มารยาทแห่งชาวกุรอาน

50 ท่านมูฮัมมัด อิบนุอัลฮุซัยนฺ () กล่าวว่า : ฉันได้กล่าวไปแล้วถึงลักษณะของผู้ที่อ่านอัลกุรอาน โดยที ่เขาหวัง จากอัลลอฮฺ ในการอ่านของเขา และฉันจะกล่าวถึงอีกสองประเภทหลัง คือ ผู้ที่อ่านอัลกุรอานที่หวังดุนยาและหวังการโต้เถียงกับผู้คน ฉันจะบอก กล่าวถึงลักษณะของพวกเขา เพื่อผู้ที่ยําเกรงอัลลอฮฺจะได้รับรู้และ ระมัดระวัง อินชาอัลลอฮฺ

51 บทว่าด้วยมารยาทของผู้อ่านอัลกุรอาน โดยไม่หวังจากอัลลอฮฺ ...ส่วนผู้ที่อ่านอัลกุรอานเพื่อดุนยาและสมุนของดุนยา แท้จริงแล้ว ส่วน หนึ่งจากมารยาทของเขา คือ เขาเป็นผู้ท ่องจําตัวอักษรต่าง ๆ ของอัลกุรอานเท่านั้น แต ่ละเลยต่อ ขอบเขตของอัลกุรอาน เขาจะผยองในตนเอง ยโสต่อคนอื่น เขาอาจจะยึดเอาอัลกุรอานเป็นสิ่งหากินกับคนรวย หรือแสวงหาประโยชน์ ส่วนตัว เขาให้ความสําคัญต่อสมุนแห่งดุนยา ดูถูกบรรดาคนยากจน เมื่อเขาต้องสอนคนรวย เขาจะอ่อนโยน ใจเย็น เนื่องจากหวังดุนยาของคน เหล่านั้น เมื่อเขาสอนคนจน เขาก็ดุดัน โมโห เพราะคนจนเหล่านั้น ไม่ได้มี ดุนยาที่เขาสามารถหาประโยชน์ได้เขาใช้อัลกุรอานเพื่อใช้งานคนจน และ อวดตนต่อคนรวย หากเขาเป็นคนที่เสียงไพเราะ เขาชอบที ่จะอ ่านให้บรรดากษัตริย์ นํา ละหมาดให้พวกเขาเพื่อหวังประโยชน์ทางโลก เมื่อคนจนขอให้เขานํา ละหมาด เขารู้สึกอึดอัดลําบาก อันเนื่องจากดุนยาในมือคนจน ไม ่ได้มี อะไรให้เขาหวัง เขาหวังเพียงดุนยาเท่านั้น ที่ไหนให้ประโยชน์ทางโลก เขา ก็จะประทับมั่นอยู่ที่นั่น

52 เขาอวดคนอื่นด้วยกับอัลกุรอาน ยกความรู้ทางการอ่านที่หลากหลายของ ตัวเอง ไปเบ่งต่อคนที่รู้น้อยกว่า เขาชอบที่จะหาความรู้การอ่านที่แปลก ใหม่ ที่ถ้าเขาเข้าใจ เขาจะรู้ว่า เขาไม่ได้ต้องอ่านด้วยวิธีนั้น22 ท่านจะพบว่า เขาหลงอยู่ในความโอหังถือตัว พูดมากโดยไม่แยกแยะ ตําหนิ คนที่ไม่ท่องจําเสมือนตน และหากเขาพบว่ามีคนที่จําเหมือนตน เขาก็ยัง ค้นหาข้อเสียเพื่อตําหนิอยู่ดี เขาถือตัวในการนั่งในมัจลิสของเขา สอนผู้อื่นอย่างทะนงตน ไม่มีความนอบ น้อมหลงเหลือในหัวใจ หัวเราะมาก และชอบหมกมุ่นกับเรื่องที่ไม่เกี่ยวข้อง เขาไม่สนใจผู้ที่มาเรียนกับตน เพราะวุ่นอยู่กับการพูด กับการสนทนากับคน รอบข้าง เขาตั้งใจจะฟังจากคนที่นั่งสนทนากับเขา มากกว่าที่จะฟังคนที่เขา ควรจะรับฟัง แสดงให้คนเห็นว่า เขาสามารถจดจําที่ฟังทั้งหมด (โดยไม่ต้อง จดจ่อ) เขาปรารถนาต่อถ้อยคําของผู้คน มากกว่าที่เขาปรารถนาต่อถ้อยคํา ของพระเจ้า เสียอีก เขาไม่คุชัวะอฺเมื่อฟังอัลกุรอาน ไม่ร้องไห้ไม่เสียใจ ไม่ใคร่ครวญในสิ่งที่ตน อ่าน ทั้งที่อัลลอฮฺทรงเชิญชวนเรียกร้องแท้ๆ 22 อันเนื่องจากการอ่านดังกล่าว ไม่ได้มีหลักฐานรองรับ

53 เขาโลภต่อดุนยาและสิ่งที่ทําให้ยิ่งได้เข้าใกล้ดุนยา โกรธกริ้วก็เพราะดุนยา และเพราะดุนยาเช่นกัน ที่เป็นบรรทัดฐานที่เขาจะรัก จะพอใจ เมื่อคนหนึ่งคนใดบกพร่องต่อสิทธิของเขา เขาก็จะกล่าวว่า “นี่คือชาว กุรอาน ไม่ควรได้รับการปฏิบัติที่บกพร่องเช่นนี้ชาวกุรอานควรได้รับการ บริการที่ดี!” เขารํ่าเรียกสิทธิ์ของตนจากเพื่อนมนุษย์แต่ไม่เรียกร้องตัวเอง ให้ปฏิบัติในสิทธิ์ของอัลลอฮฺ เขาโกรธผู้อื่น โดยอ้างว่าโกรธเพื่ออัลลอฮฺแต่ ไม่โกรธตัวเองเพื่อพระเจ้า เขาไม่ได้สนใจว่าทรัพย์สินที่ได้มาด้วยวิธีที่ฮะลาลหรือฮะรอม ดุนยา กลายเป็นเรื่องใหญ่ที่สุดในหัวใจเขา เมื่อเขาสูญเสียสิ่งที่เขาไม่ได้อนุมัติให้ ครอบครองด้วยซํ้า เขาก็รํ่าได้เสียใจ ในความสูญเสียนั้น เขาไม่ได้อบรมตัวเองด้วยมารยาทแห่งอัลกุรอาน ไม่ได้สะท้านต่อคําสัญญา ที่ดีและคําเตือนสําทับ เขาอยู่อย่างเลื่อนลอย เรื่อยเปื่อย ทั้งต่อสิ่งที่ตนอ่าน หรือต่อสิ่งที่คนอ่านให้เขาฟัง ความมุ่งมั่นของเขา เพียงการท่องจําอักษร เมื่อเขาอ่านผิด เขาก็รู้สึกอึดอัด เสียใจ เนื่องจากกลัวว่าจะทําให้เกียรติของตนหม่นหมอง ณ ที่มนุษย์จนทํา ให้เขาถูกลดทอนระดับ ท่านจะเห็นว่า เขาเศร้าโศกเสียใจเกินเลยต่อสิ่ง เหล่านี้ทั้งที่ส่งที่เขาละเลยและพลาดพลั้งระหว่างเขากับอัลลอฮฺ ในสิ่งที่ เป็นคําสั่งใช้และคําสั่งห้ามจากอัลกุรอาน เขาไม่ได้แยแสใด ๆ

54 มารยาทของเขาโดยมากแล้ว เป็นมารยาทของคนโฉดเขลา ไม่มีความรู้เขา ไม ่ได้ประพฤติปฏิบัติในสิ่งที่อัลกุรอานบังคับ ที ่เมื ่อได้ยินคําดํารัส ของอัลลอฮฺ ว่า : َ﴿ و م َ آ ء َ َات َخ ُ َّس ٱلر ُ ٰ ُكم ى و ُ ُذوه ُ وُل ف َ م َ ا َºَ َع ْ ٰ ُكم ى ن هْ ه َ ٱنتـ َف ُ وا ُ ۟ ﴾ “และอันใดที่เราะซูลได้นํามายังพวกเจ้าก็จงยึดเอาไว้และ อันใดที่ท่านได้ห้ามพวกเจ้าก็จงละเว้นเสีย” (อัลฮัชรฺ : 7) เขาจําเป็นต้องมุ่งมั่นหาความรู้เพื่อจะรู้ว่า อะไรบ้างที่เราะซูล สั่งห้าม เขาจะได้ห่างไกล เขาจะมักน้อยในการศึกษาหาความรู้ที่เขาจําเป็นต้องรู้ในเรื่องระหว่างเขา กับอัลลอฮฺ เขาจะมุ่งมั่นหาความรู้ที่เป็นดั่งเครื่องประดับทางดุนยา เพื ่อให้คนยกย ่องให้เกียรติไม่ค่อยมีความรู้ต่อเรื่องฮะลาล ฮะรอม ที่อัลลอฮฺตะอาลา และเราะซูล ได้แนะนําให้ศึกษา เพื่อที่จะทําในสิ่งที่ ฮะลาลอย่างมีความรู้ทิ้งสิ่งที่ฮะรอมอย่างมีความรู้เขาไม่ปรารถนารับรู้ เกี่ยวกับความโปรดปรานต่าง ๆ รวมทั้งความรู้ในการขอบคุณผู้ประทาน ความโปรดปรานในชีวิต การอ่านของเขาเต็มไปด้วยข้อบ่งชี้ถึงความลําพองตน ประดับประดาให้น่า ฟัง เมื่อพบว่ามีคนมากมายฟังเขา เขาไม่ได้มีความนอบน้อมที่จะปรากฏ

55 ออกมาทางเรือนร่าง เมื่อเขาเรียนอัลกุรอาน หรือสอนอัลกุรอาน ความ สนใจของเขามีเพียงว่า “เมื่อไหร่จะเสร็จสิ้น ?” มิใช่“เมื่อไหร่จะเข้าใจ ?” ขณะอ่านอัลกุรอาน เขาไม่ได้ข้อคิดจากการยกอุทาหรณ์ต่าง ๆ ของอัล กุรอาน ไม่พินิจใคร่ครวญในคําสัญญาที่ดีและบทลงโทษที่รุนแรง เขายอม ให้ตัวเองเป็นที่พอใจของผู้คน โดยไม่แยแสว่าจะเป็นที่โกรธกริ้วของพระเจ้า เขาชอบที่จะเป็นที่รู้จักด้วยการสอนที่มากมาย เปิดเผยการอ่านจบเล่มของ ตนให้ผู้ตน เพื่อให้คนยกย่อง คําชมของคนที่เขลาได้เป็นฟิตนะฮฺต่อเขา เขา สุขสมกับคําชมปลอม ๆ การงานของเขาเป็นการงานของคนโฉด เดินตามอารมณ์ใฝ่ตํ่าของตนเอง เดินตามสิ่งที่ใจรัก โดยไม่ได้พิจารณาต่อสิ่งที่อัลกุรอานสําทับห้ามปราม เมื่อเขาเป็นผู้สอน เขาไม่พอใจเมื่อนักเรียนของตนไปรํ่าเรียนกับครูคนอื่น เมื่อถูกกล่าวถึงความดีงามของท่านอื่นต่อหน้าเขา เขารู้สึกเกลียดชังที่จะฟัง แต่เมื่อความไม่ดีพูดพูดถึง เขาก็ปลาบปลื้ม กระหยิ่มใจ เขาดูถูกคนที่ตํ่ากว่า เชือดเฉือนคนที่สูงกว่า แสวงหาความผิดพลาดของ ผู้คนที่เป็นชนกุรอาน เพื่อจะกดคนทั้งหลายให้ลงตํ่า ให้เหลือตัวเองเท่านั้น ที่สูงขึ้น เขาวาดหวังจะให้คนอื่นผิดพลาด และเขาเท่านั้นที่ถูกต้อง

