BM Tingkatan 1

Khas untuk guru sahaja

Dengan setiap pembelian buku, guru boleh
dapatkan salinan lembut (softcopy) dalam
bentuk PDF untuk memudahkan proses
pengajaran dan pembelajaran di rumah (home-
based learning).

Sekiranya guru memerlukan PDF, sila
hubungi Bahagian Penjualan dan Pemasaran
Cemerlang Publications Sdn. Bhd. di talian:

03-89592001
03-89593001
016-3324137

KANDUNGAN

TEMA Amalan Gaya Hidup Sihat TEMA Jati Diri dan Kewarganegaraan
1 5

Kertas 1 1 Kertas 1 17
2 18
Bahagian A : Sistem Bahasa 3 Bahagian A : Sistem Bahasa 19
Bahagian A : Pemahaman Teks 4 Bahagian A : Pemahaman Teks 20
Bahagian B : Sistem Bahasa Bahagian B : Novel
Bahagian C : Pemindahan Maklumat Bahagian C : Pemindahan Maklumat 22

Kertas 2

Bahagian A : Penulisan
TEMACONTOH Beringat Supaya Selamat
2

Kertas 1 TEMA Sains, Teknologi dan Inovasi
6
Bahagian A : Sistem Bahasa 5
Bahagian B : Sistem Bahasa 6 Kertas 1 23
Bahagian C : Pemindahan Maklumat 7 24
Bahagian A : Sistem Bahasa 25
Kertas 2 8 Bahagian A : Pemahaman Teks 26
Bahagian B : Novel
Bahagian A : Penulisan Bahagian C : Pemindahan Maklumat 27

TEMA Cahaya Perpaduan Kertas 2
3
Bahagian A : Penulisan

Kertas 1 9 TEMA Teknologi Amalan Hijau
10 7
Bahagian A : Sistem Bahasa 11
Bahagian B : Pemahaman Petikan Kertas 1 28
Bahagian B : Novel 12 29
Bahagian A : Sistem Bahasa 30
Kertas 2 Bahagian B : Sistem Bahasa
Bahagian C : Pemindahan Maklumat 31
Bahagian B : Penulisan
Kertas 2 32
TEMA Seni Bersendikan Budaya 33
4 Bahagian B : Penulisan 34
35
Kertas 1 13 TEMA Sektor Pertanian Pesat
14 8 Membangun
Bahagian A : Sistem Bahasa 15
Bahagian A : Pemahaman Teks Kertas 1
Bahagian B : Sistem Bahasa 16
Bahagian A : Sistem Bahasa
Kertas 2 Bahagian A : Pemahaman Teks
Bahagian B : Sistem Bahasa
Bahagian B : Penulisan Bahagian C : Pemindahan Maklumat

i

TEMA Ekonomi dan Pengurusan TEMA Wadah Ilmu
9 Kewangan 14

Kertas 1 36 Kertas 1 52
37 53
Bahagian A : Sistem Bahasa 37 Bahagian A : Sistem Bahasa
Bahagian A : Pemahaman Teks 38 Bahagian C : Pemindahan Maklumat 54
Bahagian B : Sistem Bahasa
Bahagian C : Pemindahan Maklumat 39 Kertas 2

Kertas 2 Bahagian B : Penulisan

Bahagian A : Penulisan TEMA Bahasa dan Kesusasteraan
15
CONTOH
TEMA Pelancongan Kertas 1
10
Bahagian A : Sistem Bahasa 55
Kertas 1 40 Bahagian A : Pemahaman Teks 56
41 Bahagian B : Pemahaman Petikan 57
Bahagian A : Sistem Bahasa 42 Bahagian C : Pemindahan Maklumat 58
Bahagian B : Sistem Bahasa
Bahagian C : Pemindahan Maklumat 43 TEMA Kerjaya
16
Kertas 2

Bahagian B : Penulisan

TEMA Sejarah dan Warisan Kertas 1 59
11 60
Bahagian A : Sistem Bahasa 61
Kertas 1 Bahagian A : Pemahaman Teks
Bahagian C : Pemindahan Maklumat
Bahagian A : Sistem Bahasa
Bahagian B : Sistem Bahasa 44 TEMA Integriti
Bahagian C : Pemindahan Maklumat 45 17
46

TEMA Sukan dan Rekreasi Kertas 1 62
12 63
Bahagian A : Sistem Bahasa
Kertas 1 64
Kertas 2 65
Bahagian A : Sistem Bahasa 66
Bahagian A : Pemahaman Teks Bahagian B : Penulisan
Bahagian B : Pemahaman Petikan
47 TEMA Pentadbiran dan Politik
48 18
49

TEMA Pengantarabangsaan Industri Kertas 1
13 Negara
Bahagian A : Sistem Bahasa
Kertas 1 Bahagian B : Sistem Bahasa
Bahagian B : Novel
Bahagian A : Sistem Bahasa
Bahagian A : Pemahaman Teks 50 Penilaian Akhir Tahun 67
51 Jawapan

ii

Tema 1 Amalan Gaya Hidup Sihat

Kertas 1

Bahagian A Sistem Bahasa Soalan 6 – 7
Bahagian yang bergaris dalam ayat-ayat berikut
Soalan 1 – 2 mungkin mengandungi kesalahan penggunaan
Lengkapkan ayat-ayat yang berikut dengan memilih bahasa atau mungkin juga tidak.
jawapan yang paling sesuai. Tandakan sama ada A, B atau C jika ayat itu
CONTOH mengandungi kesalahan dan tandakan D jika tiada
1 senaman boleh membantu melatih kesalahan.

gerakan bersesuaian untuk semua peringkat 6 Pengambilan makanan segera secara
berlebihan mendedahkan kita kepada pelbagai
umur. penyakit tanpa kita sedari.

A Jurubantu C Jurubina A mendedah kita pada
B mendedahkan kita pada
B Jurulatih D Jurupulih C mendedahkan kepada kita
D mendedahkan kita kepada
2 Pakar kesihatan menyarankan kita
7 Terdapat beberapa panduan pemakanan
melakukan senaman aerobik secara konsisten seimbang yang harus dipatuhi oleh kita bagi
mengekalkan kesihatan badan.
sekurang-kurangnya tiga puluh minit setiap
A harus kita patuhi
hari. B kita harus patuhi
C kita harus dipatuhi
A kerana C bahawa D harus dipatuhi oleh kita

B supaya D apabila

Soalan 3 – 5
Ayat-ayat di bawah mungkin betul dan mungkin
salah. Jika terdapat kesalahan, kesalahan itu
telah ditandakan dengan A, B atau C dan jika tiada
kesalahan telah ditandakan dengan D.
Pilih jawapan yang paling sesuai.

3 Amalan pengambilan makanan yang sihat Soalan 8
A Pilih peribahasa yang paling sesuai.

seharusnya dipupuk dari rumah dan seelok- 8 Setiap individu haruslah mengambil berat
terhadap penjagaan kesihatan diri agar dapat
B mencegah diri daripada menghidapi penyakit
eloknya sejak dari peringkat awal usia kanak- yang berbahaya.

C Peribahasa yang sesuai dengan pernyataan di
kanak. Tiada kesalahan.

D

4 Penyakit tibi boleh menyebabkan kematian atas ialah

bila pesakit tidak mengambil perhatian serius A malang tidak berbau.
A B sudah terhantuk baru tengadah.
untuk merawat dan mematuhi tempoh rawatan C mencegah lebih baik daripada mengubati.
D sesal dahulu pendapatan, sesal kemudian
B
yang telah ditetapkan. Tiada kesalahan. tiada gunanya.

