Sains Tingkatan 1

MODULPENTAKSIRAN UASA

Proaktif KSSM

SAINSSisipan Amali Dwibahasa
Proses Sains Ujian Akhir

Sesi Akademik

Bonus untuk
Guru

Praktis DSKP e-RPH 1
Tahap Penguasaan (TP)
Standard Pembelajaran (SP) Tingkatan
Ujian Akhir Sesi Akademik
(UASA) Boleh Dileraikan
Soalan STEM
Sisipan PAK-21
Penanda Pendidikan Sivik &
Hebat Sains

See Kok Seng

CONTOH Kandungan iii – x
1 – 11
Pentaksiran Mata Pelajaran Sains Tingkatan 1 KSSM 12 – 22
23 – 29
Bab 30 – 44
45 – 53
1 Pengenalan kepada Penyiasatan Saintifik 54 – 64
65 – 75
Bab 76 – 92
93 – 104
2 Sel sebagai Unit Asas Hidupan
105 – 124
Bab 125 – 142

3 Koordinasi dan Gerak Balas

Bab

4 Pembiakan

Bab

5 Jirim

Bab

6 Jadual Berkala

Bab

7 Udara

Bab

8 Cahaya dan Optik

Bab

9 Bumi

Ujian Akhir Sesi Akademik (UASA)

Jawapan

PENTAKSIRAN BAHARU Ujian Akhir Sesi Jawapan
(Set Pentaksiran ini akan dimuat naik Akademik
ke dalam QR sebaik-baik sahaja KPM
mengeluarkan format baharu)

ii

Nama: Tarikh:

Bab Tema / Theme 1 Kaedah Saintifik / Scientific Methodology

1 Pengenalan kepada Penyiasatan Saintifik

Introduction to Scientific Investigation

Praktis D S K P

PBD 1 Sains adalah Sebahagian daripada Kehidupan Harian Hal. Buku Teks: 4 – 9
Science is Part of Daily Life

A Berikan contoh aktiviti harian yang berkaitan dengan sains.
Give example of daily activities related to science. SP 1.1.1 Menguasai TP 1

Menonton televisyen / Mana-mana jawapan yang sesuai / Watching television / Any suitable answer

B Tuliskan maksud sains. / Write the meaning of science. SP 1.1.2 Menguasai TP 1 TP 2

Sains ialah disiplin ilmu yang melibatkan pemerhatian dan eksperimen yang sistematik terhadap fenomena
alam semula jadi.
Science is discipline knowledge involve observation and systematic experiment towards Earth’s natural phenomena.
CONTOH
C Nyatakan kepentingan sains dalam kehidupan seharian berdasarkan rajah di bawah.
State the importance of science in daily life based on the diagram below. SP 1.1.3 Menguasai TP 4

MN

M: Memudahkan manusia pergi ke sesuatu destinasi / Easier for human to go to a destination
N: Meningkatkan kesuburan tanah dan hasil tanaman / Increase soil fertility and crop yields

D Jawab soalan-soalan yang berikut.
Answer the following questions. SP 1.1.4, 1.1.5, 1.1.6, 1.1.7

1. Baca pernyataan di bawah. / Read the statement below.
X mengkaji tentang pengelasan, kehidupan, tabiat dan struktur haiwan.
X studies the classification, life, habits and structure of animals.

(a) Apakah kerjaya X? / What is the career X? Menguasai TP 2
Ahli zoologi / Zoologist

(b) Nyatakan subjek yang perlu dipelajari secara lebih mendalam untuk menceburi kerjaya X.
State the subject that needs to be studied more to pursue a career X. Menguasai TP 3
Biologi / Biology

Tahap 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai definisi sains.
2 Memahami definisi sains serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut.
Penguasaan 3 Mengaplikasikan definisi sains untuk melaksanakan tugasan mudah.
4 Menganalisis pengetahuan mengenai definisi sains dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena 1
alam.

2. Terangkan kepentingan sains yang membawa inovasi dalam bidang pertanian.
Explain the importance of science that bring innovation in the field of agriculture. Menguasai TP5
Hasil tanaman boleh meningkat dengan menggunakan mesin dalam semua peringkat aktiviti pertanian.
Selain itu, penggunaan baja dan pendebungaan kacuk boleh meningkatkan hasil pertanian.
Harvest of crops can be increased by using machines in all levels of agricultural activities. Besides, the use of fertilizers
and cross pollination can increase the yield of agriculture.

PBD 2 Makmal Sains Anda Hal. Buku Teks: 9 – 14
Your Science Laboratory

A Nyatakan nama dan kegunaan radas yang berikut.
State the name and general use of the following apparatus. SP 1.2.1 Menguasai TP 1

Radas (a) Nama (b) Kegunaan
Apparatus Name General use
1.
Tabung uji Mengisi bahan kimia dalam kuantiti yang kecil
Test tube Fill the small amount of chemicals
CONTOH
2.

Corong turas Menuras atau menapis pepejal tidak larut
Filter funnel daripada campuran
Filter the insoluble solids from the mixtures

B Kenal pasti simbol-simbol amaran di bawah dan contoh bahan kimia.
Identify the hazard symbols below and its example of chemicals. SP 1.2.2 Menguasai TP 3

1. (a) Simbol / Symbol:
Beracun atau toksik / Poisonous or toxic

(b) Contoh bahan kimia / Example of chemicals:
Natrium sianida, merkuri, plumbum / Sodium cyanide, mercury, lead

2. (a) Simbol / Symbol:
Radioaktif / Radioactive

(b) Contoh bahan kimia / Example of chemicals:
Uranium, plutonium / Uranium, plutonium

C Lakarkan radas yang berikut.
Sketch the following apparatus. SP 1.2.3 Menguasai TP 3

1. 2.

Tahap 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai makmal sains.

3 Mengaplikasikan makmal sains untuk melaksanakan tugasan mudah.
2 Penguasaan 5 kMeeantialsaidkeefisneilsuirsuahinasndparloasmeskpoenntyeikassapteannyesaleinsatiifiank ymaansgaltaehladhadnilmakesmanbaukaatnkuepnututuksmanenuenntutukkmanellaaknsgaknaahkaynansgatbuotlueghadsaitna.mbahbaik

D Terangkan mengapa peraturan dan langkah keselamatan di dalam makmal perlu dipatuhi.
Explain why the rules and precaution steps in the laboratory must be follow.

SP 1.2.4 Menguasai TP 4 Pendidikan Sivik: Bertanggungjawab

Untuk mengelakkan sebarang kemalangan dan menjaga keselamatan setiap individu.

To avoid any accident and taking care of safety of each individual.

Pak-21

PBD 3 Kuantiti Fizik dan Unitnya  Hal. Buku Teks: 15 – 18
Physical Quantities and Their Units

A Lengkapkan jadual yang berikut.
Complete the following table. SP 1.3.1 Menguasai TP 2

Kuantiti fizik Unit S.I. Simbol
Physical quantity S.I. unit Symbol
1. Panjang meter
Length m
metre s
CONTOH K
2. Masa / Time saat
second

3. Suhu Kelvin
Temperature

4. Jisim / Mass kilogram kg

5. Arus elektrik / Electric current Ampere A

B Tulis nilai kuantiti fizik berikut dalam bentuk imbuhan yang diberikan.
Write the following value of physical quantity in the prefix form given. SP 1.3.2 Menguasai TP 2

1. 0.002 m = 2 mm
2. 0.000 003 A = 3 μA

C Tukarkan unit yang berikut.
Convert the following units. SP 1.3.3 Menguasai TP 3

1. 0.000 002 200 g = 2.2 μg

2. 900 127 g = 900.127 kg

3. 0.05 m = 5 cm

4. 9 805 m = 9.805 km

D Nyatakan kepentingan unit piawai.
State the importance of standard units. SP 1.3.4 Menguasai TP 4

Mengelakkan kekeliruan dan salah faham ketika urus niaga dan memberi ukuran yang tepat dan seragam.
Avoid confusion and misunderstanding during transaction and gives accurate and uniform measurement.

Tahap 2 Memahami kuantiti fizik dan unitnya serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 3
Penguasaan 3 Mengaplikasikan kuantiti fizik dan unitnya untuk melaksanakan tugasan mudah.
4 Menganalisis pengetahuan mengenai makmal sains, kuantiti fizik dan unitnya dalam konteks penyelesaian masalah mengenai
kejadian atau fenomena alam.

PBD 4 Penggunaan Alat Pengukur, Kejituan, Kepersisan, Kepekaan dan Ralat
The Use of Measuring Instruments, Accuracy, Consistency, Sensitivity and Errors

Hal. Buku Teks: 18 – 28

A Akmal ingin mengukur panjang sebatang kapur tulis dan satu garis lengkung.
Akmal wants to measure the length of a chalk and a curved line. SP 1.4.1 Menguasai TP 3

Kapur tulis
Chalk

Garis lengkung
Curved line

0 1 2 3 45 6
cm

P Q
1. Apakah ukuran panjang kapur tulis di P?

What is the measurement of length of chalk in P?
5.2 cm
CONTOH
2. Terangkan cara yang betul untuk mengukur kapur tulis di P.
Explain the correct ways to measure the chalk in P. KBAT Mengaplikasi
Pembaris diletakkan di tepi objek untuk diukur. Apabila mengukur, pastikan mata berserenjang dengan skala
bacaan. / A ruler is placed at the side of the object to be measured. When measuring, make sure the eyes is
perpendicular to the reading scale.

3. Nyatakan alat ukuran yang sesuai digunakan untuk mengukur garis lengkung di Q.
State the suitable measurement tools used to measure a curved line in Q.
Benang dan pembaris / Thread and ruler

4. Nyatakan cara yang betul untuk mengukur garis lengkung di Q.
State the correct ways to measure the curved line in Q. KBAT Mengaplikasi

Benang diletakkan di sepanjang garis lengkung. Hujung garis lengkung ditandakan pada benang. Kemudian,

panjang benang diukur menggunakan pembaris. / The thread is placed along the curved line. The end of the
curved line is marked on the thread. Then, the length of the thread is measured by using a ruler.

B Rajah di bawah menunjukkan satu ralat paralaks.
The diagram below shows a parallax error. SP 1.4.3 Menguasai TP 3

X

012345

Nyatakan cara yang betul untuk membaca ukuran bagi mengelakkan ralat paralaks.
State the correct method to read the measurement to avoid parallax error.
Mata pemerhati perlu serenjang dengan skala bacaan.
Observer’s eye must be perpendicular to the reading scale.

4 Tahap 3 Mengaplikasikan penggunaan alat pengukur untuk melaksanakan tugasan mudah.

Penguasaan

C Jawab semua soalan berikut.
Answer all questions. SP 1.4.4 Menguasai TP 4

1. Anggarkan luas bentuk sekata dan tidak sekata di bawah.
Estimate the area of the regular and irregular shapes below.
(a) (b)

11cmcm 1 1cmcm
11ccmm 11ccmm
CONTOH
25 cm2 18 cm2

2. Nyatakan cara-cara untuk menganggarkan luas bentuk tidak sekata.
State the ways to estimate the area of irregular shape. KBAT Mengaplikasi
Tandakan (✓) pada segi empat yang lengkap, separuh lengkap dan lebih daripada separuh lengkap yang
ditutupi oleh bentuk tidak sekata. Kira bilangan (✓) pada kertas graf untuk menganggarkan luas bentuk tidak
sekata tersebut. / Tick (✓) on the complete, half-complete and those with more than half-complete squares covered
by the irregular shape. Count the number of (✓) on the graph paper to estimate the area of the irregular shape.

D Hasilkan satu persembahan multimedia mengenai inovasi dalam alat pengukuran.
Create one multimedia presentation about the innovation in measuring tools.

SP 1.4.5 Menguasai TP 6

PBD 5 Ketumpatan Hal. Buku Teks: 28 – 33
Density

A Jawab semua soalan.
Answer all questions. SP 1.5.1, 1.5.2, 1.5.3

1. Nyatakan maksud ketumpatan.
State the definition of density. Menguasai TP 2
Ketumpatan ialah jisim per unit isi padu sesuatu bahan
Density is mass per unit volume of a substance

2. Keroossiinn (a) Apakah cecair Z?
Kerosene What is liquid Z? Menguasai TP 2
BBeessii Air Merkuri / Mercury
Iron Water

Cecaaiirr ZZ
Liquid Z

Tahap 2 Memahami ketumpatan serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut.
Penguasaan 4 Menganalisis pengetahuan mengenai penggunaan alat pengukur dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau
fenomena alam.
6 Mereka cipta persembahan menggunakan multimedia dengan cara kreatif dan inovatif menggunakan pengetahuan dan
kemahiran saintifik ke atas penggunaan alat pengukur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan dengan 5
mengambil kira nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat.

(b) Nyatakan satu sebab bagi jawapan di 2(a).
State one reason for the answer in 2(a). Menguasai TP 3
Merkuri lebih tumpat daripada besi / Mercury is denser than iron

(c) Mengapakah kerosin timbul di atas air?
Why does the kerosene floats on water? Menguasai TP 3
Kerosin kurang tumpat daripada air / Kerosene is less dense than water

B Rajah di bawah menunjukkan dua aplikasi konsep ketumpatan.
The diagram below shows two applications of the concept of density. SP 1.5.5 Menguasai TP 5

CONTOH
PQ
Terangkan bagaimana manusia mengaplikasikan konsep ketumpatan bagi objek P dan Q.
Explain how humans applying the concept of density of objects P and Q.
P: Rakit diperbuat daripada buluh yang diikat bersama. Rakit boleh terapung kerana batang buluh

mempunyai ruang yang mengandungi udara. / A raft is made up of bamboo poles which are tied together.
The raft can float because bamboo poles have spaces which contain air.

Q: Pelampung mengandungi udara yang berketumpatan lebih rendah berbanding dengan air. Ia membantu
perenang untuk terapung di atas permukaan air.
Float contains air which are less dense than water. It helps a swimmer to float on the surface of water.