56 ใครก็ตามที่มีลักษณะทั้งหลายนี้เขาได้เสนอตัวเองต่อความโกรธกริ้วของ พระผู้เป็นเจ้า ผู้เมตตา ที่ยิ่งไปกว่านั้น คือการที่เขาแสดงภาพภายนอก ด้วยรูปลักษณ์ของคนดีด้วยกับการอ่านอัลกุรอานที่มากมาย แต ่เขาได้ ละเลยภาคภายใน ต่อสิ่งที่ต้องเป็นไปเพื่ออัลลอฮฺ เขาปฏิบัติในสิ่งที่พระเจ้า ผู้ทรงเมตตา ทรงสั่งห้าม ทั้งหมดนั้นเพื่อตําแหน่ง หน้าตา และหวังต่อดุน ยา ความลําพองในการท่องจําของตัวเอง และการถูกคนจ้องมอง ชื่นชม ได้ เป็นฟิตนะฮฺต่อเขาแล้ว หากลูกหลานของชาวดุนยา หรือคนใหญ่โตไม่สบาย ป่วยไข้และขอให้เขา อ่านอัลกุรอานให้เขาก็รีบเร่งและยินดีแต่เมื่อเป็นคนจน คนไม่มีชื่อเสียง เรียงนามขอให้เขาอ่านบ้าง เขารู้สึกลําบากใจ ไม่สะดวกที่จะทํา เขาท่องจําอัลกุรอานและอ่านด้วยลิ้นเท่านั้น โดยที่ละเลยต่อหลักการต่าง ๆ ที่ถูกระบุไว้มารยาทของเขาเป็นมารยาทของคนเขลา เมื่อเขากิน ก็กิน อย่างคนไม่มีความรู้ดื่มก็ดื่มอย่างไม่มีความรู้เมื่อนอน ก็นอนอย่างคนไม่มี ความรู้สวมเสื้อผ้าอย่างคนไม่มีความรู้มีเพศสัมพันธ์กับภรรยา อย่างคนไม่ มีความรู้

57 เมื่อคบหาสมาคมกับใคร หรือเยี่ยมเยียนใคร หรือสลามให้ใคร หรือขอ อนุญาตใคร ทั้งหมดดําเนินไปอย่างไม่มีความรู้จากอัลกุรอานและอัซซุนนะฮฺ ในขณะที่อีกคนอาจจะท่องจําเพียงไม่กี่ญุซ โดยที่เขามุ่งหวังการปฏิบัติใน สิ่งที่อัลลอฮฺ บังคับ ที่เป็นความรู้ที่เกี่ยวกับการทําความดีละทิ้งความ ชั่ว โดยไม่ได้สนใจว่าเขาจะถูกยกย่องจากคนในสังคม หรือถูกคนจับจ้อง ผายมือเชิดชูหรือไม่...ก็ตาม ...ดังนั้น ใครก็ตาม ที่ทั้งหมดที่กล่าวมานั้น คือมารยาทของเขา เขาได้ ประสบฟิตนะฮฺที่เหนือฟิตนะฮฺทั้งหลาย เพราะหากเขาปฏิบัติด้วยมารยาท ที่ไม่พึงกระทํา คนไม่รู้ก็จะปฏิบัติตามเขาด้วย และเมื่อคนเขลานั้นถูกเตือน เขาก็จะพูดว่า “คนนั้นที่มีกุรอานยังทําได้เลย ทําไมเราจะทําไม่ได้” และ ใครก็ตามที่เขาอยู่ในสภาพนั้น แน่นอน เขาได้วางตัวเองในพื้นที่ที่น่ากลัว หลักฐานมัดตัวอย่างประจักษ์และไม่มีทางแก้ตัวใด ๆ นอกจากการกลับมา เตาบะฮฺ เป้าหมายของฉันที่แจกแจงมารยาทนิสัยอันน่าเกลียดเหล่านี้เพื่อที่จะเป็น คําตักเตือนของฉันต่อชาวกุรอาน ให้พวกเขายึดมั่นกับมารยาทที่ดีงาม ออก ห่างจากมารยาทที่เลวร้าย ขออัลลอฮฺให้เตาฟีกแก่เราและท่าน สู ่ทางที่ เที่ยงธรรม

58 พึงทราบเถิด – ขออัลลอฮฺเมตตาเราและท่าน – ฉันได้นําเสนอรายงาน บางส่วนที่บ่งชี้ถึงสิ่งที่ฉันรังเกียจที่จะเกิดขึ้นต่อชาวกุรอาน ฉันจะกล่าวใน สิ ่งที ่ฉันนึกได้เพื่อจะให้ผู้อ่านหนังสือของเรา ได้ขัดเกลาตัวเองเมื่อเขา อ่านอัลกุรอาน รักษาในสิ่งที่ต้องทํา และอัลลอฮฺตะอาลา เป็นผู้ให้ความ ช่วยเหลือง่ายดาย จากท่านอุมัร อิบนุค็อฏฏอบ กล่าวว่า : “เวลาหนึ่งได้ผ่านเรามาแล้ว ที่เราไม่เห็นว่ามีผู้ที่รํ่า เรียนอัลกุรอาน เว้นแต่เพื่ออัลลอฮฺ ตะอาลา แต่วันนี้ฉัน กลัวเหลือเกินว่า จะมีกลุ่มคนที่เรียนอัลกุรอาน โดยหวัง มนุษย์และสิ ่งที ่มีอยู่ ณ พวกเขา ดังนั้น จงหวังจาก อัลลอฮฺ ตะอาลา เถิด ในการอ่านของท่าน และการทํา ความดีของท่าน เราเคยรู้จักพวกท่าน อันเนื่องจากท่าน เราะซูล ยังอยู่กับเรา อันเนื่องจากวะฮฺยีถูกประทานลง มา และอันเนื่องจากอัลลอฮฺได้แจกแจง แก่นแท้ของพวก ท่าน แต่วันนี้ท่านเราะซูล ได้จากไปแล้ว วะฮฺยีก็ได้ สิ้นสุดแล้ว เราจะรู้จักพวกท่านด้วยสิ่งที่ฉันจะพูด นั่นคือ ‘ใครก็ตาม ที่เปิดเผยความดีเราก็จะรักเขาและคิดดีต่อเขา ใครก็ตามที่เปิดเผยความชั่ว เราก็จะเกลียดเขาและคิดไม่ดี

59 ต่อเขา ส่วนเรื่องแก่นแท้และลับหลังของท่าน เป็นเรื่อง ระหว่างพวกท่านกับพระเจ้าของพวกท่าน ’”23 …หากนี่คือสิ่งที่ท่านอุมัร กลัวต่อผู้ที่อ่านอัลกุรอานในสมัยนั้น ว่าพวก เขาจะรักดุนยา ท่านคิดว่าอย่างไรเล่า กับชาวกุรอานในวันนี้? จากท่านซะฮฺล อิบนุซะอฺด์อัซซาอิดียฺ () กล่าวว่า : ขณะที่เราอ่านอัลกุรอาน ท่านนบี ได้ออกมาหาพวก เรา และกล่าวว่า : ‘อัลฮัมดุลิลลาฮฺ คัมภีร์ของอัลลอฮฺหนึ่ง เดียว และในหมู่พวกท่านมีคนที่ดีมีคนที่ผิวขาวและผิวดํา พวกท่านทั้งหลายจงอ่านอัลกุรอานเถิด จงอ่านก่อนที่จะมี กลุ่มชนหนึ่งมาถึง แล้วพวกเขาอ่านอัลกุรอาน เพ่งเล็ง อักษรของอัลกุรอาน ดังการเพ่งเล็งธนู(ตั้งใจอย่างเกิด เลย) อัลกุรอานไม่ผ่านกระดูกไหปลาร้าของเขา (คือ ไม่ถูก 23 รายงานโดยอะหฺมัด เลขที่ (1/41), และกล่าวโดยท่านอิบนุ มะดีนียฺ – เช่นเดียวกับที่ยกมาโดย ท่านอิบนุกะษีร ใน (( มุซนัด อัลฟารูก )) เลขที่ (2/544) ว่า : “สายรายงานดีไม่พบข้อบกพร่องใด ๆ ของสายรายงาน” และได้ให้นํ้าหนักว่าเศาะเฮียะหฺ โดยท่านอัลฮากิม เลขที่ (4/449), และได้ให้ นํ้าหนักว่าฮะซัน โดยท่านอะหฺมัด ชากิร ในการตะอฺลีกต่อ (( อัลมุซนัด )) เลขที่ (286) และมีปรากฏ ใน (( เศาะเฮียะหฺอัลบุคอรีย์)) เลขที่ (2641) อย่างย่อ

60 ตอบรับและไม่เข้าสู่หัวใจ) พวกเขาหวังประโยชน์ต่อโลกนี้ และไม่หวังต่อโลกหน้า’”24... จากท่านอัลฮะซัน () กล่าวว่า : “แท้จริง อัลกุรอานนี้ได้ถูกอ่านทั้งจากทาสและเด็กเล็ก แต่พวกเขาไม่รู้ใจความของอัลกุรอาน ไม่เริ่มขั้นตอนที่ ถูกต้องตั้งแต่ต้นของอัลกุรอาน อัลลอฮฺ ทรงกล่าวว่า : ٰب ـ َ ت ِ ْن َ أَنز ٌ ﴿ ك ل َ إ ُ ٰه ـ م ْ َك لَي ِ ُ ب َ ٰر ـ ِ ٌۭك لّ َ ي َّر َّدبـ َ ُ ٓو ا ء ۟ َ اي َ ـ تٰ ِ ه ۦ ﴾ ِ “คัมภีร์(อัลกุรอาน) เราได้ประทานลงมาให้แก่เจ้าซึ่งมี ความจําเริญ เพื่อพวกเขาจะได้พินิจพิจารณาอายาตต่าง ๆ ของอัลกุรอาน” (ศอด : 29) ซึ่งการตะดับบุรอัลกุรอานจะไม่นํามาซึ่งสิ่งใด เว้นแต่การ ปฏิบัติและอัลลอฮฺทรงรู้ดียิ่ง 24 รายงานโดยอบูดาวูด เลขที่ (831), และได้ให้นํ้าหนักว่าเศาะเฮียะหฺ โดยท่านอิบนุฮิบบาน เลขที่ (760), และโดยท ่านอัลอัลบานียฺ ใน (( อัศเศาะฮีหะฮฺ )) เลขที่ (259) ซึ ่งในบทนี้มีรายงานจาก ท่านอนัส, ท่านญาบิร, ท่านอิมรอน อิบนุฮุศ็อยนฺและท่านอบีซะอีด อัลคุฎรียฺ

61 ขอสาบานด้วยพระนามของอัลลอฮฺ อัลกุรอานไม่ใช่เพื่อ ท่องจําอักษร และละเลยกฎเกณฑ์ต่าง ๆ กระทั่งที่คนหนึ่ง อาจจะกล่าวว่า : “ฉันได้อ่านอัลกุรอานทั้งเล่ม โดยที่ไม่ตก หล่นแม้แต่อักษรเดียว” ขอสาบานด้วยพระนามของ อัลลอฮฺ เขาได้ตกหล่นทั้งเล่ม อัลกุรอานไม่มีปรากฎใน มารยาทของเขา ในการงานของเขา บางคนอาจกล่าวว่า : “ฉันได้อ่านซูเราะฮฺหนึ่งจบในอึดใจ เดียว” ขอสาบานด้วยพระนามของอัลลอฮฺ เช่นนั่นไม่ใช่ ผู้อ่านที่แท้จริง ไม่ใช่ผู้รู้ไม่ใช่ผู้มีปัญญา ไม่ใช่ผู้เคร่งครัด เมื่อไหร่กัน ที่ผู้อ่านอัลกุรอานสามารถกล่าวอะไรเช่นนี้? ขออัลลอฮฺอย่าได้ให้คนเช่นพวกเขามีมากมาย ในสังคมนี้ อีกเลย”25 จากท่านมุญาฮิด () กล่าวถึงอายะฮฺของอัลลอฮฺ : َ﴿ يـ تـ ُون ْ هَ ل َ َلاو ِ َّق ت َ ۥ ح ُ ت ِ ه ٓۦ ﴾ ِ 25 รายงานโดยอิบนุ มุบาร็อก ใน (( อัซซุฮฺด์)) เลขที่ (793) สายรายงานมียะหฺยา อิบนุอัลมุคตาร แต่มีมุตาบะอะฮฺ รายงานโดย อับดุรร็อซซาก ใน (( อัลมุศ็อนนัฟ )) เลขที่ (5984), อบูอุบัยดฺ ใน (( ฟะฎออิล อัลกุรอาน )) เลขที่ (371), และท่านซะอีด อิบนุ มันศูร ใน (( อัตตัฟซีร )) เลขที่ (135) ในสายรายงานที่แตกต่างจากท่านฮะซัน

