramalkan masa yang diperlukan untuk membuat 10 anyunan jika panjang bandul adalah
25 cm. SP 1.1.5 TP 2

20 saat


4. Apakah kesimpulan yang boleh dibuat? SP 1.1.12 TP 6
Semakin bertambah panjang bandul, semakin bertambah masa yang diambil oleh

bandul untuk membuat 10 anyunan

Sains • Tahun 5 4

2Unit Manusia

NotaMasteri

Sistem Rangka Manusia dan Fungsinya
CONTOH
melindungi otak

Tengkorak

melindungi Tulang tangan Sebagai
organ sokongan dan
Sistem Rangka Manusia pergerakan
dalaman

Tulang rusuk

menyokong Tulang kaki
badan

Tulang belakang

1. Sendi ialah tempat pertemuan dua atau lebih tulang.

Sendi pada Sendi pada
tulang bahu tulang leher

Sendi pada Sendi pada
siku tulang lutut

Sendi pada Sendi pada
tulang pergelangan tangan tulang pergelangan kaki

Sendi pada Sendi pada
tulang pinggul tulang pinggan

2. Sendi membolehkan badan bergerak.
3. Sendi yang berbeza membantu badan kita bergerak dalam cara yang berbeza.
4. Kepentingan sistem rangka manusia:
(a) Menyokong tubuh
(b) Melindungi otak
(c) Melindungi organ manusia

Sains • Tahun 5 5

Sistem Peredaran Darah

mengepam darah ke peparu dan seluruh
bahagian tubuh

Jantung

mengangkut oksigen, nutrien, air dan bahan
kumuh

mengangkut darah ke seluruh bahagian
tubuh
CONTOHSistem Peredaran Darah Darah
Salur darah

tempat pertukaran antara gas oksigen dengan
gas karbon dioksida

Peparu

1. Sistem peredaran darah kita sangat berkait rapat dengan sistem pernafasan.
(a) Apabila kita menarik nafas, oskigen memasuki peparu dan diserap ke dalam saluran

darah.
(b) Jantung mengepam darah lebih oksigen ke seluruh bahagian tubuh.
(c) Setelah tubuh manusia menggunakan oskigen, karbon dioksida dihasilkan dan diserap ke

dalam darah.
(d) Darah yang lebih karbon dioksida ini akan dibawa ke jantung.
(e) Dari jantung, darah lebih karbon dioksida akan dipam ke peparu.

Peparu

Laluan darah Laluan darah lebih
lebih karbon dioksida oksigen

Seluruh tubuh



2. Kepentingan sistem peredaran darah:
(a) Mengangkut oksigen, nutrien dan air ke dalam tubuh.
(b) Mengangkut karbon dioksida dan bahan kumuh lain untuk disingkirkan dari tubuh.

Sains • Tahun 5 6

Gerak Balas Manusia terhadap Rangsangan
1. Tubuh manusia terdiri daripada beberapa sistem.
2. Setiap sistem saling berkait antara satu sama lain memastikan tubuh kita berfungsi dengan

baik.
3. Sistem badan manusia tidak berfungsi secara sendiri.
4. Sekiranya salah satu sistem ini gagal berfungsi, sistem yang lain akan turut terganggu.

Sistem pencernaan membekalkan nutrien kepada organ seperti jantung supaya jantung
boleh terus berfungsi

CONTOHSistem Pencernaan

Sistem Peredaran Darah Sistem Pernafasan

Sistem Rangka Sistem rangka pula melindungi • Sistem peredaran darah membekalkan oksigen dan membantu
tubuh dan organ-organ pernafasan menyingkirkan karbon dioksida dari tubuh.
dan peredaran darah seperti peparu
dan jantung. • Oksigen memasuki tubuh melalui sistem pernafasan.
• Karbon dioksida disingkirkan dari tubuh juga melalui sistem

pernafasan.

Contoh 1 : Sistem pencernaan Sistem pernafasan

Ketika tercekik makanan:
• Sistem peredaran darah membekalkan oksigen dan membantu

menyingkirkan karbon dioksida dari tubuh.
• Oksigen memasuki tubuh melalui sistem pernafasan.
• Karbon dioksida disingkirkan dari tubuh juga melalui sistem pernafasan.

Cara-cara memelihara sistem di dalam tubuh manusia:

1. Sistem rangka:
(a) Mengambil kalsium untuk membina tulang yang kuat
(b) Melakukan aktiviti fizikal
(c) Memakai pelindung
2. Sistem pernafasan:
(a) Menghindari rokok
(b) Tinggal di persekitaran yang bersih
(c) Kerap membasuh tangan
3. Sistem peredaran darah:
(a) Kurangkan pengambilan makanan yang mengandungi lemak dan kandungan gula yang

tinggi
(b) Bersenam
4. Sistem pencernaan:
(a) Makan makanan yang kaya serat
(b) Minum air dengan secukupnya

Sains • Tahun 5 7

Latihan 1: Sistem Rangka Manusia

A Jawab soalan berikut.

1. Labelkan sistem rangka di bawah. SP 2.1.2 TP 1

1 Tengkorak S

CONTOH P Tulang belakang 4

2 Tulang rusuk Q

R Tulang tangan 5

3 Tulang kaki R

2. Apakah fungsi rangka utama manusia di atas? Isikan ruangan kosong dengan huruf yang
berkenaan. SP 2.1.1 SP 2.1.5

P Menyokong tubuh

Q Melindungi organ dalaman

R Sebagai sokongan dan pergerakan

S Melindungi otak



Sains • Tahun 5 8

B Bulatkan kedudukan sendi dalam tubuh manusia. Kemudian, lengkapkan ayat

berikut. SP 2.1.2 SP 2.1.3

CONTOH
Sendi ialah tempat pertemuan dua atau lebih tulang. Ia membolehkan pergerakan

dan kebolehlenturan tubuh .


C Apakah kepentingan sistem rangka dalam tubuh manusia? Padankan.