C Dengan menggunakan aplikasi ketumpatan, hasilkan satu objek baharu mengikut kreativiti
kamu.
By using the application of density, produce one new object by using your creativity.

SP 1.5.6 Menguasai TP 6 KBAT Mencipta

PBD 6 Langkah-langkah dalam Penyiasatan Saintif ik Hal. Buku Teks: 33 – 37
Steps in a Scientif ic Investigation

A Susun langkah-langkah dalam urutan yang betul dengan menomborkan dari 1 hingga 8.
Arrange the steps in the correct order by numbering them from 1 to 8. SP 1.6.2 Menguasai TP3

Langkah-langkah dalam penyiasatan saintifik Susunan
Steps in scientif ic investigation Order

(a) Mengenal pasti masalah / Identify the problem 1
(b) Membuat kesimpulan / Make a conclusion 7
(c) Merancang eksperimen / Plan the experiment 4
(d) Menganalisis dan mentafsir data / Analyze and interpret the data 6

Tahap 3 Mengaplikasikan ketumpatan untuk melaksanakan tugasan mudah.
Penguasaan 5 Menilai keseluruhan proses penyiasatan saintifik yang telah dilaksanakan untuk menentukan langkah yang boleh ditambahbaik
ke atas ketumpatan dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.
6 Mereka cipta persembahan menggunakan multimedia/visual/folio dengan cara kreatif dan inovatif menggunakan pengetahuan
6 dan kemahiran saintifik ke atas ketumpatan dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan dengan mengambil
kira nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat.

Langkah-langkah dalam penyiasatan saintifik Susunan
Steps in scientific investigation Order
2
(e) Membuat hipotesis / Propose a hypothesis 8
(f) Menulis laporan / Write a report 3
(g) Mengawal pemboleh ubah / Control the variables 5
(h) Mengumpul data / Collect data

B Jalankan aktiviti di bawah dan isikan tempat kosong. Hebat Sains Modul 21
Carry out the activity below and fill in the blanks. SP 1.6.1, 1.6.3 Menguasai TP 5

Pernyataan masalah / Problem statement:
Bagaimanakah panjang bandul mempengaruhi bilangan ayunan dalam suatu masa yang diberi?
How does the length of a pendulum influence the number of oscillations in a given time?
CONTOH
1. Tujuan / Aim: panjang bandul dengan
Untuk mengkaji hubungan antara and the
bilangan ayunan dalam suatu masa yang diberi.
length of a pendulum
To study the relationship between the

number of oscillations in a given time.

2. Hipotesis / Hypothesis:
Semakin panjang bandul, semakin kurang bilangan ayunan yang boleh didapati dalam suatu masa yang
diberi.

The longer the pendulum, the less the number of oscillations that can be obtained in a given time.

3. Pemboleh ubah / Variables:
(a) Dimanipulasikan / Manipulated : Panjang bandul / Length of pendulum
(b) Bergerak balas / Responding : Bilangan ayunan dalam masa yang diberi
Number of oscillations in a given time

(c) Dimalarkan / Constant : Jisim ladung bandul / Masa / Mass of pendulum bob / Time

4. Prosedur / Procedure:

PPaannjajannggbabnadnudl ul
LLeennggththofopfepnednulduumlum

Tahap 5 Menilai keseluruhan proses penyiasatan saintifik yang telah dilaksanakan untuk menentukan langkah yang boleh ditambahbaik
Penguasaan ke atas langkah dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.
7

(a) Sebuah bandul yang berukuran panjang 10 cm disediakan.
A pendulum of 10 cm length is set up.

(b) Bilangan ayunan lengkap dalam masa 20 saat direkodkan.
The number of complete oscillations in 20 seconds is recorded.

(c) Langkah di atas diulang dengan menggunakan bandul yang berlainan panjang, iaitu 15 cm,
20 cm, 25 cm, 30 cm, 35 cm dan 40 cm.
The step above is repeated by using pendulums with different lengths, which are 15 cm, 20 cm, 25 cm,
30 cm, 35 cm and 40 cm.

5. Keputusan / Result: Bilangan ayunan dalam 20 saat
Panjang bandul (cm) Number of oscillations in 20 seconds
Length of pendulum (cm)
10 16
15 14
20 12
25 10
30 8
35 6
40 4
CONTOH
6. Kesimpulan / Conclusion:
Bandul yang lebih pendek membuat lebih banyak ayunan dalam suatu masa yang diberi berbanding
bandul yang lebih panjang.

A shorter pendulum make more oscillations in a given time than a longer pendulum.

PBD 7 Sikap Saintif ik dan Nilai Murni dalam Menjalankan Penyiasatan Saintifi k
Scientif ic Attitudes and Values in Carrying Out Scientif ic Investigation

Hal. Buku Teks: 37 – 38

Nilaikan kepentingan mengamalkan sikap saintifik dan nilai murni dalam menjalankan penyiasatan.
Evaluate the importance of practice a good scientific behaviour and good ethical during conduct an
experiment. SP 1.7.1, 1.7.2, 1.7.3 Menguasai TP 5

8 Tahap 5 Menilai keseluruhan proses penyiasatan saintifik yang telah dilaksanakan untuk menentukan langkah yang boleh ditambahbaik
ke atas langkah dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.
Penguasaan

Praktis F o r m a t i f 1

Jawab semua soalan.
Answer all question.

Bahagian A

1. Apakah fenomena yang berlaku selepas hujan? CONTOH5. Antara berikut, pernyataan yang manakah
What is the phenomenon that occurs after the rain? benar?
A Kilat Which of the following statement is true?
Lightning A Unit S.I. bagi masa ialah Kelvin (K)
B Aurora The S.I. unit for time is Kelvin (K)
Aurora B Termometer digunakan untuk menyukat
C Bayu darat jisim objek
Land breeze Thermometer is used to measure the mass of
D Pembentukan pelangi object
Formation of rainbow C Panjang ialah kuantiti jirim yang terkandung
di dalam objek
2. Apakah yang dikaji oleh ahli meteorologi? Length is the quantity of matter in an object
What is being studied by meteorologist? D Arus elektrik dalam sesuatu litar disukat
A Benda hidup dengan menggunakan ammeter
Living things The flow of current is measured by using ammeter
B Batuan, tanah dan mineral
Rocks, soils and minerals 6. Maklumat berikut menunjukkan langkah-
C Perubahan cuaca dan iklim langkah yang diambil dalam melakukan
Weather and climate change eksperimen.
D Objek dalam alam semesta The following information shows the steps taken in
Objects in space carrying out experiment.

3. Antara berikut, yang manakah imbuhan bagi J – Membuat hipotesis
bentuk piawai 109? Making hypothesis
Which of the following is the prefix for standard
form 109? K – Menganalisis data
A Giga Analyzing data
B Mega
C Mikro / Micro L – Membuat kesimpulan
D Nano Making a conclusion

4. Tukarkan 1.001 A kepada mA. M – Merekod data
Convert 1.001 A into mA. Recording data
A 0.001
B 10.01 Susunan yang manakah menunjukkan langkah-
C 100.1 langkah yang betul?
D 1 001 Which sequence shows the correct steps?
A M, K, J, L
B M, J, L, K
C J, M, K, L
D J, L, M, K

9

Bahagian B Ralat
Error
1. (a) Padankan maksud dengan jenis ralat yang betul. Ralat rawak
Match the meaning with the correct type of error. Random error
Maksud
Meaning

(i) Ralat yang malar pada sesuatu
alat pengukur yang diperoleh
semasa membuat pengukuran
The constant error on a measuring
instrument obtained during the
measurement

(ii) Ralat yang berlaku kerana
pemerhatian yang salah
semasa membuat pengukuran
The errors that occur because of
the wrong observations during the
measurement
CONTOH Ralat sistematik
Systematic error

(b) Tuliskan BENAR atau PALSU tentang fungsi alat pengukur berikut.
Write TRUE or FALSE about the function of the following measuring tools.

Alat pengukur Fungsi BENAR atau PALSU
Measuring tools Function TRUE or FALSE
(i)

Mengukur panjang objek BENAR
Measure the length of object TRUE

(ii)

Mengukur jisim objek BENAR
Measure the mass of object TRUE

(iii)

Mengukur isi padu air PALSU
Measure the volume of water FALSE

10

Bahagian C

1. Aiman menjalankan satu eksperimen untuk menentukan ketumpatan objek tidak sekata.
Aiman carried out an experiment to determine the density of irregular object.
(a) Apakah kaedah yang digunakan untuk menentukan ketumpatan objek tidak sekata?
What is the method used to determine the density of irregular object?

Kaedah sesaran air / Water displacement method

(b) Rajah berikut menunjukkan sebuah silinder penyukat yang diisi dengan 50 m air dan sebiji batu.
The following diagram shows a measuring cylinder is filled with 50 m water and a stone.

100 m
90
80
70
60
50
40
30
20
10

(i) Nyatakan apa yang akan berlaku jika batu itu dikeluarkan daripada silinder penyukat itu.
State what will happen if the stone is removed from the measuring cylinder.

Paras air akan menurun / The level of water will decrease
CONTOH
(ii) Jelaskan mengapa batu tenggelam di dalam air berdasarkan rajah di atas.
Describe why the stone sink in the water based on the diagram above.
Batu lebih tumpat daripada air
The stone is more dense than the water

(iii) Diberi jisim batu itu ialah 50 g. Hitung ketumpatan batu itu.
Given that the mass of the stone is 50 g. Calculate the density of the stone.

Ketumpatan / Density = Jisim / Mass
Isi padu / Volume

Ketumpatan / Density = (80 50 g cm3
– 50)

= 1.67 g/cm3

PErkaskttrias

11

Jawapan Jawapan
untuk QR

Bab 1 3. Kelvin
4. Jisim / Mass; kilogram
Praktis D S K P 5. Arus elektrik / Electric current; A

PBD 1 b 1. 2 mm
2. 3 μA
a Menonton televisyen / Mana-mana jawapan yang sesuai
Watching television / Any suitable answer C 1. 2.2 μg 2. 900.127 kg
3. 5 cm 4. 9.805 km
b Sains ialah disiplin ilmu yang melibatkan pemerhatian
dan eksperimen yang sistematik terhadap fenomena alam d Mengelakkan kekeliruan dan salah faham ketika urus
semula jadi. niaga dan memberi ukuran yang tepat dan seragam.
Science is discipline knowledge involve observation and Avoid confusion and misunderstanding during transaction and
systematic experiment towards Earth’s natural phenomena. gives accurate and uniform measurement.

C M: Memudahkan manusia pergi ke sesuatu destinasi
Easier for human to go to a destination

N: Meningkatkan kesuburan tanah dan hasil tanaman
Increase soil fertility and crop yields

d 1. (a) Ahli zoologi / Zoologist
(b) Biologi / Biology

2. Hasil tanaman boleh meningkat dengan menggunakan
mesin dalam semua peringkat aktiviti pertanian. Selain
itu, penggunaan baja dan pendebungaan kacuk boleh
meningkatkan hasil pertanian.
Harvest of crops can be increased by using machines in all
levels of agricultural activities. Besides, the use of fertilizers
and cross pollination can increase the yield of agriculture.
CONTOH PBD 4
PBD 2
a 1. 5.2 cm
a 1. (a) Tabung uji / Test tube 2. Pembaris diletakkan di tepi objek untuk diukur. Apabila
(b) Mengisi bahan kimia dalam kuantiti yang kecil mengukur, pastikan mata berserenjang dengan skala
Fill the small amount of chemicals bacaan.
A ruler is placed at the side of the object to be measured.
2. (a) Corong turas / Filter funnel When measuring, make sure the eyes is perpendicular to the
(b) Menuras atau menapis pepejal tidak larut daripada reading scale.
campuran 3. Benang dan pembaris
Filter the insoluble solids from the mixtures Thread and ruler
4. Benang diletakkan di sepanjang garis lengkung. Hujung
b 1. (a) Beracun atau toksik garis lengkung ditandakan pada benang. Kemudian,
Poisonous or toxic panjang benang diukur menggunakan pembaris.
The thread is placed along the curved line. The end of the
(b) Natrium sianida, merkuri, plumbum curved line is marked on the thread. Then, the length of the
Sodium cyanide, mercury, lead thread is measured by using a ruler.

2. (a) Radioaktif / Radioactive b Mata pemerhati perlu serenjang dengan skala bacaan.
(b) Uranium, plutonium / Uranium, plutonium Observer’s eye must be perpendicular to the reading scale.

C 1. 2. C 1. (a) 25 cm2
(b) 18 cm2

2. Tandakan (✓) pada segi empat yang lengkap, separuh
lengkap dan lebih daripada separuh lengkap yang
ditutupi oleh bentuk tidak sekata. Kira bilangan (✓)
pada kertas graf untuk menganggarkan luas bentuk
tidak sekata tersebut.
Tick (✓) on the complete, half-complete and those with more
than half-complete squares covered by the irregular shape.
Count the number of (✓) on the graph paper to estimate the
area of the irregular shape.

d Jawapan murid / Student’s answer

d Untuk mengelakkan sebarang kemalangan dan menjaga PBD 5
keselamatan setiap individu.
To avoid any accident and taking care of safety of each individual. a 1. Ketumpatan ialah jisim per unit isi padu sesuatu bahan
Density is mass per unit volume of a substance
PBD 3
2. (a) Merkuri
a 1. m Mercury
2. Masa / Time; s
(b) Merkuri lebih tumpat daripada besi
Mercury is denser than iron

(c) Kerosin kurang tumpat daripada air
Kerosene is less dense than water

125

b P: Rakit diperbuat daripada buluh yang diikat bersama. Bab 2
Rakit boleh terapung kerana batang buluh mempunyai
ruang yang mengandungi udara. Praktis D S K P
A raft is made up of bamboo poles which are tied together.
The raft can float because bamboo poles have spaces which PBD 1
contain air.
a 1. Unit asas yang membentuk benda hidup.
Q: Pelampung mengandungi udara yang berketumpatan Basic unit that formed the living things.
lebih rendah berbanding dengan air. Ia membantu
perenang untuk terapung di atas permukaan air. 2. Pertumbuhan / Pembiakan / Respirasi / Perkumuhan
Float contains air which are less dense than water. It helps Growth / Reproduction / Respiration / Excretion
a swimmer to float on the surface of water.
3. Untuk membentuk sel-sel baharu dan menggantikan
C Jawapan murid sel-sel yang rosak.
Student’s answer To form new cells and replace damage cells.