62 “โดยที่พวกเขาอ่านคัมภีร์นั้นอย่างแท้จริง” (อัลบะเกาะ เราะฮฺ : 121) ว่า : “ผู้ที่ปฏิบัติด้วยการปฏิบัติที่แท้จริง”26... ท่านมูฮัมมัด อิบนุอัลฮุซัยนฺ () กล่าวว่า : ทั้งหมดนี้คือหลักฐานที่บ่งชี้ถึงสิ่งที่เราได้กล่าวไปก่อนหน้า ว่าชาวกุรอาน จําเป็นที ่มารยาทของเขาต้องแตกต ่างจากคนอื ่นที ่ไม ่ได้มีความรู้แห่ง อัลกุรอาน เมื่อพวกเขาประสบเรื่องยากลําบาก พวกเขาก็กลับไปหาอัลลอฮฺ ผู้ทรง เมตตา ไม ่ไปควานหาพึ่งพาผู้อื่น อัลลอฮฺ เป็นที่มาก่อนเสมอในหัวใจ ของพวกเขา พวกเขาได้ถูกบ่มเพาะขัดเกลาด้วยกับอัลกุรอานและอัซซุนนะฮฺ พวกเขาคือตัวอย่างให้คนอื่นดูเป็นแบบแผน เพราะพวกเขาเป็นคน พิเศษของอัลลอฮฺและชาวของพระองค์ ۟﴿ أُو ـ ٓ إ ِ ٱ َّ* ْ ُب ز ِ َ ح ِك ئٰٓلَ ه ِ ٱ َّ* ْ َب ز ِ َّ ح ِن ۚ أََلا م ُ ْم ُ ُ ٱل ل ْف وَن ﴾ ُح ِ 26 ได้อ้างอิงก่อนหน้าแล้ว

63 “ชนเหล่านั้นคือพรรคของอัลลอฮฺ พึงรู้เถิดว่า แท้จริงพรรค ของอัลลอฮฺนั้น พวกเขาเป็นผู้ประสบความสําเร็จ” (อัล มุญาดิละฮฺ : 22) จากท่านอับดุศเศาะมัด อิบนุยะซีด () กล่าวว่า : “ฉันได้ยินท่านฟุฎ็อยลฺอิบนุอิยาฎ กล่าวว่า : ‘ชาวกุรอาน ไม่ควรที่จะปรารถต่อมนุษย์ต่อเคาะลีฟะฮฺ หรือต่อใครก็ ตามแต่ ผู้คนต่างหากที่ต้องปรารถพึ่งพาเขา’” และกล่าวอีกว่า : “ฉันได้ยินท่านฟุฎ็อยลฺกล่าวว่า : ‘ชาว กุรอาน คือ ผู้ที่ถือธงแห่งอิสลาม... ไม่สมควรที่จะละเล่น กับคนที่ละเล่น หลงลืมร่วมกับคนหลงลืม หรือไร้สาระ ร่วมกับคนไร้สาระ’”27 และกล่าวอีกว่า : 27 สายรายงานเศาะเฮียะหฺ ท ่านอบูนุอัยมฺได้รายงานไว้ในหนังสือ (( อัลฮิลยะฮฺ อัลเอาลิยาอฺ )) เลขที่ (8/92)

64 “ฉันได้ยินท่านฟุฎ็อยลฺกล่าวว่า : ‘แท้จริงแล้ว อัลกุรอาน ประทานลงมาให้ปฏิบัติตาม แต่ผู้คนได้ยึดว่า การอ่านคือ การปฏิบัติแล้ว...’” หมายถึง อัลกุรอานมีเพื่อให้พวกเขาฮะลาลในสิ่งที่ฮะลาล ฮะรอมในสิ่งที่ฮะ รอม ละวางไม่ถลําในสิ่งที่เป็นข้อความมีนัย28 ท่านฮุซัยฟะฮฺ อัลมัรอะชียฺ () ได้เขียนสารถึงท่านยูซุฟ อิบนุอัซบาฏ () ว่า : “ฉันได้ยินว่าท่านได้ขายศาสนาของท่าน กับสองเหรียญ เท่านั้น ท่านได้พบกับคนขายนม และท่านได้ถามคนขาย นมว่า : ‘นี่ราคาเท่าไหร่ ?’ เขากล่าวว่า : ‘สําหรับท่านก็ 1/6’ ท่านจึงกล่าวว่า : ‘ขอ 1/8 ได้ไหม ?’ (คือต่อราคาให้ ได้ในราคาที่ถูกกว่า – ผู้แปล) เขากล่าวว่า : ‘ได้มันเป็น ของท่าน' เพราะเขารู้จักท่าน ! (รู้ถึงความรู้ศาสนา เกรงใจ ยกย่อง เลยลดราคาให้– ผู้แปล)” จงถอดหน้ากากแห่งชนเผอเรอออกจากศรีษะของท่านเสีย จงระวังการหลับตาแห่งความตาย จงรู้เถิดว่า คนที่อ่าน 28 สายรายงานเศาะเฮียะหฺ ท่านอัลเคาะฏีบ ได้รายงานไว้ในหนังสือ (( อิกติฎออฺอัลอิลมฺวัลอะมัล )) เลขที่ (116)

65 อัลกุรอาน แล้วเขายึดเอาดุนยามาก่อน สุ่มเสี่ยงว่าเขาจะ เข้าข่ายการเป็นคนที่ดูถูกอายะฮฺของอัลลอฮฺ”29 จากท่านอุบัยดฺอัลมะลีหฺ () กล่าวว่า : “ท่านมัยมูน อิบนุ เมียะฮฺรอน () ได้กล่าวว่า : ‘หาก ชาวกุรอานดีมนุษย์ย่อมดีไปด้วย’”30 ท่านบะชีร อิบนุอะบียฺอัมรฺอัลเคาลานียฺ ได้กล่าวว่า : “ท่านอัลวะลีด อิบนุก็อยซฺ ได้กล่าวแก่เขาว่า : เขาได้ยิน ท่านอบูซะอีด อัลคุฎรียฺ () กล่าวว่า : ‘ฉันได้ยินท่าน เราะซูล กล่าวว่า : ‘อีกไม่นานจะมีหมู่ชนหลังจากฉัน ที่พวกเขาละทิ้งการละหมาด เดินตามอารมณ์ใฝ่ตํ่า และ พวกเขาจะได้พบกับความขาดทุนมหันต์และจะมีกลุ่มชน ที่อ่านอัลกุรอาน โดยที่ไม่ผ่านกระดูกปลาร้าของเขา และอัลกุรอานจะถูกอ่านโดยผู้ศรัทธา มุนาฟิก และคน ชั่ว’” 29 ในสายรายงานมีท่านมูฮัมมัด อิบนุอบีอัลวัรดฺแต่มีมุตาบะอะฮฺ รายงานโดยอบูนุอัยมฺ ใน (( ฮิล ยะฮฺฯ )) เลขที่ (8/243) และอัดดัยนูรียฺ ใน (( อัลมะญาลิส )) เลขที่ (2024) 30 สายรายงานเศาะเฮียะหฺอบูนุอัยมฺรายงานในหนังสือ (( อัลฮิลยะฮฺฯ )) เลขที่ (4/83)

66 ดังนั้น ท่านบะชีร จึงกล่าวว่า : ฉันได้ถามท่านวะลีดว่า : ‘คนทั้งสามนั้นคือใคร ?’ เขากล่าวว่า : ‘มุนาฟิกคือคนอ่าน ที่และปฏิเสธอัลกุรอาน คนชั่วคือคนที่อ่านและหา ประโยชน์จากอัลกุรอาน และมุอฺมินคือคนอ่านที่ศรัทธา ต่ออัลกุรอาน’”31 จากท่านอัลฮะซัน () กล่าวว่า : ฉันและอิมรอน อิบนุอัลฮุศ็อยนฺ ได้เดินผ่านชายคนหนึ่ง ซึ่งกําลังอ่านซูเราะฮฺยูซุฟ จากนั้น ท่านอิมรอนก็ได้สดับรับ ฟังการอ่านของเขา เมื่อเขาอ่านเสร็จ เขาได้ขอ ค่าตอบแทน ท่านอิมรอนจึงกล่าวว่า : ‘อินนาลิลลาฮฺฯ’ และกล่าวว่า : ‘ไปกันเถิด แท้จริง ฉันได้ยินท่านนบี กล่าวว่า : 31 รายงานโดยอะหฺมัด เลขที่ (3/38) และได้ให้นํ้าหนักว่าเศาะเฮียะหฺโดยท่านอัลฮากิม เลขที่ (4/273, 4/547), และท ่านอิบนุกะษีร ใน (( ตารีค )) ของท่าน เลขที่ (9/232), และท ่านอัลอัล บานียฺ ใน (( เศาะฮีหะฮฺ )) เลขที่ (258)

67 ‘ใครก็ตามที่อ่านอัลกุรอาน จงขอจากอัลลอฮฺ แท้จริงแล้ว จะมีหมู่ชนที่อ่านอัลกุรอานและขอประโยชน์ด้วยกับอัลกุ รอานจากมนุษย์’”32 ท่านมูฮัมมัด อิบนุอัลฮุซัยนฺ () กล่าวว่า : ทั้งหมดนี้เป็นสารแด่ผู้ที่พิจารณา เพื ่อเขาจะเกรงกลัวอัลลอฮฺ เทิดทูนอัลกุรอาน และพิทักษ์รักษา และขายสิ่งที่ วันหนึ่งก็จะมลายหายไป ด้วยกับสิ่งที่จะคงเหลือไว้นิรัดร์ ขออัลลอฮฺ ให้ความช่วยเหลือง่ายดาย 32 รายงานโดยอัตติรมิซียฺ เลขที่ (2917) และให้สถานะว่าฮะซัน เช่นเดียวกับท่านอัลอัลบานียฺ ใน (( อัศเศาะฮีหะฮฺ )) เลขที่ (257)

68 บทว่าด้วยมารยาทของผู้สอน เมื่อมีคนมาอ่านกับเขา หรือเขาสอนการอ่านให้ผู้คนเพื่ออัลลอฮฺ เขาต้องมีมารยาทอย่างไรบ้าง ...สมควรต่อผู้ที่อัลลอฮฺทรงให้เขารู้คัมภีร์ของพระองค์และเขาปรารถนาที่ จะนั่งอยู่ในมัสยิด สอนผู้คนเพื่ออัลลอฮฺตะอาลา โดยหวังการเป็นชนตามที่ ท่านนบี กล่าวว่า : “คนที่ดีที่สุดในหมู่พวกท่าน คือ คนที่เรียนอัลกุรอานและ สอนอัลกุรอาน”33 ดังนั้น เขาพึงรักษามารยาทที่ดีทั้งหลาย ที่บ่งชี้ถึงเกียรติและความสัจจริง ของเขา นั่นคือ จงนอบน้อมถ่อมตนในการเรียนการสอนของเขา ไม่ถือตัว ทระนงตน และให้เขานอบน้อมต่อผู้ที่รํ่าเรียนอัลกุรอานกับเขา และต้อนรับ หันหน้าเข้าหาด้วยความยินดี เขาพึงคํานึงให้การสอนของเขาเป็นที่เหมาะสมแก่ผู้เรียน ไม่ว่าผู้เรียนจะ เป็นผู้ใหญ่ เด็ก วัยรุ่น คนรวย หรือคนจน เขาควรให้เกียรติต่อทุกคนตาม สิทธิที่แต่ละคนต้องได้รับ และต้องให้ความเป็นธรรมต่อทุกคน หากเขา หวังให้การสอนของเขาเป็นเพื่ออัลลอฮฺ อย่างแท้จริง 33 ได้กล่าวอ้างอิงไปแล้วก่อนหน้า