CD JaUwlaapasnaPnT3 2019

5 Amalan mencuci tangan adalah satu Sistem Bahasa Bahagian A – Soalan 1
A Jawapan ialah C. Penggandaan separa pada
kata berawalan setidak-tidaknya mempunyai
langkah paling mudah yang boleh kita ambil maksud sekurang-kurangnya paling sesuai
BC dengan konteks ayat.

untuk mengelakkan jangkitan penyakit.

Tiada kesalahan. 1
D

BM Tingkatan 1 Tema 1

Bahagian A Pemahaman Teks
Baca pantun di bawah dengan teliti, kemudian jawab soalan-soalan yang berikutnya.

Pantun Dua Kerat (Nasihat)

Berapa jauh wujud dengan sifat,
Sejauh lutut dengan pelipat.

Sarang semut dalam gelap,
Orang selimut selalu lelap.

Hitam-hitam pucuk kawa,
Sungguh hitam dipandang lawa.

Emas, perak, tembaga, suasa,
Malas bergerak tidak merasa.

Buah sintang buah senikul,
Satu memegang satu memikul.

Dipetik daripada ‘Pantun Dua Kerat (Nasihat)’,
antologi Kuingin Berterima Kasih, Tingkatan 1

Kementerian Pendidikan Malaysia
CONTOH Info Komsas – Gaya Bahasa

Repetisi – terbahagi kepada tiga:

• Anafora – pengulangan kata pada awal
ayat

• Responsi – pengulangan kata pada
tengah ayat

• Epifora – pengulangan kata pada akhir
kata

1 Berdasarkan rangkap kedua pantun, kita mestilah bersikap

A jujur C gigih

B amanah D cekal

2 Satu memegang satu memikul.

Unsur gaya bahasa yang terdapat dalam baris pantun di atas ialah
A simile.
B repetisi.
C sinkope.
D metafora.

3 Berdasarkan rangkap keempat pantun, apakah yang akan terjadi kepada seseorang yang bersikap
malas?

A Akan merugikan diri sendiri
B Hidup dalam keadaan miskin
C Tidak akan memperoleh sesuatu
D Menerima akibat daripada perbuatannya

4 Antara yang berikut merupakan persoalan yang terdapat dalam pantun, kecuali
A kepentingan hubungan persahabatan dan persaudaraan dalam kehidupan seseorang.
B keperibadian mulia merupakan satu sifat yang sangat penting dalam kehidupan.
C kepentingan menghadapi dugaan hidup dengan tabah.
D sikap malas membawa kegagalan.

2

BM Tingkatan 1 Tema 1

Bahagian B Sistem Bahasa

1 Dalam poster di bawah, terdapat tiga kesalahan ejaan. Kenal pasti kesalahan-kesalahan tersebut dan
tulis ejaan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. Anda tidak perlu menyalin poster itu semula.

PANDUAN PEMAKANAN SIHAT

Makan pelbagai jenis makanan
mengikut keperluan anda

CONTOH Kekalkan berat badan idea dengan

mengimbangkan pengambilan

makanan dan aktiviti fizikal

✧ Makan nasi dan produk bijirin secukupnya
✧ Makan buah-buahan dan sayur-sayuran setiap hari
✧ Amalkan cara memasak yang menggunakan kurang lemak atau minyak seperti

mengkukus, merebus, mereneh, membakar, dan memanggang
✧ Hadkan penggunaan minyak dan lemak serta pengambilan makanan yang tinggi

kolestrol
✧ Ambil makanan dan minuman yang rendah kandungan gula
✧ Minum 6 hingga 8 gelas air kosong setiap hari



(i)
(ii)
(iii)

2 Dalam setiap ayat di bawah ini, terdapat satu kesalahan bahasa. Kenal pasti kesalahan tersebut dan
tulis jawapan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. Anda tidak perlu menyalin ayat itu
semula.

(i) Keperluan nutrien anak-anak diukur daripada jumlah kalori yang sepatutnya diambil berdasarkan
kepada keperluan mereka beraktiviti, umur, dan jantina.



(ii) Tubuh kita memerlukan pelbagai jenis makanan dalam kuantiti yang betul untuk mendapatkan
keseimbangan di dalam diet harian.



JaUwlaapasnaPnT3 2019

Sistem Bahasa Bahagian B – Soalan 1(i)
Kesalahan ejaan December. Ejaan yang betul ialah Disember.

3

BM Tingkatan 1 Tema 1

Bahagian C Pemindahan Maklumat (Ulasan)
Lihat rajah di bawah dengan teliti. Kemudian, tulis ulasan yang panjangnya hendaklah antara 80 hingga 100
patah perkataan.

Kebaikan Beriadah

CONTOHmenyihatkan badan menenangkan fikiran mengeratkan hubungan
kekeluargaan

Kerangka Ulasan

Pendahuluan
aktiviti riadah ialah aktiviti yang menyeronokkan

Isi tersurat Isi
Isi tersirat
dapat menyihatkan badan – berjoging dan berbasikal
Isi tersurat kadar lemak di dalam badan dikurangkan – penyakit berbahaya dapat dihindari
Isi tersirat
mampu menenangkan fikiran
Isi tersurat keletihan dan bebanan kerja menyebabkan stres
Isi tersirat
mengeratkan hubungan kekeluargaan jika dilakukan bersama-sama dengan keluarga
kesibukan bekerja – kesuntukan masa untuk menemani anak-anak

Penutup
amalkan aktiviti riadah dalam kehidupan sehari-hari

Aktiviti riadah ialah aktiviti yang menyeronokkan. Aktiviti riadah seperti berjoging dan

berbasikal (1) . Apabila kita beriadah, kadar lemak

(2) . Dengan itu, penyakit berbahaya seperti

(3) dapat kita hindari. Selain itu, aktiviti riadah mampu

menenangkan fikiran. Hal ini demikian kerana (4) akan

menyebabkan stres dalam diri seseorang. Akibat kesibukan bekerja, kebanyakan ibu bapa pada zaman ini

(5) . Oleh itu, (6) ketika

menghabiskan masa berharga bersama mereka. Dengan itu, hubungan kekeluargaan dapat dieratkan.

Tegasnya, aktiviti riadah perlu dijadikan amalan kerana memberikan banyak manfaat kepada kita.

Tip menulis ulasan

1 Fahami arahan soalan dan tafsirkan bahan ulasan.

2 Menulis rangka ulasan yang mengandungi tiga komponen:

(a) Pendahuluan (b) Isi-isi tersurat dan tersirat (c) Penutup

3 Menulis pendahuluan.

4 Menulis perenggan isi.

5 Menulis penutup.

6 Menyemak ulasan.

4

Tema 2 Beringat Supaya Selamat

Kertas 1 Soalan 6
Bahagian yang bergaris dalam ayat berikut
Bahagian A Sistem Bahasa mungkin mengandungi kesalahan penggunaan
bahasa atau mungkin juga tidak.
Soalan 1 – 2 Tandakan sama ada A, B atau C jika ayat itu
Lengkapkan ayat-ayat yang berikut dengan memilih mengandungi kesalahan dan tandakan D jika tiada
jawapan yang paling sesuai. kesalahan.
CONTOH
1 Dalam suasana yang itu, suara kita 6 Pakailah tali pinggang keledar sebagai langkah
sukar didengari. jaga keselamatan diri supaya tidak tercampak
keluar ketika kemalangan berlaku.
A riuh
B meriah A Pakailah tali pinggang keledar sebagai
C bingit langkah menjaga
D kacau
B Memakailah tali pinggang keledar sebagai
2 Pengguna laman sosial supaya langkah menjaga

mengamalkan kawalan kendiri ketika C Memakailah tali pinggang keledar sebagai
langkah jaga
menggunakan laman sosial dalam talian.
D Pakailah tali pinggang keledar sebagai
A ingat langkah jaga

B teringat Soalan 7
Pilih ayat-ayat yang betul.
C diingati
7 I Murid-murid tidak dibenarkan masuk ke
D diingatkan dalam makmal tanpa kebenaran dari guru.