PBD 6 b 1. (a) Menghasilkan tenaga untuk tindak balas
Produce energy to response
a (a) 1 (b) 7 (c) 4 (d) 6
(e) 2 (f) 8 (g) 3 (h) 5 (b) Nukleus / Nucleus
(c) Mengawal keseluruhan aktiviti sel
b 1. panjang bandul; bilangan ayunan
length of a pendulum; number of oscillations Control all activities in the cell
(d) Bertindak sebagai medium tindak balas kimia
2. semakin kurang bilangan ayunan yang boleh didapati
dalam suatu masa yang diberi. berlaku
the less the number of oscillations that can be obtained in a Act as the medium for chemical reaction to occur
given time. (e) Membran sel / Cell membrane
(f) Dinding sel / Cell wall
3. (a) Panjang bandul (g) Memberi sokongan, perlindungan dan bentuk yang
Length of pendulum tetap kepada sel
Give support, protection and fixed shape to the cell
(b) Bilangan ayunan dalam masa yang diberi (h) Kloroplas / Chloroplast
Number of oscillations in a given time (i) Memberikan sokongan kepada sel apabila dipenuhi
sap sel
(c) Jisim ladung bandul / Masa Give support to the cell when it is filled with cell sap
Mass of pendulum bob / Time 2. (a) Besar dan berbentuk tetap
Big and has regular shape
5. 10; 6 (b) Kecil dan tidak berbentuk tetap
6. lebih banyak ayunan dalam suatu masa yang diberi Small and has irregular shape
(c) Ada / Presence
berbanding bandul yang lebih panjang. (d) Tiada / Absence
more oscillations in a given time than a longer pendulum. (e) Ada vakuol besar / Has big vacuole
CONTOH (f) Hanya wujud dalam sel haiwan kategori rendah
PBD 7 Exist only in lower category of animal cells
(g) Ada / Presence
Jawapan murid / Student’s answer (h) Tiada / Absence
(i) Mempunyai membran sel, nukleus, sitoplasma dan
Praktis F o r m a t i f 1 mitokondria
Have cell membrane, nucleus, cytoplasm and
bahagian a 2. C 3. A mitochondria
5. D 6. C
1. D C 1. (a) Organisma yang terdiri daripada satu sel sahaja
4. D Organism that consist of one cell only

bahagian b (b) Organisma yang terdiri lebih daripada satu sel
1. (a) (i) Ralat sistematik Organism that consist of more than one cell
Systematic error
2. (a) (i) Paramecium
(ii) Ralat rawak (ii) Amoeba
Random error
(b) (i) Spirogyra
(b) (i) BENAR / TRUE (ii) Mucor
(ii) BENAR / TRUE
(iii) PALSU / FALSE 3. Menjalankan semua proses kehidupan seperti
pertumbuhan dan pembiakan
bahagian C Undergo all living process such as growth and reproduction
1. (a) Kaedah sesaran air
Water displacement method d 1. (a) Membawa maklumat dalam bentuk impuls
(b) (i) Paras air akan menurun ke seluruh badan
The level of water will decrease Brings informations in terms of impulse throughout body
(ii) Batu lebih tumpat daripada air
The stone is more dense than the water
(iii) 1.67 g/cm3

126

(b) Mengangkut oksigen ke seluruh badan (b) Menggunakan tenaga daripada cahaya matahari
Brings oxygen throughout the body Use of energy from sunlight

(c) Menyebabkan pergerakan / Cause of movement 3. (a) Manusia, haiwan, tumbuhan dan mikroorganisma
(d) Mengelilingi partikel asing dan memusnahkannya Human, animals, plants and microorganism

Surround foreign particle and destroy it (b) Tumbuhan dan mikroorganisma
(e) Melindungi organ badan dan merembeskan mukus Plants and microorganism

Protect body organ and secrete the mucus 4. (a) Menguraikan glukosa / Break down of glucose
(f) Sperma membawa bahan genetik lelaki dan ovum (b) Mensintesis glukosa / Synthesis of glucose

membawa bahan genetik perempuan 5. (a) Karbon dioksida, air dan tenaga
Sperm brings male genetic materials and ovum brings Carbon dioxide, water and energy
female genetic materials
2. (a) Mengurangkan kehilangan air, membolehkan (b) Oksigen dan glukosa / Oxygen and glucose
pertukaran gas serta penyerapan air dan nutrien 6. (a) Oksigen dan glukosa / Oxygen and glucose
Reduce water loss, enable gas exchange and absorption
of water and nutrient (b) Karbon dioksida dan air
(b) Menyerap cahaya dan menjalankan proses Carbon dioxide and water
fotosintesis
Absorb light and undergoes photosynthesis process d Proses respirasi sel dan fotosintesis saling melengkapi.
(c) Mengawal pembukaan dan penutupan stoma Gas karbon dioksida disingkirkan semasa respirasi sel.
Control of stoma opening and closing Karbon dioksida yang disingkirkan akan digunakan oleh
(d) Menyerap air dan nutrien dari tanah semua tumbuhan hijau untuk melakukan fotosintesis.
Absorb water and nutrient from the soil Manakala oksigen yang dihasilkan daripada proses
fotosintesis digunakan oleh semua organisma untuk
e 1. (a) Sel Tisu Organ Sistem Organisma respirasi sel.
Cell Tissue Organ System Organism Cell respiration process and photosynthesis complete each
other. Carbon dioxide gas is eliminated during cell respiration.
(b) Jantung / Heart The eliminated of carbon dioxide will be used by all green
(c) Sel-sel yang mempunyai fungsi yang sama plants for photosynthesis. Meanwhile, oxygen that produce
from photosynthesis process is used by all organism for cell
bergabung membentuk tisu respiration.
Cells that have same function joined together to formCONTOH
tissue Praktis F o r m a t i f 2
(d) Tiada kepelbagaian organisma
No variety in organism bahagian a 3. D 4. A 5. B
2. (a) Sel Tisu Organ Sistem Organisma 1. C 2. B
Cell Tissue Organ System Organism
(b) Tisu-tisu berlainan yang mempunyai fungsi yang bahagian b
sama bergabung membentuk organ
Different tissues that have same functions combined 1. (a) (i) PALSU / FALSE
forming organ
(ii) BENAR / TRUE
f Jawapan murid / Student’s answer
(iii) PALSU / FALSE

(iv) BENAR / TRUE

(b) (i) Testis

(ii) Tiroid / Thyroid

PBD 2 bahagian C
1. (a) Warna larutan iodin bertukar kepada biru tua
a 1. (a) (i) organisma / organism Colour of iodine solution turns to blue

(ii) glukosa / glucose (b) • Karbon dioksida / Carbon dioxide
• Cahaya matahari / Sunlight
(b) Glukosa + Oksigen Karbon dioksida + Air +
Tenaga Carbon dioxide + Water + (c) Karbon dioksida + Air Klorofil Glukosa + Oksigen
Glucose + Oxygen
Energy Chlorophyll

2. Digunakan untuk semua proses hidup Carbon dioxide + Water Glucose + Oxygen
Used for all living process
(d) Untuk mensintesis makanan sendiri
b 1. (a) Kehadiran cahaya matahari To synthesize their own food
Existence of sunlight
(e) (i) Proses fotosintesis berlaku dalam kloroplas
(b) Perubahan warna larutan iodin manakala proses respirasi sel berlaku dalam
Change in colour of iodine solution mitokondria
Photosynthesis process occurs in chloroplast while cell
2. (a) Q respiration process occurs in mitochondria
(b) Tumbuhan Q menjalankan proses fotosintesis
Plant Q undergoes photosynthesis process (ii) Proses fotosintesis menyerap tenaga manakala
proses respirasi sel membebaskan tenaga
C 1. (a) Mitokondria / Mitochondria Photosynthesis process absorbs energy while cell
(b) Kloroplas / Chloroplast respiration process releases energy

2. (a) Membebaskan tenaga / Releasing energy (Mana-mana jawapan munasabah)
(Any reasonable answers)

127

Bab 3 bahagian C
1. (a) (i) Suhu persekitaran rendah
Praktis D S K P Low surrounding temperature

PBD 1 (ii) Suhu persekitaran tinggi
High surrounding temperature
a 1. Pengekalan keadaan persekitaran dalam badan
sesuatu organisma. (b) Supaya lapisan udara dapat diperangkap sebagai
Maintenance of environmental condition in the body of an penebat haba. / So that air layer can be trapped as heat
organism. insulator.

2. Mekanisme pembetulan (c) Kelenjar peluh menghasilkan lebih banyak peluh
Corrective mechanism untuk menyejukkan kulit apabila peluh tersejat.
Bulu roma akan condong untuk mengurangkan
b 1. (a) hormon / hormone udara terperangkap pada kulit supaya haba mudah
(b) bertambah / increase dibebaskan. Manakala salur darah mengembang
(c) banyak / More untuk membolehkan lebih banyak darah mendekati
(d) berkurang / decreases kulit bagi membebaskan tenaga haba.
(e) hormon / hormone Sweat glands produce more sweat to cool down the skin when
(f) berkurang / decreases sweat is evaporated. Hairs will lean to lessen air trapped on
(g) dahaga / thirsty the skin so that the heat is easy to released. Meanwhile blood
(h) meningkat / increases vessel will dilate to make sure more blood close to the skin to
release heat energy.
2. (a) mengembang / dilate
(b) condong, lebih / lean, more (d) Menghasilkan haba dan mengurangkan rasa sejuk
(c) berkurang / decrease Produce heat and reduce the cold
(d) sedikit / less CONTOH
(e) mengecut / constrict Bab 4
(f) menegak, kurang / upright, less Praktis D S K P
(g) mengecut / contract
(h) meningkat / increase PBD 1

C 1. (a) berkurang / decrease a 1. Pembiakan ialah proses penghasilan individu baharu
(b) lembap / moist oleh organisma hidup.
Reproduction is the process of producing new individual by
2. (a) Belalang / Grasshopper living organism.
(b) Cengkerik / Cricket
2. (a) Seks / Sexual
3. (a) Menjadi lebih pantas (i) Manusia / Human
Become more faster (ii) Haiwan peringkat tinggi / High order of animals

(b) Mengawal atur suhu badannya (iii) Tumbuhan berbunga / Flowering plants
Control its body temperature regulation
(b) Aseks / Asexual
d Sel-sel pengawal mengawal pembukaan dan penutupan (i) Tumbuhan / Plant
stoma. Pada waktu siang, stoma terbuka untuk pertukaran
gas dan wap air akan hilang daripada daun dan ini akan (ii) Organisma ringkas / Simple organism
meningkatkan kadar penyerapan air oleh akar. Pada
suhu yang terlalu tinggi, stoma akan tertutup untuk 3. (a) (i) Nukleus gamet jantan bercantum dengan
mengurangkan air yang tersejat daripada daun melalui nukleus gamet betina di dalam badan induk
transpirasi. betina.
The guard cell control the opening and closing of stoma. During Nucleus of male gamete fuses with nucleus of female
daylight, stoma will open for gases exchange and water vapour gamete inside the body of female parent.
will lost from the leaves and this will increase the rate of water
absorption by roots. At higher temperature, stoma will close to (ii) Nukleus gamet jantan bercantum dengan
lessen the water evaporation from leaves through transpiration. nukleus gamet betina di luar badan induk
betina.
e Jawapan murid / Student’s answer Nucleus of male gamete fuses with nucleus of
female gamete outside of the body of female parent.

(b) (i) Gamet jantan dari organ pembiakan akan
dibebaskan ke dalam organ pembiakan gamet
Praktis F o r m a t i f 3 betina dan bercantum membentuk zigot.
Male gamete from reproductive organ is released to

the reproductive organ female gamete and fuses to

form zygote.

bahagian a (ii) Gamet jantan biasanya berenang menuju
1. B 2. A 3. A 4. C 5. B ke arah telur dan bercantum dengan gamet
betina.
bahagian b Male gamete usually swim towards the eggs and

1. (a) (i) Menghasilkan bendalir / Produce mucus fuses with female gamete.

