สื่อประกอบการสอน_เรื่อง_วัฒนธรรมไทยภาคเหนือ-11031030

จดุ ประสงค์

๑. นกั เรยี นอธบิ าย
วฒั นธรรมไทยภาคเหนอื ได้

จุดประสงค์

๒. นักเรยี นวิเคราะห์
เอกลักษณ์ ลกั ษณะของ
วฒั นธรรมไทยภาคเหนอื ได้

จุดประสงค์

๓. นกั เรียนเห็นความสาคัญ
ของวัฒนธรรมภาคเหนอื

ท่คี วรอนรุ ักษ์ สืบสานตอ่ ไป

ภาคเหนอื
ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนือ

ภาคกลาง
ภาคใต้

ภาพแผนท่ีประเทศไทย จากhttps://th.wikipedia.org/wiki สืบค้นเมื่อวันท่ี ๑๒ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๖๔

ใหน้ ักเรยี นเขยี นชือ่ จังหวัดทีอ่ ย่ใู น
ภาคเหนอื ให้ได้มากท่สี ุด

ภาพแผนที่ประเทศไทย จากhttps://th.wikipedia.org/wiki
https://sites.google.com/site/chawanwitapinan/phaenthi-phakh-henux

ภมู ิประเทศภาคเหนอื

จดุ ชมววิ วัดพระธาตดุ อยกองมู โดย https://www.thetrippacker.com/

...

คาถามชวนคดิ ?

นกั เรยี นเคยเดนิ ทางไป
เท่ียวภาคเหนือหรือไม่







ภาพกระซิบรกั จากhttps://twitter.com/kowit สบื ค้นเม่อื วันท่ี ๑๒ ธนั วาคม ๒๕๖๓

เอกลกั ษณ์
การแตง่ กาย
ของภาคเหนอื

การแต่งกาย (ชาย)

กางเกงขายาวแบบ ๓ ส่วน
เรียกติดปากว่า “เตี่ยว” ทาจากผ้าฝ้าย
ย้อมสีนา้ เงิน/สดี า

เสื้อก็นิยมสวมเสื้อผ้าฝ้ายคอกลม
แขนส้ัน แบบผ่าอก เรียกว่า เสอ้ื ม่อฮอ่ ม

ภาพชดุ มอ่ ฮ่อม จาก https://medhubnews.com/ดบู ทความ-16741-การท่องเท่ยี วแบบโฮมสเตย์-หรือ-วิถชี มุ ชน-ในภาคเหนอื -นยิ มใส่ชุ.html

ภาพห้อม จากhttps://www.museumthailand.com สืบคน้ เม่อื วนั ที่ ๑๒ กมุ ภาพันธ์ ๒๕๖๔ ภาพtaxi จากhttps://learning4live.com/taking-a-taxi- สบื คน้ เม่อื วนั ที่ ๑๒ ธนั วาคม ๒๕๖๓

การแตง่ กาย (หญงิ )

หญิงชาวเหนือจะนุ่งผ้าซิ่น ยาว
เกือบถึงตาตุ่ม นิยมนุ่งทั้งสาวและคนแก่
ผ้าซิ่นจะมีความประณีต งดงาม ตีนซิ่น
จะมีลวดลายงดงาม ส่วนเสื้อจะเป็น
เสอ้ื มสี ีสนั ลวดลายสวยงามเช่นเดยี วกัน

ภาพแต่งกาย จากhttps://bridaldressup.com

วฒั นธรรม
อาหารการกนิ

อาหารการกนิ

ข้าวเหนียวเป็นอาหารหลัก
สภาพอากาศที่หนาวเย็น ทาให้อาหาร
ส่วนใหญ่มีไขมันมาก เช่น น้าพริกอ่อง
แกงฮังเล ไส้อั่ว เพื่อช่วยให้ร่างกายอบอุ่น
อีกทั้งอาศัยอยู่ในหุบเขาที่สูงอยู่จึงนิยมนา
พืชพนั ธ์ใุ นป่ามาปรุงเป็นอาหาร

นักเรยี นเคยกนิ อาหารเหนือหรอื ไม่
ถา้ เคยกิน กนิ เมนอู ะไรบา้ ง

น้าพริกหนุ่ม แคบหมู

น้าพริกหนุ่ม เป็นอาหาร
พื้นบ้านภาคเหนือที่รู้จักกันทั่วไป
ทาจากพริกหนุ่มที่ยังไม่แก่จัด
หอม และกระเทียม นามาย่างและ
โขลกผสมกบั เกลอื รบั ประทานกับ
แคบหมู

ภาพน้าพรกิ หนุ่ม แคบหมู จากhttps://cooking.kapook.com สบื คน้ เมื่อวนั ท่ี ๑๒ กุมภาพนั ธ์ ๒๕๖๔

