Tugasan 2 April Tingkatan 3

saraf
kranium

saraf
spina

PRAKTIS 1

(c)

[4 markah]

1.3 Rangsangan dan Gerak Balas
dalam Tumbuhan

4 Rajah di bawah menunjukkan beberapa (d)
gerak balas tumbuhan terhadap rangsangan
persekitaran. Nyatakan jenis gerak balas yang [4 markah]
betul bagi setiap rajah di bawah menggunakan
perkataan-perkataan yang diberikan.

Fototropisme Tigmotropisme Kepentingan Gerak Balas
Terhadap Rangsangan dalam
Hidrotropisme Geotropisme 1.4

Haiwan Lain

5 Padankan jenis penglihatan stereoskopik
dan monokular kepada pernyataan-pernyataan
yang betul.

(a) Jenis Pernyataan
penglihatan
Kambing, tikus dan ayam
Stereoskopik mempunyai jenis
Monokular penglihatan ini

(b) Boleh menganggar jarak
objek dengan tepat

Mata terletak di bahagian
sisi kepala

Sukar menganggar jarak
objek dengan tepat

Kedua-dua mata di
bahagian hadapan kepala

Helang, singa dan kucing
mempunyai jenis
penglihatan ini

[6 markah]

2

PRAKTIS 1

PRAKTIS SUMATIF

Arahan: Tulis jawapan anda dalam ruang yang disediakan.

1.1 Sistem Saraf Manusia [3 markah]

1 (a) Rajah 2 menunjukkan struktur otak manusia.
K:
L:
M:

Rajah 2

(i) Namakan bahagian-bahagian berlabel K, L dan M dalam Rajah 2.

(ii) Nyatakan satu fungsi bahagian L.

[1 markah]

(iii) Bahagian K adalah bahagian otak yang paling besar dan mempunyai permukaan berlipat-lipat.
Apakah kelebihan ciri permukaan ini?

[1 markah]

(b) A pabila Rafidah terdengar loceng sekolah berbunyi, dia mula memasukkan buku-bukunya ke dalam
beg. Susunkan laluan aliran impuls mengikut urutan yang betul.

A : Impuls saraf dihantar kepada efektor (otot)
B : Rangsangan (bunyi loceng)
C : Otot pada tangan bergerak balas dengan mengemas buku
D : Otak mentafsirkan impuls saraf
E : Reseptor dalam telinga mencetuskan impuls saraf

→→→→

[5 markah]

1.2 Rangsangan dan Gerak Balas dalam Manusia

2 Rajah 3 menunjukkan keratan rentas mata manusia. koroid

ligamen gantung

P
Q
R
kornea
otot silia

Rajah 3

3

PRAKTIS 1 [3 markah]

(a) Namakan bahagian berlabel Fungsi
(i) P :
(ii) Q:
(iii) R:

(b) Padankan struktur mata berikut dengan fungsi yang betul.

Struktur

Ligamen Menyerap dan mengelakkan pantulan
penggantung cahaya di dalam mata

Otot silia Membenarkan cahaya masuk ke dalam
mata dan memfokus cahaya pada retina

Koroid Menyokong dan memegang kanta pada
tempatnya

Kornea Mengubah ketebalan kanta apabila jarak
fokus kanta berubah

[4 markah]

(c) R ajah 4 menunjukkan bagaimana imej terbentuk pada retina mata melalui mekanisme penglihatan.

Rajah 4

Lengkapkan carta aliran berikut menggunakan perkataan-perkataan yang disediakan.

saraf optik dipantulkan imej songsang dibiaskan mentafsirkan

4

PRAKTIS 1

Sumber cahaya jatuh pada objek dan (i) ke semua arah

↓
Cahaya daripada objek memasuki mata

↓

Sinar cahaya (ii) oleh kanta mata

↓
(iii) terbentuk pada retina

↓
Impuls saraf dari retina dihantar ke otak melalui (iv)

↓

Otak (v) impuls saraf dan membolehkan seseorang

melihat objek dalam keadaan tegak

[5 markah]

3 Kadangkala, apa yang kita lihat adalah berbeza daripada situasi yang sebenar. Rajah 5 menunjukkan dua
kumpulan lakaran yang menggambarkan fenomena ini.