(ii) Menutup spirakel antara dua gerakan pernafasan 4. (a) Amoeba
Close the spiracles between two breathing movements
(b) Yis / Yeast / Hydra
(b) (i) ✓ (iii) ✓

128

(c) Planaria / Tapak sulaiman / Planaria / Starfish CONTOH Perempuan / Woman:
(d) Alga / Bakteria / Algae / Bacteria • Payudara membesar
(e) Halia / Lobak merah / Ginger / Carrot
Breasts grow bigger
b 1. • Untuk meningkatkan bilangan individu • Pinggul melebar
To increase the number of individuals
Hips become wider
• Untuk memastikan spesies tidak pupus • Pertumbuhan bulu di kawasan pubis dan bawah ketiak
To ensure the species do not extinct
Growth of hair at the pubic region and armpits
2. Organisma hidup akan berkurang dan seterusnya
menyebabkan kepupusan C 1. (a) Sel yang paling kecil dalam badan lelaki
Living organism will decrease and causes extinction The smallest cell in the male body

PBD 2 (b) Sel yang paling besar dalam badan wanita
The biggest cell in woman body
a 1. (a) Vesikel semen; Merembeskan bendalir yang
mengandungi nutrien untuk sperma 2. (a) Bergerak / Can move
Seminal vesicle; Secretes fluid containing nutrient for (b) Tidak bergerak / Cannot move
sperm
3. (a) Testis / Testis
(b) Kelenjar prostat; Menghasilkan cecair yang (b) Ovari / Ovary
berkhasiat dan melindungi sel sperma
Prostate gland; Produces fluid which is nutritious and 4. (a) Gamet jantan / Male gamete
protect sperm cell (b) Gamet betina / Female gamete

(c) Testis; Menghasilkan gamet jantan (sperma) dan 5. • Sel pembiakan seks
hormon seks jantan Sex reproductive cell
Testis; Produces the male gametes (sperms) and male
sex hormone • Membawa maklumat genetik
Carry genetic information
(d) Uretra; Salur untuk mengeluarkan sperma dan air
kencing keluar dari badan PBD 3
Urethra; Tube to remove sperm and urine from the body
a 1. Haid adalah peluluhan lapisan dinding uterus dan darah
(e) Skrotum; Memegang dan melindungi testis yang mengalir melalui faraj.
Scrotum; Hold and protect testis Menstruation is a breaking down of the uterus wall and blood
that flow through vagina.
(f) Zakar; Mengangkut sperma ke dalam faraj
perempuan ketika persetubuhan 2. P : Fasa haid / Menstrual phase
Penis; Transfer sperms into the vagina of the female Q : Fasa pemulihan / Repair phase
during copulation R : Fasa subur / Ovulasi / Fertile phase / Ovulation
S : Fasa prahaid / Pre-menstrual phase
(g) Duktus sperma; Menyalurkan sperma dari testis ke
uretra di dalam badan 3. Fasa P :
Sperm duct; Transfer sperms from testis to urethra Pada awal kitar haid, dinding uterus akan terluluh.
inside the body Ovum yang tidak disenyawakan disingkirkan bersama-
sama dengan lapisan uterus dan pendarahan berlaku.
2. (a) Uterus; Tempat embrio berkembang dan membesar Ini dikenali sebagai haid.
Uterus; Place where the embryo develops and grows Fasa Q :
Selepas haid, dinding uterus akan terbentuk dan
(b) Serviks; Mengeluarkan mukus untuk memudahkan menebal.
sperma berenang Phase P :
Cervix; Secrete mucus to easier the sperm to swim At the start of the menstrual cycle, the uterus wall will be
shed. The unfertilised ovum will be discharged together
(c) Faraj; Tempat di mana sperma dipindahkan ketika with the uterus lining and bleeding occurs. This is known as
persetubuhan menstruation.
Vagina; Place where the sperms are transferred during Phase Q :
copulation After menstruation, there is the rebuilding and thickening of
the uterus wall.
(d) Tiub Falopio; Tempat persenyawaan berlaku
Fallopion Tube; Place where fertilisation takes place b 1. Fasa subur / Ovulasi
Fertile phase / Ovulation
(e) Ovari; Menghasilkan gamet betina (ovum) dan
hormon seks betina 2. Semasa fasa ovulasi, ovum dibebaskan daripada
Ovary; Produces female gametes (ovum) and female sex ovari. Apabila ovum disenyawakan oleh sperma, zigot
hormone terbentuk dan berkembang menjadi embrio. Dinding
uterus menebal dan bersedia untuk penempelan
b Lelaki / Man: embrio.
• Janggut dan misai mula tumbuh During ovulation phase, ovum is released from an ovary.
When the ovum is fertilised by sperm, a zygote is formed and
Beard and moustache starts to grow it develops into an embryo. Uterus wall thickens and is ready
• Bulu di pubis, ketiak dan dada mula tumbuh for implantation of embryo.

Hair at the pubic region, armpits and on the chest starts to C Jawapan murid
grow Student’s answer
• Lebih tinggi dan besar
Taller and bigger

129

PBD 4 CONTOHb Pengambilan bahan-bahan tersebut akan menyebabkan
bayi yang dilahirkan cacat fizikal, pramatang dan bersaiz
a 1. Tiub Falopio kecil. Ia juga boleh menyebabkan keguguran fetus.
Fallopian Tube Intake of the substances can cause the baby physically
abnormal, prematured and small in size. It also can cause foetus
2. Kitar haid akan berlaku miscarriage.
Menstrual cycle will take place
C Susu ibu mengandungi segala keperluan makanan bayi.
3. Sperma akan berenang memasuki faraj ketika Susu ibu mempunyai antibodi yang dapat melindungi
persetubuhan. Persenyawaan mungkin berlaku jika bayi daripada sesetengah penyakit. Penghadaman bayi
ovum hadir di dalam tiub Falopio. Nukleus sperma akan akan lebih baik dengan meminum susu ibu. Selain itu,
bercantum dengan nukleus ovum dan membentuk hubungan antara ibu dan anak lebih erat.
zigot. Selepas persenyawaan, zigot akan membahagi Breast milk contained all the needs of baby’s food. Breast milk
menjadi embrio. Embrio akan menempel di dinding has antibody that can protect the baby from certain diseases.
uterus. Baby’s digestion is better by taking the breast milk. Furthermore,
Sperms will swim entering the vagina during copulation. the relationship between mother and child is more close.
Fertilisation might occur if ovum presence in the Fallopian
tube. Nucleus of the sperm will fuses with the nucleus of PBD 6
the ovum and formed zygote. After fertilisation, zygote will
divided to form embryo. Embryo will implant at uterus wall. a 1. Kemandulan ialah ketidakupayaan untuk menghasilkan
zuriat atau anak.
b 1. (a) Embrio / Embryo Sterility is the inability to produce offspring or children.
(b) Fetus / Foetus
2. (a) • Kualiti sperma rendah / Low quality of sperm
2. Minggu 1 – 4 : • Mati pucuk / Impotent
• Tangan dan kaki mula terbentuk • Hormon tidak seimbang / Imbalanced hormone
• Embrio mempunyai ekor yang kecil (b) • Uterus tidak normal / Abnormal uterus
Minggu 10 – 19 : • Tiub Falopio tersumbat / Clogged Fallopian tube
• Embrio akan kelihatan seperti bayi • Masalah kesihatan seperti kencing manis
• Embrio kini dipanggil fetus Health problem such as diabetes
Weeks 1 – 4 :
• Hand and feet started to form 3. Persenyawaan gamet perempuan dan gamet lelaki di
• Embryo has small tail dalam persekitaran buatan dan embrio yang terhasil
Weeks 10 – 19 : akan ditempelkan ke dinding uterus wanita.
• Embryo looks like a baby The fertilisation of female gamete and male gamete in an
• Embryo is now call foetus artificial environment and the embryo produced will be
implanted into the wall of the uterus of the woman.
C 1. X : Tali pusat; Tiub yang menghubungkan fetus dengan
plasenta b • Mengelakkan perhubungan seks ketika waktu subur
Umbilical cord; Tube that connects foetus with placenta Avoid sexual intercourse during the fertile period

Y : Plasenta; Tempat pertukaran nutrien, oksigen, • Menggunakan spermisid untuk membunuh sperma
karbon dioksida dan bahan kumuh antara darah ibu sebelum ia memasuki uterus
dan darah fetus Use spermicide to kill sperms before they enter the uterus
Placenta; Site for exchanges of nutrient, oxygen, carbon
dioxide and excretory products between mother and C Dapat mengesan simptom awal sekiranya terdapat
foetus blood penyakit kronik pada sistem pembiakan
Can detect the early symptom if there is any chronic diseases at
2. Bertindak sebagai kusyen untuk menyerap gegaran reproductive organ
dan mencegah fetus daripada kecederaan
Acts as cushion to absorb vibration and avoid foetus from PBD 7
injured
a 1. Ranggi; Menarik perhatian serangga dan haiwan.
3. Ini kerana kewujudan plasenta yang menjadi tempat Petal; Attract insect and animal.
pertukaran nutrien antara ibu dan fetus.
This is because the presence of placenta as the site of nutrient 2. Stamen; Organ pembiakan jantan bunga.
exchange between mother and foetus. Stamen; Male reproductive organ for flower.

PBD 5 3. Ovul; Organ pembiakan betina bunga.
Ovule; Female reproductive organ for flower.
a 1. Wanita hamil memerlukan lebih tenaga harian untuk
menjaga kesihatan fetus. 4. Sepal; Melindungi bunga.
Pregnant mother needs more daily energy to protect the Sepal; Protects the flower.
foetus health.
b 1. (a) Uniseks / Unisex
2. (a) Nasi / Rice (i) Pokok betik / Papaya tree
(b) Roti / Bread (ii) Pokok jagung / Maize tree

3. Mengambil makanan yang kaya dengan ferum seperti (b) Biseks / Bisex
daging merah dan ikan kerana makanan ini dapat (i) Pokok bunga raya / Hibiscus plant
membantu pembentukan sel darah merah. (ii) Pokok bunga mawar / Rose plant
Take food that rich in iron like meat and fish because these
food can help the formation of red blood cell.

130

2. Pendebungaan ialah proses memindahkan butir Bab 5
debunga matang dari anter ke stigma. Praktis D S K P
Pollination is the process of transferring a ripe pollen from
the anther to the stigma. PBD 1

3. Pendebungaan sendiri ialah pemindahan butir debunga a 1. Jirim adalah sesuatu yang mempunyai jisim dan
dari anter ke stigma pada bunga yang sama atau bunga memenuhi ruang.
lain daripada pokok yang sama. Pendebungaan kacuk Matter is anything that has mass and occupies space.
ialah pemindahan butir debunga dari anter ke stigma
bunga pada pokok yang berlainan tetapi daripada jenis 2. (a) Manusia, haiwan, tumbuhan
yang sama. Human, animals, plants
Self pollination is the transfer of the pollen from the anther to
the stigma on the same flower or another flower on the same (b) Air, udara, pasir / Water, air, sand
plant. Cross pollination is the transfer of the pollen from the 3. Tepung mempunyai jisim dan memenuhi ruang
anther to the stigma of another plant but of the same species.
A flour has mass and occupies space
C 1. Butir debunga jatuh ke atas stigma. Tiub debunga
tumbuh ke arah ovari membawa gamet jantan. Selepas b 1. (a) Penimbang elektronik itu menunjukkan bacaan
tiub debunga menembusi ovul, gamet jantan bercantum The electronic balance shows a reading
dengan gamet betina.
The pollen grain fall on the stigma. The pollen grain grows (b) Ini kerana belon dan udara adalah jirim
until reaches the ovary with male gamete. After the pollen This is because balloon and air are matter
tube enters the ovule, the male gamete fuses with the female
gamete. C 1. (a) Bergantung kepada jenis bahan yang
membentuknya
2. (a) Kotiledon; Menyimpan dan membekalkan makanan Based on the type of substances that formed it
untuk percambahan biji benih CONTOH
Cotyledon; Store and provide food for seed germination (b) Sudu besi menjadi panas apabila diletakkan di
dalam air panas
(b) Ovul / Ovule Iron spoon turns hot when placed into a hot water
(c) Air, udara dan suhu yang tidak sesuai untuk
2. (a) Bergantung kepada tindak balas yang berlaku
percambahan biji benih. kepada sesuatu bahan
Water, air and temperature that are not suitable for seed Based on a reaction that happen on a substance
germination.
(b) Kunci besi berkarat apabila terdedah kepada air
Praktis F o r m a t i f 4 dan udara
Iron key turns rust when it is exposed to water and air
bahagian a
1. D 2. C 3. C 4. C 5. C 6. B d 1. (a) Kurang tumpat / Less dense
(b) Tidak larut / Insoluble
bahagian b
1. (a) (i) Rawatan hormon 2. (a) Kurang tumpat / Less dense
Hormone treatment (b) Tidak larut / Insoluble

(ii) Pembedahan / Surgery 3. (a) Lebih tumpat / More dense
(b) (i) PALSU / FALSE (b) Larut / Soluble

(ii) BENAR / TRUE 4. (a) Kurang tumpat / Less dense
(iii) BENAR / TRUE (b) Tidak larut / Insoluble
(iv) PALSU / FALSE
5. (a) Lebih tumpat / More dense
bahagian C (b) Tidak larut / Insoluble
1. (a) (i) Kotiledon / Cotyledon
(ii) Menyimpan dan membekalkan makanan untuk 6. (a) Lebih tumpat / More dense
percambahan biji benih (b) Larut / Soluble
Store and supply food for germination of seed
PBD 2
(b) (i) Hipogeal / Hypogeal
(ii) Semasa percambahan, testa pecah dan radikel a 1. (a) Hablur kuprum(II) sulfat merebak ke seluruh air
tumbuh ke bawah membentuk akar. Plumul tumbuh Copper(II) sulphate crystals is spreads out throughout
ke atas menjadi pucuk. Kotiledon tetap berada di the water
bawah tanah sepanjang tempoh percambahan.
During germination, testa burst and the radicle grows (b) Zarah-zarah hablur kuprum(II) sulfat berpecah dan
downwards forming the root. The plumule grows meresap di antara zarah-zarah air
upwards forming the shoot. The cotyledon remains The particles of copper(II) sulphate crystals have move
under the ground throughout the germination period. apart and diffuse between the particles of water

(c) (i) Air / Water b 1. (a) Pepejal / Solid ; Batu / Stone
(ii) Udara / Air (b) Cecair / Liquid ; Etanol / Ethanol
(iii) Suhu yang sesuai (c) Gas / Gas ; Hidrogen / Hydrogen
Suitable temperature
2. (a) Memenuhi ruang / Occupy space
(b) (i) Rendah / Low
(ii) Sederhana / Average
(iii) Tinggi / High

