62_055_ใบความรู้นักเรียน

เอกสารประกอบการเรยี นรู้

รายวชิ า หนา้ ที่พลเมือง(ส๑๖๑๐๑)

กลุ่มสาระการเรยี นรู้ สังคมศึกษา ศาสนาและวฒั นธรรม

ชั้นประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

มารยาทไทย

นางสาวสมุ าลิณี รักดำ รหสั นกั ศึกษา ๖๒๑๑๑๑๖๐๕๕
หลักสตู รครศุ าสตรบัณฑติ สาขาวิชาสังคมศึกษา

มารยาทไทย
เรื่อง : การไหว้ และการกราบ

.

ความหมาย “มารยาท” (Manners)
“มารยาท” หมายถงึ กริ ยิ า วาจา ทสี่ ุภาพเรียบรอ้ ยท่บี คุ คลพงึ ประพฤติปฏบิ ตั ิใน
สงั คม โดยมรี ะเบยี บแบบแผนอนั เหมาะสม
ตามกาลเทศะ

มารยาทไทยครอบคลุมถึงกิรยิ าวาจาต่าง ๆ เชน่ การแสดงความเคารพ
การส่งและการรบั ส่งิ ของ การยนื การเดนิ การนงั่ การนอน การแสดงกิรยิ า
อาการ การรับประทานอาหาร การใหแ้ ละรับบริการ การทักทาย การสนทนา
การใช้คำพูด การฟงั การใช้เครื่องมือสื่อสาร รวมทง้ั การประพฤติปฏบิ ตั ิในพธิ ี
การ (Formality) ต่าง ๆ

การแสดงความเคารพ
Deference

การแสดงความเคารพมีหลายลกั ษณะ เช่น

การกราบ การไหว้
(Prostration) (Salute)

การที่จะแสดงความเคารพในลักษณะใด
นั้น ต้องพิจารณาผู้ที่จะรับความเคารพด้วยว่า
อยูใ่ นฐานะเช่นใด หรือในโอกาสใด แลว้ จึงแสดง
ความเคารพให้ถูกตอ้ งและเหมาะสม

การไหว้(Salute)

การไหว้ แบง่ ออกเป็น ๓ แบบ ตามระดับของบุคคล

การไหวพ้ ระสงฆ์

การไหวผ้ อู้ าวโุ ส

การไหว้บคุ คลทั่วไป

การไหว้พระสงฆ์

การไหว้พระ คือ การไหว้พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ รวมทั้งปูชนียวัตถุ ปูชนียสถาน
ที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนา ซึ่งเป็นการไหว้พระในท่ายืน ในกรณีที่ไม่สามารถกราบแบบ
เบญจางคประดษิ ฐไ์ ด้

๑ โดยประนมมือแลว้ ยกขึ้นพร้อมกบั คอ้ มศีรษะลงให้
หวั แมม่ ือจรดปลายจมกู ปลายนิ้วแนบระหวา่ งควิ้

๒

ยนื ตวั ตรง แขนท้งั สองขา้ งแนบข้างลำตวั
สน้ เท้าชดิ ปลายเทา้ หา่ งกนั เล็กนอ้ ย

ช่ือภาพ : การไหวพ้ ระสงฆ์
ทม่ี า : มารยาทไทย มารยาทในสังคม. 2562. สำนกั งานกจิ การโรงพิมพ์องค์การสงเคราะหท์ หารผ่านศกึ

กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม

การไหว้ผอู้ าวุโส

การไหวผ้ ู้มีพระคณุ และผ้อู าวุโส คือ การไหว้ปู่ ย่า ตา ยาย พอ่ แม่ ครู อาจารย์
หรือผู้ท่ีมอี าวุโสกว่า

๑ โดยประนมมือแลว้ ยกขึ้นพรอ้ มกบั ค้อมศีรษะลงให้
หัวแมม่ ือจรดปลายจมกู ปลายน้ิวแนบระหวา่ งคิ้ว