(a)

(b) (a) (b)
MN

Rajah 5

(a) P erhatikan lakaran-lakaran dalam Kumpulan M dan N di Rajah 5 dengan teliti dan banding beza apa
yang anda lihat. Nyatakan sebab bagi pemerhatian anda.
(i) M :

[2 markah]

(ii) N :

[2 markah]

(b) Apakah fenomena yang berlaku di (a)?

[1 markah]

5

PRAKTIS 1 [2 markah]

(c) J elaskan punca yang menyebabkan fenomena di (b).

(d) R ajah 6 menunjukkan dua jenis kecacatan penglihatan.

P Q
Rajah 6

(i) Apakah jenis kecacatan penglihatan di P dan Q?

P:

Q:

[2 markah]

(ii) Lakarkan pembetulan yang boleh dibuat bagi jenis kecacatan penglihatan Q pada Rajah 7.

Rajah 7
[3 markah]

4 Rajah 8 menunjukkan keadaan penglihatan dan pendengaran seseorang akibat proses penuaan.

RS [2 markah]
Rajah 8 [2 markah]

(a) Apakah yang berlaku pada organ deria di Rajah 8? Terangkan.
(i) R :

(ii) S :

6

PRAKTIS 1

(b) Jelaskan bagaimana organ-organ deria terjejas semasa seseorang individu menghidap selesema?

KBAT

[2 markah]

(c) Tulisan Braille penting dalam kehidupan harian orang buta. Namakan organ deria yang terlibat dan
KBAT jelaskan ciri organ deria tersebut.

[2 markah]

1.3 Rangsangan dan Gerak Balas dalam Tumbuhan

1.4 Kepentingan Gerak Balas terhadap Rangsangan
dalam Haiwan Lain

5 Rajah 9 menunjukkan radas yang disediakan untuk mengkaji gerak balas tumbuhan selama seminggu.

pucuk tumbuhan klinostat berpusing

Rajah 9 [2 markah]
[1 markah]
(a) Berikan dua pemboleh ubah yang boleh mempengaruhi keputusan eksperimen. [1 markah]
(b) A pakah fungsi klinostat berpusing dalam eksperimen ini?
(c) Ramalkan arah pergerakan pucuk tumbuhan selepas seminggu. [1 markah]
(d) Terangkan jawapan anda di (c).

7

PRAKTIS 1

(e) Selepas seminggu, klinostat dihentikan. Lukis keadaan pucuk tumbuhan selepas klinostat
KBAT diberhentikan selama 3 hari.

[2 markah]

(f) Justifikasikan jawapan anda di (e).

(g) Tandakan (✓) bagi pernyataan yang menunjukkan tropisme pada tumbuhan. [1 markah]
(i) Pergerakan akar ke arah punca air [2 markah]
(ii) Pergerakan air daripada akar ke daun
(iii) Daun gugur semasa musim panas

(iv) Pergerakan pucuk ke arah Matahari
6 (a) Rajah 11 menunjukkan gerak balas dua spesies tumbuhan terhadap rangsangan.

sebelumsebelum selepasselepas

W X

Rajah 10

(i) A pakah jenis gerak balas yang ditunjukkan oleh spesies tumbuhan W dan X?

[1 markah]

8

PRAKTIS 1

(ii) Nyatakan dua ciri-ciri jenis gerak balas di (a) (i).

[2 markah]

(iii) Jelaskan kepentingan gerak balas di (a) (i) pada tumbuhan X.