131

(c) (i) Rapat dan padat antara satu sama lain Praktis F o r m a t i f 5
Packed and close to each other
bahagian a 5. B 6. D
(ii) Tidak terlalu rapat antara satu sama lain 1. A 2. C 3. B 4. A
Not really close to each other
bahagian b
(iii) Jauh di antara satu sama lain 1. (a) (i) Kondensasi / Condensation
Widely separated to each other (ii) Peleburan / Melting
(b) (i) Alkohol / Alcohol
(d) (i) Bergerak di kedudukan tetap (ii) Petrol / Petrol
Vibrate at fixed position (iii) Air / Water
(iv) Merkuri / Mercury
(ii) Bergerak secara rawak / Move randomly
(iii) Bergerak secara bebas / Move freely bahagian C
1. (a) (i) Air tidak memasuki gelas
C 1. (a) Kadar resapan zarah mengambil masa selama The water does not enter the glass
beberapa jam kerana zarah-zarah air tersusun agak (ii) Udara memenuhi ruang
rapat antara satu sama lain. Maka, ruang antara The air occupies space
zarah-zarah air agak kecil dan menyebabkan kadar (b) (i)
resapan zarah dalam air sederhana.
The rate of particles absorption took about a few hours CONTOH(ii)
because the particles of water are arranged quite close
to each other. Thus, the space between the particles (c) Gelas mempunyai bentuk tetap manakala air mengikut
of liquid are quite small and caused a slow rate of bentuk bekas yang diisi. Jisim dan isi padu bagi gelas
absorption. dan air adalah tetap. Gelas tidak boleh dimampatkan
manakala air sukar untuk dimampatkan.
(b) Zarah-zarah agar-agar tersusun sangat rapat The glass has a fixed shape while the water follow the shape
antara satu sama lain. Maka, ruang di antara zarah- of the container filled by it. The mass and volume of glass
zarah agar-agar sangat kecil dan menyebabkan and water are fixed. The glass cannot be compressed while
kadar penyerapan zarah di dalam agar-agar the water is hard to be compressed.
berlaku dengan sangat rendah.
The particles of gel are arranged very close to each Bab 6
other. Thus, there are tiny space between its particles
and cause the rate of absorption occur very slow. Praktis D S K P

d 1. (a) (i) Pepejal cecair / Solid liquid PBD 1
(ii) Peleburan / Melting
a 1. atom / atom
(b) (i) Cecair pepejal / Liquid solid 2. P : Neutron / Neutron
(ii) Pembekuan / Freezing Q : Elektron / Electron
R : Proton / Proton
(c) (i) Cecair gas / Liquid gas 3. (a) (i) Dalam nukleus / In the nucleus
(ii) Penyejatan / Evaporation (ii) Dalam petala elektron / In electron shell
(iii) Dalam nukleus / In the nucleus
2. (a) Zarah-zarah dalam air mendapat tenaga haba, (b) (i) +1
bergerak lebih laju dan bertukar kepada gas. (ii) –1
The particles in water gain heat energy, move more (iii) Neutral
quickly and change to gas.
b 1. Zarah neutral yang terdiri daripada dua atau lebih atom.
(b) Titisan air / Water droplets A neutral particles that are made up from two or more atom.
(c) Stim panas dari cerek terkondensasi untuk
2. Atom adalah zarah yang paling kecil dalam sesuatu
membentuk titisan air unsur. Manakala molekul adalah zat yang terdiri
Hot steam from the kettle condenses to form water daripada dua atau lebih atom.
droplets Atom is a smallest particle in any element. Meanwhile,
molecule is a substance that are made up of two or more
e Suhu tidak akan berubah ketika mencapai takat didih atom.
semasa proses pendidihan. Keadaan ini berlaku kerana
tenaga kinetik zarah-zarah tidak bertambah. Haba
diserap oleh zarah-zarah untuk memastikan daya tarikan
antara zarah-zarah diatasi.
Temperature remain unchanged when it reached its boiling point
during a boiling process. The kinetic energy of a particles remain
unchanged. The heat is absorbed by the particles to ensure the
attractive forces between the particles can be overcome.

f Ya. Jisim aiskrim dan cecair adalah sama. Ini kerana
kuantiti zarah-zarah tidak berubah apabila dipanaskan.
Perubahan hanya berlaku pada tenaga kinetik zarah-
zarah tersebut. / Yes. The mass of an ice-cream and liquid are
the same. This is because the quantity of the particles remain
unchanged when it is heated. The change only occur on the
kinetic energy of the particles.

g Jawapan murid / Student’s answer

132

3. (a) (i) Bahan yang terdiri daripada zarah yang sama (c) Udara / Air
jenis sahaja / A substance that is made up of a
particles with the same type 3. Tidak. Kaedah penurasan digunakan untuk
mengasingkan bahan pepejal yang tidak larut daripada
(ii) Bahan yang terdiri daripada dua atau lebih cecair di dalam suatu campuran antara cecair dan
unsur yang bergabung secara kimia pepejal. Oleh kerana garam dan beras adalah pepejal,
A substance that is made up of two or more elements maka kaedah ini tidak sesuai digunakan.
by chemically combined No. Filtration method can only be used to separate solid
substances that are not soluble from a liquid in a mixture of
(b) (i) Nisbah tetap / Fixed ratio solid and liquid. Since salt and husked rice are solids, this
(ii) Sebarang nisbah / Any ratio method is not suitable to be used.

(c) (i) Semula jadi / Natural b 1. Kaedah penyulingan sering digunakan untuk
(ii) Kaedah kimia / Chemical method mengasingkan campuran cecair dengan cecair yang
terlarut campur dan mempunyai takat didih yang
(d) (i) Tidak boleh dipisahkan / Cannot be separated berbeza. Oleh kerana minyak dan air tidak terlarut
(ii) Elektrolisis / Electrolysis campur, kaedah ini tidak sesuai digunakan. / Distillation
method is often used to separate a mixture of liquids that are
(e) (i) Berbeza / Different
(ii) Berbeza / Different soluble to each other and has different boiling points. Since

(f) (i) Besi, oksigen, karbon / Iron, oxygen, carbon oil and water are not soluble to each other, this method is not
(ii) Gula, pasir, garam / Sugar, sand, salt
suitable to be used.
C 1. VIII
2. (a) Magnesium / Magnesium 2.
(b) Kalsium / Calcium
3. Logam / Metal Kaki retort
Retort stand
d 1. (a) (i) Mulur / Ductile CONTOH Corong pemisah
(ii) Tidak mulur / Not ductile Separatory funnel

(b) (i) Berkilau / Shiny Minyak / Oil
(ii) Pudar / Dull
Air / Water
(c) (i) Boleh ditempa / Malleable
(ii) Tidak boleh ditempa / Not malleable Bikar Pili / Tap
Beaker Air / Water
(d) (i) Tinggi / High
(ii) Rendah / Low Kaedah pengapungan sesuai digunakan untuk
mengasingkan bahan yang tidak larut dan terapung di
(e) (i) Baik / Good atas permukaan air. Oleh kerana minyak mempunyai
(ii) Lemah / Poor ketumpatan yang lebih rendah berbanding air, maka
minyak akan terapung di atas permukaan air. Corong
(f) (i) Kuprum, zink, aluminium pemisah boleh digunakan untuk mengasingkan
Copper, zinc, aluminium campuran minyak dan air.
Floating method is suitable to be used to separate a
(ii) Oksigen, sulfur, bromin substance that is not soluble and float on a surface of water.
Oxygen, sulphur, bromine Since oil is less dense compared to the water, thus oil will
float on a surface of water. Separatory funnel can be used
2. Klorin juga boleh digunakan sebagai steril pada kolam to separate the mixture of oil and water.
renang dan loji pembersihan air. Kebaikan klorin ialah ia
boleh membunuh mikroorganisma dan membersihkan PBD 3
air tersebut.
Chlorine also can be used as a steriliser in a swimming pool a 1. Sebatian ialah bahan yang terbentuk daripada dua
and water treatment plant. The advantage of a chlorine is it atau lebih unsur yang berbeza serta bergabung secara
can kill microorganisms and clean the water. kimia.
A compound is a substance that is formed from two or more
3. Ya. Besi mempunyai ciri-ciri di mana ianya kuat dan different types of elements which is combined chemically.
keras. Maka, ia boleh menampung berat kereta api.
Besi juga mudah dibentuk dalam pelbagai keadaan. 2. (a) Gula / Sugar
Yes. Iron has a characteristic where it is strong and hard. (b) Pasir / Sand
Thus, it can support the weight of a train. Iron also is easy to (c) Air / Water
be shaped in any condition.
3. Besi dan oksigen
e Jawapan murid / Student’s answer Iron and oxygen

PBD 2 4. Ya. Air tulen terdiri daripada gabungan hidrogen dan
oksigen.
a 1. Campuran ialah bahan yang terbentuk daripada dua Yes. Pure water is made up from a mixture of
atau lebih unsur yang bercampur secara fizikal. hydrogen and oxygen.
Mixture is a substance that is formed from two or more
elements which is combined physically. b 1. (a) Sulfur + zink zink sulfida
Sulphur + zinc zinc sulphide
2. (a) Tanah / Soil
(b) Jus oren / Orange juice (b) Zink sulfida
Zinc sulphide

(c) Ya / Yes

133

(d) Sebatian yang terbentuk ialah magnesium sulfida. bahagian b
Apabila unsur magnesium bertindak balas dengan 1. (a) (i) Logam / Metal
unsur sulfur semasa dipanaskan, gabungan secara (ii) Separuh logam / Semi-metal
kimia berlaku dan membentuk sebatian tersebut. (iii) Bukan logam / Non-metal
The compound formed is magnesium sulphide. When (b) (i) PALSU / FALSE
element of magnesium react with element of sulphur (ii) BENAR / TRUE
during heating process, a chemical mixture occur and (iii) BENAR / TRUE
formed a compound.
bahagian C
(e) Magnesium oksida / Magnesium oxide 1. (a) Takat lebur serbuk timah lebih tinggi berbanding serbuk
sulfur
C 1. Elektrolisis ialah proses penguraian sesuatu sebatian Melting point of tin powder is higher than sulphur powder
kepada unsur-unsurnya apabila elektrik mengalir
melaluinya. (b) (i) Logam / Metal
Electrolysis is a decomposition process of a compound into (ii) Bukan logam / Non-metal
its elements when electric current passed through it.
(c) Timah mempunyai kekonduksian haba yang baik
2. Hal ini kerana unsur-unsur dalam sebatian telah berbanding sulfur. Timah boleh ditempa manakala
digabungkan secara kimia. Maka, sebatian hanya sulfur tidak boleh ditempa.
boleh diasingkan dengan kaedah kimia. Tin have good heat conductivity compared to sulphur. Tin is
This is because the elements in a compound is chemically malleable while sulphur is non-malleable.
combined. Thus, a compound can only be separated by using
a chemical method. (d) Rod besi adalah logam yang merupakan konduktor
elektrik yang baik manakala rod sulfur adalah bukan
3. (a) Oksigen / Oxygen logam yang merupakan konduktor elektrik yang lemah.
(b) Air terdiri daripada gabungan unsur hidrogen dan Iron rod is a metal which is good electrical conductor
oksigen secara kimia. Maka, apabila arus elektrik while sulphur rod is a non-metal which is weak electrical
mengalir melaluinya, gas hidrogen akan terhasil conductor.
di elektrod negatif (katod) dan gas oksigen pula CONTOH
terhasil di elektrod positif (anod). Bab 7
Water is made up from a mixture of hydrogen and oxygen Praktis D S K P
that are chemically combined. Thus, when the electric
current pass through it, hydrogen gas will be produced PBD 1
at negative electrode (cathode) and oxygen gas will be
produced at positive electrode (anode). a 1. (a) Karbon dioksida / Carbon dioxide

d 1. (a) • Tidak menghasilkan bahan baharu (b) Nitrogen / Nitrogen
Do not produce new substance
(c) Gas nadir dan bahan-bahan lain
• Sifat bahan dan hasil sama Inert gases and other substances
Properties of substance and product are the same
(d) Oksigen / Oxygen
• Memerlukan tenaga yang sedikit
Need small amount of energy 2. (a) 0.03% (b) 78%

• Komposisi kimia bahan dan hasil sama (c) 0.97% (d) 21%
Chemical composition of substance and product are
the same 3. Kerana komponen udara boleh diasingkan melalui
kaedah fizikal, iaitu penyulingan berperingkat
(b) • Membentuk bahan baharu yang berbeza dari Because the components of air can be separated by a physical
bahan asalnya method which is distillation in stage
Produce new substance that is different from the
original b 1. Alat pemadam api dan terlibat dalam kitar karbon
Fire extinguisher and involved in carbon cycle
• Sifat bahan dan hasil berbeza
Properties of substance and product are different 2. Oksigen penting bagi semua hidupan untuk proses
respirasi. Melalui proses respirasi, karbon dioksida,
• Memerlukan tenaga yang banyak air dan tenaga akan terhasil. Tenaga digunakan untuk
Need large amount of energy melakukan semua aktiviti dalam kehidupan harian.
Oxygen is important for all living organisms for the
• Komposisi kimia bahan dan hasil berbeza respiration process. Through a respiration process, carbon
Chemical composition of substance and product are dioxide, water and energy is produce. Energy is used to do all
different activities in our daily life.