SP 2.1.4 TP 4

1

Membolehkan pergerakan
dan kebolehlenturan
tubuh

2
Melindungi organ dalaman

3 Menyokong badan

9

Sains • Tahun 5

Latihan 2: Sistem Peredaran Darah
A Namakan bahagian-bahagian utama dalam sistem peredaran darah.

1234

CONTOHSalur darahPeparu Jantung Darah

Apakah fungsi bahagian-bahagian di atas? Padankan. SP 2.2.1 SP 2.2.4 TP 2
a

Mengepam darah ke peparu
dan seluruh bahagian tubuh

b

Mengangkut darah ke seluruh
bahagian tubuh

c

Mengangkut oksigen, nutrien,
air dan bahan kumuh

d

Tempat pertukaran antara gas
oksigen dengan gas karbon
dioksida

Sains • Tahun 5 10

B Lakarkan rajah laluan peredaran darah manusia dengan betul. SP 2.2.2 TP 3

Darah lebih karbon Peparu Darah lebih oksigen
dioksida Jantung Darah lebih oksigen
Seluruh badan
Darah lebih karbon
dioksida
CONTOH
C Isikan jawapan kamu bagi menerangkan kepentingan sistem peredaran darah

menggunakan jawapan pilihan di bawah. SP 2.2.3 SP 2.2.4 TP 5

1. Mengangkut oksigen ,
nutrien
air dan
ke seluruh
bahagian tubuh.

2. Mengangkut karbon dioksida

dan bahan kumuh lain

untuk disingkirkan daripada tubuh.

nutrien bahan kumuh lain
karbon dioksida
oksigen air

Sains • Tahun 5 11

Latihan 3: Perkaitan antara Sistem dalam Tubuh Manusia
A Jawab soalan berdasarkan situasi di bawah.

CONTOH Situasi 1 Situasi 2

1. Apakah sistem-sistem di dalam tubuh manusia yang terlibat dalam situasi 1?
SP 2.3.1 TP 6

Sistem rangka dan sistem peredaran darah

2. Perhatikan situasi 2, mengapakah tulang patah boleh menyebabkan kebengkakan pada
kulit? SP 2.3.2 SP 2.3.4 TP 6

Sistem peredaran darah turut terganggu

3. Nyatakan dua cara memelihara sistem rangka di dalam tubuh manusia bagi menjamin
kehidupan yang sihat. SP 2.3.3 TP 5

Memakai alat perlindungan dan mengambil makanan yang kaya dengan kalsium

Sains • Tahun 5 12

Praktis Pengukuhan Kuiz
A Bulatkan jawapan yang betul.
Laluan yang manakah mengandungi
1. Rajah 1 menunjukkan sistem rangka lebih oksigen?
manusia.
A A P dan Q
B P dan S
B C Q dan R
C D Q dan S
4. Apakah fungsi darah?
D A Mengepam oksigen ke peparu dan

Rajah 1 seluruh badan
Antara berikut, yang manakah tulang B Mengangkut karbon dioksida ke

rusuk? seluruh badan
2. Rajah 2 menunjukkan situasi yang C Mengangkut oksigen, nutrien, air dan

berlaku di rumah. bahan kumuh
D Tempat pertukaran antara gas

oksigen dengan gas karbon dioksida
5. Rajah 4 menunjukkan aktiviti-aktiviti

dalam kehidupan manusia.
WX
CONTOH
Rajah 2 YZ
Berdasarkan situasi ini, apakah
Rajah 4
kepentingan sistem rangka kepada
tubuh manusia? Aktiviti yang manakah dapat memelihara
A Membuang bahan kumuh sistem di dalam tubuh manusia?
B Sebagai sokongan dan pergerakan
C Membolehkan saiz badan membesar A W dan Y
D Mengelakkan organ dalaman B X dan Z
C W, Y dan Z
daripada tercedera
D X, Y dan Z
3. Rajah 3 menunjukkan laluan peredaran
darah.

Peparu
PQ

Jantung
R Seluruh badan S

Rajah 3

Sains • Tahun 5 13

B Jawab semua soalan.

1. Badan kita terdiri daripada tulang-tulang yang mempunyai saiz dan bentuk yang berbeza.
(a) (i) Namakan sistem tubuh manusia yang terbentuk daripada tulang-tulang ini.

Sistem rangka

[1 markah]

(ii) Apakah fungsi sistem ini? Tandakan  pada jawapan yang betul.

Menjadikan badan lebih kuat dan cantik

 Menyokong tubuh dan melindungi organ dalaman
CONTOH
[1 markah]

(b) Rajah 1 menunjukkan keadaan Lim dan Hoong semasa mengambil makanan.

Lim Hoong

Rajah 1 [1 markah]
(i) Siapakah dapat mengambil makanan dengan mudah? [1 markah]
[1 markah]
Lim [1 markah]

(ii) Berikan inferens kamu.
Lim dapat membengkokkan tangannya dengan mudah

(c) Apakah itu sendi?
Tempat pertemuan dua atau lebih tulang

(d) Nyatakan kepentingan sendi.
Membolehkan pergerakan dan kebolehlenturan tubuh

Sains • Tahun 5 14

3Unit Haiwan

NotaMasteri

Kemandirian Spesies Haiwan
CONTOH
Ciri khas Bisa Lebah, Lipan, Tebuan
Bau busuk Pepijat, Kumbang, Lipas
Berlindung daripada musuh Sisik keras Buaya, Ikan Arapaima, Tenggiling
Otot kaki yang kuat Kuda, Arnab, Katak
Tingkah laku khas Tanduk tajam Rusa, Kerbau, Seladang

Menyemburkan dakwat hitam Sotong, kurita Kura-kura, siput
Masukkan anggota badan ke dalam cangkerang
Menggulungkan diri Tenggiling
Hidup berkumpulan Gajah, monyet
Mengembungkan badan Ikan buntal