[2 markah]

(b) Rajah 11 menunjukkan dua spesies haiwan Y dan Z yang bergerak balas dengan unik terhadap
rangsangan di persekitarannya.

Belut elektrik Burung merak jantan
Y Z

Rajah 11

(i) Jelaskan dengan contoh mekanisme gerak balas bagi haiwan Y dan Z.
Y :

[2 markah]

Z :

[2 markah]

(ii) Berikan satu kepentingan gerak balas haiwan terhadap rangsangan persekitaran.

[1 markah]

9

alveolus

kapilari darah

(b) Kepekatan oksigen dalam alveolus yang PRAKTIS 2

dan

lebih berbanding permukaan yang .

dalam kapilari darah. (d) Pigmen respirasi khas dalam

(c) Alveolus mempunyai luas permukaan sel darah merah dipanggil

yang , dinding .

[6 markah]

PRAKTIS SUMATIF

Arahan: Tulis jawapan anda dalam ruang yang disediakan.

2.1 Sistem Respirasi udara keluar

1 Rajah 2 menunjukkan model sistem respirasi manusia.

udara masuk

serkup kaca
salur kaca

kscaaaclbuaarng
belon

ditarik membran ditolak
getah

Rajah 2

(a) Padankan bahagian model sistem respirasi manusia di atas dengan struktur dalam sistem respirasi
manusia yang diwakilinya.

Model sistem respirasi manusia Struktur sistem respirasi manusia

serkup kaca trakea

salur kaca diafragma

cabang salur kaca peparu

belon rongga toraks

membran getah bronkus

[5 markah]

(b) Rajah 3 menunjukkan struktur sistem pernafasan manusia semasa menarik nafas.

tulang rusuk rongga
bergerak ke toraks
atas

Rajah 3

11

PRAKTIS 2

Pilih perkataan yang betul untuk melengkapkan ayat-ayat di bawah.

ke atas mengecut bertambah ke luar mengendur
masuk berkurang
otot interkostal luar otot interkostal dalam
[5 markah]
(i) Diafragma dan mendatar.

(ii) Isi padu rongga toraks .

(iii) mengecut.

(iv) Tekanan udara dalam rongga toraks .

(v) Udara dari luar ke dalam peparu.

2.3 Kesihatan Sistem Respirasi Manusia

2 (a) Rajah 4 menunjukkan pencemaran di kawasan perindustrian yang berhampiran dengan kawasan
bandar.

Rajah 4

(i) Berikan dua contoh bahan pencemar udara yang boleh menjejaskan sistem respirasi manusia.

[2 markah]

(ii) Terangkan kesan bahan pencemar di (a) kepada kesihatan manusia.

[2 markah]

(iii) Cadangkan dua kaedah untuk mengurangkan pencemaran udara.

[2 markah]

(b) Rajah 5 menunjukkan punca-punca lain yang boleh memudaratkan sistem respirasi manusia.

KBAT
AB

A Rajah 5 B

12

PRAKTIS 2

(i) Apakah bahan A dan B?

A :

B :

[2 markah]

(ii) Berdasarkan jawapan anda di (b) (i), nyatakan penyakit dan simptom yang berpunca daripada
bahan A dan B.

[4 markah]

3 Rajah 6 menunjukkan satu eksperimen untuk mengkaji kesan asap rokok ke atas peparu.

termometer

asap rokok

kapas tiub-U ke pam turas
lembap
penunjuk
blok kayu semesta

Rajah 6

(a) Apakah fungsi pam turas dalam eksperimen ini?

[1 markah]

(b) (i) Apakah organ manusia yang diwakili oleh kapas?

[1 markah]

(ii) Mengapakah kapas lembap menjadi perang pada akhir eksperimen?

[1 markah]

(c) Ramalkan bacaan termometer pada akhir eksperimen jika eksperimen dijalankan pada suhu bilik.

[1 markah]

(d) Apakah warna penunjuk semesta pada akhir eksperimen? Justifikasikan jawapan anda.