2. (a) Peleburan ais / Ice melting 3. Jawapan murid
(b) Pembekuan air / Water freezing Student’s answer

3. (a) Pengaratan besi / Rusting of iron C 1. Kitar yang mengekalkan kandungan karbon dioksida
(b) Fotosintesis / Photosynthesis dalam udara dengan mengambil karbon dioksida dari
(c) Respirasi sel / Cell respiration udara dan mengembalikannya semula ke udara secara
berterusan.
e Jawapan murid / Student’s answer A cycle that maintain the content of carbon dioxide in the
air by taking the carbon dioxide in the air and return it back
Praktis F o r m a t i f 6 continuously.
4. B
bahagian a 3. C 5. D 6. C
1. A 2. B

134

2. Kitar yang melibatkan pengambilan oksigen daripada CONTOH (b) Haba / Heat
udara dan pengembalian oksigen semula ke udara (c) Bahan api / Fuel
secara berterusan. 3. Tenaga haba dan tenaga cahaya
A cycle that involved the intake of oxygen from the air and Heat energy and light energy
return it back continuously. 4. Oksigen / Oxygen; Karbon dioksida / Carbon dioxide

3. Kitar karbon bermula dengan pengambilan gas karbon b 1. Alat pemadam api berfungsi untuk memadamkan api
dioksida oleh tumbuhan hijau melalui proses fotosintesis. atau mengendalikan kebakaran kecil
Haiwan yang makan tumbuhan memperoleh unsur- Fire extinguisher function is to extinguish a fire or to handle
unsur karbon daripadanya. Apabila tumbuhan dan a small fire
haiwan mati, tumbuhan dan haiwan akan mereput dan
membebaskan karbon dioksida. Semasa respirasi, 2. (a) (i) Kayu, kain / Wood, cloth
tumbuhan dan haiwan membebaskan karbon dioksida. (ii) Air, serbuk kering / Water, dry powder
Jadi, proses-proses seperti pereputan, pembakaran
dan respirasi diseimbangkan oleh fotosintesis. (b) (i) Minyak, cat / Oil, paint
Carbon cycle starts by the intake of carbon dioxide gas (ii) Serbuk kering, karbon dioksida
by a green plant through photosynthesis process. Animal Dry powder, carbon dioxide
that eat plant obtained the carbon elements from it. When
plant and animal dies, plant and animal will decomposed (c) (i) Metana, propana / Methane, propane
and released carbon dioxide. During respiration, plants (ii) Serbuk kering, karbon dioksida
and animals released carbon dioxide. Thus, the process of Dry powder, carbon dioxide
decomposition, combustion and respiration are balanced by
the photosynthesis. (d) (i) Kalium, magnesium / Potassium, magnesium
(ii) Serbuk kering, pasir kering
4. Apabila gas karbon dioksida dalam udara meningkat, Dry powder, dry sand
kesan rumah hijau akan berlaku. Karbon dioksida yang
terperangkap di atmosfera Bumi akan menghalang 3. (a) Kerana air lebih tumpat daripada minyak dan akan
haba daripada Matahari memantulkan semula haba tenggelam di bawah minyak. Jadi, api tidak akan
ke udara dan menyebabkan suhu di Bumi meningkat. terpadam.
Hal ini akan menyebabkan perubahan cuaca dan Because water is more dense than the oil and it will sink
peleburan bongkah ais. under the oil. Hence, fire will not be extinguished.
When carbon dioxide gas in the Earth increase, greenhouse
effect will occur. Carbon dioxide that is trapped in the Earth’s (b) Busa / Foam
atmosphere prevents heat from the Sun from being reflected (c) Busa kurang tumpat berbanding dengan minyak,
back to the air and cause the Earth’s temperature rise. This
will cause changes in the weather and melting of iceberg. jadi busa sesuai digunakan untuk memadam api
tersebut.
d 1. Peningkatan karbon dioksida dan mengganggu Foam is less dense than oil, thus foam is suitable to be
kitar karbon used to extinguish the fire.
Increase the amount of carbon dioxide and disturb the carbon 4. (a) Prinsip memadamkan sesuatu kebakaran ialah
cycle dengan menghapuskan salah satu faktor penyebab
kebakaran. / The principle to extinguish a fire is by
2. (a) Mencegah pembalakan haram extinguish one of the factor that caused the fire.
Prevents illegal logging (b) Selimut api diperbuat daripada bahan kalis api. Ia
berfungsi dengan menutupi api dan menghalang
(b) Mengelakkan penggunaan racun serangga oksigen daripada masuk ke bawah selimut
Prevent the used of pesticides sehingga akhirnya menyebabkan api terpadam.
Fire blanket is made up from a fire proof substances. It
(c) Mengelakkan pembebasan asap kenderaan yang is functioning by covered the fire and prevents oxygen
berlebihan from entering under the blanket until finally the fire
Prevent the excessive release of smoke from the vehicles extinguish.
(c) Kaedah ini mendinginkan permukaan bahan yang
3. Peleburan bongkah ais di kutub terbakar dengan menyemburkan air atau lapisan
Melting of iceberg at the poles karbon dioksida. / This technique cooling the surface
of burned substance by splashing the water or layer of
4. Kaedah kawalan biologi boleh digunakan untuk carbon dioxide.
menggantikan kaedah penggunaan racun serangga.
Kaedah ini lebih baik kerana tidak melibatkan C 1. Dengan menyimpan pemetik api tersebut di tempat
pembebasan karbon dioksida secara berleluasa ke yang selamat / By keeping the lighter in a safe place
udara.
Biological control method can be used to replace the usage of 2. Jawapan murid / Student’s answer
pesticides. This method is better because it does not involve
the release of excessive amount of carbon dioxide to the air. PBD 3

PBD 2 a 1. Kehadiran bahan asing di dalam udara yang boleh
mendatangkan bahaya kepada hidupan serta
a 1. Tindak balas yang berlaku apabila suatu bahan mengurangkan kualiti udara.
dipanaskan dengan kehadiran oksigen dan The presence of foreign matter in the air that are harmful to
membebaskan tenaga haba dan tenaga cahaya. organisms and decreases grade of the air quality.
The reaction occur when a substance is heated in a presence
of oxygen and release the heat energy and the light energy. 2. Bahan asing yang mencemarkan udara
Foreign substances that pollutes the air
2. (a) Oksigen / Oxygen

135

3. Mendatangkan penyakit kepada manusia serta (b) (i) ✓
menyebabkan ketidakselesaan. Tumbuhan juga (iii) ✓
mengalami kesan negatif apabila asap di udara
menghalangnya melakukan proses fotosintesis. bahagian C
Bring diseases to the human and cause the uncomfortability. 1. (a) Oksigen
Plants also will be affected when the smoke in the air prevent Oxygen
plants from undergo photosynthesis process.
(b) (i) Lilin P padam terlebih dahulu berbanding lilin Q.
4. Jerebu berlaku apabila asap habuk dan jelaga Candle P gets extinguished first compared to candle Q.
bergabung dengan wap air udara. Antara kesan buruk
jerebu ialah mengurangkan tahap penglihatan serta (ii) Bekalan oksigen lilin P terhad kerana ruang udara
menyebabkan perubahan suhu di Bumi sehingga di dalam balang gas itu adalah kecil.
mampu mengganggu taburan hujan. The oxygen supply of candle P is limited because the air
Haze is formed when smoke, dust and soot combined with space in the gas container is small.
water vapour in the air. The effects of haze include reduced
the visibility and cause the change of the Earth’s temperature (c) Untuk mengurangkan gas karbon dioksida di dalam
until disturbing the distribution of rain. udara ialah elakkan pembakaran sampah secara
terbuka. Pokok hijau juga perlu ditanam dengan lebih
5. (a) Pembakaran terbuka / Open burning banyak untuk mengurangkan kandungan karbon
dioksida di udara. Hal ini kerana, tumbuhan hijau
(b) Pembakaran bahan api / Fuel combustion memerlukan karbon dioksida untuk melakukan proses
fotosintesis dan kandungan karbon dioksida di udara
6. (a) (i) Jelaga / Soot boleh dikurangkan.
Step that can be taken to reduce the carbon dioxide gas in
(ii) Karbon monoksida / Carbon monoxide the air is by preventing the open burning of rubbish. Planting
more green plants also can decrease carbon dioxide gas in
(b) Sistem respirasi / Respiratory system the air. This is because green plants need carbon dioxide to
undergo photosynthesis process and carbon dioxide content
7. Kesan rumah hijau berlaku disebabkan pembebasan in the air can be reduced.
karbon dioksida secara berleluasa di Bumi. Apabila
kandungan karbon dioksida meningkat, pemanasan Bab 8
Bumi berlaku dan mengakibatkan ais di kutub melebur.
Akhirnya, ianya menyebabkan kenaikan paras air laut. Praktis D S K P
Greenhouse effect occur due to the excessive amount of
carbon dioxide release in the Earth. When the amount of PBD 1
carbon dioxide in the Earth increase, global warming occur
and cause the melting of iceberg in the poles. In the end, it
cause the level of sea water to increase.
CONTOH
b 1. (a) Membina cerobong asap yang tinggi a 1. Imej sahih ialah imej yang terbentuk pada skrin,
Build tall chimneys manakala imej maya ialah imej yang tidak dapat
terbentuk pada skrin.
(b) Membina kilang jauh dari kawasan perumahan Real image is an image that is formed on the screen, while
Build factory away from residential area virtual image is an image that cannot be formed on the screen.

2. Dengan menekankan semasa sesi pembelajaran 2. (a) Tidak, imej yang dibentuk oleh cermin satah ialah
tentang kesan pencemaran udara dan langkah untuk imej maya
mengatasinya. Program anti merokok juga boleh No, image formed by plane mirror is virtual
dilaksanakan oleh pihak sekolah serta menggalakkan
murid untuk berjalan kaki atau menunggang basikal. (b) Imej maya, tegak, sama saiz
By emphasizing during class session about the effects of air Virtual image, upright, same size
pollution and how to overcome the problem. Anti-smoking
program also can be conducted by the school management b 1. (a) Ia juga akan bergerak ke arah cermin
and encourage the students to walk or ride a bicycle. It will move towards the mirror too

3. Kesan negatif akibat daripada penipisan lapisan (b) Ya / Yes
ozon adalah kerosakan pada mata serta boleh
menyebabkan kanser kulit. Objek yang membebaskan (c) Maya, tegak, sama saiz dengan objek, jarak antara
gas ini ialah peti sejuk. Jadi, langkah yang boleh imej dan cermin sama dengan jarak antara objek
diambil untuk mengatasi masalah ini ialah dengan dan cermin
menggantikan klorofl uorokarbon (CFC) pada peti sejuk Virtual, upright, same size as the object, the distance
dengan hidroklorofl uorokarbon (HCFC). between the image and the mirror is the same as the
The negative effects due to the thinnest of ozone layer are eyes distance between the object and the mirror
damaging and skin cancer. The object that release this gas
is refrigerator. Thus, the step that can be taken to overcome 2. Imej yang terbentuk lebih besar
the problem is by replacing chlorofluorocarbon (CFC) with The image formed is bigger
hydrochlorofluorocarbon (HCFC).
3. Imej yang terbentuk lebih kecil
Praktis F o r m a t i f 7 The image formed is smaller

bahagian a 4. Kedudukan imej
1. D 2. A 3. B 4. C 5. C 6. B Image location
Cermin satah
bahagian b Plane mirror
1. (a) (i) Tiada warna / Colourless
(ii) Tiada bau / Odourless Kertas graf
Graph paper

136

C 1. Kerana imej yang kelihatan pada cermin lebih besar 2. Garis normal Sinar pantulan
dan dekat Normal line Reflection ray
Because the image that is formed on the mirror is bigger and Sinar tuju
nearer Incident ray

2. Cermin cekung juga sering digunakan sebagai cermin ir
kereta. Imej pada cermin tersebut akan kelihatan lebih
dekat Cermin satah / Plane mirror
Concave mirror often being used as a car side mirrors.
The image on the mirror will be seen nearer C 1. Cermin pandang belakang kereta membenarkan
pemandu untuk memerhati kawasan titik buta di
3. Jawapan murid / Student’s answer belakang kereta tanpa perlu memandang ke belakang.
Rear view mirror enables a driver to check on the blind spot
d 1. Kanta pembesar. Kanta pembesar boleh digunakan areas of the area of the vehicles without having to turn his
untuk melihat objek yang kecil. head.
Magnifying glass. It can be used to view a small objects.
2. Jawapan murid / Student’s answer
2. Segala benda yang kecil akan susah ditemui atau
dibaca / Every small objects will be hard to be detected or PBD 4
read
a 1. Pembiasan cahaya berlaku apabila kelajuan cahaya
e 1. Ciri-ciri imej yang boleh dilihat ialah tegak dan sama berubah apabila ia bergerak dari satu medium ke
saiz. Periskop berfungsi dengan menggunakan prinsip medium yang lain yang mempunyai ketumpatan yang
pantulan cahaya oleh cermin satah. Apabila cahaya berbeza
masuk dan menyentuh semua satah pertama, cahaya Refraction of light occur when the speed of light changes as it
akan dipantulkan pada satah kedua dan membenarkan passes from a medium to another of different density
pemerhati untuk melihat pandangan yang terhalang. CONTOH
The characteristic of an image that can be seen are upright 2. (a) Disebabkan oleh pembiasan cahaya
and same size. Periscope is functioning by using a principle Because of refraction of light
of light reflection by a plane mirror. When a light enter
and strike the first plane mirror, the light will be reflected (b) Binokular, teleskop, mikroskop
to a second plane mirror and allow the observer to see the Binocular, telescope, microscope
blocked view.
(c) Mata
2. Cermin C kerana ia ialah cermin cembung. Ia
mempunyai ciri yang dapat mengecilkan imej. Oleh itu, pemerhati
cermin cembung sesuai digunakan di kawasan selekoh. Observer eye
Mirror C because it is a convex mirror. It has the characteristic
to make the image turn smaller. Thus, it is suitable to be used Kedalaman Kedalaman
at the corner path. yang dilihat sebenar
Visible depth Real depth
PBD 2
b 1. (a) ✓
1. (a) Cahaya bergerak lurus
Light travels in a straight line 2. Apabila cahaya bergerak dari kawasan yang tumpat
ke kawasan yang kurang tumpat, kelajuan cahaya
(b) Cahaya bergerak lebih laju dari bunyi akan bertambah. Jadi, cahaya akan terbias jauh dari
Light travel faster than a sound kawasan normal.
When light travels from a denser medium to a low dense
(c) Cahaya boleh dipantulkan / Light can be reflected medium, the speed of light will increase. So, light is refracted
(d) Cahaya boleh dibiaskan away from the normal.