69 และเขาจําเป็นต้องระวังตัวเอง อย่าได้นอบน้อมต่อคนรวย และเย่อหยิ่งต่อ คนจน แต่ให้เขาถ่อมตนให้มากต่อผู้ยากจน ใกล้ชิดพวกเขา เอ็นดูและเห็น ใจพวกเขา โดยที่เขาทําทั้งหมด หวังความรักจากอัลลอฮฺ เขาเดินตามสิ่งที่อัลลอฮฺได้ทรงสั่งใช้นบีของพระองค์ เมื่อ อัลลอฮฺได้สั่ง ใช้ให้นบีเข้าหาคนยากไร้: ـع َ﴿ و َ َع ُد ْ َلا ت يـ ْ ن َ ا َك ع َ نـ ه ْ م ُ ْ ﴾ “และอย่าให้สายตาของเจ้าหันเหออกจากพวกเขา” (อัล กะฮฺฟี: 28) ขณะที่มีหมู่ชนที่รักในดุนยาปรารถนาให้นบี เข้าหาพวกเขา และยก พวกเขาให้เหนือกว่าคนจนทั้งหลาย และนบี ตอบรับ มิใช่เพื่อดุนยาแต่ อย่างใด แต่เพื่อที่พวกเขาจะได้ยิ่งเข้าใกล้และเปิดใจยอมรับอิสลาม อัลลอฮฺ จึงชี้แนะท่านนบี ถึงมารยาทที่ดีงาม ให้ท่านนบีเข้าหาคนยากจน ยิ้ม แย้มกับพวกเขา อดทนต่อพวกเขา และให้ออกห่างจากหมู่คนคนรวย ที่ หลงใหลแต่ดุนยา และท่านนบี ก็ปฏิบัติตามคําสั่งใช้ของอัลลอฮฺ นี้เป็นฐานที่ผู้สอนอัลกุรอานและสอนหนังสือ จําเป็นต้องจับให้มั่น รักษา มารยาทนี้ขัดเกลาตัวเองให้เป็นเช่นนั้น หากเขาหวังให้การสอนของเขา เป็นไปเพื่ออัลลอฮฺจริง

70 และฉันจะยกบางประการ เพื่อให้ผู้อ่านหนังสือของเราได้เข้าใจ ถึงการ ให้อัลกุรอานเป็นสิ่งที่ทําให้เขายิ่งเข้าใกล้อัลลอฮฺ ให้การสอนของเขา เพื่ออัลลอฮฺ และหวังผลบุญจากอัลลอฮฺ มิใช่จากผู้ถูกสร้างทั้งหลาย ฉันปรารถนาว่า เมื่อมีคนมารํ่าเรียนอัลกุรอานกับเขา ไม่ว่าเด็ก วันรุ่น หรือ ผู้ใหญ่ ให้เขาเข้าใจผู้เรียนอย่างถ่องแท้เสียก่อน ก่อนที่จะให้เขาเริ่มอ่าน ซูเราะฮฺ “อัลบะเกาะเราะฮฺ” ให้พิจารณาความเข้าใจของผู้เรียนที ่มีต่อ ซูเราะฮฺ “อัลฮัมดฺ” (ซูเราะฮฺอัลฟาติฮะฮฺ) ก่อน จากนั้น ก็ให้เริ่มที่ “รุบอี ซุบอฺ”34 หรือมากกว่านั้น ที่ผู้เรียนสามารถนํามาใช้ในการละหมาดของเขา สามารถที่จะนําละหมาดได้เมื่อมีเหตุให้ต้องนําละหมาด เมื่อเขาทําได้ดี แล้ว การเรียนอัลกุรอานได้ปรับลิ้นของเขา การอ่านของเขาจนสามารถ อ่านละหมาดในฟัรฎฺได้จากนั้น จึงให้เขาเริ่มอ่านซูเราะฮฺอัลบะเกาะเราะฮฺ ฉันปรารถนาต่อครูผู้ที่ฟังการอ่านอัลกุรอานของผู้คน ให้เขาฟังอย่างจดจ่อ และใส่ใจ ไม่ใช่การฟังที่สนทนากับผู้อื่นไปด้วยหรือทําสิ่งอื่นไปด้วย นั่นเอื้อ ยิ่งกว่าในการที่จะให้ผู้อ่านได้ประโยชน์จากเขาอย่างแท้จริง และเขาเองก็ได้ ประโยชน์เช่นกัน และให้เขาใคร่ครวญในสิ่งที่ได้ยิน บางทีการฟังอัล กุรอานจากผู้อื่น อาจเพิ่มพูนประโยชน์และผลบุญมากมายต่อเขา 34 ราวหนึ่งญุซโดยประมาณ ซึ่งผู้เขียนหมายถึง เริ่มที่ญุซอัมมา (ญุซ 30) เพื่อให้ผู้เรียนสามารถนํามา อ่านในการละหมาดได้(ผู้แปล)

71 ตามดํารัสของอัลลอฮฺ ว่า : َ﴿ و إ ْق َ ِرئ ُ ا ق َذِ رُ ٱل ْ ء ْ ٱس َف ُ ان َ ت مَ ع ِ وا ُ لَه ۟ تِ أَنص َ ۥ و ُ وا ُ لَع ۟ َ تـ ْ ُم َّك ل رُ ْ ُ وَن ﴾ َحم “และเมื่ออัลกุรอานถูกอ่านขึ้น ก็จงสดับฟังอัลกุรอานนั้น เถิด และจงนิ่งเงียบ เพื่อว ่าพวกเจ้าจะได้รับการเอ็นดู เมตตา” (อัลอะอฺรอฟ : 204) เมื่อเขาไม่สนทนากับผู้คน และสดับฟังอย่างแท้จริง เขาย่อมได้รับความ เมตตาจากอัลลอฮฺและเป็นประโยขน์กว่าต่อผู้ที่อ่านกับเขา ซึ่งท่านนบี ได้กล่าวต่อท่านอับดุลลอฮฺอิบนุ มัซอู๊ด ว่า : “‘อ่านอัลกุรอานให้ฉันฟังหน่อย’ เขากล่าวว่า : ‘ฉันกล่าว ว่า : ‘โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮฺ ให้ฉันอ่านอัลกุรอาน ต่อ ผู้ที่อัลกุรอานประทานลงมาหรือ ?’ ท่านนบีจึงกล่าวว่า : ‘ฉันชอบที่จะฟังจากคนอื่นเช่นกัน’”35 และฉันปรารถนาต่อผู้สอนว่า หากเป็นการสอน ไม่ควรที่จะสอนมากกว่า หนึงคนในเวลาเดียวกัน ไม่ควรเป็นสองคนพร้อมกัน นั่นจะยังประโยชน์ต่อ 35 รายงานโดยอัลบุคอรียฺ เลขที่ (4582)

72 ผู้คนมากกว่า ส่วนหากเป็นการอ่านนํา ไม่เป็นไรที่จะให้อ่านตามเป็นกลุ่ม ใหญ่ และผู้สอนอัลกุรอาน ที่เมื่อผู้อ่านอ่านผิด อ่านพลาด เขาไม่ควรที่จะแข็ง กร้าวดุดัน ให้อ่อนโยน ไม่หยาบโลน ให้อดทนต่อผู้เรียน เพราหากคนหนึ่ง หยาบกระด้าง ย ่อมทําให้ผู้เรียนเตลิดหนีและอาจจะไม ่กลับมาเรียนที่ มัสยิดอีก.. ท่านนบี กล่าวว่า : “แท้จริงฉัน พวกท่านถูกบังเกิดมาให้ง่ายดาย มิได้ถูก บังเกิดมาให้ยุ่งยาก”36 ดังนั้น ใครก็ตามที่รักษามารยาทนี้ผู้เรียนย่อมได้ประโยชน์จากเขา และฉันขอกล่าวว่า ผู้สอนอัลกุรอานเพื่ออัลลอฮฺผู้ทรงยิ่งใหญ่ เกรียงไกร จําเป็นต้องยับยั้งตัวเอง จากการขอให้ผู้เรียนช่วยเหลือบริการเขา ไม่ใช้งาน ผู้เรียน ไม่บังคับสั่งใช้ในเรื่องส่วนตน และหากต้องพึ่งพาใด ๆ ควรที่เขาจะ เลือกผู้ที่ไม่ได้เรียนกับเขาก่อน ฉันหวังว่า เขาจะไม่ใช้อัลกุรอาน มาเป็นสิ่ง ที่ทําให้เขาได้รับการช่วยเหลือจากผู้คน 36 รายงานโดยอัลบุคอรียฺ เลขที่ (4582)

73 และหากมีความต้องการใด ๆ ให้เขาขอจากอัลลอฮฺ พระผู้เป็นเจ้า เมื่อพี่ น้องของเขาบางคนรับทราบและให้ความช่วยเหลือ โดยที่เขามิใช่ผู้วอนขอ เขาจะขอบคุณอัลลอฮฺ ที่พระองค์คุ้มครองเขาจากการแบมือขอผู้คน หรือ ก้มหัวต่อชนแห่งดุนยา และขอบคุณที่พระองค์ให้ความง่ายดายลุล่วง จากนั้น เขาจึงจะขอบคุณผู้คนที่ยื่นมือมาช่วย เป็นลําดับต่อมา แท้จริงแล้ว นี่คือสิ่งที่เขาต้องดํารงไว้ และฉันก็ได้ยกไปบ้างแล้ว ถึงหลักฐานที่บ่งชี้ในสิ่งที่ฉันได้กล่าวมา ฉันจะ กล่าวเพิ่มเติม เพื ่อให้ผู้อ ่านหนังสือของเราได้เข้าใจประจักษ์ยิ ่งขึ้น อินชาอัลลอฮฺ จากท่านอัลฮะซัน อิบนุอัรเราะเบียะอฺอัลบุรอนียฺ () กล่าวว่า : ฉันนั่งอยู่ร่วมกับท่านอับดุลลอฮฺอิบนุอิดรีส37 เมื่อฉันลุก ขึ้น เขาได้กล่าวแก่ฉันว่า : 'ไปถามราคาต้นฮุสบฺ38 ให้ฉัน หน่อย’ 37 ท่านคือ อับดุลลอฮฺอิบนุอิดรีส อิบนุยะซีด อัลเอาดียฺ ท่านเป็นผู้ที่เปี่ยมไปด้วยความรู้และความ สมถะ เสียชีวิตในปี192 ฮิจเราะฮฺ 38 ต้นฮุสบฺ หรือฮิสซอฟ เป็นพืชที่พบได้ในตะวันออกกลาง กลิ่นหอม บ้างว่าใช้ในการชําระล้าง ทํา ความสะอาด (ผู้แปล)

74 เมื่อฉันเดินไป เขาเรียกฉันให้กลับมา แล้วกล่าวว่า : ‘ไม่ ต้องแล้ว... ท่านเป็นคนที่เขียนฮะดีษจากฉัน และฉันจะไม่ ขออะไรใด ๆ จากผู้ที่รับฮะดีษจากฉัน’”39 ท่านเคาะลัฟ () อิบนุตะมีม กล่าวว่า : “พ่อของฉันจากไปโดยที่ท่านติดหนี้อยู่ ฉันจึงไปหาท่าน ฮัมซะฮฺอัซซัยยาต ขอให้เขาช่วยพูดกับเจ้าหนี้ให้ลดหนี้ ของพ่อฉันหน่อย ท่านฮัมซะฮฺจึงกล่าวกับฉันว่า : ‘อะไรกัน ? เขาเป็นคนเรียนอัลกุรอานกับฉัน ฉันไม่ชอบที่จะดื่มนํ้า จากผู้ที่เรียนอัลกุรอานกับฉัน’”40 จากท่านอับดุศเศาะมัด อิบยนุยะซีด () กล่าวว่า : ฉันได้ยินท่าน ฟุฎ็อยลฺอิบนุอิยาฎ () กล่าวว่า : 39 สายรายงานเศาะเฮียะหฺ ท่านอัลเคาะฏีบ ได้รายงานไว้ใน (( อัลญาเมียะอฺลิอัคลาก อัรรอวียฺ )) เลขที่ (1/368) จากสายรายงานเดียวกับผู้เขียน 40 สายรายงานฮะซัน (และความหมาย คือ ท่านอับดุลลอฮฺไม่ชอบไปขอความช่วยเหลือจากผู้เรียนของตน เกรงว่าจะใช้ ความรู้เป็นบันไดขอรับความช่วยเหลือ)