Soalan 3 – 5 II Isu buli harus ditangani dengan segera
Ayat-ayat di bawah mungkin betul dan mungkin kerana kesannya pada murid amat
salah. Jika terdapat kesalahan, kesalahan itu membimbangkan.
telah ditandakan dengan A, B atau C dan jika tiada
kesalahan telah ditandakan dengan D. III Orang ramai perlu berhati-hati
Pilih jawapan yang paling sesuai. ketika berada di tempat-tempat yang
berkemungkinan menjadi sasaran peragut.
3 Konvoi berbasikal boleh bertukar menjadi
A IV Sikap tidak mematuhi peraturan jalan raya
harus kita hindari.
tragedi jika para peserta-peserta tidak
BC A I dan II sahaja
B III dan IV sahaja
berhati-hati. Tiada kesalahan. C I, II dan III sahaja
D D II, III dan IV sahaja

4 Pemakaian kerusi keselamatan kanak-kanak JaUwlaapasnaPnT3 2019
A
Sistem Bahasa Bahagian A – Soalan 2 Jawapan
boleh mengurangkan risiko kecederaan jika ialah A. Kata sendi nama tentang lebih menepati
BC konteks ayat kerana tentang di sini membawa
pengertian rujukan sesuatu yang umum.
berlaku kemalangan. Tiada kesalahan.
D

5 Murid-murid dilarang bermain atau menjalani
AB

aktiviti di padang tanpa pengawasan guru.
C

Tiada kesalahan.
D

5

BM Tingkatan 1 Tema 2

Bahagian B Sistem Bahasa

1 Dalam poster di bawah, terdapat tiga kesalahan ejaan. Kenal pasti kesalahan-kesalahan tersebut dan
tulis ejaan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. Anda tidak perlu menyalin poster itu semula.

Tips Menghadapi BANJIR

Sebelum ✓ Simpan dokumen penting dan barangan
banjir berharga di tempat yang selamat

✓ Dapatkan maklumat tentang banjir di tempat
anda
CONTOH
Semasa ✓ Pindah segera ke pusat pemindahan dan pindah pada waktu siang
banjir ✓ Jangan sentuh mana-mana kabel elektrik
✓ Guna air bersih dengan efisen
✓ Berhati-hati dengan haiwan berbisa seperti ular
✓ Pastikan makan makanan yang dimasak
✓ Dapatkan rawatan segera jika mengalami cirit birit dan muntah

Selepas ✓ Dengar pengumuman radio atau tunggu arahan daripada pihak berkuasa. Jangan
banjir kembali ke rumah sebelum dibenarkan

✓ Periksa rumah anda, lihat tanda-tanda rekahan atau mendapan yang mungkin
(i) berbahaya
(ii)
(iii)

2 Dalam setiap ayat di bawah ini, terdapat satu kesalahan bahasa. Kenal pasti kesalahan tersebut dan
tulis jawapan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. Anda tidak perlu menyalin ayat itu
semula.

(i) Laporan kaji cuaca amat terpenting kerana mampu menyelamatkan nyawa kita.



(ii) Semua murid harus berwaspada ketika berada di makmal komputer.



JaUwlaapasnaPnT3 2019

Sistem Bahasa Bahagian B - Soalan 1(ii)
Kesalahan ejaan Minarel. Ejaan yang betul ialah Mineral.

6

BM Tingkatan 1 Tema 2

Bahagian C Pemindahan Maklumat (Ulasan)

Lihat graf di bawah ini dengan teliti. Berdasarkan maklumat yang terdapat dalam rajah tersebut, tulis ulasan
yang panjangnya hendaklah antara 80 hingga 100 patah perkataan.

400 Statistik Kes Buli Siber 374
350 2014
300 344 319
292
266
250CONTOH Artikel tentang buli
200 siber
150
100 2017 2016 2015
Tahun
50
0 2018

Isi tersurat Sumber : Pusat Bantuan Cyber999
Isi tersirat
– jumlah keseluruhan dalam tempoh lima tahun ialah 1 595 kes
– jumlah kes pada tahun 2018 mencatat 266 kes
– jumlah kes pada tahun 2017 mencatat 292 kes

– kes siber buli menunjukkan trend penurunan
– kepesatan teknologi disalahgunakan oleh pihak-pihak tertentu
– buli siber perlu ditangani segera
– buli siber yang teruk boleh menyebabkan mangsa menjadi resah, murung, serta

membunuh diri

Graf menunjukkan jumlah kes buli siber dari tahun 2014 hingga 2018. Berdasarkan graf tersebut,

jumlah keseluruhan (1) .

Meskipun kes siber buli menunjukkan trend penurunan, namun jumlah kes pada tahun

(2) .

Kepesatan teknologi disalahgunakan oleh pihak-pihak tertentu untuk (3)

individu lain. Oleh itu,

(4) . Buli siber yang teruk boleh menyebabkan

(5) . Kesimpulannya,

pengguna media sosial perlu mempunyai kesedaran mengendalikan media sosial agar tidak menjadi mangsa

mahupun pemangsa buli siber.

7

BM Tingkatan 1 Tema 2

Kertas 2

Bahagian A Penulisan
Berdasarkan maklumat yang disediakan, tulis sebuah karangan pendek yang panjangnya antara 50 hingga
80 patah perkataan.

Aku Pemadam Api

medium pemadam
kebakaran

sedia berkhidmat
CONTOH pelbagai jenis

mudah dilihat dan memadamkan api
di laluan keluar pada peringkat awal
pejabat
kebakaran

diletakkan di mengelakkan api
pejabat merebak

Pendahuluan Aku ialah alat pemadam api.

Isi 1 badanku mengandungi medium pemadam kebakaran

Isi 2 penting untuk memadamkan api pada peringkat awal kebakaran dan mengelakkan api
merebak

Isi 3 dibeli untuk diletakkan di pejabat – meletakkan aku di tempat yang mudah dilihat dan
di laluan keluar pejabat

Penutup bersedia untuk berkhidmat – tiada kerosakan harta benda dan kehilangan nyawa

8

Tema 3 Cahaya Perpaduan

Kertas 1 Soalan 5
Pilih ayat-ayat yang betul.
Bahagian A Sistem Bahasa
5 I Perpaduan kaum akan mudah tercapai
Soalan 1 – 2 melalui muafakat.
Lengkapkan ayat-ayat yang berikut dengan memilih
jawapan yang paling sesuai. II Jika jiran ditimpa kesusahan, kita hendaklah
menjadi orang pertama untuk membantu
mereka.

III Di antara aktiviti yang sesuai diadakan
untuk memupuk perpaduan kaum ialah
gotong-royong.

IV Anak-anak perlu diasuh untuk menjalinkan
hubungan yang baik sesama dengan jiran.

A I dan II sahaja C I, II dan III sahaja
B III dan IV sahaja D II, III dan IV sahaja
CONTOH 1 Pendidikan tentang semangat patriotisme

merupakan utama untuk membina

perpaduan antara kaum.