Light can be refracted 3. sudut tegak (90°) / right angle (90°)
(e) Cahaya boleh disebarkan
4. Ikan di dalam kolam kelihatan dekat dengan permukaan
Light can be dispersed air. Hal ini terjadi kerana cahaya bergerak dari medium
2. Bayang-bayang akan terbentuk yang tumpat ke medium yang kurang tumpat. Jadi,
cahaya akan bergerak dengan lebih laju dan terbias
Shadows are formed jauh daripada garis normal.
A fish in the pond appears nearers to the surface of water.
PBD 3 This is because light travels from a dense medium to a less
dense medium. Thus, the speed of light will increase and light
a 1. Tegak, songsang sisi, sama saiz dengan objek, maya, will be refracted away from the normal line.
jarak objek sama dengan jarak imej
Upright, laterally inverted, same size as object, virtual, C 1. Kedudukan nyata
distance of an object equal with distance of an image Apparent position

2. Ya. Kerana ciri-ciri bagi imej cermin satah ialah imej dan Kedudukan sebenar Kolam
objek mempunyai saiz yang sama Actual position Pond
Yes. Because the image characteristic for a plane mirror is
image and object are same in size 20 sen / 20 cents

b 1. Mengikut hukum pantulan, sudut tuju, i adalah sama
dengan sudut pantulan, r
Based on the law of reflection, angle of incident, i is same
with the angle of reflection, r

137

2. Hal ini kerana cahaya bergerak daripada medium (c) Tidak, kerana larutan gula tidak akan mempunyai
kurang tumpat ke medium yang lebih tumpat. Jadi sebarang zarah terampai di dalamnya.
kelajuan cahaya akan berkurang dan cahaya akan No, because sugar solution will not have any suspended
terbias mendekati garis normal. Maka, Raj akan melihat particles in it.
adiknya berada jauh dari kedudukan asalnya.
This is because light travels from a less dense medium to a PBD 7
denser medium. Thus, the speed of light will be decreases and
the light will be refracted toward normal line. Hence, Raj will a 1. Warna primer ialah warna yang tidak dapat diperoleh
see his brother quite far away from the actual position. melalui pencampuran warna-warna lain.
Primary colour is a colour that cannot be obtained by the
3. Jawapan murid addition of other colours.
Student’s answer
2. Merah, hijau, biru / Red, green, blue
PBD 5 3. Warna sekunder ialah warna yang dihasilkan apabila

a 1. (a) Merah, jingga, kuning, hijau, biru, indigo, ungu dua atau lebih warna primer ditambah.
Red, orange, yellow, green, blue, indigo, violet Secondary colour is a colour that is produced when two or
more primary colours are added together.
(b) Merah / Red 4. (a) (i) Kuning / Yellow
(c) Ungu. Kerana warna ungu mempunyai kelajuan
(ii) Magenta / Magenta
paling rendah. (iii) Sian / Cyan
Violet. Because violet colour has slowest speed. (b)
(d) Pelangi terbentuk apabila sinar matahari mengenai
titisan air hujan di langit, maka cahaya putih akan Merah
dibiaskan dan disebarkan kepada tujuh warna yang Red
berlainan. CONTOH
Rainbow is formed when sunlight hit touch Kuning Magenta
the rain droplets in the sky, thus the white light will be Yellow Magenta
refracted and dispersed into seven different colours.
(e) putih / white Putih
White
b 1. (a) Pembentukan pelangi
Formation of rainbow Hijau Sian biru
Green Cyan Blue
(b) Kerana cahaya merah mempunyai kelajuan paling
tinggi. 5. Penambahan warna ialah pencampuran warna yang
Because red light has the highest speed. berlainan untuk membentuk warna yang lain
The addition of colours is the mixing of different colours to
(c) Cahaya yang berlainan warna bergerak pada form a different colours
kelajuan yang berbeza. Semasa bergerak dari
satu medium tertentu ke dalam medium yang lebih 6. Kerana campuran ketiga-tiga warna sekunder
tumpat, cahaya itu dibiaskan pada sudut-sudut mempunyai ketiga-tiga warna primer
yang berlainan. Because the addition of three secondary colour have all three
Light of different colours travel at different speeds. As primary colours
they move from a certain medium into a denser medium,
they are refracted at different angles. b 1. penolakan cahaya / subtraction of light
2. (a) Objek putih kelihatan putih kerana ia memantulkan
(d) penyebaran cahaya semua warna dalam cahaya putih. Semua warna
dispersion of light tersebut bertindih untuk menghasilkan cahaya
putih semula.
(e) Cahaya putih dapat diperhatikan pada skrin White object appear as white because it reflect all
White light can be observed on the screen colours in a white light. Every colours will overlap and
formed a white light again.
PBD 6
(b) Objek hitam akan kelihatan hitam kerana semua
1. Penyerakan cahaya berlaku apabila cahaya matahari warna dalam cahaya putih diserap olehnya. Tiada
menembusi atmosfera, sinar cahaya dihalang dan cahaya yang dipantulkan oleh objek tersebut,
dipantulkan ke semua arah oleh zarah-zarah halus dalam maka objek kelihatan hitam.
udara. Black object appear as black because every colour in a
Scattering of light occur when sunlight penetrate the atmosphere, white light will be absorbed by it. There is none of the
the ray light is blocked and reflected to all direction by a particles colour will be reflected, thus the object will appear as
in the air. black.

2. Warna biru langit dan warna merah senja. C 1. (a) (i) Merah / Red
The blue of the sky and the red of sunset. (ii) Hitam / Black
(iii) Hitam / Black
3. (a) Supaya terdapat zarah susu yang terampai dalam air (iv) Hijau / Green
itu. (v) Hitam / Black
So that there will be a suspended milk particles in the water. (vi) Hijau / Green
(vii) Hitam / Black
(b) Kerana cahaya biru diserakkan dengan lebih banyak
daripada cahaya warna lain dalam air bersusu.
Because the blue light is scattered more than lights of other
colours in the milky water.

138

(viii)Biru / Blue b 1. P : Kerak bumi / Earth crust
(ix) Biru / Blue Q : Mantel / Mantle
(b) Penambahan cahaya ialah pencampuran warna R : Teras luar / Outer core
primer bagi membentuk warna sekunder. Manakala S : Teras dalam / Inner core
penolakan cahaya berlaku apabila objek legap
memantulkan cahaya yang sama warna dengannya 2. Kerana suhu Bumi tidak terlalu panas atau sejuk
dan menyerap warna lain. berbanding dengan planet lain. Hal ini kerana Bumi
The addition of light is a mixture of primary colours to berada tidak terlalu dekat dan tidak terlalu jauh dari
form the secondary colour. Meanwhile, the subtraction Matahari. Selain itu, kewujudan air dan oksigen di Bumi
of light occur when opaque object reflect lights that have juga menyebabkan Bumi sesuai untuk semua hidupan.
the same colour as itself and absorbed the other colour. Because the temperature of the Earth is not too hot nor too
cold compared to the other planets. This is because the Earth
d 1. (a) Skrin berwarna pada televisyen berwarna is located not too near or far from the Sun. Besides, the
Coloured screen on a coloured television existence of water and oxygen in the Earth also is the reason
why the Earth is suitable for every living things.
(b) Lampu berwarna di stadium
Coloured lamp in stadium 3. Jawapan murid / Student’s answer

2. Jawapan murid / Student’s answer PBD 2

Praktis F o r m a t i f 8 1. (a) (i) Terbentuk daripada proses penyejukan dan
pembekuan magma atau lava yang mengalir
bahagian a keluar dari lapisan mantel
1. B 2. A 3. B 4. A 5. A Formed from a cooling and freezing process of
magma or lava that flow out of the mantle layer
bahagian b
1. (a) (i) Cekung / Concave
(ii) Cembung / Convex
(iii) Cembung / Convex
(b) (i) Magenta / Magenta (ii) Sian / Cyan
CONTOH (ii) Mengandungi pelbagai bahan mineral
Contain various mineral substances

(b) (i) Terbentuk daripada mampatan bahan-bahan
enapan yang dibawa oleh sungai, glasier dan
bahagian C angin / Formed from a compression of substance
1. (a) (i) Bayang-bayang akan terbentuk. Imej berbentuk sedimentation carried by river, glacier and wind

akan terjadi. (ii) Terdiri daripada lapisan yang banyak kadangkala
berongga dan mengandungi fosil
Made up of many coty layer and contain fossil

The shadow is formed. Image with a shape of is (c) (i) Terbentuk apabila batuan igneus atau batuan
formed. sedimen terdedah kepada tekanan dan suhu yang
sangat tinggi / Formed when igneous rock or sediment
(ii) Cahaya bergerak lurus / Light travels in straight line rock are exposed to a higher pressure and temperature

(b) 40° (ii) Lebih keras daripada batuan asal yang
membentuknya / Harder that the rocks that formed it
(c) Kemalangan jalan raya boleh dikurangkan dengan
memasang cermin cembung jalan di selekoh jalan. 2. (a) Batuan igneus terbentuk apabila magma atau lava dari
Cermin itu menggunakan aplikasi pantulan cahaya letusan gunung berapi menyejuk apabila sampai ke
untuk membantu pemandu melihat kawasan titik buta permukaan Q
atau kawasan selekoh. Igneous rocks are formed when magma or lava from a
Accident can be reduced by adding road convex mirror at volcano eruption turn cold when it reach the surface at Q
the corner of the road. The mirror uses the application of
reflection to help road users see blind spot or corner of the (b) Kerana batuan igneus terbentuk daripada magma yang
road. disejukkan daripada suhu tinggi dan tidak ada hidupan
yang dapat hidup di dalamnya. Maka, fosil tidak dapat
Bab 9 dijumpai di dalam batuan igneus.
Because igneous rocks are formed from a magma that had
Praktis D S K P been cold from highest temperature and non of a living
things can live there. Thus, fossil cannot be found in igneous
PBD 1 rocks.

a 1. hidrosfera, atmosfera, geosfera dan biosfera PBD 3
hydrosphere, atmosphere, geosphere and biosphere
1. Proses eksogen ialah proses yang berlaku di
2. eksosfera, termosfera, mesosfera, stratosfera, permukaan Bumi. Manakala, proses endogen ialah proses
troposfera thermosphere, mesosphere, stratosphere, yang berpunca daripada bahagian dalam Bumi.
exosphere, Exogenous process is a process that occur in the Earth
troposphere surface. Meanwhile, the endogenous process is a proces that
caused from the inside of the Earth.
3. (a) ✓ (b) 7
(c) 7 (d) ✓ 2. Kesan daripada proses endogen ialah membentuk dan
mengubah permukaan Bumi. Contohnya, aktiviti magma
4. Zon gelap. Kerana zon ini amat dalam dan tiada cahaya dan proses pergerakan kerak Bumi.
yang boleh menembusinya. Oleh itu, ikan dalam zon ini The effect of the endogenous process are the formation and
mempunyai badan yang berkilau dalam gelap. changes in the Earth surfaces. The examples of endogenous
Dark zone. This is because this zone is deep and no lights can process are magma activities and the movement of Earth crust.
penetrate at this area. Thus, the fish at the zone will have a
glowing body in a dark.

139

3. Menurut Teori Plat Tektonik, kerak Bumi dibahagikan CONTOHPBD 6
kepada beberapa keping plat. Proses pergerakan
kerak Bumi berlaku apabila plat-plat ini sentiasa a 1. Air permukaan adalah air yang dijumpai di atas
bergerak menyebabkan proses pertembungan dan permukaan Bumi seperti air laut.
pencapahan yang menghasilkan pelbagai bentuk muka Surface water is a water that can be found on the Earth
Bumi serta hanyutan benua. surface such as sea water.
According to Tectonic Plate theory, Earth crust is divided into
a few pieces of plat. The process of Earth crust movement 2. Sungai akan tercemar dan akan menyebabkan hidupan
occur when these plate keeps moving causing the colliding sungai mati
and divergence that produce various form of Earth surface and River will be polluted causing the death of a living organism
continental drift. in the river