Ciri khas Berbulu tebal
Cuping telinga yang kecil
cuaca sejuk Lapisan lemak yang tebal di bawah kulit
Bulu pelepah yang pendek dan padat
Tingkah laku
Berhibernasi
Berlindung daripada cuaca melampau Bermigrasi

cuaca panas Ciri khas Bonggol
Tingkah laku Cuping telinga yang besar

Berendam di dalam air atau lumpur

Sains • Tahun 5 15

Kemandirian spesies

Keupayaan haiwan untuk mengekalkan spesiesnya bagi

mengelakkan kepupusan

Melindungi telur Menjaga anak

• Menyembunyikan telur • Menyusu anak

– penyu, buaya, belalang, lipas – kucing, arnab, kambing
• Mengeramkan telur • Melindungi anak

– burung, penguin – buaya, ikan tilapia
• Bertelur dengan banyak • Menyerang apabila anaknya diganggu

– katak, ikan, nyamuk – monyet, ayam
• Telur berbau busuk dan diselaputi lendir • Memberi anaknya makan

– katak, kodok – burung, singa
CONTOH
Hubungan Makanan antara Hidupan
1. Rantai makanan ialah hubungan makanan antara hidupan.

membekal Matahari
tenaga (sumber tenaga)

tumbuhan menjalankan haiwan memakan haiwan memakan
proses fotosintesis tumbuhan (pengguna) haiwan lain (pengguna)
(pengeluar)



2. Anak panah bermaksud dimakan oleh hidupan lain. Anak panah juga menunjukkan aliran
tenaga yang dipindahkan antara hidupan dalam rantai makanan.

3. Dalam suatu rantai makanan, sumber utama tenaga ialah Matahari.
4. Tumbuh-tumbuhan ialah pengeluar, manakala haiwan yang memakan tumbuh-tumbuhan

dan haiwan lain dikenali sebagai pengguna.

5. Semasa hidupan saling berhubung dalam rantai makanan, aliran perpindahan tenaga juga
berlaku.

6. Siratan makanan ialah gabungan beberapa rantai makanan dalam suatu habitat.

Sains • Tahun 5 16

CONTOH

7. Matahari ialah sumber utama tenaga dalam ekosistem.
8. Keseimbangan ekosistem akan terjejas apabila berlaku perubahan populasi yang ketara

dalam suatu habitat. Perubahan suatu populasi dalam siratan makanan dalam habitat akan
mengganggu hidupan lain.
9. Hubungan makanan antara hidupan turut terjejas menyebabkan rantai makanan dan siratan
makanan akan berubah secara keseluruhan.

Latihan 1: Kemandirian Spesies Haiwan

A Jawab soalan berikut. .

1. Apakah yang dimaksudkan dengan kemandirian spesies haiwan? SP 3.1.1
Keupayaan haiwan untuk mengekalkan spesiesnya bagi mengelakkan kepupusan

2. Kenal pasti ciri-ciri khas haiwan-haiwan berikut untuk melindungi diri daripada musuh.
Padankan. SP 3.1.2 TP 1

a bc

Mengeluarkan bau busuk Corak yang menyerupai Bercangkerang keras
mata palsu

Sains • Tahun 5 17

3. Rajah menunjukkan dua jenis haiwan yang hidup di kawasan yang mempunyai cuaca
melampau. SP 3.1.3 TP 2

PQ

CONTOH (a) Nyatakan ciri-ciri khas bagi haiwan P dan Q.
(i) P : Ada bonggol
(ii) Q : Berbulu tebal

(b) Bagaimanakah ciri-ciri khas pada haiwan P dan Q dapat melindunginya daripada
cuaca melampau?

(i) P : Bonggol simpanan makanan dalam bentuk lemak, membolehkan unta hidup tanpa air
dan makanan selama dua minggu

(ii) Q : Berbulu tebal dapat memerangkap haba agar badannya sentiasa berasa hangat

B Kenal pasti cara-cara haiwan untuk melindungi telur dan memastikan anaknya

terus hidup. SP 3.1.4 SP 3.1.5 SP 3.1.6 TP 3 TP 4
1

Burung mengeramkan telur sehingga menetas.

2 Ayam akan menyerang apabila anaknya
3 diganggu.

Sains • Tahun 5 Arnab menyusukan anaknya sehingga anaknya

mampu mencari makanan sendiri.

18

Jawapan

Unit 1 Kemahiran Saintifik B
Latihan 1 (pp 2–4)

A
1. kertas litmus
2. Berkomunikasi
3. Asid: Minuman berkarbonat, Nanas, Oren,Cuka
Alkali: Sabun, Peluntur, Ubat gigi, Serbuk soda
bikarbonat
Neutral: Air gula, Kicap, Air suling, Minyak masak
CONTOH
pergerakan dan kebolehlenturan tubuh

B C

Penyiasatan 1: 1. Melindungi organ dalaman
1. Semakin bertambah panjang gelang getah yang 2. Membolehkan pergerakan dan kebolehlenturan
ditarik, semakin panjang jarak terbang kapal tubuh
terbang kertas 3. Menyokong badan
2. (a) Kapal terbang kertas
(b) Jarak terbang kapal terbang kertas Latihan 2 (pp 10–11)
(c) Panjang gelang getah yang ditarik
3. Jarak pergerakan kapal terbang kertas selepas A
dilepaskan
4. (a) 30 cm 1. Salur darah
(b) 120 cm 2. Peparu
5. kuat 3. Jantung
4. Darah
Penyiasatan 2: (a) Mengangkut darah ke seluruh bahagian tubuh
1. P (b) Tempat pertukaran antara gas oksigen dengan
Q R gas karbon dioksida
20 (c) Mengepam darah ke peparu dan seluruh
10 15 15 bahagian tubuh
(d) Mengangkut oksigen, nutrien, air dan bahan
5 10
kumuh
2. bertambah, bertambah
3. 20 saat B
4. Semakin bertambah panjang bandul, semakin
bertambah masa yang diambil oleh bandul untuk Peparu
membuat 10 anyunan Jantung
Seluruh badan
Unit 2 Manusia Darah lebih karbon Darah lebih oksigen
dioksida Darah lebih oksigen
Latihan 1 (pp 8–9)
Darah lebih karbon
A dioksida