A punca C cara

B tonggak D kaedah

2 Amalan saling bekerjasama dan menghormati

sangat penting membina

masyarakat Malaysia yang aman dan harmoni.

A untuk C kerana

B supaya D sebagai

Soalan 3 – 4 Soalan 6 – 7
Bahagian yang bergaris dalam ayat-ayat berikut Pilih peribahasa yang paling sesuai.
mungkin mengandungi kesalahan penggunaan
bahasa atau mungkin juga tidak. Hubungan akrab antara kaum di Malaysia
Tandakan sama ada A, B atau C jika ayat itu menyebabkan masyarakat negara ini mampu
mengandungi kesalahan dan tandakan D jika tiada hidup bekerjasama dan tolong-menolong
kesalahan. dalam kehidupan harian.

3 Siti agak berat terima bantuan yang dihulurkan 6 Keadaan hubungan ini tepat dengan peribahasa
oleh pemuda itu. A bagai aur dengan tebing.
B bagai anjing dengan kucing.
A agak berat-berat menerima bantuan C seperti dakwat dengan kertas.
B agak keberatan menerima bantuan D seperti cincin dengan permata.
C agak keberatan terima bantuan
D agak berat terima bantuan 7

4 Penduduk Kampung Murni terdiri daripada

pelbagai kaum dan etnik.

A terdiri dari pelbagai kaum dan etnik

B terdiri daripada berbagai kaum dan etnik

C terdiri daripada bagai kaum dan etnik
D terdiri daripada pelbagai kaum dan etnik Peribahasa yang berikut boleh dikaitkan

JaUwlaapasnaPnT3 2019 dengan sikap yang ditunjukkan oleh

Sistem Bahasa Bahagian A – Soalan 3 Jawapan masyarakat di atas, kecuali
ialah A. Penggandaan separa kata kerja terliuk- A bagai pahat dengan penukul.
liuk yang membawa pengertian terlenggok- B bukit sama didaki, lurah sama dituruni.
lenggok (padi atau lalang ditiup angin) lebih C berat sama dipikul, ringan sama dijinjing.
menepati konteks ayat. D hati gajah sama dilapah, hati kuman sama

dicecah.

9

BM Tingkatan 1 Tema 3

Bahagian B Pemahaman Petikan

Baca bahan-bahan yang diberikan dengan teliti. Kemudian, jawab soalan-soalan yang berikutnya dengan
menggunakan ayat anda sendiri.

Bahan 1 Bahan 2

Menara tinggi banyak bertingkat,CONTOH Pantun Empat Kerat (Muhibah dan Perpaduan)
Di sana tiada bilik bersekat,
Tiada bertangga naik melekat, Petang hari pergi ke pekan,
Mata-mata menjaga segenap pangkat. Pulang membawa sebungkus laksa;
Hidup muhibah perlu diamalkan,
Yang ada sedia panji-panji bendera, Di negara Malaysia berbilang bangsa.
Hingga sampai ke kemuncak menara,
Banyak ada ia bersaudara, Cantik bergugus buah papaya,
Yang ada pula bersama gara. Masak dipetik satu per satu;
Walaupun berlainan bangsa budaya,
Selalu dipandang dilihat adanya, Kerana muhibah hidup bersatu.
Tinggi rendah dijerat pangkatnya,
Besar kecil ikat binanya, Air mengalir dalam terusan,
Terlalu kuat pula asasnya. Mengairi sawah beratus relung;
Bekerjasama segala urusan,
Ikatnya licin di luar di dalam, Tanda bersatu bergotong-royong.
Gelapnya di dalam seperti malam,
Air tak tiris seperti kolam, Tuan Puteri dari kayangan,
Ikat tingkatnya tak nampak alam. Senyuman manis seperti madu;
Bermacam keturunan bukan halangan,
Dipetik daripada ‘Syair Pohon Buluh’, Untuk membina bangsa yang padu.
antologi Kuingin Berterima Kasih, Tingkatan 1
Enak nian air kelapa,
Kementerian Pendidikan Malaysia Penawar sakit mujarab sekali;
Kebudayaan asal tidak dilupa,
Strategi Menjawab Soalan Kebudayaan nasional mereka banggai.

(a) Soalan 1 – Soalan berdasarkan petikan Koleksi Pantun Berjimat Cermat, 2007
(b) Soalan 2 – Soalan berdasarkan komponen Edu Tech Publisher

sastera
(c) Soalan 3 – Soalan berdasarkan kemahiran berfikir

aras tinggi (KBAT)/ jawapan sendiri

1 Berdasarkan Bahan 1 dan Bahan 2, nyatakan cara-cara untuk memupuk perpaduan kaum. [3 markah]



2 Berikan dua nilai yang sama yang terdapat dalam kedua-dua bahan tersebut. [3 markah]



3 Semangat perpaduan dapat dipupuk melalui peranan yang dimainkan ibu bapa.

KB AT Pada pendapat anda, apakah cara-cara yang boleh dilakukan oleh ibu bapa bagi memupuk perpaduan

kaum dalam kalangan anak-anak mereka? [4 markah]





10

BM Tingkatan 1 Tema 3

Bahagian B Novel
Jawapan anda hendaklah berdasarkan satu daripada novel yang telah anda kaji di Tingkatan 1.

(i) Sejambak Bakti karya Rejab F. I
(ii) Pelari Muda karya Ghazali Ngah Azia
(iii) Destinasi Impian karya Mohd Ismail Sarbini
(iv) Formula Termodinamik karya Obasiah Haji Usman

Persoalan merupakan idea kecil yang bertujuan untuk menghidupkan dan memperkukuh tema.
Berdasarkan sebuah novel di atas, buktikan pernyataan tersebut dengan menghuraikan dua contoh peristiwa
yang sesuai bagi persoalan seperti yang telah ditetapkan.
CONTOH
Novel Persoalan

Sejambak Bakti Kasih ibu yang tiada batasnya.

Pelari Muda Ego dan sombong merugikan diri sendiri.

Destinasi Pembohongan akan terbongkar akhirnya.
Impian Sikap iri hati akhirnya membawa padah.

Formula
Termodinamik

11

BM Tingkatan 1 Tema 3

Kertas 2

Bahagian B Penulisan
Lihat gambar dan maklumat di bawah dengan teliti. Kemudian pilih satu daripada tiga soalan yang
dikemukakan dan tulis sebuah karangan yang panjangnya tidak kurang daripada 180 patah perkataan.

SEMANGAT KEJIRANAN
JIRAN SEPAKAT MEMBAWA BERKAT

CONTOHSALING BERTUKARZIARAH-MENZIARAHI MEMUPUK SIKAP
MAKANAN BEKERJASAMA

RUMAH TERBUKA HARI SUKAN MENGURANGKAN KES
JENAYAH

1 Jiran sepakat membawa berkat. Namun begitu, semangat kejiranan semakin terhakis dalam kalangan
masyarakat khususnya di bandar.

Jelaskan punca-punca masalah ini berlaku.

2 Semangat kejiranan dalam kalangan penduduk di kawasan perumahan semakin luntur.
Bincangkan langkah-langkah untuk menghidupkan kembali semangat kejiranan tersebut.

3 Anda sebagai wakil Pegawai Daerah diminta memberikan ceramah kepada penduduk kampung.
Tajuk ceramah anda ialah ‘Faedah Semangat Kejiranan’.
Tulis ceramah itu selengkapnya.