75 “ชาวกุรอานไม่ควรที่จะปรารถนาต่อมนุษย์ต่อเคาะลีฟะฮฺ หรือใครก็ตาม แต่เขาต่างหากที่ควรเป็นที่ปรารถนา ที่ พึ่งพาของผู้คน”41 จากท่านอับดุรเราะหฺมาน อิบนุชิบลฺ () กล่าวว่า : “ท่านเราะซูล กล่าวว่า : ‘พวกท่านจงอ่านอัลกุรอาน และอย่าได้เกินเลยต่ออัลกุรอาน อย่าได้ห่างเหินต่ออัล กุรอาน อย่าได้หากินจากอัลกุรอาน และอย่าได้หาความมั่ง คั่งทางดุนยาด้วยกับอัลกุรอาน’”42 จากท่านอบูฮุร็อยเราะฮฺ () กล่าวว่า : ท่านนบี กล่าวว่า : “ใครก็ตามที ่ศึกษาหาความรู้ที ่ต้องหวังพระพักตร์ ของอัลลอฮฺแต่เขาไม่ได้เรียน เว้นแต่เพื่อประโยชน์ทางดุน ยา เขาจะไม่ได้กลิ่นไอของสวรรค์ในวันกิยามะฮฺ”43 41 อ้างอิงไปแล้วก่อนหน้านี้ 42 รายงานโดยอะหฺมัด เลขที่ (3/428, 444) และได้ให้นํ้าหนักว่าเศาะเฮียะหฺ โดยท่านอิบนุฮะญัร ใน (( อัลฟัตหฺ )) เลขที่ (9/82), และท่านอัลอัลบานียฺ ใน (( อัศเศาะฮีหะฮฺ )) เลขที่ (260) 43 รายงานโดยอบูดาวูด เลขที่ (3664), และท ่านอิบนุ มาญะฮฺ เลขที่ (252) และได้ให้สถานะว่า เศาะเฮียะหฺ โดยท่านอิบนุฮิบบาน เลขที่ (78), โดยท่านอัลฮากิม เลขที่ (1/85), และท่านอันนะวะ

76 และหลักฐานที่อยู่ในความหมายนี้มีมายมายเหลือเกิน ซึ่งเป้าประสงค์ของ ฉัน เพื่อนะศีหะฮฺต่อชาวกุรอานทั้งหลาย เพื่อที่การทํางานของเขาจะมาสูญ เปล่า หากเขาแสวงหาเกียรติในดุนยา ด้วยการทุ่มเทเพื่อชาวดุนยา โดยหวังต่อสิ่ง ที่พวกเขาครอบครอง อัลลอฮฺก็จะหักห้ามเขา จากเกียรติแห่งอาคิเราะฮฺ ขออัลลอฮฺปกป้องชาวกุรอานจากสิ่งเหล่านั้น ดังนั้น ผู้ที่พี่น้องมุสลิมรํ่าเรียนอัลกุรอานกับเขา จําเป็นต้องมีมารยาทกับอัล กุรอาน หวังผลและบุญจากอัลลอฮฺและให้อัลกุรอานเป็นพี่เพียงพอแก่เขา จากผู้คน นอมน้อมถ่อมตนในตัวเอง แล้วเขาจะเป็นผู้สูงส่ง ณ ที่อัลลอฮฺผู้ ทรงยิ่งใหญ่ ทรงเกรียงไกร วียฺ ใน (( ริยาฎ อัศศอลิฮีน )) เลขที่ (1682), และในท่านอัลอิรอกียฺ ใน (( ตัครีจ อัลเอียะฮฺยาอฺ )) เลขที่ (1/170), และท่านอัลอัลบานียฺ ใน (( อัลมิชกาฮฺ )) เลขที่ (227)

77 บทว่าด้วยผู้ที่อ่านอัลกุรอานกับครูของเขา ...ใครก็ตามทีอ่านอัลกุรอานกับครูหรือรับการอ่านจากครูจําเป็นที่เขาต้อง มีมารยาทในการอยู่ต่อหน้าครูของเขา นอบน้อมในการนั่งเรียน เข้าหาครู ของตน เมื่อครูอึดอัดรําคาญต่อเขา ก็ให้เขาอดกลั้น เมื่อครูติครูดุ เสียง ดัง ก็ให้เขาอดทน ให้เขานุ่มนวลอ่อนน้อมต่อครูผู้สอน มองผู้สอนอย่างให้ เกียรติมีศักดิ์ศรีและละอายต่อเขา และฉันปรารถนาต่อผู้ที่รับการอ่าน ให้เขารับเท่าที่เขาจะท่องจําได้ซึ่งเขารู้ ตัวเองดี หากเขารู้ว่าไม่อาจท่องจําได้มากกว่าครั้งละห้าอายะฮฺ เขาก็ไม่ ควรที่จะขอมากกว่านั้น หากเขารู้ว่าตัวเองไม่สามารถที่จะท่องจํามากกว่า สามอายะฮฺ ก็ไม ่ควรที ่จะขอท ่องจําห้าอายะฮฺ และหากครูของเขาให้ ท่องจําเพียงสามอายะฮฺ โดยที่เขารู้ว่า เขาสามารถท่องจําได้ถึงห้าอายะฮฺ ให้เขาขอท่องเพิ่มกับครูของเขา ด้วยวิธีการขอที่นอบน้อมที่สุด หากครู ของเขาปฏิเสธ ก็ไม่รบเร้าสร้างความอึดอัด และให้เขาอดทนต่อความ ต้องการของครูต่อเขา เมื่อเขาทําเช่นนั้นได้ศักยภาพของเขา จะเป็นสิ่งที่ ทําให้เขาได้โอกาสในการอ่านที่เพิ่มขึ้นจากครูอินชาอัลลอฮฺ ผู้เรียนไม่สมควรที่เขาจะสร้างความลําบากใจต่อครูของเขา จนอาจทําให้ครู ไม่ปรารถนาที่จะสอนต่อ และเมื่อครูสอน ก็ให้ขอบคุณ ดุอาอฺให้เขา และให้ เกียรติเขา ไม ่ทําตัวเหินห ่างต ่อครูแม้ว่าครูอาจจะเหินห่างจากเขา ให้

78 เกียรติครูของเขา แม้ว่าครูไม่ได้ให้เกียรติเขาเลย ละอายต่อครูของเขา แม้ว่าครูอาจะไม่ได้อายต่อเขา ตัวท่านต้องทําในสิทธิของเขาที่ท่านรับผิดชอบ เขาจึงจะให้สิทธิต่อท่าน เพราะชาวกุรอานคือชนแห่งความดีชนแห่งการตื่นตัวและมารยาท พวก เขาจะรู้หน้าที่ของตน ที่พึงกระทํา หากครูละเลยในสิทธิของท่าน ท่านต้องไม่ละเลยในสิทธิของเขา แท้จริง อัลลอฮฺ สั่งใช้ให้ท่านรู้สิทธิของผู้รู้สั่งใช้ท่าน ให้ฏออะฮฺต่ออุลามาอฺ และท่านนบี ก็สั่งใช้เรื่องนี้เช่นกัน จากท่านอุบาดะฮฺอิบนุอัศศอมิต () กล่าวว่า : ท่านนบีกล่าวว่า : “ไม่ใช่จากประชาชาติของฉัน ผู้ที่ไม่ให้เกียรติผู้ใหญ่ของ เรา ไม่เอ็นดูผู้น้อยของเรา และไม่รู้จักผู้รู้ของเรา...”44 44 รายงานโดยอะหฺมัด เลขที่ (5/323) และได้ให้นํ้าหนักว ่าเศาะเฮียะหฺ โดยท่านอัลฮากิม เลขที่ (1/122) และได้ให้นํ้าหนักว่าฮะซัน โดยท่านอัลอัลบานียฺ ใน (( เศาะฮีหะฮฺ )) เลขที่ (2196), และใน บทจากท่านอิบนุอับบาส, ท่านอิบนุอุมัร, ท่านอะนัส, ท่านญาบิร, ท่าน อบีฮุร็อยเราะฮฺ, ท่านอบีอ มามะฮฺ ดู(( อัลมัจญฺมะอฺ )) เลขที่ (8/14)

79 ท่านอิหม่ามอะหฺมัด () กล่าวว่า : “หมายถึง ไม่รู้จักสิทธิ ของผู้รู้” จากท่านอบีซะละมะฮฺ () กล่าวว่า : “หากฉันนุ่มนวลต่ออิบนุอับบาสเสียหน่อย ฉันคงได้รับ ความรู้จากเขาไปแล้ว”45 ท่านมุญาฮิด () กล่าวต่อคําดํารัสของอัลลอฮฺ : طيع وا ُ ﴿ أَ ِ و َ ٱ َّ* ۟ يع ِ أَط َ وا ُ أُو َ وَل و ُ َّس ٱلر ۟ ﴾ ْ ن ُكم ِ ِر م ْ ٱْلأَم ِلى ۟ “จงเชื่อฟังอัลลอฮฺและเชื่อฟังเราะซูลเถิด และผู้ปกครอง ในหมู่พวกเจ้าด้วย” (อันนิสาอฺ : 59) ว่าหมายถึง : “นักวิชาการศาสนาและผู้รู้ทั้งหลาย”46 45 สายรายงานเศาะเฮียะหฺ รายงานโดยอัดดาริมียฺ เลขที่ (426, 587) 46 สายรายงานเฎาะอีฟ ท่านอบูนุอัยมฺได้รายงานไว้ในหนังสือ (( ฮิลยะฮฺ )) ด้วยกับสายรายงาน เดียวกับผู้เขียน แต่มีรายงานที่ถูกต้อง จากท่านมุญาฮิด ด้วยสายรายงานอื่น และรายงานโดยท่าน ซะอีด เลขที่ (603, 606), และท่านอับดุรร้อซซาก ใน (( อัตตัฟซีร )) เลขที่ (1/166), และท่านอิบนุ ญะรีร ใน (( ญาเมียะอฺอัลบะยาน )) เลขที่ (8/500), จากรายงานจากท่านมุญาฮิด ซึ่งสายรายงาน ส่วนหนึ่งเศาะเฮียะหฺ

80 อีกทั้ง... ผู้ที่อ่านกับครูของเขา ไม่สมควรที่เขาจะลํ้าเส้นสิ่งที่ครูเขาได้สอน หากเขาชอบที่จะเรียนกับครูท่านนั้น และเมื่อเขาเรียนกับครูท่านอื่น ให้อ่านเหมือนกับที่ตนอ่านกับครูของตน ก่อนหน้า หมายถึง ไม่อ่านด้วยวิธีที่ยังไม่ได้อ่านกับครูก่อนหน้า เพราะนั่น เป็นที่คุ้นชินกว่า และถูกต้องกว่าในการอ่านของเขา และท่านนบี ได้กล่าวว่า : “พวกท่านจงอ่าน เหมือนที่ท่านถูกสอนมา”47 ... ท่านมูฮัมมัด อิบนุอัลฮุซัยนฺ () กล่าวว่า : ใครก็ตาม ที่เพียงพอกับการสอนของครูไม่ข้ามหน้าครูและรักการรํ่าเรียน กับครูของตน ให้เขาหมั่นประจําอยู่กับครูท่านนั้น เพราะหากครูพบว่าเขา ได้อ่านแตกต่าง จากสิ่งที่ครูสอน อาจทําให้ครูไม่ปรารถนานักที่จะสอนเขา ต่อ อาจะเป็นที ่ลําบากใจแก ่ครูและตัวผู้เรียนอาจะมีปลายทางที ่ไม่ น่าชื่นชม 47 รายงานโดยอะหฺมัด เลขที่ (1/419, 421, 452) และได้ให้นํ้าหนักว่าเศาะเฮียะหฺ โดยท่านอิบนุ ฮิบบาน เลขที่ (746, 747), และท่านอัลฮากิม เลขที่ (2/223-224) และท ่านอัซซะฮะบียฺ และ ท่านอะหฺมัด ชากิร ในหนังสือตะอฺลีก ต่อ (( อัลมุซนัด )) เลขที่ (832), และท ่านอัลอัลบานียฺ ใน (( อัศเศาะฮีหะฮฺ )) เลขที่ (1522)