[2 markah]

(e) (i) Namakan dua contoh bahan kimia dalam asap rokok.

[2 markah]

13

PRAKTIS 2 [2 markah]

(ii) Nyatakan dua kesan bahaya asap rokok terhadap kesihatan manusia.

(f) Rajah 7 menunjukkan sebuah kotak rokok.

KBAT

Rajah 7

Pada pendapat anda, mengapakah gambar di atas dipaparkan pada kotak rokok?

[2 markah]

2.4 Adaptasi dalam Sistem Respirasi

4 Rajah 8 menunjukkan tiga haiwan yang mempunyai struktur dan mekanisme pernafasan yang berbeza.

(i) (i) (iii) (i) (ii)

air masuk (ii) (iii)

(ii) air keluar

KK LL MM

Rajah 8

(a) Namakan bahagian-bahagian yang terlibat semasa respirasi bagi setiap haiwan berikut.

K : (i) (ii)

L : (i) (ii) (iii)

M : (i) (ii) (iii)

[8 markah]

(b) (i) Nyatakan organ respirasi dalam amfibia selain jawapan di (a).

[1 markah]

(ii) Nyatakan satu ciri organ tersebut yang dapat meningkatkan kecekapan pertukaran gas.

[1 markah]

14

PRAKTIS 2

(c) Mengapakah struktur organ respirasi ikan sesuai untuk pernafasan dalam air?

[2 markah]

5 (a) Rajah 9 menunjukkan seorang pendaki Gunung Everest berada pada ketinggian 2500 m di
atas p aras laut. Pendaki mengalami kesukaran bernafas apabila semakin menghampiri puncak
gunung iaitu pada ketinggian 8850 m di atas paras laut.

Rajah 9

(i) Mengapakah pendaki sukar bernafas di puncak gunung?

KBAT

[2 markah]

(ii) Apakah peralatan yang boleh membantu pendaki tersebut bernafas dengan baik?

[1 markah]

(b) Rajah 10 menunjukkan seorang perenang yang memakai peralatan snorkel semasa memerhatikan
hidupan laut.

Rajah 10

(i) Mengapakah perenang itu perlu memakai peralatan snorkel?

[2 markah]

(ii) Peralatan snorkel tidak sesuai untuk seorang penyelam yang menyelam 20 m di bawah paras
KBAT laut untuk jangka masa yang lama.

J ustifikasikan pernyataan di atas dengan ringkas.

[1 markah]

(c) Rajah 11 menunjukkan sel darah merah yang normal dan berbentuk sabit.

Rajah 11

15

gas Q gas R

A BC

PRAKTIS 3 (ii) Tandakan (✓) pada faktor yang boleh
mempengaruhi transpirasi.
(a) Namakan bahagian K, L dan M pada
Rajah 2. Graviti
Keamatan cahaya
[3 markah] Suhu persekitaran

(b) Pada Rajah 2, lorekkan bahagian yang [2 markah]
membawa darah beroksigen tinggi dan
hitamkan bahagian yang membawa darah (b) Rajah 3 menunjukkan sebuah pokok konifer
terdeoksigen. di kawasan tundra.

[1 markah]

(c) Namakan arteri yang membawa darah
terdeoksigen dan jelaskan fungsinya.

[2 markah]

3.4 Pengang k u t an d a la m Rajah 3
Tumbuhan
Apakah adaptasi pokok konifer untuk
5 (a) Transpirasi ialah kehilangan air dalam bentuk mengurangkan kadar transpirasi?
wap air dari tumbuhan ke persekitaran.
(i) Jelaskan bagaimana transpirasi [2 markah]
berlaku.

[2 markah]

PRAKTIS SUMATIF

Arahan: Tulis jawapan anda dalam ruang yang disediakan.

3.2 Sistem Peredaran Manusia

1 (a) Rajah 4 menunjukkan keratan rentas bagi tiga jenis salur darah manusia.