4. Jawapan murid / Student’s answer 3. bahan buangan
waste substance
PBD 4
4. akuifer / acuifer
1. (a) Tsunami / Tsunami 5. Air bawah tanah amat kaya dengan bahan mineral dan
(b) Gempa bumi / Earthquake
(c) Tanah runtuh / Landslide boleh digunakan dalam aplikasi kehidupan seharian
(d) Volkanisme / Volcanism seperti minuman, memasak, mencuci dan sebagainya
(e) Pemanasan global / Global warming Groundwater is rich with a mineral and can be used in our
daily lifes as a drinking water, cooking, washing and others
2. Di kawasan perindustrian, pembebasan gas asid seperti
sulfur dioksida dan nitrogen dioksida berlaku dengan 6. Larut resap baja kimia dan racun serangga dalam
pesat. Bahan pencemar ini akan larut dalam air hujan dan pertanian merupakan salah satu punca air bawah tanah
menghasilkan hujan asid. Cara untuk mengawal masalah tercemar
ini ialah dengan menggunakan sistem yang membersihkan Chemical fertilizers and pesticides used in agriculture is one
udara dengan melarutkan gas asid sebelum dilepaskan ke of the reason for groundwater pollution
atmosfera.
In the industrial area, the release of gas such as sulphur dioxide b 1. (a) Mineral logam / Metal mineral
and nitrogen dioxide occur rapidly. Air pollutant will dissolve in (i) Bijih timah / Tin ore
the rain to form acid rain. One way to overcome the problem is (ii) Emas / Gold
by using a system that clean the air by dissolving the acid gases
before they are released into the atmosphere. (b) Mineral bukan logam
Non-metal mineral
3. (a) Seismograf untuk mengesan gempa bumi
Seismograph to detect the earthquake (i) Arang batu / Charcoal
(ii) Petroleum / Petroleum
(b) Radar untuk mengesan tsunami (c) Mineral nadir / Inert mineral
Radar to detect tsunami (i) Skandium / Scandium
(ii) Yttrium / Yttrium
4. Jawapan murid / Student’s answer 2. Kerana mineral nadir wujud bersama dengan
logam-logam nadir lain
PBD 5 Because inert mineral exist together with the other inert
metals
a 1. 4.5 bilion tahun / 4.5 billion years
2. Daripada meteorit yang dijumpai 3. Ia digunakan dalam komputer, televisyen dan DVD
By a meteorite that found It is used in a computer, television and DVD
3. (a) Paleozoik / Paleozoic
(b) Mesozoik / Mesozoic C 1. Pembentukan arang batu bermula berjuta-juta tahun
(c) Senozoik / Senozoic dahulu apabila tumbuhan mati secara semula jadi.
4. Era senozoik / Senozoic era Selepas bertahun-tahun, sisa itu tertimbus di bawah
5. (a) Kapur / Kapur lapisan lumpur. Di bawah tekanan dan haba yang
(b) Jura / Jura tinggi, fosil bertukar dengan perlahan-lahan kepada
(c) Trias / Trias arang batu. / Formation of charcoal start a million year ago
when plant dies naturally. After a years, the waste embedded
b 1. Fosil merupakan bahan Bumi yang terbenam dan in the layer of mud. Under high temperature and heat, the
tertimbus seperti tumbuhan, haiwan dan serangga fossil changes slowly to charcoal.
untuk masa yang lama
Fossil is a burried Earth substance such as plant, animals 2. Jawapan murid / Student’s answer
and insects from long time ago
d 1. Kerana air kolam itu dipanaskan oleh haba daripada
2. Tulang dinosaur Bumi secara semula jadi. Proses ini lebih dikenali
Dinosaur bone sebagai proses hidroterma.
Because the water is heated naturally by the heat from the
3. (a) 2 000 juta tahun lalu / 2 000 million years ago Earth. This process is known as a hydrothermal process.
(b) Bakteria / Bacteria
(c) Rekod fosil memberikan maklumat tentang spesies 2. Tenaga elektrik dapat dijimatkan kerana penggunaan
yang telah hilang dari Bumi haba secara semula jadi. Selain itu, kolam air yang
Fossil record give a details on a species that had been dibina akan menjadi tempat rekreasi dan dapat
extinct from the Earth meningkatkan ekonomi negara.
Electrical energy can be reduced because the usage of heat
naturally. Besides, the hot spring water can be a place for
recreation and help to increase the economy in our country.

140

e 1. Pencemaran udara, pemanasan global, kesan rumah (b) (i) Geosfera / Geosphere
hijau, kepupusan fl ora dan fauna serta lain-lain (iii) Atmosfera / Atmosphere
Air pollution, global warming, greenhouse effect, the
extinctions of flora and fauna and others 2. (a) (i) Sel epidermis / Epidermis cell
(ii) Sel palisad / Palisade cell
2. Pembakaran terbuka secara berleluasa menyebabkan
penghasilan gas oksigen berkurang manakala gas (b) (ii) ✓
karbon dioksida di udara menjadi lebih tinggi. Hal ini (iii) ✓
menyebabkan pemanasan global dan kandungan gas
oksigen yang berkurangan juga akan menyebabkan 3. (a) (i) Serbuk kering / Dry powder
bekalan oksigen untuk pernafasan menjadi kurang. (ii) Karbon dioksida / Carbon dioxide
Open burning cause the content of oxygen in the air to
decrease while the content of carbon dioxide increase. Global (b) (i) BENAR / TRUE
warming occur as a results of an open burning and amount of (ii) PALSU / FALSE
oxygen decrease will cause the oxygen supplies for breathing (iii) PALSU / FALSE
to decrease. (iv) BENAR / TRUE

3. Aktiviti manusia yang menyebabkan kepupusan 4. (a) (i) Pemejalwapan / Sublimation
fl ora dan fauna ialah pembalakan secara berleluasa. (ii) Pendidihan / Penyejatan
Langkah yang boleh diambil bagi mengatasi masalah Boiling / Evaporation
ini ialah dengan menguatkuasakan undang-undang.
Denda wang tunai atau penjara harus dikenakan (b) (i) Bentuk tetap / Fixed shape
kepada mereka yang melakukan pembalakan haram (ii) Isi padu tetap / Fixed volume
secara berleluasa.
Human activities that cause the extinction of flora and fauna 5. (a) (i) PALSU / FALSE
is illegal logging. Step that can be taken to overcome the (ii) BENAR / TRUE
problem is by tightening the law enforcement. People that do (iii) BENAR / TRUE
illegal logging should be fine with cash or imprisoned.
(b) (i) Pengapungan / Floating
(ii) Menggunakan magnet / Use magnet
CONTOH
Praktis F o r m a t i f 9 bahagian C

bahagian a 3. A 4. A 5. B 6. (a) (i) Penyedut minuman itu kurang tumpat daripada air
1. B 2. D The straw is less dense from water

bahagian b (ii) Meletakkan pemberat pada penyedut minuman
Put a weight on the straw
1. (a) (i) ✓
(b) Jisim per unit isi padu / Mass per unit volume
(iii) ✓
Jisim / Mass
(b) (i) PALSU / FALSE (c) (i) 0.24 g cm–3 = 50 cm3

(ii) BENAR / TRUE Jisim / Mass = 0.24 g cm–3 ϫ 50 cm3

(iii) BENAR / TRUE = 12 g

bahagian C (ii) Batu / Stone

1. (a) (i) Litosfera / Litosphere (iii) Gabus terapung di atas permukaan minyak kerana
minyak lebih tumpat daripada gabus.
(ii) Proses olakan mantel. Suhu yang tinggi dalam The cork is floating on the surface of oil because the oil
bahagian mantel dan teras Bumi menghasilkan is denser than the cork.
arus-arus perolakan di lapisan astenosfera yang
berupaya menggerakkan kerak Bumi. 7. (a) (i) P : Mengembang / Dilate
Mantle convection process. The high temperature in
Earth’s mantle and core produce convection currents Q : Mengecut / Constrict
in the astenosphere layer that able to move the Earth’s
crust. (ii) Kulit / Otak / Otot rangka
Skin / Brain / Skeletal muscle

(b) Di permukaan Bumi. Contohnya ialah luluhawa. (b) Pengekalan keadaan persekitaran dalam badan
On the surface of the Earth. The example is weathering. sesuatu organisma seperti pH dan suhu.
The maintenance of environmental condition in a body of an
(c) (i) Mineral bukan logam organism like pH and temperature.
Non-metal mineral
(c) Pada waktu siang, stoma di dalam daun akan terbuka
(ii) Sebagai bahan api / As a fuel supaya lebihan air tersejat melalui transpirasi. Proses
ini akan menyejukkan tumbuhan dan mengawal
Ujian Akhir Sesi Akademik (UASA) atur kandungan air dengan meningkatkan kadar
penyerapan air oleh akar.
bahagian a During daylight, stoma in the leaves will open so that the
excess water evaporates through transpiration. This process
1. C 2. D 3. D 4. B 5. C will cool down the plant and regulates the water content by
6. C 7. B 8. A 9. B 10. A increasing the absorption of water by root.
11. A 12. A 13. B 14. C 15. B
16. D 17. B 18. D 19. D 20. B 8. (a) (i) Proses P: Fotosintesis
Process P: Photosynthesis
bahagian b Proses Q: Pembakaran
Process Q: Combustion
1. (a) (i) ✓

(iv) ✓

141

(ii) Jumlah gas J meningkat manakala jumlah gas K CONTOH (c) Fotosintesis ialah proses di mana tumbuhan membuat
menurun makanannya sendiri. Karbon dioksida, air dan cahaya
The amount of J gas increase while the amount of K matahari diperlukan untuk proses ini. Kloroplas yang
gas decrease mempunyai klorofil akan memerangkap cahaya.
Produk yang dihasilkan ialah glukosa (makanan) dan
(b) Kitar karbon bermula dengan pengambilan gas oksigen yang digunakan oleh organisma hidup. Jika
karbon dioksida oleh tumbuhan hijau melalui tumbuhan tidak menjalani fotosintesis, tumbuhan akan
fotosintesis. Haiwan yang makan tumbuhan akan mati dan kadar oksigen turut menurun.
memperoleh unsur karbon dan mereput apabila Photosynthesis is the process where plant make
mati. Pereputan akan membebaskan karbon their own food. Carbon dioxide, water and sunlight
dioksida. Proses-proses ini diseimbangkan oleh are needed in this process. Chloroplast which have
fotosintesis untuk mengekalkan kandungan karbon chlorophyll will capture the sunlight. The products formed
dioksida dalam udara. are glucose (food) and oxygen that has been used by living
Carbon cycle starts with the intake of carbon dioxide organism. If the plant do not undergo photosynthesis, the
by green plant through photosynthesis. Animals that eat plant will die and rate of oxygen decrease.
plant will get the carbon element and decay when die.
Decayed will released carbon dioxide. These processes 11. (a) (i) Cermin satah / Plane mirror
are balanced by photosynthesis to maintain the carbon (ii) 1. Periskop / Periscope
dioxide content in the air. 2. Kaleidoskop / Kaleidoscope

(c) 1. Pemanasan global (b)
Global warming
Gunakan buku sebagai alat untuk menyandarkan
2. Kesan rumah hijau cermin padanya. Pegang tiub yang pertama pada
Greenhouse effect satu sudut dengan hujungnya menyentuh cermin.
Kemudian, minta rakan untuk memegang tiub yang
9. (a) (i) F : Sperma kedua pada sudut yang sesuai. Apabila kedudukan
Sperm tiub berada pada sudut yang betul, cahaya daripada
cermin akan terpantul melalui tiub yang kedua.
G : Ovum Use the books to prop the mirror upright. Hold the first tube
Ovum at an angle with the end touching the mirror. Then, ask a
friend to hold the second tube at a matching angle. When the
(ii) Testis tubes are at the correct angle, the light from the mirror will
Testis reflect through the second tube.
(c) (i) Letakkan cermin cembung di setiap sudut kedai.
(iii) Sperma membawa maklumat genetik dalam
nukleus. Nukleus sperma akan bercantum dengan Place a convex mirror at each corner of the shop.
nukleus ovum ketika persenyawaan. (ii) Di selekoh jalan yang berbahaya
Sperms carry genetic information in the nucleus.
Nucleus of the sperm will fuses with nucleus of the ovum At a dangerous bend on the road
during fertilisation. (d) Normal / Normal

(b) (i) Ligasi Sinar tuju
Ligation Incident ray

(ii) Alat kontraseptif dimasukkan ke dalam uterus Air
untuk mengelakkan penempelan ovum yang telah Water
disenyawakan. Udara
The contraceptive device is inserted into the uterus to
avoid the implantation of fertilised ovum. Air

(iii) Mengelakkan hubungan seks ketika ovulasi Sinar biasan
Avoid sex during ovulation Refraction ray

10. (a) (i) Jenis pokok Cahaya terbias menjauhi normal kerana sinar tuju
Type of plant bergerak dari medium lebih tumpat ke kurang tumpat.
Air lebih tumpat daripada udara.
(ii) Kehadiran karbon dioksida Light refracted away from the normal because incident ray
Presence of carbon dioxide travels from denser medium to a less dense medium. Water
is more dense than air.
(iii) Keadaan pokok
Condition of plant

(b) (i) Untuk menyerap karbon dioksida
To absorb carbon dioxide

(ii) Larutan iodin tidak menunjukkan perubahan warna
Iodine solution does not shows any colour changes

(iii) Tumbuhan tidak menjalani proses fotosintesis
disebabkan tiada karbon dioksida
Plant do not undergo photosynthesis process due to
absence of carbon dioxide

142

MODULPENTAKSIRAN UASA

Proaktif KSSM

Memudahkan murid membuat latih tubi sebelum menghadapi
Pentaksiran Bilik Darjah
Menepati format, standard dan keperluan Pentaksiran Bilik Darjah
(PBD)
Merujuk Buku Teks dan Dokumen Standard Kurikulum dan
Pentaksiran (DSKP)
Persembahannya diolah secara integrasi untuk memudahkan murid
memahami kesemua elemen yang diterapkan
Jawapan lengkap disertakan

Judul-judul dalam siri ini:

Subjek Tingkatan 1 2 3

Matematik (Buku 1&2) Dwibahasa

Sains Dwibahasa

Pendidikan Islam

Reka Bentuk & Teknologi

Pendidikan Jasmani &
Pendidikan Kesihatan

LLoot t11&&22, ,JJaalalannBBSS77/1/1AA, ,TaTammaannBBuukkititSSeerdrdaanngg, ,SSeekkssyyeenn77, , SeSmSee.mMm.’.sMiMa’:s’sRiaiaM: :R1R2M.M9808.9.(9s0e0t)
4433330000SSeeririKKeemmbbaannggaann,,SSeelalannggoor rDDaarurul lEEhhssaann.. SaSSbaaabhba/ahSh/’w/SaS’kw’w: aRakMk: :1RR3M.M9909.9(.s90e0t)
••BBhhgg. .PPeennjujuaalalann: :0033––8899559922000011/ /33000011/ /44000033••FFaakkss: :0033––8899557733661111
••BBhhgg. .EEdditiotoriraial:l:0033––6611550033000099••FFaakkss: :0033––6611550011000077 ISBN 978-967-0048-54-3
••EE-m-meel:l:eennqquuiriyr y@@ppeepp-p-puubblilcicaatitoionnss.c.coomm
••LLaammaannWWeebb: :wwwwww.p.peepp-p-puubblilcicaatitoionnss.c.coomm 9 789670 048543
DDiciceetatakkoolelehh: :SSwwaannPPrirnintitninggSSddnn. .BBhhdd. .(2(27744771100-X-X))
LLoot t55224499, ,JaJalalannBBSS77/1/1, ,KKaawwaasasannPPeerirnindduustsrtiraiannBBuukkititSSeerdrdaanngg, ,4433330000SSeeririKKeemmbbaannggaann, ,SSeel.l.DD.E.E. .