81 และฉันปรารถนาต่อผู้ที่อ่านอัลกุรอานกับครูของเขา ว่าไม่ควรที่เขาจะหยุด อ่านเอง แต่ให้ครูของเขา เป็นผู้บอกให้เขาหยุด หากพบว่าเขามีธุระใด ๆ และครูของเขาปรารถนาให้เขาอ่าน 100 อายะฮฺซึ่งเขาเลือกที่จะอ่านได้ เพียง 50 อายะฮฺ ให้เขาแจ้งครูของเขาเสียก่อน เพื่อที่ให้ครูของเขา เป็นผู้ที่ บอกให้สิ้นสุดการอ่าน และเป็นที่สมควรแก่เขา ที่จะหันหน้าเข้าหาครูของเขา และไม่หันเข้าหา ผู้อื่น หากพบว ่าครูของเขากําลังสนทนาอยู่ ให้เขาให้เวลาครูคุยธุระ เรียบร้อย ให้เขาหยุดอ่าน จนกว่าครูจะกลับมาฟังอีกครั้ง และฉันปรารถนาว่า เมื่อเขาเสร็จสิ้นจากการอ่านกับครูของเขา และเขาอยู่ ในมัสยิด หากเขาลุกจะลุกออกมา ให้ออกมาอย่างสงบ และระหว่างทาง กลับนั้น ให้ทบทวนสิ่งที่ตัวเองได้รํ่าเรียนมา และหากเขาปรารถที่จะรํ่าเรียนกับผู้อื่นต่อ ก็ให้กระทํา หากอยู่ในมัสยิด และไม่มีใครที่สามารถสอนเขาได้ต่อ ให้เขาลุกขึ้นละหมาดซุนนะฮฺ เพื่อจะ ได้รับผลบุญ หรือนั ่งรําลึกอัลลอฮฺ ตะอาลา ขอบคุณพระองค์ ที่ทรง ประทานความรู้คัมภีร์ของพระองค์แก่เขา หรือให้นั่งประจําอยู่ในมัสยิด ไม่ ออกไปข้างนอก เกรงว่าดวงตาอาจะไปเห็นสิ่งต้องห้าม หรือตัวเองไปนั่ง คลุกคลีกับคนที่ไม่สมควรคบหา ดังนั้น ให้เขาเลือกนั่งอยู่ที่มัสยิด

82 และสิ่งที่เขาต้องทําในระหว่างการนั่งอยู่ในมัสยิด คือ ไม่ยุ่งกับสิ่งที่ไม่ยัง ประโยชน์ระวังการก้าวล่วงละเมิดเกียรติของผู้อื่น ระวังการพูดเรื่องดุนยา การพูดมากที่ไร้สาระ แท้จริงแล้ว บางหัวใจอาจจะพักผ่อนไปกับเรื่องต่าง ๆ ที่ฉันกล่าวมา ที่ไม่ได้ยังประโยชน์ต่อเขา และทําให้เขาเจอบั้นปลายที่ไม่ น่ายินดี และให้เขารักษามารยาทอันสูงส่ง ในการไปเรียนของเขา การกลับบ้านของ เขา ที่เป็นมารยาทแห่งชาวกุรอาน ขออัลลอฮฺ ทรงให้ความช่วยเหลือ ง่ายดาย

83 บทว่าด้วยมารยาทที่ผู้อ่านอัลกุรอานไม่ควรละเลย ...และฉันปรารถนาต่อผู้ที่ประสงค์จะอ่านอัลกุรอาน ทั้งกลางวันและ กลางคืน ให้เขาอาบนํ้าละหมาดและแปรงฟัน นั ่นเพื ่อเป็นการให้เกียรติ ต่ออัลกุรอาน เพราะเขากําลังอ่านคําดํารัสของพระเจ้า ซึ่งเมื่อเขา อ่านอัลกุรอาน มลาอิกะฮฺจะเข้าใกล้เขา โน้มมาหาเขา หากเขาทําความ สะอาดปากของเขา มลาอิกะฮฺก็จะรับการอ่านของเขา และหากเขาไม่ได้ทํา ความสะอาดปากมาก่อน มลาอิกะฮฺย่อมถอยห่างจากเขา ซึ่งไม่สมควรสําหรับพวกท่าน โอ้ชาวกุรอาน ที่จะให้มลาอิกะฮฺถอยห่างจาก พวกท่าน ดังนั้น จงรักษามารยาทของการอ่าน คนหนึ่งคนใดในหมู่พวก ท่านก็ไม่ชอบ ที่จะไปนั่งร่วมกับพี่น้องของเขา โดยที่เขาไม่ได้ทําความ สะอาดปากของตัวเอง และฉันปรารถนา ให้ท่านอ่านจากมุศฮัฟให้มาก อันเนื่องจากความ ประเสริฐของผู้ที่อ่านจากมุศฮัฟ48 แต่ทั้งนี้ไม่ควรที่เขาจะแตะต้องมุศฮัฟ เว้นแต่ในสภาพที่มีนํ้าละหมาด ส่วนหากเขาจะอ่านจากมุศฮัฟโดยไม่มีนํ้า ละหมาด ก็ไม่เป็นไร แต่ห้ามจับต้องตัวมุศฮัฟ ให้ใช้สิ่งอื่นมาช่วยพลิกหน้า แต่ละหน้า อย่าแตะต้องมุศฮัฟ เว้นแต่ในสภาพที่สะอาดเท่านั้น 48 หมายถึง ตัวเล่มอัลกุรอาน

84 และสมควรแก่ผู้ที่อ่าน เมื่อเขาอ่าน และเขาผายลมขณะอ ่านอยู่ ให้เขา ระงับการอ่านไว้จนกว่าการผายลมจะเสร็จสิ้น และหลังจากนั้น หากเขา จะลุกขึ้นไปอาบนํ้าละหมาด และอ่านในสภาพที่มีนํ้าละหมาด นั่นเป็นสิ่งที่ ดีกว่า หากจะอ่านต่อโดยไม่มีนํ้าละหมาด ก็ไม่เสียหายใด ๆ และ เช่นเดียวกัน เมื่อเขาหาว ก็ให้เขาหยุดอ่านก่อน จนกว่าจะหาวเสร็จสิ้น... และฉันปรารถนาต่อผู้อ่าน ให้เขาซุญูด เมื่ออ่านถึงตําแหน่งที่มีการซุญูด ติลาวะฮฺซึ่งในอัลกุรอานมีทั้งหมด 15 ตําแหน่ง บ้างว่า 14 และบางทัศนะ ว่า 11 ตําแหน่ง และใครก็ตามที่เลือกที่จะซุญูดทุกครั้งที่ผ่านพื้นที่ซุญูด พระเจ้าของเขา ก็จะทรงพอพระทัยต่อเขา และเขาได้สร้างความโกรธเคืองแก่ชัยฏอน ผู้ เป็นศัตรูของเขา มีรายงานจากท่านอบีฮุร็อยเราะฮฺ () จากท่านนบี กล่าวว่า : “เมื่อลูกหลานอาดัมอ่านถึงพื้นที่ที่มีการซุญูด และเขา ก็ซุญูด ชัยฏอนจะปลีกตัวออกมาจากเขา ในสภาพที่รํ่าไห้ และกล่าวว่า : ‘อะไรกัน ลูกหลานอาดัมถูกสั่งให้ซุญูด และ

85 เขาก็ซุญูด เขาจีงได้รับสวรรค์ส่วนฉันถูกสั่งให้ซุญูด แต่ ฉันฝ่าฝืน ฉันจึงได้รับนรก’”49 และฉันปรารถนาต ่อผู้ที ่เรียนและเขาเดินทางอยู่ เมื ่ออ ่านถึงตําแหน ่งที่ มีซุญูดติลาวะฮฺ ให้เขาหันเข้ากิบละฮฺ และก้มศรีษะของเขาเป็นการซุญูด เช่นเดียวกัน หากเขาขับขี่ยานพาหนะ เมื ่อถึงตําแหน่งที ่มีซุญูดติลาวะฮฺ ในอัลกุรอาน ให้เขาก้มศรีษะไปทางกิบละฮฺ หากเขาสามารถทําเช่นนั้นได้... และฉันปรารถนา ให้ผู้อ่านใคร่ครวญและพิจารณาในการอ่านของเขา ให้ เขาลดสายตาจากการมองสิ่งที่รบกวนจิตใจ ออกห่างจากทุกสิ่งที่รบกวน สมาธิจนกว่าการเรียนของเขาจะเสร็จสิ้น นั่นเป็นที่ฉันหวังอย่างยิ่ง เพื่อที่ เขาจะได้เข้าใจ และไม่วุ่นอยู่กับสิ่งใดนอกจากถ้อยคําของพระเจ้าของเขา และฉันหวังว่า เมื่อเขาเรียนอัลกุรอาน และอ่านถึงอายะฮฺที่กล่าวถึงความ เมตตา เขาก็วอนขอต่ออัลลอฮฺซึ่งความเมตตาของพระเจ้า เมื่ออ่านถึงอายะฮฺที่กล่าวถึงการลงโทษ เขาก็ขอความคุ้มครองจากพระองค์ให้พ้นจาก นรก และเมื ่ออ่านถึงอายะฮฺที ่ให้ความบริสุทธิ์ต่ออัลลอฮฺตะอาลา จาก ถ้อยคําว่าร้ายของบรรดผู้ปฏิเสธศรัทธา เขาก็ตัซเบียะหฺต่อพระองค์ตะอา ลา และให้ความยิ่งใหญ่ต่อพระองค์ 49 รายงานโดยมุสลิม เลขที่ (133)

86 เมื่อเขาอ่านอัลกุรอาน แล้วเขารู้สึกง่วงนอน ก็ให้เขางีบพักเล็กน้อย เพื่อที่ เขาจะกลับมาอ่าน โดยที่เขามีสติต่อสิ่งที่เขาอ่านอยู่ ท่านมูฮัมมัด อิบนุฮุซัยนฺ () กล่าวว่า : ทั้งหมดที่ฉันรวบรวมมาให้กับผู้อ่านอัลกุรอาน ล้วนเป็นสิ่งที่สอดคล้อง กับอัลกุรอาน อัซซุนนะฮฺและถ้อยคําของบรรดาผู้รู้ซึ่งฉันจะกล่าวสิ่งที่ฉัน นึกได้ในเวลานี้อินชาอัลลอฮฺ จากท่านอบีอับดิรเราะหฺมาน อัซซุละมียฺ () กล่าวว่า : “ท่านอะลียฺ () ได้สนับสนุนและสั่งใช้ให้แปรงฟัง และ กล่าวว่า : ‘แท้จริงแล้ว คนหนึ่ง เมื่อเขาลุกขึ้นละหมาด มลาอิกะฮฺจะลงมาใกล้เขา เพื่อรับฟังอัลกุรอาน โดย ที่มลาอิกะฮฺจะใกล้เข้ามาเรื่อย ๆ จนกระทั่งวางปากของ เขา (มลาอิกะฮฺ) บนปากของเขา (ผู้อ่าน) และไม่มีอายะฮฺ ใดที่เปล่งออกมา เว้นแต่ได้เข้าสู่ปากของมลาอิกะฮฺ’”50 50 สายรายงานเศาะเฮียะหฺ ผู้ประพันธ์ได้รายงานในหนังสือ (( ฟัฎลฺกิยาม อัลลัยลฺ )) เลขที่ (34, 35), และท่านอับดุรร็อซซาก ใน (( อัลมุศ็อนนัฟ )) เลขที่ (4184), และท่านอัลบัยฮะกียฺ ใน (( อัซซุ นัน อัลกุบรอ )) เลขที่ (1/38), และใน (( อัชชุอับ )) เลขที่ (1937) ซึ่งรายงานอิงไปยังท่านนบีแต่ ท ่านอัลมันซิรียฺ ได้กล่าวใน (( อัตตัรฆีบ )) เลขที่ (1/167) ว่า เป็นเมากูฟ (อิงไปยังเศาะฮาบะฮฺ) น่าจะถูกต้องกว่า