1. (a) Tengkorak, S
(b) Tulang rusuk, Q
(c) Tulang kaki, R C
(d) Tulang belakang, P 1. oksigen, nutrien, air
(e) Tulang tangan, R 2. karbon dioksida, bahan kumuh lain

Sains • Tahun 5 J1

Latihan 3 (pp 12) Latihan 2 (pp 19)

A [Jawapan murid]

1. Sistem rangka dan sistem peredaran darah Latihan 3 (pp 20)
2. Sistem peredaran darah turut terganggu
3. Memakai alat perlindungan dan mengambil A
makanan yang k aya dengan kalsium 1. Rantai makanan ialah hubungan makanan antara
hidupan
Praktis Pengukuhan (pp 13–14) 2. (a) Matahari
(b) Sayur
A (c) Belalang, Mentadak, Burung, Ular
3. (a) Sayur
1. B A - tengkorak, C - tulang tangan, D - tulang (b) Belalang, tenaga
kaki (c) mentadak, burung, ular

2. D Tengkorak melindungi otak kita daripada B
cedera
Udang
3. D Apabila kita menarik nafas, udara yangCONTOH
mengandungi lebih oksigen memasuki peparu Rumpai air Ikan kecil Ikan besar Itik
dan diserap ke dalam salur darah. Jantung
mengepam darah lebih oksigen ke seluruh Berudu
bahagian tubuh
Berkurangan
4. C
5. D Praktis Pengukuhan (pp 21–22)

B A

1. (a) (i) Sistem rangka 1. C Kala jengking mempunyai sengat yang
(ii) Menyokong tubuh dan melindungi organ berbisa

dalaman 2. D B - mengembungkan duri tajam pada badanya
(b) (i) Lim C - memasukkan anggota badan ke dalam
(ii) Lim dapat membengkokkan tangannya
cangkerang
dengan mudah 3. B Belalang, penyu dan lipas menyembunyikan
(c) Tempat pertemuan dua atau lebih tulang
(d) Membolehkan pergerakan dan kebolehlenturan telur
4. B Burung makan buah betik, ular makan burung,
tubuh
helang makan ular
Unit 3 Haiwan 5. A Populasi musang berkurangan, ini

Latihan 1 (pp 17–18) menyebabkan populasi burung dan tupai
akan bertambah, maka populasi jagung akan
A berkurangan

1. mengekalkan spesiesnya bagi mengelakkan B
kepupusan
2. (a) Mengeluarkan bau busuk 1. (a) (i) Menyemburkan dakwat hitam
(b) Bercangkerang keras (ii) Dakwat hitam disembur ke arah musuh,
(c) Corak yang menyerupai mata palsu
3. (a) (i) Ada bonggol kemudian sotong dapat melarikan diri
(ii) Berbulu tebal dengan pantas untuk menyelamatkan diri
(b) (i) Bonggol simpanan makanan dalam bentuk (b) Haiwan akan pupus
(c) Persekitaran yang sejuk
lemak, membolehkan unta hidup tanpa air
dan makanan selama dua minggu
(ii) Berbulu tebal dapat memerangkap haba
agar badannya sentiasa berasa hangat

B

1. mengeramkan
2. menyerang
3. menyusukan

Sains • Tahun 5 J2

Unit 4 Tumbuh-tumbuhanCONTOH Unit 5 Elektrik
Latihan 1 (pp 25–26) Latihan 1 (pp 34)

A A
1. Q 1. Dinamo
2. P 2. Akumulator
3. R 3. Penjana
4. T 4. Sel kering
5. S 5. Sel suria
6. Stesen jana kuasa
B
1. meluruhkan daun Latihan 2 (pp 34–36)
2. daun berbentuk jarum
3. batang mudah lentur A
4. daun berlilin 1. (a) Litar bersiri
5. berbulu halus (b) Litar selari
2. (a)
Latihan 2 (pp 27–28)
(b)
A
1. Dipencarkan melalui haiwan dan manusia, Q 3. (a) berbeza
2. Dipencarkan melalui angin, S (b) Litar P
3. Dipencarkan melalui mekanisme letupan, R (c) Litar Q
4. Dipencarkan melalui air, T (d) litar Q, litar P
5. Dipencarkan melalui haiwan dan manusia, P
B
B Penyiasatan 1:
1. 3, 2, 4, 1 1. Semakin bertambah bilangan mentol, semakin
2. Kulit berlilin, sabut berongga berkurang kecerahan mentol dalam litar bersiri
3. Buah nipah 2. Bilangan mentol
3. Kecerahan mentol
C 4. Bilangan sel kering
1. Burung mendapatkan perlindungan 5. Semakin bertambah bilangan mentol, semakin
2. Membekalkan oksigen berkurang kecerahan mentol dalam litar bersiri
3. Sumber makanan Penyiasatan 2:
1. Semakin bertambah bilangan sel kering, semakin
Praktis Pengukuhan (pp 29–30) bertambah kecerahan mentol dalam litar selari
2. Bilangan sel kering
A 3. Kecerahan mentol
1. B 4. Bilangan mentol
2. D Kaktus dan ros berduri 5. Semakin bertambah bilangan sel kering, semakin
3. B Pokok buluh mempunyai daun berbulu halus bertambah kecerahan mentol dalam litar selari
4. C
5. C

