สมเด็จ ด็ พระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรชิญาณวโรรส
สมเด็จ ด็ พระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรชิญาณวโรรส พระประวัติวั ติ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงเป็นสมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ ๑๐ แห่งกรุง รัตนโกสินทร์มีพระนามเดิมคือ "พระองค์เจ้ามนุษยนาคมานพ" ทรงเป็นพระอนุชาต่างพระมารดาในพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติเมื่อ พ.ศ. ๒๔๐๒ ได้ทรงเป็นกรมหมื่นวชิรญาณวโรรส แล้วเลื่อนขึ้นตามลำ ดับ จน ในที่สุดได้เป็นสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส และทรงดำ รงตำ แหน่ง "สกลมหาสังฆปรินายก" ใน พ.ศ. ๒๔๕๓
พระกรณีย ณี กิจกิสำ คัญคั ๑.ด้านการศึกษา ทรงได้รับโปรดเกล้าฯ จากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวใหเทรงเป็นผู้รับผิดชอบการ จัดการศึกษาของชาติในหัวเมือง โดยให้แยกออกจากกรมศึกษาธิการ ทรงแต่งตั้งพระราชาคณะไปเป็น ผู้อำ นวยการออกไปตรวจสอบการดำ เนินงานของคณะสงฆ์ พร้อมทั้งแนะนำ พระสงฆ์และฆราวาสให้ จัดตั้งโรงเรียนขึ้นใหม่ในตำ บลต่างๆ เท่าที่จะสามารสจะทำ ได้ทำ ให้การจัดการศึกษาในหัวเมื่องมีความ เจริญก้าวหน้ามาก ๒.ด้านประวัติศาสตร์ พระองค์ได้ทรงศึกษาค้นคว้าวิชาการทางด้านประวัติศาสตร์ ดังจะเห็นได้จากพระนิพนธ์ประวัติศาสตร์ที่ปรากฏ ออกมาอย่างแพร่หลาย เช่น พงศาวดารสยาม ตำ นานประเทศไทย หัวข้อในพระราชพงศาวดารกรุงเก่า หมายเหตุพระราชพงศาวดารกรุงเก่า เป็นต้น และยังมีงานพระนิพนธ์แปลจากหนังสือต่างประเทศอีกหลายเล่ม นิพนธ์ทางด้านประวัติศาสตร์ไทยของพระองค์ในยุคที่ไทยกำ ลังเผชิญกับการล่าอาณานิคมของชาติตะวันตก ขณะนั้นได้กระตุ้นให้คนไทยได้รู้จักความเป็นมาของชนชาติไทยและเกิดความหวงแหนประเทศชาติมากยิ่งขึ้น