87 จากท่านอิซฮาก อิบนุ มันศูร อัลเกาซัจญฺ () กล่าวว่า : “ฉันได้กล่าวต่ออิหม่ามอะหฺมัด () ว่า : ‘ฉันอ่านโดยไม่ มีนํ้าละหมาดได้ไหม ?’ เขากล่าวว่า : ‘ไม่เป็นไร แต่อย่าได้ อ่านจากมุศฮัฟ เว้นแต่สภาพที่มีนํ้าละหมาด’”51 ท่านอิซฮาก – หมายถึง – อิบนุรอฮะวัยฮฺ () กล่าวว่า : “เหมือนเขากล่าว นั้นแหละ คือ อัซซุนนะฮฺ” จากท่านอบีบักรฺ มัลมัรรูซียฺ () กล่าวว่า : “ท่านอบูอับดุลลอฮฺ บางครั้งก็อ่านจากมุศฮัฟ โดยที่ไม่มีนํ้า ละหมาด ซึ่งเขาไม่สัมผัสมุศฮัฟ เขาจะใช้ไม้หรือบางสิ่ง ช่วยในการพลิกหน้าถัดไป”52 จากท่านซุรซุร () กล่าวว่า : 51 อัลเกาซัจญ์ได้รายงานใน (( มะซาอิล อะหฺมัด )) และอิบนุรอฮะวัยฮฺ เลขที่ (1/89) 52 รายงานโดยอิบนุฮานียฺ ใน (( มะซาอิล อะหฺมัด )) เลขที่ (1/102)

88 “ฉันได้กล่าวแก่ท่านอะฏออฺ () ว่า : ‘ฉันผายลม ฉัน อ่านอัลกุรอานได้ไหม ?’ เขากล่าวว่า : ‘ให้หยุดการอ่าน ก่อน จนกว่าจะผายลมเสร็จแล้ว’”53 จากท่านมุญาฮิด () กล่าวว่า : “เมื่อท่านหาว จงหยุดอ่านก่อน จนกว่าจะหาวเสร็จ”54 จากท่านหญิงอาอิชะฮฺ กล่าวว่า ท่านนบี กล่าวว่า : “เมื่อคนหนึ่งคนใดในหมู่พวกท่านง่วงนอน ก็จงงีบก่อน บางทีคนหนึ่งอาจประสงค์จะขออภัยโทษ แต ่เขาได้ สาปแช่งตัวเอง”55 (คือง ่วงนอนแล้วอ ่านอย ่างไม ่มีสติจนพลิกความหมายอย่างไม่รู้ตัว – ผู้ แปล) 53 ซะอีด อิบนุ มันศูร ได้รายงานไว้ในหนังสือ (( อัตตัฟซีร )) เลขที่ (100), และอิบนุอบีชัยบะฮฺ เลขที่ (8/447), และอัลบัยฮะกียฺ ใน (( อัชชุอับ )) เลขที่ (1942) 54 ซะอีด อิบนุ มันศูร ได้รายงานไว้ในหนังสือ (( อัตตัฟซีร )) เลขที่ (98), และโดยอัลบัยฮะกียฺ ใน (( อัชชุอับ )) เลขที่ (1943) 55 รายงานโดยอัลบุคอรียฺ เลขที่ (212), และมุสลิม เลขที่ (786)

89 ท่านมูฮัมมัด อิบนุฮุซัยนฺ กล่าวว่า : ทั้งหมดทั้งมวลที่ฉันกล่าวมา จําเป็นที่ชาวกุรอานจะนํามาใช้เป็นมารยาท ของเขา อย่าได้ละเลยเด็ดขาด เมื่อพวกเขาเสร็จสิ้นจากการอ่าน ให้พวกเขาพิจารณาตัวเอง ด้วยการ ตรวจสอบตัวเอง หากพบว่าพวกเขาได้ตอบรับสิ่งที่อัลลอฮฺทรงเรียกร้อง ที่ เป็นการสั่งใช้ภาคบังคับ และออกห่างจากสิ่งต้องห้าม พวกเขาก็สรรเสริญ พระองค์ขอบคุณพระองค์ ที่พระองค์ให้ความช่วยเหลือง่ายดาย และหากพวกเขาพบว่าหัวใจของเขาได้ผินหลังจากที่อัลลอฮฺเรียกร้อง ไม่ให้ ความสําคัญต่อสิ่งดังกล่าวเท่าที่ควร พวกเขาก็อิสติฆฟารต่ออัลลอฮฺใน ความบกพร่องของพวกเขา และขอดุอาอฺจากอัลลอฮฺ ให้พระองค์ทรงนํา ทางพวกเขาออกมาจากสภาพนั้น สภาพที่ไม่เหมาะสมต่อการเป็นชาว กุรอาน สภาพที่พระเจ้าของเขาไม่พอใจ ไปสู่สภาพที่พระองค์ทรงพอ พระทัย แท้จริง พระองค์ไม่ทรงตัดขาดผู้ที่เข้าหาพระองค์ ดังนั้น ใครก็ตามที่อยู่ในลักษณะเช่นนี้เขาได้รับประโยชน์จากอัลกุรอานใน ทุกรายละเอียดชีวิตของเขา ด้วยความบะเราะกะฮฺแห่งอัลกุรอาน ทุกความ ดีงามในดุนยาและอาคิเราะฮฺจะหลั่งใหลเข้าหาเขา อินชาอัลลอฮฺ จากท่านเกาะตาดะฮฺ () กล่าวว่า :

90 “ไม่มีใครที่คบหาอัลกุรอาน เว้นแต่อัลกุรอานจะทําให้เขา ได้รับ เพิ่มพูนหรือพร่องลง นั่นคือสิ่งที่อัลลอฮฺได้กําหนดไว้ แล้ว شَفآء َ ۭ و ٌ ﴿ ِ ر َْحم َ م ْؤ ُ ْلم ِ ٌۭ لّ ة ِ ِين ن َ َلا ي َ ۙ و َ ـَّ ٱلظ ُ يد ِز لٰ س َ َِّلا خ إ َ ِين مِ ار َ ً ا ﴾ ۭ “เป็นการบําบัดและความเมตตาแก่บรรดาผู้ศรัทธา และ มันมิได้เพิ่มอันใดแก่พวกอธรรม นอกจากการขาดทุน เท่านั้น”56 (อัลอิสรออฺ : 82) จากท่านเกาะตาดะฮฺ () ได้กล่าวถึงอายะฮฺของอัลลอฮฺ : ْبـ َ﴿ و َد َ ٱل يَّ ٱلط ُ ل ْر ُ ِب ّ نـ ُج ُ َيخ َ ب هُات َ ر ِ ْذن ِِ ۥ æُ َ ب ّ هِ ۦ ﴾ ِ “และเมืองที่ดีนั้นพืชของมันจะงอกออกมา ด้วยอนุมัติแห่ง พระเจ้าของมัน” (อัลอะอฺรอฟ : 58) 56 สายรายงานเศาะเฮียะหฺ รายงานโดยอัดดาริมียฺ เลขที่ (3387) และมีรายงานคล้ายคลึงนี้จากท่าน อุวัยสฺอัลก็อรนียฺและท่านอัลฮะซัน อัลบัศรียฺ

91 ว่า “เมืองที่ดี” ดั่งมุอฺมินที่อ่านคัมภีร์ของอัลลอฮฺและเขา เข้าใจ นํามาใช้ได้ประโยชน์ก็เป็นเช่นแผ่นดินนี้ที่ได้รับ นํ้าฝน จากนั้นก็ออกพืชผลงอกเงยออกมา َى خ ِ َّذ ٱل َ﴿ و رْ َ َيخ َ لا ُث ب َك ن َِّلا إ ُج ُ ۭ ا ﴾ ًد ِ “และเมืองที่ไม่ดีนั้นพืชของมันจะไม่ออกนอกจากในสภาพ แกร็น” (อัลอะอฺรอฟ : 58) คือ ความยากลําบาก เปรียบกับกาเฟร ที่ฟังอัลกุรอานและ ไม่เข้าใจ ไม่ปฏิบัติไม่ได้ประโยชน์เหมือนดั่งแผ่นดินที่ เสียหาย ต่อให้ได้รับฝน ก็ไม่มีพืชผล ไม่งอกเงยใด ๆ”57 57 ผู้รายงานมีความน่าเชื่อถือ ท่านอิบนุญะรีร ได้รายงานไว้ในหนังสือ (( ญาเมียะอฺอัลบะยาน )) เลขที่ (12/497) ด้วยรายงานคล้ายคลึงในรูปอย่างย่อสรุป และสายรายงานถูกต้อง และรายงานโดย อับดฺอิบนุฮะมีด และอิบนุอัลมุนซิร เหมือนที่ระบุใน (( อัดดุร อัลมันษูร )) เลขที่ (3/478)

92 บทว่าด้วยการอ่านอัลกุรอานด้วยเสียงที่ไพเราะ ...จากท่านอัลบะรออฺอิบนุอาซิบ จากท่านเราะซูล กล่าวว่า : “จงประดับอัลกุรอานด้วยเสียงของพวกท่าน”58 จากท่านศอเลียะหฺอิบนุอะหฺมัด อิบนุฮัมบัล จากพ่อของเขา กล่าวว่า : “ฉันถามพ่อว่า : ‘ถ้อยคําของท่านเราะซูล : ‘จง ประดับอัลกุรอานด้วยเสียงของพวกท่าน’ หมายถึงอะไร ?’ เขากล่าวว่า : ‘การประดับประดา คือ การทําให้เสียง ไพเราะ’”59 จําเป็นสําหรับผู้ที่อัลลอฮฺทรงประทานเสียงที่ไพเราะแก่เขา ที่เขาจะ ตระหนักว่า อัลลอฮฺได้เลือกเขา ให้ได้รับสิ่งที่พิเศษสวยงาม จงรับรู้ถึง คุณค ่าในสิ ่งที ่อัลลอฮฺทรงประทานให้จงอ ่านเพื ่ออัลลอฮฺ มิใช ่อ ่านเพื่อ มนุษย์จงระวังการชอบที่จะให้ผู้คนฟังเสียงของเขา โดยหวังสิ ่งที ่อยู่ ณ 58 รายงานโดยอัลบุคอรียฺในรูปมุอัลลัก ในหนังสือ (( เศาะเฮียะหฺ )) ของท่าน เลขที่ (13/528 พร้อม อัลฟัตหฺฯ), และรายงานโดยอบูดาวูด ด้วยสายรายงานต่อเนื่อง ลําดับที่ (1468) และคนอื่น ๆ 59 รายงานโดยศอเลียะหฺอิบนุอะหฺมัด ใน (( มะซาอิล อะหฺมัด )) เลขที่ (287), และท่านคิลาล ได้ ยกไว้ใน (( อัลอัมรฺ บิลมะอฺรูฟ )) หน้าที่ (102)

93 ผู้ฟัง หวังดุนยา ฝักใฝ่ต่อคําชม มองหาเกียรติณ ที่ลูกหลานแห่งดุนยา หวัง การได้นําละหมาดให้กษัตริย์ไม่ฝักใฝ่เป็นอิหม่ามให้คนทั่วไป ใครก็ตามที่จิตใจของเขาได้โอนอ่นไปสู่สิ่งที่เป็นที่ต้องห้ามแก่เขา เกรงว่า เสียงที่ดีของเขาได้เป็นฟิตนะฮฺต่อเขาแล้ว เสียงที่ไพเราะของเขาจะยังประโยชน์ต่อเขา เมื่อเขายําเกรงอัลลอฮฺ ทั้ง ลับหลังและต่อหน้าผู้คน ความมุ่งหวังของเขา คือการส่งสารเตือนต่อผู้คน การอ่านของเขาที่กําลังเผอเรอหลงระเริง ให้พวกเขาได้กลับเข้ามาสู ่สิ่ง ที ่อัลลอฮฺ สั ่งใช้ออกห่างจากสิ่งที่อัลลอฮฺสั่งห้าม และใครก็ตามที ่มี ลักษณะเช่นนั้น เสียงที่ไพเราะของเขาได้ยังประโยชน์ต่อตัวเขาและผู้อื่น แล้ว จากท่านซุฮฺรียฺ () กล่าวว่า : มีถ้อยคําของท่านนบี กล่าวว่า : “แท้จริง ผู้ที่มีเสียงอ่านอัลกุรอานที่ไพเราะที่สุด คือผู้ที่เมื่อ ท่านได้ยินเขาอ่าน ท่านพบว่าเขายําเกรงอัลลอฮฺ”60 60 รายงานเฎาะอีฟ ท่านอิบนุอัลมุบาร็อก ได้รายงานไว้ในหนังสือ (( อัซซุฮฺด์)) เลขที่ (114) ในรูป ของมัวะอฺฎอล แต่ในบทเดียวกันนี้มีรายงานจากท่านอิบนุอับบาส, ท่านอิบนุอุมัรม ท่านญาบิร, อบูฮุร็อยเราะฮฺและท่านหญิงอาอิชะฮฺ ทําให้สายรายงานมีนํ้าหนักที่จะยกเป็นมัรฟัวะอฺตาม ทัศนะ ของท่านอัลอัลบานีย์ใน (( อัศเศาะฮีหะฮฺ )) เลขที่ (1583)