B
1. (a) (i) Tangan akan terluka
(ii) Batang bunga ros mempunyai duri yang

tajam
(b) (i) Pokok padi melentur mengikut arah tiupan

angin
(ii) Tidak, Padi mempunyai batang mudah

lentur, dapat mengurangkan rintangan
angin kencang

Sains • Tahun 5 J3

C Mentol P dan Q B
menyala 1. Aras lengkungan cecair di dalam tiub kaca yang
1. Mentol P dan Q terdapat di dalam termometer
menyala Mentol P dan Q 2. Q
tidak menyala 3. Darjah Celsius
2. Mentol P tidak menyala, 4. 70 °C
mentol Q menyala Mentol P dan Q
tidak menyala C
3. Mentol P menyala, 1. (a) 0 °C
mentol Q tidak menyala (b) 100 °C
2. Meningkat
Latihan 3 (pp 37) 3. Semakin bertambah masa pemanasan, semakin
bertambah suhu air sehingga air mendidih
A
1. Menggunakan kipas berbanding dengan penyaman D
udara 1. P, T, R
2. Tidak membiarkan peralatan elektrik terpasang 2. P, T, R
jika tidak digunakan 3. S, Q, U
3. Menutup suis lampu semasa tidur
4. Tidak membiarkan peti sejuk terbuka untuk jangka E
masa yang lama 1. Mengembang
2. Mengecut
B 3. Mengembang
3,4,5
CONTOH Praktis Pengukuhan (pp 45–46)
Praktis Pengukuhan (pp 38–39)
A
A 1. A
2. D
1. A Akumulator digunakan untuk menggerakkan 3. A
kenderaan bermotor seperti kereta, van dan 4. C
sebagainya 5. D

2. B B
3. C 1. (a) Untuk memerhatikan perubahan suhu apabila air
4. D Membuat penyambungan yang berlebihan dipanaskan
(b) (i) Masa pemanasan air
pada satu soket akan menyebabkan litar (ii) Suhu air
pintas berlaku (c)
5. B Peralatan elektrik yang rosak hendaklah
dibaiki oleh pihak yang bertauliah Suhu air (°C)

B 100
90
1. (a) (i) bergerak balas 80
(ii) dimalarkan 70
(b) (i) selari 60
(ii) bersiri 50
(c) Mentol dalam litar Y lebih cerah berbanding 40
litar Z 30
(d) Litar Y mempunyai lebih daripada satu laluan 20
untuk arus elektrik mengalir, jumlah tenaga 10
elektrik yang mengalir melalui setiap laluan
adalah sama 0 0 5 10 15 20 25 30
Masa (minit)
Unit 6 Haba
Latihan 1 (pp 42–44)

A
1. Haba
2. Suhu

Sains • Tahun 5 J4





Jadual Pentaksiran Bilik Darjah
Sains Tahun 5

Sekolah: Kelas:
Nama:

Aktiviti Standard Tahap Penguasaan () Menguasai
Pembelajaran () Belum Tarikh
menguasai

Unit 2: Manusia

2.1.2 TP1 Melabel rangka utama manusia.

1 2.1.4 TP4 Menaakul kepentingan sistem rangka dan sistem
2.1.5 peredaran darah kepada tubuh manusia.

2.2.1 TP2 Memerihalkan fungsi setiap bahagian utama yang
terlibat dalam sistem peredaran darah.

2 2.2.2 TP3 Melakar laluan peredaran darah manusia.
2.2.4

2.2.3 TP4 Menaakul kepentingan sistem rangka dan sistem
peredaran darah kepada tubuh manusia.

2.3.1 TP6 Berkomunikasi secara kreatif dan inovatif tentang
perkaitan antara sistem dalam tubuh manusia.

3 2.3.4 TP6 Berkomunikasi secara kreatif dan inovatif tentang
perkaitan antara sistem dalam tubuh manusia.

2.3.2 TP5 Menjana idea kepentingan penjagaan semua sistem
2.3.3 dalam tubuh manusia.

Unit 3: Haiwan

TP1 Menyatakan ciri dan tingkah laku khas haiwan bagi
memastikan kemandirian spesiesnya.
3.1.2
Memerihalkan ciri dan tingkah laku khas haiwan bagi
TP2 memastikan kemandirian spesiesnya.

4 Menyatakan ciri dan tingkah laku khas haiwan bagi
memastikan kemandirian spesiesnya.
TP1

3.1.3 Memerihalkan ciri dan tingkah laku khas haiwan bagi
memastikan kemandirian spesiesnya.
TP2

TP1 Menyatakan ciri dan tingkah laku khas haiwan bagi
memastikan kemandirian spesiesnya.

3.1.5 Membina pengurusan grafik tentang ciri dan tingkah
5 TP4 laku khas haiwan bagi memastikan kemandirian

spesiesnya.

3.1.4 TP3 Menjelas dengan contoh ciri dan tingkah laku khas
3.1.6 haiwan bagi memastikan kemandirian spesiesnya.

3.3.2 TP2 Mengenal pasti pengeluar dan pengguna dalam rantai
makanan.
6
Menyatakan sumber tenaga utama dalam hubungan
3.3.3 TP1 makanan.

Sains • Tahun 5 1

1.1.6 TP3 Mengaplikasikan kemahiran proses sains untuk
3.3.5 melaksanakan sesuatu tugasan.
7
3.3.3 TP3 Membina siratan makanan suatu habitat.

3.3.6 TP4 Menaakul kepentingan hubungan makanan antara
3.3.7 hidupan dari aspek perpindahan tenaga.

4.1.1 Berkomunikasi secara kreatif dan inovatif tentang
TP6 perpindahan tenaga dalam hubungan makanan
8 1.1.1
1.1.10 antara hidupan dan mempersembahkannya.
4.1.2
4.2.1 TP5 Meramal kesan perubahan populasi hidupan dalam
4.2.3 siratan makanan.
CONTOH
9 4.2.4 Unit 4: Tumbuh-tumbuhan

10 5.1.1 TP2 Memerihalkan ciri khas tumbuhan bagi memastikan
5.2.1 kemandirian spesiesnya.

11 Menyokong ramalan tentang cara tumbuhan lain
5.2.2 TP5 melindungi diri dan menyesuaikan diri berdasarkan
1.1.11
pengetahuan ciri khas tumbuhan tersebut.
12 5.2.4
1.1.8 TP1 Mengingati kembali kemahiran proses sains.