P QR
Rajah 4

18

(i) N amakan salur darah P, Q dan R. PRAKTIS 3
P: ______________________________________ [3 markah]
Q: ______________________________________ [3 markah]
R: ______________________________________

(ii) Nyatakan ciri-ciri salur darah P, Q dan R.
P : ______________________________________
Q: ______________________________________
R: ______________________________________

(iii) Apakah fungsi salur darah P dan Q dalam sistem peredaran darah?

[2 markah]

(b) Rajah 5 menunjukkan alat bacaan tekanan darah dan kadar denyutan jantung manusia. Bacaan pada
KBAT mesin ialah120/75 mmHg.

OMRON
SYS

12DIA
75 0PUASE

Rajah 5

B erdasarkan paparan skrin pada alat tersebut, apakah maksud nombor
(i) di atas?:____________________________________________________________
(ii) di bawah?:__________________________________________________________

[4 markah]

3.3 Darah Manusia

2 Rajah 6 menunjukkan alat untuk mengasingkan komponen-komponen darah.

darah plasma
sel darah merah, sel darah putih dan platelet

Rajah 6

19

PRAKTIS 3

(a) Apakah kaedah yang digunakan untuk mengasingkan komponen darah?

[1 markah]

(b) Apakah kandungan utama plasma?

(c) Padankan komponen sel kepada cirinya. [1 markah]
Komponen darah
Sel darah putih Ciri
Mengandungi pigmen hemoglobin

Platelet Membantu dalam pembekuan darah

Sel darah merah Melindungi badan daripada penyakit

[3 markah]

(d) Darah manusia boleh dibahagikan kepada empat kumpulan iaitu A, B, AB dan O. Lengkapkan Jadual
1 berkaitan dengan keserasian antara darah penderma dan penerima.

Kumpulan darah Boleh menerima darah Boleh menderma darah kepada
daripada kumpulan kumpulan

A

AB [4 markah]

Jadual 1

(e) Berikan satu kriteria yang membolehkan seseorang menderma darah.

[1 markah]

3.4 Pengangkutan dalam Tumbuhan

3 (a) Rajah 7 menunjukkan keratan rentas daun, batang dan akar. Labelkan xilem dan floem pada rajah
berikut.
(i) Daun

[2 markah]

20

( ii) Batang PRAKTIS 3
(iii) Akar [2 markah]

[2 markah]

Rajah 7

(b) Rajah 8 menunjukkan pokok bunga kertas yang sihat di mana satu gelang lengkap kulit kayu pada
bahagian batang pada bahagian batang dipotong. Pokok itu dibiarkan terdedah kepada cahaya
matahari dan disiram setiap hari selama dua minggu.

Pemerhatian selepas dua minggu:
• Bahagian di atas gelang membengkak
• Bahagian di bawah gelang mengecut
• Tiada perubahan pada daun

Rajah 8

B erikan sebab bagi pemerhatian pada kawasan gelang yang terdedah selepas dua minggu.

[2 markah]

21

PRAKTIS 3

(c) Rajah 9 menunjukkan pokok pada awal siasatan dan pokok yang sama selepas 5 hari tanpa disiram
dengan air.

awal eksperimen akhir eksperimen

Rajah 9

(i) Apakah yang berlaku kepada pokok tersebut pada akhir eksperimen?

[3 markah]

(ii) Selain transpirasi, tumbuhan juga kehilangan air melalui gutasi. Nyatakan satu perbezaan
antara transpirasi dan gutasi.

[1 markah]

3.5 Sistem Peredaran Darah Manusia dan
Pengangkutan dalam Tumbuhan

4 (a) Banding bezakan sistem peredaran darah manusia dan sistem pengangkutan dalam tumbuhan
dengan melengkapkan peta buih berganda berikut.