ไส้อั่ว

ไส้อั่ว เป็นอาหารพื้นเมือง
ทางภาคเหนือ อั่ว หมายถึง ใส่ไส้
ปกติทาจากเนื้อหมูบด ผสมพริก
แห้ง กระเทียม และเครื่องปรุงรส
แล้วกรอกลงไปในไส้อ่อนของหมู
จากนน้ั นาไปยา่ งให้สกุ เกรยี ม

ภาพไส้อว่ั จากhttps://cooking.kapook.com/view สืบคน้ เมื่อวันที่ ๑๒ กมุ ภาพันธ์ ๒๕๖๔

แกงแค

เป็นแกงที่ประกอบด้วย
ผักหลายชนิด และมีเนื้อสัตว์เป็น
ส่วนผสมด้วยหนึ่งอย่าง เรียกชื่อ
แกงแคตามชนิดของเนื้อสัตว์ท่ี
นามาเปน็ ส่วนผสมนนั้

ภาพแกงแค จากhttps://www.youtube.com/watch สืบคน้ เมอ่ื วนั ที่ ๑๒ ธันวาคม ๒๕๖๓

แกงฮงั เล

เป็นอาหารเหนือที่ได้รับอิทธิพล

การกินมาจากพม่า ประเภทแกงเนื้อ
ไร้กะทิ สามารถปรุงได้ด้วยเนื้อสัตว์
หลายประเภทเช่น เนื้อหมู เนื้อวัว หรือ
เนื้อไก่ มีรสเค็มนา ตามด้วยหวานและ
เปรีย้ วนิด ๆ

ภาพแกงแค จากhttps://www.youtube.com/watch สืบคน้ เมือ่ วนั ท่ี ๑๒ ธันวาคม ๒๕๖๓

ประเพณี
และความเช่อื

ประเพณีความเชอื่

เนื่องจากมีลักษณะภูมิประเทศเปน็ เขตภูเขาสลับ
พื้นที่ราบการดารงชีวิตแบบเน้นการอยู่ร่วมกันกับ
ธรรมชาติ

การประกอบอาชีพส่วนใหญ่เน้นอาชีพ
เกษตรกรรม ความเชื่อจึงมีการนับถือผีและวิญญาณ
ของบรรพบรุ ษุ และเล่ือมใสในพระพทุ ธศาสนา

ให้นกั เรียนเขียนช่อื ประเพณี
ทางภาคเหนอื ที่นกั เรียนร้จู กั

ฟ้อนผีมด-ผีเม็ง

เป็นฟ้อนราเพื่อการสังเวย หรือ
แก้บนผีบรรพบุรุษ ของชาวล้านนา
คล้ายกับการเข้าทรง ตามคติความเชื่อ
ที่ว่าคนเราจะมีผีบรรพบุรุษ คอยปกป้อง
รกั ษาคมุ้ ครองลกู หลานในวงศ์ตระกูล

จากhttps://www.thairath.co.th/lifestyle/life/1347917สืบค้นเมื่อวันที่ ๑๒ ธันวาคม ๒๕๖๓

ภาพฟอ้ นผีป่ยู ่า จากhttp://www.ilovethaiculture.com สบื คน้ เมื่อวนั ที่ ๑๒ ธันวาคม ๒๕๖๓

บวชลูกแกว้

ปอยส่างลอง เป็นการบรรพชาเป็น
สามเณรในพระพุทธศาสนา โดยจะพบ
มากที่ จ.แม่ฮ่องสอน โดยเด็กที่จะบวช
สวมใส่เสื้อผ้าสีสันสดใส ประดับแก้ว
แหวนเงินทอง แต่งหน้าตาผิวพรรณให้มี
ความสวยงาม

https://www.posttoday.com/life/travel/215936

ภาพบวชลกู แกว้ จากhttp://thaifest.tourismthailand.org สบื คน้ เมื่อวนั ที่ ๑๒ ธันวาคม ๒๕๖๓

ย่เี ป็ง

เป็นประเพณีพื้นบ้านของชาวล้านนา
จัดขึน้ ในวันเพ็ญเดือน ๑๒ การลอยโคมจะปล่อย
ขน้ึ ไปในอากาศ โดยโคมจะทาดว้ ยกระดาษสาติด
บนโครงไม้ไผ่ แล้วจุดตะเกียงไฟตรงกลาง ชาว
ล้านนามีความเชื่อว่าการจุดโคมลอยและปล่อย
ขึ้นไปในอากาศเป็นการปลดปล่อยความทุกข์
โศกและเรอื่ งร้าย ๆ ใหพ้ ้นตวั

https://www.posttoday.com/social/local/400250



ตานก๋วยสลาก

เป็นประเพณีที่แสดงความระลึกถึงบรรพบุรุษ
ผู้ล่วงลับไปแล้ว โดยชาวบ้านจะนาก๋วยสลากของแต่
ละคนไปรวมกันที่วัด จากนั้นก็จะมีการสุ่มแจกสลาก
ให้กับพระแต่ละรูป พระรูปใดจับได้ตานก๋วยสลาก
ของใครก็จะเรียกชื่อเจ้าของตานก๋วยสลากนั้นออกมา
รับศลี รับพร และกรวดน้าอุทิศบุญกุศลให้กับผู้ล่วงลับ
ไปแลว้