Sains • Tahun 5 Menganalisis kemahiran proses sains untuk
TP4 menyelesaikan masalah atau melaksanakan

sesuatu tugasan.

TP3 Menjelas dengan contoh ciri khas tumbuhan bagi
memastikan kemandirian spesiesnya.

TP1 Menyatakan cara tumbuhan memencarkan biji benih
atau buah.

TP4 Membina pengurusan grafik untuk menunjukkan
hubung kait ciri biji benih dengan cara pencaran.

Berkomunikasi secara kreatif dan inovatif tentang
TP6 kepentingan kemandirian spesies haiwan dan

tumbuhan dalam memastikan keseimbangan alam.

Unit 5: Elektrik

TP1 Memberi contoh sumber yang menghasilkan tenaga
elektrik.

TP2 Mengenal pasti litar bersiri dan litar selari berdasarkan
rajah litar yang diberi.

TP3 Membina litar bersiri dan litar selari dan melakar rajah
menggunakan simbol.

TP3 Mengaplikasikan kemahiran proses sains untuk
melaksanakan sesuatu tugasan.

Membuat kesimpulan faktor yang mempengaruhi
TP5 kecerahan mentol dalam litar bersiri dan litar selari

dari aspek bilangan mentol dan bilangan sel kering.

TP3 Mengaplikasikan kemahiran proses sains untuk
melaksanakan sesuatu tugasan.

2

5.2.5 Membuat kesimpulan faktor yang mempengaruhi
TP5 kecerahan mentol dalam litar bersiri dan litar selari
5.3.3
13 dari aspek bilangan mentol dan bilangan sel kering.

5.3.2 Berkomunikasi secara kreatif dan inovatif tentang
TP6 keselamatan pengendalian peralatan dan penjimatan
6.1.1
1.1.3 elektrik ke arah kehidupan yang lestari.
14 1.1.7
6.1.3 TP4 Menjana idea kesan kecuaian pengendalian peralatan
1.1.5 elektrik.
6.1.4
Unit 6: Haba
15
6.15CONTOHTP1 Menyatakan maksud haba dan suhu.

6.1.6 Menganalisis kemahiran proses sains untuk
6.1.7 TP4 menyelesaikan masalah atau melaksanakan sesuatu
16
1.1.1 tugasan.
1.1.4
TP3 Mengaplikasikan kemahiran proses sains untuk
7.1.1 melaksanakan sesuatu tugasan.
17
TP2 Menyukat takat didih dan takat beku air.
7.1.2
1.1.1 TP3 Mengaplikasikan kemahiran proses sains untuk
18 1.1.4 melaksanakan sesuatu tugasan.
7.1.3
TP5 Mentafsir data daripada graf suhu air lawan masa
Sains • Tahun 5 untuk menentukan takat beku dan takat didih.

Mengitlak bahawa bahan menjadi panas apabila
TP3 menerima haba dan menjadi sejuk apabila kehilangan

haba.

Menjelaskan melalui contoh tentang pengembangan
TP4 dan pengecutan bahan dari segi penerimaan dan

kehilangan haba.

Berkomunikasi secara kreatif dan inovatif bagi

TP6 menyelesaikan masalah dengan mengaplikasikan
pengetahuan tentang kesan penerimaan dan

kehilangan haba.

TP1 Mengingat kembali kemahiran proses sains.

TP5 Menilai kemahiran proses sains untuk menyelesaikan
masalah atau melaksanakan sesuatu tugasan.

Unit 7: Pengaratan

TP2 Memerihalkan objek yang berkarat.

TP1 Mengenal pasti objek yang berkarat dan tidak
berkarat.

TP3 Mengitlak bahawa pengaratan berlaku kepada objek
yang diperbuat daripada besi.

TP1 Mengingat kembali kemahiran proses sains.

TP3 Mengaplikasikan kemahiran proses sains untuk
melaksanakan sesuatu tugasan.

TP4 Membuat kesimpulan faktor yang menyebabkan
pengaratan.

3

7.1.4 TP5 Mewajarkan cara mencegah pengaratan yang sesuai
7.1.6 berdasarkan objek.
19
7.1.5 Menjalankan projek mencegah pengaratan pada objek
TP6 persekitaran dan membuat penaakulan terhadap
8.1.1
20 kaedah yang digunakan.

8.1.2 Unit 8: Jirim

21 TP1 Menyatakan jirim wujud dalam keadaan pepejal,
cecair dan gas.
8.2.1
CONTOH22 TP3 Mengelaskan bahan atau objek berdasarkan keadaan
jirim.
8.2.2
Berkomunikasi secara kreatif dan inovatif dengan
9.1.1
9.1.2 TP6 membuat analogi untuk menerangkan susunan zarah
23 bagi sifat pepejal, cecair dan gas apabila menerima
9.1.3
9.1.4 atau kehilangan haba.
9.2.1
24 TP2 Menyenaraikan proses perubahan keadaan jirim bagi
9.2.2 air.

10.1.1 TP4 Membuat kesimpulan proses perubahan keadaan
jirim bagi air dari segi menerima atau kehilangan haba.
25
10.1.2 Unit 9: Fasa Bulan dan Buruj

10.1.3 TP1 Menyatakan Bulan tidak mengeluarkan cahaya.
26 10.1.4
TP3 Menerangkan tentang pergerakan Bulan dari aspek
Sains • Tahun 5 arah dan tempoh pergerakan.

TP4 Membuat urutan yang betul tentang fasa bulan melalui
lakaran.

TP5 Merumuskan perkaitan tentang fasa bulan dengan
peristiwa yang berlaku dalam kehidupan.

TP2 Mengenal pasti corak dan kegunaan buruj.

TP2 Mengenal pasti corak dan kegunaan buruj.

Berkomunikasi secara kreatif dan inovatif tentang
TP6 kewujudan buruj lain dengan mencari maklumat

daripada pelbagai media.

Unit 10: Mesin

TP1 Mengenal pasti mesin ringkas dalam suatu alat.