Artikel tentang hanya kasih pada Artikel tentang hubungan erat sesama jiran
yang jauh melahirkan masyarakat berkualiti

12

Jawapan

TEMA Amalan Gaya Hidup Sihat terdiri daripada tiga jenis, iaitu air, buih, debu kering, dan karbon
1 dioksida. Aku sangat penting untuk memadamkan api pada
peringkat awal kebakaran dan sekali gus mengelakkan api merebak.
Kertas 1 Pada suatu hari, aku telah dibeli oleh Encik Karim untuk diletakkan
di pejabatnya. Tuanku meletakkan aku di tempat yang mudah
Bahagian A Sistem Bahasa dilihat dan di laluan keluar pejabat. Aku bersedia untuk berkhidmat
kepada tuanku apabila berlaku kebakaran supaya tiada kerosakan
harta benda dan kehilangan nyawa.
CONTOH 1 B 2 B 3 C 4 A 5 A
6 D 7 A 8 C
TEMA
Bahagian A Pemahaman Teks 3 Cahaya Perpaduan

1 C 2 B 3 C 4 C Kertas 1

Bahagian B Sistem Bahasa Bahagian A Sistem Bahasa

1 (i) idea – ideal 1 B 2 A 3 B 4 D 5 A
(ii) mengkukus – mengukus 6 A 7 A
(iii) kolestrol – kolesterol
2 (i) berdasarkan kepada – berdasarkan Bahagian B Pemahaman Petikan
(ii) di dalam – dalam
1 Berdasarkan Bahan 1 dan Bahan 2, cara-cara untuk memupuk
Bahagian C Pemindahan Maklumat perpaduan kaum ialah bersepakat dalam masyarakat tanpa
mengira kaum dan mengamalkan gotong-royong.
1 dapat menyihatkan badan
2 yang terkumpul di dalam badan dapat dikurangkan 2 Antara nilai yang sama ialah kerjasama, iaitu kita hendaklah
3 penyakit jantung dan darah tinggi bekerjasama dalam setiap pekerjaan tanpa mengira kaum.
4 keletihan dan bebanan kerja Selain itu, nilai hormat-menghormati, iaitu kita hendaklah
5 kesuntukan masa untuk menemani anak-anak hidup dengan bersatu padu antara kaum demi kesejahteraan
6 aktiviti riadah boleh dilakukan bangsa dan negara.

TEMA Beringat Supaya Selamat 3 Pada pendapat saya, cara yang boleh dilakukan oleh ibu bapa
2 bagi memupuk perpaduan dalam kalangan anak-anak ialah
menjadi suri teladan kepada anak-anak. Contohnya, ibu bapa
Kertas 1 haruslah bertegur sapa dan melayani jiran tetangga dengan
mesra tanpa mengira bangsa, kaum, dan agama. Selain itu, ibu
bapa juga harus menggalakkan anak mereka bergaul dengan
kaum lain dan mempunyai rakan daripada pelbagai kaum.

Bahagian A Sistem Bahasa Bahagian B Novel

1 A 2 D 3 C 4 D 5 B Sejambak Bakti
6 A 7 B Dua contoh peristiwa yang menggambarkan persoalan yang
dinyatakan ialah Mak Sopiah terperanjat apabila melihat pakaian
Bahagian B Sistem Bahasa Razali kotor dan mulutnya berdarah. Dia membela Razali apabila
suaminya, Pak Zakaria yang terdengar Razali dipukul terus
1 (i) Tips – Tip mencemuh Razali. Peristiwa yang kedua ialah Mak Sopiah mendakap
(ii) efisen – efisien tubuh Razali dengan erat dan bertegas jika Razali dihalau keluar
(iii) cirit birit – cirit-birit dia juga akan mengikut anaknya ke mana-mana sahaja apabila
2 (i) amat terpenting – amat penting suaminya bertindak menghalau Razali keluar dari rumah setelah
(ii) di – di dalam Munir dan Leong memberitahu bahawa Razali menceroboh kedai
koperasi.
Bahagian C Pemindahan Maklumat
Pelari Muda
1 dalam tempoh lima tahun ialah 1 595 kes Dua contoh peristiwa yang menggambarkan persoalan yang
2 2018 masih mencatat 266 kes berbanding 292 kes pada tahun dinyatakan ialah Kamarul sering tidak hadir dan datang lambat
semasa latihan setelah berjaya. Akibatnya, Kamarul dengan senang
2017 dikalahkan oleh Sures semasa sesi latihan. Peristiwa yang kedua
3 menyakiti perasaan malah mencalar maruah serta ialah hubungan Kamarul dengan Saridah renggang apabila Saridah
menegur sikap Kamarul yang ego setelah berjaya. Akibatnya,
menjatuhkan reputasi Kamarul terasa hati dan tidak dapat menerima teguran itu.
4 buli siber perlu ditangani segera
5 mangsa menjadi resah, murung, serta membunuh diri

Kertas 2

Bahagian A Penulisan Destinasi Impian
Dua contoh peristiwa yang menggambarkan persoalan yang
Aku ialah alat pemadam api. Badanku berwarna merah. Di dinyatakan ialah perbuatan Firdaus yang berbohong kepada
dalam badanku mengandungi medium pemadam kebakaran. Aku rakan-rakannya akhirnya terbongkar. Moksin dan Sazali akhirnya
mengetahui bahawa kelewatan ekspedisi berbasikal itu bukan

J1

CONTOH BM Tingkatan 1 Jawapan Kesimpulannya, semangat kejiranan penting untuk
menangkis perbezaan budaya dan salah faham antara kaum.
disebabkan oleh Azlina, sebaliknya disebabkan oleh Firdaus yang Dengan itu, perpaduan kaum dapat dikekalkan. Cogan kata
banyak berehat. Peristiwa yang kedua ialah Firdaus yang berpura- ‘Jiran Sepakat Membawa Berkat’ harus dipraktikkan dalam
pura mahir berenang akhirnya memakan diri sendiri. Dia lemah dan kehidupan kita sehari-hari. Negara kita akan sentiasa aman
lemas semasa cuba menyelamatkan Mazlinda yang berpura-pura dan damai sekiranya masyarakat berganding bahu dalam
tidak tahu berenang kerana mahu mengujinya. usaha meningkatkan semangat kejiranan.