(i) (iv)

Sistem (iii) Sistem
peredaran pengangkutan

darah dalam

manusia tumbuhan

(ii) (v)

[5 markah]

(b) Air yang diserap oleh akar melalui arah melawan graviti untuk ke bahagian lain dalam tumbuhan.
Jelaskan pergerakan air dalam tumbuhan supaya semua sel menerima air.

[1 markah]

22

(c) Rajah 10 menunjukkan alat perentak jantung. PRAKTIS 3

alat perentak [2 markah]
jantung [2 markah]

Rajah 10

(i) Apakah fungsi alat ini? Jelaskan jawapan anda.

(ii) Nyatakan dua faktor yang boleh meningkatkan tekanan darah manusia.

5 Rajah 11 menunjukkan sistem peredaran darah manusia.

Rajah 11

(a) Mengapakah sistem peredaran darah manusia dipanggil sebagai sistem peredaran ganda dua?

[1 markah]

(b) Sistem peredaran darah manusia terbahagi kepada dua bahagian. Apakah nama dua bahagian
tersebut?

[2 markah]

(c) Mengapakah sistem peredaran darah di atas dikenali sebagai sistem peredaran darah yang lengkap?

[1 markah]

23

reput fros



PRAKTIS 4 (iii) Hidrogen Bara yang Hidrogen
+ Ferum
4 Kedudukan hidrogen boleh ditentukan dalam Oksida terang
siri kereaktifan dengan mengalirkan gas
hidrogen kering ke atas logam yang panas. dihasilkan. daripada ferum.
Jadual 1 menunjukkan keputusan pemerhatian
eksperimen tersebut. Serbuk perang

(a) I si tempat kosong bagi kesimpulan berikut bertukar
dengan perkataan ‘kurang aktif’ atau ‘lebih
aktif.’ kelabu.

Jadual 1

Campuran Pemerhatian Kesimpulan [3 markah]

(i) Hidrogen Nyalaan Hidrogen (b) Senaraikan logam-logam pada Jadual 1
mengikut siri kereaktifan meningkat dengan
+ Kuprum terang menunjukkan kedudukan hidrogen dalam
siri tersebut.
oksida dihasilkan. daripada

Serbuk hitam kuprum.

bertukar

perang.

(ii) Hidrogen Tiada bara Hidrogen [1 markah]
+ Zink kelihatan. daripada zink.
oksida Warna tidak
berubah.

PRAKTIS SUMATIF

Arahan: Tulis jawapan anda dalam ruang yang disediakan.

4.2 Siri Kereaktifan Logam

1 (a) Rajah 1 menunjukkan radas yang disediakan untuk mengkaji kereaktifan logam dengan oksigen.

kapas kaca

hablur kalium serbuk
manganat(VII) magnesium

tabung uji

dipanaskan
Rajah 1

(i) N yatakan satu pemboleh ubah yang dimalarkan dalam eksperimen ini.

[1 markah]

(ii) J elaskan tujuan memanaskan serbuk magnesium dahulu sebelum memanaskan hablur kalium
manganat(VII).

[1 markah]

26

(iii) Apakah peranan hablur kalium manganat(VII) yang dipanaskan? PRAKTIS 4
(iv) Apakah tujuan meletakkan dua kapas kaca seperti dalam Rajah 1? [1 markah]

[2 markah]

(v) S elepas pemanasan, warna serbuk magnesium berubah daripada kelabu kepada putih. Apakah
nama hasil tindak balas tersebut?

[1 markah]

(b) Eksperimen pada Rajah 1 diulang dengan menggantikan serbuk magnesium dengan serbuk kuprum
dan kemudian serbuk zink.
(i) Jadual 2 menunjukkan keamatan nyalaan atau baraan bagi pemanasan logam dengan oksigen.