TP2 Memerihalkan kegunaan suatu alat dalam kehidupan
harian.

Menjelas dengan contoh kombinasi fungsi mesin
TP4 ringkas pada suatu alat untuk memastikan alat itu

berfungsi dengan sempurna.

TP3 Mengitlak kepentingan kombinasi mesin ringkas yang
terdapat pada suatu alat.

TP5 Menaakul kepentingan ciri penciptaan suatu alat yang
lestari.

4

Unit 2: Manusia

Aktiviti 1: Sistem Rangka Manusia Textbook: pp. 20 – 27

1 Rajah menunjukkan sistem rangka manusia.

P

CONTOH (ii)

(i)



Rajah 1

(a) Namakan rangka dalam Rajah 1. SP 2.1.2 TP 1

(b) Nyatakan fungsi rangka P. SP 2.1.1

2 Sendi ialah tempat pertemuan dua atau lebih tulang. Apakah fungsi sendi dalam sistem
rangka manusia? SP 2.1.3



3 Perhatikan situasi di sebelah. Apakah yang akan terjadi kepada
otak jika tidak dilindungi oleh sistem rangka?
SP 2.1.4 SP 2.1.5 TP 4





Sains • Tahun 5 1

Unit 2: Manusia

Aktiviti 2: Sistem Peredaran Darah Manusia Textbook: pp. 28 – 33

Berikut menunjukkan bahagian-bahagian utama dalam sistem peredaran darah.

CONTOH
PQRS

1 Apakah fungsi bahagian-bahagian di atas? Isi ruangan kosong dengan huruf yang
berkenaan. SP 2.2.1 TP 2
Mengangkut oksigen, nutrien, air dan bahan kumuh
Mengangkut darah ke seluruh badan
Mengepam darah ke peparu dan seluruh badan
Tempat pertukaran antara gas oksigen dengan gas karbon dioksida

2 Lakarkan laluan peredaran darah manusia. SP 2.2.2 SP 2.2.4 TP 3

(a) Lukiskan laluan peredaran darah lebih oksigen dengan merah.
(b) Lukiskan laluan peredaran darah lebih karbon dioksida dengan biru.

3 Nyatakan kepentingan sistem peredaran darah dalam badan kita. SP 2.2.3 TP 4

1.

2.

Sains • Tahun 5 2

Unit 2: Manusia

Aktiviti 3: Perkaitan Antara Sistem dalam Tubuh Manusia Textbook: pp. 34 – 44

1 Rajah menunjukkan situasi tercekik makanan telah mengganggu beberapa sistem di
dalam tubuh manusia.

CONTOH Nyatakan dua sistem yang terlibat. SP 2.3.1 TP 6
(a)
(b)

2 Apakah perkaitan antara sistem pencernaan dan sistem peredaran darah manusia?
Lengkapkan ayat berikut. SP 2.3.4 TP 6

(a) Sistem pencernaan membekalkan kepada organ seperti jantung
supaya jantung boleh terus berfungsi.

(b) Sistem peredaran darah membekalkan kepada sistem pencernaan.

3 Amalan hidup yang sihat boleh memelihara sistem-sistem di dalam tubuh kita. Padankan.

SP 2.3.2 SP 2.3.3 TP 5

P QR

Sistem perkumuhan Sistem pencernaan Sistem rangka

Sains • Tahun 5 3

Unit 3: Haiwan

Aktiviti 4: Kemandirian Spesies Haiwan Textbook: pp. 50 – 69

1 Lengkapkan ayat di bawah. SP 3.1.1
Kemandirian spesies haiwan ialah

CONTOH
2 Lengkapkan jadual berikut dengan cara-cara haiwan melindungi diri daripada musuh.

SP 3.1.2 TP 1 TP 2

Haiwan Melindungi diri daripada musuh
(a)

(b)

3 Lengkapkan jadual berikut dengan cara-cara haiwan melindungi diri daripada cuaca

melampau. SP 3.1.3 TP 1 TP 2

Haiwan Melindungi diri daripada cuaca melampau

(a)

(b)

Sains • Tahun 5 4

Unit 3: Haiwan

Aktiviti 5: Kemandirian Spesies Haiwan Textbook: pp. 50 – 69

1 Rajah menunjukkan ciri-ciri khas haiwan berikut.

Haiwan Beranak Bertelur Menjaga anak Hidup berkumpulan
Gajah ✓ ✗ ✓ ✓
Rama-rama ✗ ✓ ✗ ✗
Penyu ✗ ✓ ✗ ✗
Kambing ✓ ✗ ✓ ✓
CONTOH
Berdasarkan maklumat di atas, kelaskan haiwan mengikut ciri-ciri berikut.

SP 3.1.5 TP 1 TP 4

Hidup berkumpulan Menjaga anak

2 Nyatakan cara-cara haiwan melindungi telur daripada musuh. SP 3.1.4 SP 3.1.6
TP 3

(a) (b)

3 Antara berikut, haiwan yang manakah mempunyai cara untuk memastikan kemandirian
spesiesnya yang sama? Tandakan 3.

Q R S

Sains • Tahun 5 5

Unit 3: Haiwan

Aktiviti 6: Hubungan Makanan antara Hidupan Textbook: pp. 74 – 88

1 Apakah maksud rantai makanan? SP 3.3.1


2 Rajah menunjukkan beberapa rantai makanan di habitat Q.
CONTOH
Tumbuhan Rusa Harimau Burung hantu
Tumbuhan Belalang Katak Burung hantu
Tumbuhan Belalang Burung

(a) Kelaskan hidupan di atas. SP 3.3.2 TP 2
Hidupan

Pengeluar Pengguna

(b) (i) Dari manakah tumbuhan mendapat tenaga? SP 3.3.3 TP 1
(ii) Berdasarkan jawapan di (b)(i), nyatakan proses yang terlibat.