Formula Termodinamik 2 Karangan jenis perbincangan
Dua contoh peristiwa yang menggambarkan persoalan yang Jiran sangat penting dalam kehidupan kita. Jiran
dinyatakan ialah Aswan tidak senang hati apabila mengetahui
rancangan Amir dan Usamah untuk mengubah suai mesin rumput ialah orang yang tinggal berhampiran dengan kita. Hal
yang terpakai. Dia telah mencuri pemacu pena yang mengandungi ini membolehkan mereka memberikan bantuan dengan
Formula Dua Hukum Popular Termodinamik demi mencapai cita- segera. Kini, semangat kejiranan semakin luntur kerana
citanya. Contoh peristiwa yang kedua ialah Aswan hampir terlibat kesibukan hidup. Masyarakat hidup bagai enau dalam belukar,
dalam jenayah siber kerana dia nyaris-nyaris memindahkan wang melepaskan pucuk masing-masing. Sesungguhnya, banyak
sebanyak RM10 000 daripada Syarikat Bahagia, milik ayah Amir pihak harus memainkan peranan penting bagi menghidupkan
untuk dijadikan modal permulaan projeknya tetapi dihalang oleh kembali semangat kejiranan yang semakin luntur.
Fikri. Usaha yang utama ialah ibu bapa harus mengambil
langkah yang proaktif. Sehubungan dengan itu, ibu bapa harus
Kertas 2 menyemarakkan budaya ziarah-menziarahi bagi menjalinkan
hubungan yang baik dengan jiran. Hal ini dikatakan demikian
Bahagian B Penulisan kerana budaya ini dapat membentuk sifat penyayang dan sikap
ambil berat dalam sanubari anak-anak. Dalam pada itu, ibu
1 Karangan jenis fakta bapa harus mengajak anak-anak menziarahi jiran yang ditimpa
Jiran merupakan orang yang tinggal berdekatan dengan kemalangan di hospital atau memberikan hadiah kepada
jiran yang menimang cahaya mata. Kesannya, kemesraan dan
kita. Mereka merupakan orang pertama yang membantu kita suasana muhibah dapat diwujudkan.
apabila kita berada dalam kesusahan. Oleh itu, semangat Langkah efektif yang seterusnya ialah mengadakan
kejiranan tidak harus dipandang enteng oleh masyarakat dan majlis-majlis rumah terbuka untuk menghidupkan semangat
perlu dijaga agar keharmonian dan keselamatan berkekalan. kejiranan. Sambutan hari perayaan seperti sambutan Hari
Pada zaman dahulu, hubungan sesama jiran sangat akrab, Raya Aidilfitri, Tahun Baharu Cina, Hari Deepavali, dan Krismas
namun begitu hubungan sesama jiran semakin renggang hendaklah dijadikan acara tahunan. Dalam konteks ini, ibu
pada masa ini. Persoalannya, mengapakah fenomena ini boleh bapa harus membawa anak-anak mereka berkunjung ke rumah
berlaku? Sesungguhnya, banyak punca yang menyebabkan jiran. Selain dapat menikmati juadah yang disediakan oleh
semangat kejiranan semakin luntur. tuan rumah, mereka juga dapat memahami budaya dan adat
Punca utama yang sering dijadikan sebagai alasan resam jiran yang berlainan bangsa dan agama. Selanjutnya,
kelunturan semangat kejiranan ialah peningkatan kos sara ikatan silaturahim dapat dibentuk dan semangat kejiranan
hidup. Hal ini menyebabkan masyarakat sentiasa sibuk dapat diperkukuh.
bekerja mencari rezeki untuk menampung kos sara hidup Selain rumah terbuka, sambutan seperti hari keluarga juga
yang kian meningkat. Kebanyakannya keluar pada awal pagi dapat meningkatkan semangat kejiranan dalam masyarakat.
dan pulang pada lewat petang. Akibatnya, mereka tiada masa Selaras dengan itu, ibu bapa perlu turut serta dalam aktiviti
untuk berkomunikasi. Lebih teruk lagi, ada yang tidak pernah yang diadakan. Dalam pada itu, ibu bapa harus membawa anak-
bercakap dengan jiran di sebelah dan tidak tahu siapa jirannya. anak mereka untuk mengambil bahagian dalam aktiviti seperti
Masing-masing bersikap individualistik dan tidak mahu sukaneka. Pada masa inilah, anak-anak dapat berkenalan,
menjaga tepi kain orang. bermain bersama-sama, bertanya khabar, dan berbual-bual
Selain itu, sikap mementingkan diri sendiri juga mesra dengan jiran-jiran dan anak-anak jiran. Mereka juga
mendorong semangat kejiranan semakin renggang. Lazimnya, akan saling mengenali dan memahami kerana tak kenal maka
masyarakat yang tinggal di bandar lebih realistik. Mereka tak cinta. Sebagai impaknya, kemesraan bukan sahaja terjalin
menganggap segala bantuan yang diberikan oleh jiran dengan anak malah dengan jiran-jiran juga.
perlu mendapatkan balasan. Mereka kurang membuat Selain itu, pihak berkuasa tempatan harus
kebajikan sesama jiran dan tidak melibatkan diri dalam menyemarakkan semangat gotong-royong. Melalui aktiviti
aktiviti kemasyarakatan yang dapat merapatkan hubungan bergotong-royong, masyarakat yang berbilang kaum akan
silaturahim dengan jiran. Mereka lebih mengutamakan berkumpul dan berbincang tentang aktiviti yang akan
pembangunan material daripada pembangunan kerohanian dilakukan untuk membersihkan taman perumahan mereka.
kerana menganggap perkara itu tidak mendatangkan sebarang Mereka akan menggembleng tenaga untuk membersihkan
keuntungan. kawasan perumahan atau membaik pulih dan mengecat
Punca yang seterusnya ialah kebanyakan masyarakat mainan di taman permainan. Pembahagian tugas semasa
beranggapan bahawa mereka tidak memerlukan bantuan orang aktiviti bergotong-royong yang dijalankan dapat mewujudkan
lain. Mereka berpendapat bahawa mereka boleh mendapatkan semangat bersatu padu. Selanjutnya, semangat kejiranan
perkhidmatan dari mana-mana. Misalnya, semasa mengadakan dapat dihidupkan. Kesannya, masyarakat dapat mengenali
kenduri di rumah, mereka tidak memerlukan bantuan jiran jiran dengan lebih dekat melalui perbualan dan berinteraksi.
kerana boleh memesan makanan melalui katering. Hal ini Seyogianya, aktiviti bergotong-royong harus diadakan untuk
telah menutup peluang anggota masyarakat untuk bertemu menghidupkan semangat kejiranan yang semakin longgar itu.
dan menjalinkan kemesraan bersama jiran. Tuntasnya, usaha memulihkan semangat kejiranan perlu
Di samping itu, perkembangan teknologi maklumat dan dijalankan secara proaktif dan berterusan untuk mewujudkan
komunikasi turut menyebabkan masyarakat hari ini kurang semangat kejiranan yang tinggi dalam kalangan masyarakat.
menghiraukan semangat kejiranan. Hal ini dikatakan demikian Kata bidalan, orang berbudi kita berbahasa, orang memberi,
kerana dengan perkembangan teknologi maklumat yang kita merasa harus dipraktikkan dalam kehidupan kita sehari-
canggih, kita semakin kurang berinteraksi secara langsung hari. Negara kita akan sentiasa aman, sejahtera, dan harmoni
dengan anggota masyarakat yang lain. Dengan penggunaan sekiranya semua pihak bersatu hati dalam semua usaha yang
media sosial seperti WhatsApp dan WeChat, masyarakat kita dapat meningkatkan semangat kejiranan.
seolah-olah tidak perlu bertemu secara bersemuka untuk
berhubung.