Logam Keamatan nyalaan atau baraan
Magnesium Terbakar dengan sangat cepat, nyalaan terang dan putih
Bara malap dihasilkan
Kuprum Terbakar dengan nyalaan terang
Zink

Jadual 2

Berdasarkan keputusan pemerhatian dalam jadual di atas, tuliskan urutan kadar kereaktifan
ketiga-tiga logam secara menaik.

[1 markah]

(ii) Tuliskan persamaan perkataan bagi tindak balas pemanasan logam magnesium.

[1 markah]

2 Rajah 2 menunjukkan susunan radas untuk menentukan kedudukan unsur karbon dalam siri kereaktifan
logam. Campuran oksida logam dan karbon dipanaskan sehingga berubah warna. Eksperimen dijalankan
terhadap zink oksida, aluminium oksida dan ferum oksida.

campuran oksida mangkuk pijar
logam dan karbon kasa dawai
tungku kaki tiga

Rajah 2 [1 markah]

(a) Nyatakan pemboleh ubah yang bergerak balas.

27

PRAKTIS 4

(b) Nyatakan satu pemboleh ubah yang dimalarkan.

[1 markah]

(c) Mengapakah campuran oksida logam dan karbon dipanaskan dalam mangkuk pijar dan bukan dalam
tabung uji?

[1 markah]

(d) Jadual 3 menunjukkan pemerhatian bagi eksperimen tersebut.

Campuran Pemerhatian
Zink oksida dan karbon
C ampuran tindak balas berbara dengan
terang dan pepejal kelabu terbentuk

Aluminium oksida dan karbon T iada perubahan

Kuprum oksida dan Campuran tindak balas menyala dengan
karbon terang dan serbuk perang bertukar kelabu

Jadual 3

(i) Tuliskan persamaan perkataan untuk tindak balas antara campuran zink oksida dan karbon.

[1 markah]

(ii) Berdasarkan Jadual 3, senaraikan logam-logam mengikut urutan menaik dalam siri kereaktifan
dengan menunjukkan kedudukan karbon dalam siri tersebut.

[2 markah]

(iii) Mengapakah tiada perubahan berlaku apabila campuran aluminium oksida dan karbon
dipanaskan dengan kuat?

[2 markah]

(iv) Logam plumbum terletak di bawah ferum dalam siri kereaktifan. Ramalkan pemerhatian tindak
KBAT balas plumbum dengan karbon.

[2 markah]

28

PRAKTIS 4

4.3 Pengekstrakan Logam dari Bijihnya

3 Pengekstrakan logam besi dari bijihnya secara industri melibatkan penggunaan relau bagas seperti yang
ditunjukkan dalam Rajah 3.

gas buangan

bijih besi + X + Y

udara panas A udara panas
BB

Rajah 3

(a) Berikan nama mineral sebatian semula jadi untuk bijih besi.

(b) (i) Apakah bahan X dan Y? [1 markah]
X: [2 markah]
Y:

(ii) Jelaskan secara ringkas tujuan mencampurkan bahan X dan Y.

[4 markah]

(c) (i) Apakah kandungan bahagian A dan B?
A:
B:

[2 markah]

(ii) Berikan satu kegunaan A dan B.
A:
B:

[2 markah]

(d) Berikan satu contoh logam lain yang menggunakan kaedah yang sama untuk mengekstrak logam
dari bijihnya.

[1 markah]

29

serbuk Menggoreng Proses
penaik telur fotosintesis

cuka

Pembakaran

batu
kapur
penunu
bunsen

PRAKTIS 5

PRAKTIS SUMATIF

Arahan: Tulis jawapan anda dalam ruang yang disediakan.

5.1 Tindak Balas Endotermik dan
Eksotermik

1 Rajah 1 menunjukkan satu eksperimen ringkas untuk mengukur perubahan suhu apabila serbuk penaik
ditambahkan kepada cuka. Keputusan eksperimen tersebut direkodkan dalam Jadual 1.

serbuk penaik

termometer

cuka

Rajah 1

Larutan Suhu (°C)
cuka 30
25
cuka + serbuk penaik

Jadual 1

(a) Berapakah nilai perbezaan suhu pada akhir eksperimen?