Sains • Tahun 5 6

Unit 3: Haiwan

Aktiviti 7: Hubungan Makanan antara Hidupan Textbook: pp. 74 – 88

1 Apakah maksud siratan makanan? SP 3.3.4


2 Rajah menunjukkan hidupan dalam habitat Q.
CONTOH
Ayam Belalang Sawi Ular Helang Arnab

(a) Bina siratan makanan dalam habitat Q. SP 1.1.6 TP 3 SP 3.3.5 TP 3

(b) Apakah kepentingan Matahari dalam siratan makanan? SP 3.3.3 TP 4 TP 6


(c) Pokok sawi diserang penyakit dan mati. Apakah yang akan berlaku kepada bilangan
ular jika pokok sawi mati? SP 3.3.6 SP 3.3.7 TP 5



Sains • Tahun 5 7

Unit 4: Tumbuh-tumbuhan

Aktiviti 8: Kemandirian Spesies Tumbuh-tumbuhan Textbook: pp. 94 – 103

1 Rajah menunjukkan dua jenis tumbuhan.

CONTOH
PQ
(a) Nyatakan ciri khas yang terdapat pada tumbuhan di atas untuk melindungi dirinya

daripada musuh. SP 4.1.1 TP 2

P: Q:

(b) Berikan satu contoh tumbuhan lain yang mempunyai ciri yang sama dengan tumbuhan
P untuk melindungi dirinya daripada musuh. SP 4.1.1 TP 5

2 Zahim menanam dua jenis tumbuhan dalam dua pasu yang berlainan. Rajah menunjukkan
keadaan dua jenis tumbuhan tersebut selepas 2 minggu tanpa disiram.

PQ
(a) Nyatakan satu pemerhatian yang boleh dibuat berdasarkan rajah di atas. SP 1.1.1

TP 1


(b) Apakah pembolehubah dimanipulasikan yang berkenaan? SP 1.1.10 TP 4

(c) Apakah ciri yang dimiliki oleh tumbuhan Q yang membolehkannya hidup tanpa
disiram? SP 4.1.2 TP 3

Sains • Tahun 5 8

Unit 4: Tumbuh-tumbuhan

Aktiviti 9: Pencaran Biji Benih atau Buah Textbook: pp. 104 – 111

1 Rajah menunjukkan dua jenis buah.

CONTOH (a) Nyatakan cara pencaran biji benih bagi buah di atas. SP 4.2.1 TP 1


(b) Nyatakan dua ciri buah dalam rajah berdasarkan cara pencarannya. SP 4.2.2
1.
2.

(c) Maklumat berikut menunjukkan ciri-ciri khas buah bagi memencarkan biji benihnya.
Padankan maklumat berikut dengan agen pencaran yang betul.

SP 4.2.3 SP 4.2.4 TP 4

Maklumat Agen
pencaran

• Mempunyai sabut yang berongga Mekanisme
• Lapisan kulit yang kalis air letupan
• Boleh dipencarkan jauh daripada induk
Angin

Air

(d) Apakah kepentingan pencaran buah dan biji benih? TP 6

Sains • Tahun 5 9

Jawapan

Aktiviti 1 Aktiviti 7

1 (a) (i) Tulang kaki 1 Gabungan beberapa rantai makanan Helang
(ii) Tulang rusuk 2 (a) Sawi Belalang Ayam Ular

(b) melindungi otak Arnab
2 Sendi membolehkan pergerakan dan kebolehlenturan
(b) Sumber tenaga utama
tubuh (c) Bilangan ular berkurang
3 Otak akan tercedera

Aktiviti 2 Aktiviti 8

1 Q 1 (a) P - Berbulu halus
2 S Q - Berduri tajam
P (b) Pokok labu
R 2 (a) Pokok P layu, pokok Q subur
(b) Jenis tumbuhan
(c) Batang yang menyimpan air

Peparu Aktiviti 9
Jantung
(biru) (merah) 1 (a) Melalui haiwan dan manusia
Laluan darah lebih oksigen (b) 1. isi buah yang boleh dimakan
Laluan darah 2. Bau yang harum
lebih karbon dioksida (c) Air
(d) Untuk memastikan kemandirian spesiesnya
Tubuh
manusia Aktiviti 10

3 1. Mengangkut oksigen, nutrien dan air ke dalam tubuh 1 P – Akumulator
2. Mengangkut karbon dioksida dan bahan kumuh lain Q – Sel kering
untuk disingkirkan daripada tubuh R – Dinamo
S – Penjana
Aktiviti 3 2 Stesen jana elektrik

1 (a) Sistem pernafasan (b) Sistem pencernaan Aktiviti 11
2 (a) nutrien (b) oksigen
3 P – Sistem pencernaan
Q – Sistem perkumuhan 1 Litar X
R – Sistem rangka 2 (a) Lebih malap
(b) Lebih cerah
Aktiviti 4 3

1 keupayaan haiwan untuk mengekalkan spesiesnya bagi Aktiviti 12
mengelakkan kepupusan
1 (a) Semakin bertambah bilangan mentol, semakin
2 (a) Memutuskan anggota badannya berkurang kecerahan mentol dalam litar bersiri
(b) Menggulungkan diri
3 (a) Bulu pelepah pendek dan padat yang kalis air (b) Litar L – Paling cerah
(b) Berendam di dalam air atau lumpur Litar M – Cerah
Litar N – Kurang cerah
Aktiviti 5 (c) Bilangan mentol
2 P
1 Hidup berkumpulan: Gajah, Kambing
Menjaga anak: Gajah, Kambing Aktiviti 13
2 (a) Menetas telur (b) Bertelur di dalam tanah
3 Q dan S 1 S
2 Gantikan dengan periuk elektrik yang baharu
Aktiviti 6 3 1. Litar pintas
2. Kebakaran
1 hubungan makanan antara hidupan
2 (a) Pengeluar: Tumbuhan
Pengguna: Rusa, Harimau, Belalang, Katak, Burung

hantu, Burung
(b) (i) Matahari
(ii) Fotosintesis

Sains • Tahun 5 J1