94 ท่านมูฮัมมัด อิบนุอัลฮุซัยนฺ กล่าวว่า : ฉันรังเกียจการอ่านที่ปรับแต่งเป็นโทนทํานอง และการอ่านด้วยเสียงที่ดัด ปรุงเป็นจังหวะเพลง แท้จริง นั่นเป็นที่น่ารังเกียจ ณ ที่ผู้รู้จํานวนมาก เช่น ท่านยะซีด อิบนุฮา รูน, ท่านอัลอัศมะอียฺ, ท่านอะหฺมัด อิบนุฮัมบัล, ท่านอบีอุบัยดฺอัลกอซิม อิบนุซัลลาม, ท่านซุฟยาน อิบนุอุยัยนะฮฺ และอื่น ๆ และพวกท่านล้วน แนะนําว่า สําหรับผู้อ่าน เมื่อเขาอ่าน ให้เขาแสดงความสลดใจ รํ่าไห้หรือ ยําเกรงในหัวใจของเขา... ฉันปรารถนาต่อผู้ที่เขาอ่านอัลกุรอาน ให้เขารํ่าไห้... และมีความนอบน้อม ในหัวใจของเขา และใคร่ครวญให้สัญญาที่ดีและคําเตือนที่ปรากฏในอัลกุรอาน ท่านไม่ได้ยินหรอกหรือ ? สิ่งที่อัลลอฮฺ ทรงสาธยายถึงลักษณะเหล่านี้ และแจกแจงถึงความประเสริฐของพวกเขา พระองค์ ทรงตรัสว่า : نـ ُ ﴿ٱ َّ* س ْ َّزَل أَح َ ن َ َ ٱ ْلح َ د ك ِ يث ِ ِ ت َ ـ بٰ ً ُّ ا م ۭ ـ َ َش ت ِهبٰ ً ثَّ ا م ۭ ِانى َ تـ َ ع ْ َش قَ رِ م ُّ ِ ن هْ ُ ُود ُج ْ َشو َ ين ِ َّذ ٱل ُ ل ر َن ْ َيخ َّòَ ُ م َّ ت ْ َ ُثم ِين ل ُود ُج ُ هُ ل م ُ و ْ َ ُوòُ قـ م ُُ ل ِ ْكر ِ َٰ ذ ِلى إ ْ ۚ ﴾ ِ ٱ َّ*

95 “อัลลอฮฺได้ทรงประทานคํากล ่าวที่ดียิ่งลงมาเป็นคัมภีร์ คล้องจองกันกล่าวซํ้ากัน ผิวหนังของบรรดาผู้ที่เกรงกลัว พระเจ้าของพวกเขาจะลุกชันขึ้น แล้วผิวหนังของพวกเขา และหัวใจของพวกเขาจะสงบลง เพื่อรําลึกถึงอัลลอฮฺ” (อัซซุมัร : 23) จากนั้น พระองค์ ก็ทรงตําหนิหมู่ชนที่ฟังอัลกุรอานและหัวใจของเขาไม่ คุชัวะอฺ พระองค์ ทรงตรัสว่า : من ِ َ ه ْ ﴿ أَف َ َ ا ٱ ْلح َٰذ ـ د تـ ِ يث ِ عَ َج ْ ب َ وَن و ُ ـب َ َ و ُكون َ َ ْضح ت َ َ ُ كون ْ َلا ت و مُ أَنت َ َس ْ ٰم ـ وَن ﴾ ُد ِ “พวกเจ้ายังคงแปลกใจต่อคํากล่าวนี้อีกหรือ และพวกเจ้า ยังคงหัวเราะ และยังไม่ร้องไห้และพวกเจ้ายังคงหลงระเริง ลืมตัว” (อันนัจญฺม์: 59-61) หมายถึง พวกเจ้าก็ยังเผอเรอละเล่น ! และสมควรอย่างสําหรับผู้ที่อ่านอัลกุรอาน ที่เขาจะอ่านอย่าง “ตัรตีล” เหมือนที่อัลลอฮฺ ทรงกล่าวว่า : َ﴿ و ر َ ت ّ رُْق ِل ٱل ِ ْ ء تـ َ ان َ رَ ْ ت ً ﴾ يلا ِ

96 “และจงอ่านอัลกุรอานช้า ๆ เป็นจังหวะ (ชัดถ้อยชัดคํา)” (อัลมุซซัมมิล : 4) บางตัฟซีรกล่าวว่า : “ให้ชัดแจ้ง ชัดถ้อยชัดคํา” และพึงทราบเถิด หากเขาอ่านอย่างชัดแจ้ง ชัดถ้อยชัดคํา ผู้ฟังย ่อมได้ ประโยชน์เมื่อฟังการอ่านของเขา และตัวเขาเองก็ได้ประโยชน์เช ่นกัน เพราะเขาได้อ่านเหมือนที่ถูกสั่งใช้ให้อ่าน อัลลอฮฺ ทรงตรัสว่า : َ﴿ و رُقـ ْ ء ـ ۭ ف ً اûَ رَ َ نْقـ َ ل ُ ٰه ـ ِ تـ أَه َ ْرقَ َى ٱلنَّا ِس ع َ ۥ ع ُ َى َ ل م ٰ ل ٍ ْكث ُ ۢ ﴾ “และอัลกุรอาน เราได้แยกมันไว้อย่างชัดเจน เพื่อเจ้าจะได้ อ่านมันแก่มนุษย์อย่างช้า ๆ” (อัลอิสรออฺ : 106) หมายถึง : “อย่างช้า ๆ ชัด ๆ” จากท่านมุญาฮิด () กล่าวถึงอายะฮฺของอัลลอฮฺ : َ﴿ و رُقـ ْ ء ـ ۭ ف ً اûَ رَ َ نْقـ َ ل ُ ٰه ـ ِ تـ أَه َ ْرقَ َى ٱلنَّا ِس ع َ ۥ ع ُ َى َ ل م ٰ ل ٍ ْكث ُ ۢ ﴾ “และอัลกุรอาน เราได้แยกมันไว้อย่างชัดเจน เพื่อเจ้าจะได้ อ่านมันแก่มนุษย์อย่างช้า ๆ” (อัลอิสรออฺ : 106)

97 ว่า : “อย่างช้า ๆ และชัดเจน”61 ท่านมูฮัมมัด อิบนุอัลฮุซัยนฺ กล่าวว่า : การเรียนอัลกุรอานเพียงเล็กน้อยที่มาพร้อมการใคร่ครวญ การขบคิดตรึก ตรอง เป็นที่รักของฉัน มากกว่าการอ่านมากที่ไม่ตะดับบุร ไม่ใคร่ครวญ และอัลกุรอาน อัลฮะดีษ รวมทั้งคําพูดของบรรดาผู้รู้ล้วนบ่งชี้เช่นนั้น จากท่านฮัมซะฮฺอัฎฎุบะอียฺ () กล่าวว่า : “ฉันกล่าวต่อท่านอิบนุอับบาส () ว่า : ‘ฉันเป็นคน อ่านอัลกุรอานเร็ว ฉันสามารถอ่านจบทั้งเล่มในสามวัน’ ท ่านอิบนุอับบาส () กล่าวว่า : ‘การที ่ฉันอ ่านซู- เราะฮฺอัลบะเกาะเราะฮฺในหนึ่งคืน และใคร่ครวญซูเราะฮฺ 61 สายรายงานเศาะเฮียะหฺอับดุรร็อซซากได้รายงานไว้ในหนังสือ (( อัตตัฟซีร )) เลขที่ (2/319) และ ท่านอิบนุญะรีร ใน (( อัลญาเมียะอฺอัลบะยาน )) เลขที่ (23/680 – يكترلا. ط(

98 นั้น อ่านอย่างช้า ๆ เป็นที่รักของฉัน มากกว่าการอ่าน อย่างที่ท่านกล่าวมาเสียอีก’”62 จากท่านอุบัยดฺอัลมุกติบ () กล่าวว่า : “ฉันถามท่านมุญาฮิด ถึงคนที่อ่านซูเราะฮฺอัลบะเกาะเราะฮฺ และซูเราะฮฺอาละอิมรอน และคนที่อ่านซูเราะฮฺอัลบะเกาะเราะฮฺอย่างเดียว โดยที่ทั้งสองใช้เวลาอ่านเท่ากัน รุกุวะอฺ เท่ากัน ซุญูดเท่ากัน นั่งลงเท่ากัน ระหว่างทั้งสองนั้น ใคร ดีกว่า ?’ เขากล่าวว่า : ‘ผู้ที่อ่านอัลบะเกาเราะฮฺ’ จากนั้น ท่านมุญาฮิด () ก็อ่านโองการ : َ﴿ و رُقـ ْ ء ـ ۭ ف ً اûَ رَ َ نْقـ َ ل ُ ٰه ـ ِ تـ أَه َ ْرقَ َى ٱلنَّا ِس ع َ ۥ ع ُ َى َ ل م ٰ ل ٍ ْكث ُ ۢ ﴾ 62 อบูอะบีด ได้รายงานไว้ในหนังสือ (( ฟะฎออิล อัลกุรอาน )) เลขที่ (212, 213), และท่านซะอีด อิบนุ มันศูร ใน (( อัตตัฟซีร )) เลขที่ (159, 161), และท่านอัลบัยฮะกียฺ ใน (( อัซซุนัน อัลกุบรอ )) เลขที่ (2/396)

99 “และอัลกุรอาน เราได้แยกมันไว้อย่างชัดเจน เพื่อเจ้าจะได้ อ่านมันแก่มนุษย์อย่างช้า ๆ” (อัลอิสรออฺ : 106)63” ท่านมูฮัมมัด อิบนุอัลฮุซัยนฺ () กล่าวว่า : ทั้งหมดทั้งมวลที่ฉันกล่าวมานั้น สมควรอย่างยิ่งสําหรับชาวกุรอาน ที่จะนํา ทุกสิ่งที่ฉันเรียกร้องเชิญชวน อันเป็นมารยาทที ่ดีงามทั้งหลาย ให้เป็น มารยาทและจริยธรรมของพวกเขา และให้ออกห่างจากสิ่งที่ฉันรังเกียจ ที่ จะให้มีในตัวพวกเขาที่เป็นมารยาทที่ตํ่าช้าทั้งปวง ขออัลลอฮฺให้เตาฟีกแก่เราและท่าน ไปสู่ทางที่เที่ยงธรรม มวลการสรรเสริญทั้งหมดเป็นกรรมสิทธิ์ของอัลลอฮฺเพียงผู้เดียว จบการรวบรวมหนังสือ 63 สายรายงานเศาะเฮียะหฺ รายงานรโดยอิบนุอบีชัยบะฮฺ เลขที่ (2/521, 10/526),และท ่านอบู อะบีด ใน (( ฟะฎออิล อัลกุรอาน )) เลขที่ (216), และท่านอัฏเฏาะบะรียฺ ใน (( ญาเมียะอฺอัลบะ ยาน )) เลขที่ (15/116 – يكترلا. ط ,(ทั้งหมดจากสายรายงาน จากท่านซุฟยาน, จากท่านอุบัยดฺ