[1 markah]

(b) Nyatakan hubungkait antara haba dengan suhu semasa tindak balas.

[2 markah]

(c) Apakah perubahan tenaga bagi tindak balas ini?

[2 markah]

(d) (i) Apakah jenis tindak balas kimia antara cuka dan serbuk penaik berdasarkan perubahan haba?

[1 markah]

(ii) Nyatakan perbandingan antara kandungan tenaga bagi bahan dan hasil tindak balas ini.

[1 markah]

31

PRAKTIS 5 [1 markah]

(iii) Berdasarkan jawapan di (d), berikan definisi jenis tindak balas kimia tersebut.

(e) Berikan dua contoh tindak balas yang menggunakan konsep tindak balas kimia ini.

KBAT

[2 markah]

2 Rajah 2 menunjukkan satu eksperimen untuk mengkaji perubahan haba yang berlaku apabila asid
hidroklorik bertindak balas dengan larutan natrium hidroksida.

asid hidroklorik

termometer

Larutan Suhu (°C)
larutan natrium hidroksida 30
asid hidroklorik + larutan natrium hidroksida 36

larutan natrium Jadual 2
hidroksida

Rajah 2

(a) Berapakah nilai perbezaan suhu pada akhir eksperimen?

[1 markah]

(b) Apakah jenis tindak balas kimia antara asid hidroklorik dan larutan natrium hidroksida?

[1 markah]

(c) Berdasarkan jawapan anda di (b), berikan definisi jenis tindak balas kimia itu.

[1 markah]

(d) Nyatakan hubungkait antara perubahan suhu dengan perubahan haba dalam tindak balas di atas.

[2 markah]

(e) Tuliskan persamaan perkataan untuk tindak balas di atas.

[1 markah]

32

PRAKTIS 5

(f) Berikan satu contoh aplikasi dalam kehidupan harian yang menggunakan konsep tindak balas kimia
KBAT yang sama seperti di atas.

[1 markah]

(g) Lakarkan rajah aras tenaga bagi tindak balas di atas. Labelkan lakaran anda menggunakan
perkataan-perkataan berikut.

ΔH (haba tindak balas) tenaga bahan tindak balas hasil tindak balas

[3 markah]

3 Tindak balas eksotermik dan endotermik membantu dalam beberapa aplikasi dalam kehidupan harian.
(a) Rajah 3 menunjukkan struktur pek sejuk.

KBAT

dTi eskinain

lapisan nipis
air
Rajaphep3ejal ammonium nitrat

(i) Jelaskan bagaimana pek sejuk berfungsi berdasarkan perubahan haba.

(ii) Apakah jenis tindak balas kimia ini? [3 markah]
[1 markah]
(b) Rajah 4 menunjukkan saluran paip yang tersumbat akibat mendakan gris.

KBAT
paip

gris
Rajah 4

33

PRAKTIS 5

(i) Jelaskan penggunaan satu bahan kimia yang dapat menyingkirkan gris pada saluran paip
melalui tindak balas eksotermik.

[3 markah]

(ii) Apakah jenis tindak balas kimia ini?

[1 markah]

(c) Rajah 5 menunjukkan sebatang lampu kecemasan yang digunakan oleh bomba sekiranya tiada
KBAT bekalan elektrik.

Sebelum

larutan hidrogen ester dan larutan
peroksida pewarna pendarfluor

bengkokkan untuk memecahkan kaca

bekas kaca nipis

bekas plastik

Selepas

Rajah 5

(i) Jelaskan cara kerja lampu kecemasan di atas, menggunakan konsep termokimia.

[3 markah]

(ii) Apakah jenis tindak balas kimia ini jika bekas plastik berasa panas semasa lampu menyala?

[1 markah]

34