https://www.sac.or.th/databases/rituals/detail.php?id=21

ภาพตานก๋วยสลาก จากhttps://lis.kpru.ac.th สบื ค้นเม่อื วันท่ี ๑๒ ธนั วาคม ๒๕๖๓

การแสดง
การละเลน่ พื้นบา้ น

การฟอ้ นเลบ็

เป็นศิลปะการแสดงที่เป็นเอกลักษณ์
ทางภาคเหนือโดยเฉพาะ ด้วยท่าราที่อ่อนช้อย
การเคลื่อนไหวที่เนิบช้า สอดประสานกับ
ท่วงทานองดนตรี การแต่งกายของ ช่างฟ้อน
จะนุ่งผ้าซิ่น สวมเล็บทาด้วยโลหะทองเหลือง
๘ น้ิวเว้นนิว้ หัวแม่มอื

https://www.pinterest.com/pin/313844667783018995/

https://sites.google.com/site/kanatsananbubphamali/home/1-fxn-leb

การฟอ้ นเทยี น

เป็นระบา แบบหนึ่งตามลักษณะของ
การฟ้อนของไทยภาคเหนือ ผู้ฟ้อนจะถือเทียน
จุดไฟมือละเล่มทั้ง ๒ มือ นิยมแสดงในเวลา
กลางคนื ความงามของการฟ้อนเทียนอยู่ที่แสง
เทยี น เตน้ ระยิบระยับ ขณะที่ผู้ฟ้อนหมุนข้อมือ
และลลี าการเคลอ่ื นไหวช้า ๆ

https://www.pinterest.com/pin/313844667783018995/

https://nadtasilstcmu.wordpress.com

กลองสะบัดชยั

เป็นศิลปะการแสดงพื้นบ้านล้านนา
อยา่ งหนง่ึ ซง่ึ มกั จะพบเห็นในขบวนแห่หรืองาน
แสดง ลีลาในการตีมีลักษณะโลดโผนเร้าใจมี
การใช้อวัยวะหรือส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เช่น
ศอก เข่า ศีรษะ ประกอบในการตีด้วย ทาให้
การแสดงการตีกลองสะบัดชัยเป็นที่ประทับใจ
ของผทู้ ีไ่ ดช้ ม

https://www.thansettakij.com/content/columnist/417606

https://travel.mthai.com/blog/97684.html

นกั เรียนจะชว่ ยกนั อนุรกั ษป์ ระเพณี
วฒั นธรรมของภาคเหนอื อยา่ งไร

ครูใหน้ กั เรียนทาใบงานที่ ๔
เรือ่ ง วัฒนธรรมภาคเหนือ

จากhttps://www.flaticon.com สบื คน้ เมอื่ วนั ที่ ๑๒ ธันวาคม ๒๕๖๓

คาช้ีแจงในการทา คาชแี้ จงบทบาท
กิจกรรมนกั เรียน ครปู ลายทาง

ครูให้นักเรียนเขียนอธิบาย ๑. ครแู จกใบงานท่ี ๔ เรอ่ื ง
ลักษณะวัฒนธรรมของภาคเหนือ วฒั นธรรมภาคเหนอื และอา่ นคาสง่ั
ในประเด็น การแต่งกาย อาหาร ใหน้ ักเรียนฟัง
การกิน ประเพณี ความเชื่อ และ ๒. ครใู ห้นักเรียนลงมือทาใบงานได้
การแสดงการละเลน่ พนื้ บา้ น ๓. ครใู ห้ความชว่ ยเหลอื นกั เรยี น
ตามความเหมาะสม

ใบงานที่ ๔ เรอื่ งวัฒนธรรมไทยภาคเหนือ

วฒั นธรรมภาคเหนือ ลกั ษณะวัฒนธรรม
๑. การแต่งกาย
๒. อาหารการกิน
๓. ประเพณแี ละความเชอ่ื
๔. การแสดงการละเล่นพน้ื บา้ น

สรปุ

ภาคเหนือของไทย มีลักษณะภูมิประเทศเป็นเขตภูเขาสลับพื้นท่ี
ราบระหว่างภูเขา โดยจะมีวิถีชีวิตและขนบธรรมเนียมเก่าแก่เป็นของ
ตนเองมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว การดารงชีวิตแบบเกษตรกร วัฒนธรรม
ของภาคเหนือเป็นวัฒนธรรมที่ยึดมั่นในขนบธรรมประเพณีของ
พระพุทธศาสนา และนับถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์และวิญญาณของบรรพบุรุษ
มีการแสดงออกถึงมิตรไมตรีและความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ต่อกัน

บทเรียนครัง้ ตอ่ ไป

วฒั นธรรมไทย
ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ

สามารถดาวนโ์ หลดได้ท่ี www.dltv.ac.th