J2

BM Tingkatan 1 Jawapan

3 Karangan jenis ceramah TEMA Seni Bersendikan Budaya
Assalamualaikum dan selamat sejahtera saya ucapkan 4

kepada Tuan Pengerusi Majlis, ketua kampung, Tuan Haji Kertas 1
Sulaiman, dan para penduduk Kampung Muhibah sekalian.
Terlebih dahulu, izinkan saya merakamkan ucapan terima Bahagian A Sistem Bahasa
kasih kepada ketua kampung kerana memberi saya peluang
untuk menyampaikan ceramah bertajuk ‘Faedah Semangat 1 A 2 B 3 C 4 C 5 A
Kejiranan’ kepada tuan-tuan dan puan-puan sekalian. 6 D 7 C 8 C
Saya berasa bertuah dapat mewakili Tuan Pegawai Daerah
menyampaikan ceramah ini. Bahagian A Pemahaman Teks
Hadirin yang saya hormati,
Secara umumnya, masyarakat Malaysia terdiri daripada 1 A 2 C 3 B 4 C
pelbagai kaum yang mempunyai adat resam dan latar
belakang budaya yang berbeza. Lazimnya, jiran terdiriCONTOH Bahagian B Sistem Bahasa
daripada kaum keluarga, rakan taulan, atau orang luar yang
tinggal berhampiran dengan kita. Keadaan ini menyebabkan 1 (i) symbol – simbol
kita mudah menimbulkan perselisihan faham jika jiran tidak (ii) musik – muzik
bergaul antara satu dengan yang lain. Dengan adanya semangat (iii) tengahari – tengah hari
kejiranan, pertelingkahan dapat dielakkan dan perpaduan 2 (i) adalah – ialah
tercapai. Semangat kejiranan merupakan unsur penting (ii) dari satu generasi ke satu generasi – daripada satu
dalam kehidupan bermasyarakat. Dalam aspek budaya,
jiran sepatutnya bersifat bagai aur dengan tebing dan saling generasi kepada satu generasi
membantu dalam perkara kebaikan demi membina kehidupan
yang harmoni dan sejahtera. Nilai murni seperti hormat- Kertas 2
menghormati, berbaik dengan jiran tetangga merupakan nilai
universal dalam skop adat resam serta amalan kebudayaan Bahagian B Penulisan
setiap kaum.
Semangat kejiranan membawa banyak faedah. Antara 1 Karangan jenis syarahan
faedahnya ialah menjamin keselamatan tempat tinggal. Yang Dihormati Tuan Pengerusi Majlis, barisan para hakim
Semangat kejiranan dapat mengurangkan kes kecurian,
rompakan, dan sebagainya jika jiran membantu mengawasi yang arif lagi bijaksana, Yang Berbahagia Tuan Pengetua, Encik
rumah. Hal ini dikatakan demikian kerana jiran merupakan Abdul Rahman bin Abdul Hamid, guru-guru, rakan-rakan,
orang yang paling awal memberikan bantuan jika berlaku serta hadirin sekalian. Selamat pagi dan salam sejahtera.
kecemasan. Pengorbanan seumpama ini sememangnya Pada pagi yang berbahagia ini, saya akan menyampaikan
tidak mudah dilupakan oleh sesiapa pun. Semakin kerap kita sebuah syarahan yang bertajuk ‘Usaha-usaha Menarik Minat
menolong, semakin kuat pula ikatan kejiranan. Dengan sebab Masyarakat terhadap Permainan Tradisional’.
itu, amalan menolong jiran menjadi amalan yang berkesan Para hadirin yang saya hormati,
dalam memupuk semangat kejiranan. Seperti yang kita sedia maklum, permainan tradisional
Dengan mengamalkan semangat kejiranan, hubungan seperti congkak, gasing, dan sepak raga semakin terpinggir
perpaduan dapat diperkukuh dan dieratkan dalam kalangan daripada arus perdana kehidupan masyarakat hari ini.
masyarakat yang berbilang kaum dan budaya. Hal ini dikatakan Perkembangan teknologi moden menyebabkan masyarakat
demikian kerana masyarakat pelbagai kaum dapat hidup lebih terdedah kepada alam siber dan permainan komputer
berbaik-baik dan saling menghormati antara satu dengan sehingga melupakan permainan tradisional. Permainan
yang lain. Melalui aktiviti gotong-royong membersihkan tradisional haruslah dipelihara kerana merupakan warisan
kawasan perumahan, majlis keramaian, dan rumah terbuka, pusaka dan lambang identiti negara kita. Oleh itu, usaha-
perpaduan dapat dipupuk. Aktiviti kemasyarakatan ini usaha yang konkrit haruslah dilaksanakan bagi mengekalkan
dapat mempertemukan semua jiran. Hal ini membolehkan warisan ini.
mereka berkenal-kenalan dan berbual-bual bagi mengeratkan Usaha untuk menarik minat masyarakat terhadap
hubungan silaturahim. Apabila kita berinteraksi dengan jiran, permainan tradisional perlulah dimulakan dari peringkat akar
hubungan mesra sesama jiran akan terjalin. Selanjutnya, umbi lagi. Ibu bapa perlu mendedahkan permainan tradisional
perasaan prasangka dan perselisihan faham dapat dihapuskan. kepada anak-anak mereka sejak kecil bertepatan dengan
Faedah yang seterusnya ialah kawasan tempat tinggal kita peribahasa melentur buluh biarlah daripada rebungnya.
akan menjadi bersih dan indah. Hal ini dikatakan demikian Mereka boleh membelikan anak-anak permainan tradisional
kerana setiap jiran tetangga saling membantu dan bekerjasama sebagai hadiah sempena hari ulang tahun kelahiran ataupun
bagi memastikan persekitaran tempat tinggal sentiasa bersih. pencapaian cemerlang dalam akademik. Cara ini secara tidak
Sebagai contoh, mereka akan bersama-sama menghapuskan langsung dapat menyemai minat mereka terhadap permainan
tempat pembiakan nyamuk aedes dan menanam pokok bunga tradisional.
untuk menghias halaman rumah. Dengan itu, tempat tinggal Kakitangan kerajaan mahupun swasta boleh
kita akan sentiasa indah dan kesihatan kita juga terjamin menganjurkan pertandingan permainan tradisional ketika
kerana dapat mencegah penyakit berjangkit seperti demam sambutan Hari Keluarga yang dianjurkan oleh syarikat atau
denggi dan malaria. jabatan masing-masing. Inisiatif ini dapat memberi peluang
Hadirin sekalian, kepada ahli keluarga bermain permainan tradisional sekali gus
Daripada huraian saya di atas, jelaslah bahawa semangat mengeratkan hubungan persaudaraan sesama ahli keluarga
kejiranan penting dalam kehidupan kita. Oleh itu, kita perlu dan rakan-rakan sekerja.
menjadi jiran yang baik bagi mewujudkan masyarakat Selain itu, pihak sekolah juga berperanan mengetengahkan
harmoni untuk membentuk negara yang aman sejahtera. permainan tradisional kepada murid-murid kerana merekalah
Semua masyarakat diseru agar bersama-sama menghidupkan generasi yang akan memelihara warisan budaya bangsa ini
semangat kejiranan dan sentiasa bersedia membantu jiran jika pada masa depan. Pihak sekolah hendaklah menubuhkan
mereka ditimpa kesusahan. Sekian sahaja ceramah untuk kali kelab yang bercirikan permainan tradisional seperti Kelab
ini. Sebelum saya berundur, saya memohon maaf sekiranya Congkak dan Kelab Sepak Raga. Penubuhan kelab-kelab
terdapat sebarang kekasaran bahasa atau keterlanjuran kata. tersebut membolehkan murid-murid mempelajari cara dan
Sekian, terima kasih. teknik sesuatu permainan tradisional itu dimainkan. Setelah
mengetahui secara mendalam tentang sesuatu permainan

J3

CONTOH BM Tingkatan 1 Jawapan Oleh itu, langkah yang drastik haruslah dilaksanakan bagi
mengembalikan semula kegemilangan permainan tradisional
itu, murid-murid akan lebih berminat untuk melibatkan diri pada masa ini. Antara langkah yang boleh dilaksanakan
dalam permainan tradisional tersebut. Bak kata pepatah tak ialah menjadikan permainan tradisional sebagai salah satu
kenal maka tak cinta. Pihak sekolah juga boleh mengadakan aktiviti dalam kegiatan kokurikulum di sekolah. Hal ini
pertandingan permainan tradisional untuk menggalakkan boleh dilaksanakan dengan mewujudkan Kelab Permainan
murid-murid bersungguh-sungguh mendalami permainan Tradisional di sekolah dan institusi pengajian tinggi. Menerusi
ini. Justeru, apabila minat bermain permainan tradisional kelab ini, murid-murid akan didedahkan permainan tradisional
telah tersemat dalam jiwa murid-murid, maka mereka akan yang sebelum ini mungkin tidak pernah diketahui oleh mereka.
memperjuangkan permainan ini apabila tamat sekolah nanti. Hal ini secara tidak langsung dapat memupuk minat generasi
Para hadirin yang saya hormati, muda terhadap permainan tradisional. Bak kata pepatah, tak
Oleh sebab banyak masyarakat yang tidak mengetahui kenal maka tak cinta.
tentang permainan tradisional, maka pihak Kementerian
Pelancongan, Seni dan Budaya perlu mengadakan kempen Langkah seterusnya ialah dengan mempromosikan
Cintai Permainan Tradisional secara terancang dan berkesan permainan tradisional di media massa. Promosi boleh
dengan kerjasama pihak media cetak dan media elektronik. dilakukan melalui iklan-iklan di kaca televisyen dan di dada-
Melalui kempen ini, pelbagai aktiviti haruslah dianjurkan dada akhbar. Program dokumentari yang menyiarkan sejarah
untuk menarik minat masyarakat mengenali permainan setiap permainan tradisional, proses pembuatan, dan cara
tradisional. Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya untuk bermain dapat mendedahkan orang ramai tentang
dengan kerjasama pihak media massa perlu menyiarkan keunikan sesuatu permainan tradisional. Hasil dokumentari
rencana dan dokumentari berkaitan sejarah, cara pembuatan, tersebut mestilah menarik dan menyeronokkan serta padat
serta cara bermain permainan tradisional. Pihak media dengan maklumat supaya khalayak penonton tidak bosan
perlu memberikan kesedaran kepada orang ramai tentang apabila menontonnya malah teringin untuk mencuba.
kepentingan permainan tradisional kepada masyarakat dan
negara. Dengan cara ini, permainan tradisional akan terus Tuntasnya, permainan tradisional haruslah
diingati dan tidak luput ditelan zaman. dipertahankan dan dipelihara supaya tak lapuk dek hujan
Sehubungan dengan itu, pertandingan bermain permainan tak lekang dek panas. Hal ini dikatakan demikian kerana
tradisional perlu diadakan pada peringkat daerah, negeri, permainan tradisional merupakan warisan nenek moyang kita
dan negara. Hadiah-hadiah yang menarik wajar disediakan turun-temurun.
sebagai insentif kepada para peserta yang menyertainya. Bagi
menjayakan pertandingan ini, promosi yang meluas perlu 3 Karangan jenis fakta
dijalankan melalui media cetak dan media elektronik. Melalui Permainan tradisional merupakan warisan zaman
pertandingan yang diadakan, semua pihak yang mengambil
bahagian akan saling bertukar pengalaman dan mengukuhkan dahulu yang menjadi identiti negara kita. Namun, dewasa
ukhuwah antara mereka. Usaha ini secara tidak langsung dapat ini, permainan tradisional semakin dipinggirkan. Hal ini
mempopularkan permainan tradisional di negara kita dan dikatakan demikian kerana generasi muda lebih terdedah
negara luar. kepada permainan baharu yang lebih menarik dan moden.
Kesimpulannya, minat terhadap permainan tradisional Jika dibandingkan, permainan tradisional lebih mendatangkan
harus disemai dalam jiwa masyarakat agar khazanah budaya manfaat daripada permainan-permainan moden yang muncul
bangsa ini tidak terus lenyap di muka bumi kerana warisan bagaikan cendawan tumbuh selepas hujan ini.
tersebut ialah khazanah dunia yang tidak ternilai harganya. Permainan tradisional seperti gasing, wau, congkak, sepak
Sebelum saya mengundurkan diri, saya memohon maaf raga, dan sebagainya merupakan aktiviti yang dapat mengisi
sekiranya tersilap kata atau terkasar bahasa. masa senggang kanak-kanak mahupun remaja. Tambahan pula
Sekian, terima kasih. permainan ini tidak memerlukan kos yang besar sehingga
membebankan ibu bapa. Bahkan ada juga permainan yang
2 Karangan jenis pendapat langsung tidak memerlukan kos seperti permainan tingting,
Perkembangan teknologi maklumat telah mewujudkan galah panjang, dan konda-kondi. Walaupun permainan moden
seperti kasut roda, boling, dan kereta kawalan jauh turut dapat
pelbagai aplikasi permainan dalam talian atau online games mengisi masa senggang kanak-kanak dan remaja, namun
seperti Clash of Clan, League of Legends, World of Warcraft, permainan ini memerlukan kos yang agak tinggi. Bagi golongan
dan sebagainya yang menjadi keghairahan golongan muda yang berpendapatan rendah, hal ini amat membebankan
pada masa ini. Kewujudan permainan ini telah meminggirkan mereka.
permainan tradisional yang amat popular dalam kalangan Terdapat juga permainan tradisional yang dapat
kanak-kanak dan remaja pada masa dahulu. menyihatkan tubuh badan seperti permainan galah panjang
Generasi muda pada masa ini memandang rendah dan dan tingting. Permainan galah panjang memerlukan para
menganggap bahawa permainan tradisional merupakan pemain berlari merentasi halangan, manakala tingting pula
permainan yang agak kuno dan kurang mencabar. Bagi memerlukan para pemain melompat dengan menggunakan
mereka, permainan tradisional seperti gasing, wau, dan sepak sebelah kaki sahaja dalam petak-petak yang dilukis. Kedua-dua
raga hanya sesuai dimainkan oleh masyarakat kampung dan permainan ini memerlukan para pemainnya menggerakkan
bukannya masyarakat bandar seperti mereka. Hal ini dikatakan seluruh anggota badan. Hal ini akan menyebabkan tubuh badan
demikian kerana mereka banyak didedahkan permainan mereka mengeluarkan peluh dan berlakunya pembakaran
baharu dan moden yang lebih mencabar serta menyeronokkan lemak yang akan menyihatkan tubuh badan mereka. Berbeza
seperti permainan video, kasut roda, boling, dan sebagainya. pula dengan permainan moden yang hanya menggunakan
Selain itu, permainan tradisional semakin terpinggir gerakan jari untuk mengawal permainan. Contohnya aplikasi
disebabkan kurangnya tenaga mahir dalam sesuatu permainan di telefon bimbit seperti Clash of Clan, Dota, World
permainan. Generasi lama yang mengasaskan permainan of Warcraft, dan sebagainya.
tradisional kebanyakannya sudah tiada. Mereka tidak Selain itu, permainan tradisional dapat merangsang daya
berkesempatan untuk menurunkan segala ilmu tentang pemikiran dan mengasah minda kanak-kanak dan remaja.
permainan tradisional kepada generasi baharu. Akibatnya, Permainan congkak misalnya, memerlukan seorang pemain
generasi muda masa ini jahil tentang permainan tradisional. itu memikirkan strategi yang berkesan untuk mengalahkan
Ditambah pula dengan ketiadaan pihak yang benar-benar pihak lawan. Permainan congkak juga dapat dijadikan suatu
serius untuk mengembangkannya menyebabkan permainan latihan kepada kanak-kanak untuk mencongak apabila mereka
tradisional semakin dilupakan. menggerakkan buah congkak. Hal ini akan menjadikan mereka
lebih mahir dalam mengira kelak.

J4

CONTOH