๒

ยืนตวั ตรง แขนทง้ั สองขา้ งแนบขา้ งลำตัว
ส้นเท้าชดิ ปลายเทา้ ห่างกนั เลก็ นอ้ ย

ช่อื ภาพ : การไหว้ผ้ใู หญ่หรือผู้อาวุโส
ทม่ี า : มารยาทไทย มารยาทในสังคม. 2562. สำนักงานกจิ การโรงพิมพ์องค์การสงเคราะหท์ หารผา่ นศึก

กรมสง่ เสรมิ วฒั นธรรม กระทรวงวฒั นธรรม

การไหว้บคุ คลท่ัวไป

การไหวบ้ คุ คลท่ัวไป คือการไหว้ผมู้ ีอาวโุ สสูงกว่าเลก็ นอ้ ย หรือการไหว้ผ้ทู ี่
เสมอกนั เชน่ เพอื่ น
๑ โดยประนมมอื แลว้ ยกขึ้นพรอ้ มกบั ค้อมศรี ษะลงให้

หัวแมม่ ือจรดปลายคาง ปลายน้วิ แนบปลายจมกู

๒

๒

ยืนตัวตรง แขนท้ังสองขา้ งแนบข้างลำตัว
ส้นเทา้ ชดิ ปลายเทา้ หา่ งกนั เลก็ น้อย

ชอื่ ภาพ : การไหวบ้ ุคคลทั่วไป
ท่มี า : มารยาทไทย มารยาทในสังคม. 2562. สำนักงานกจิ การโรงพมิ พ์องค์การสงเคราะหท์ หารผา่ นศกึ

กรมส่งเสริมวฒั นธรรม กระทรวงวัฒนธรรม

การกราบ(Prostration)

การกราบ คอื การแสดงความเคารพอย่างสูง มี 2 แบบ

การกราบแบบเบญจางคประดษิ ฐ์

การกราบผใู้ หญ่

การกราบแบบเบญจางคประดษิ ฐ์

การกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ เปน็ การกราบพระรตั นตรยั ได้แก่ พระพทุ ธ
พระธรรม พระสงฆ์ โดยใช้อวยั วะท้งั ๕ คอื หนา้ ผาก ซ่งึ เป็นตัวแทนของส่วนบน
ของรา่ งกาย มือและขอ้ ศอกท้งั ๒ เปน็ ตัวแทนสว่ นกลางของรา่ งกาย เขา่ ทัง้ ๒
ซึง่ เปน็ ตวั แทนส่วนล่างของรา่ งกายจรดพ้นื การกราบมี ๓ จงั หวะ

อญั ชลี หมายถงึ การประนมมอื , การไหว้
ภาษาบาลี “อญชฺ ลิ”

(อ่านว่า อนั -ชะ-ลิ)

หมายถงึ ไหว,้ แสดงอาการเคารพ วนั ทา
ภาษาบาลี “วนทฺ นา”

(อา่ นว่า วนั -ทะ-นา)

อภิวาท หมายถงึ การกราบไหว้
ภาษาบาลี “อภิวาทน”
(อ่านว่า อะ-พิ-วา-ทะ-นะ)

ช่อื ภาพ : การกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์
ทมี่ า : https://nuttawutlnwza007.wordpress.com/2015/11/10/

การกราบผใู้ หญ่

การกราบผใู้ หญ่ เปน็ การกราบผูม้ พี ระคณุ และผทู้ ่มี อี ายุมากกวา่ ไดแ้ ก่ ปู่ ย่า ตา
ยาย พ่อ แม่ ครู อาจารย์ และผู้ที่เราเคารพ
๑

กราบทัง้ ชายและหญิงนง่ั พับเพยี บ ประสานมอื

๒

ทอดมือทั้งสองข้างลงพร้อมกันให้แขนทั้งสองคร่อมเข่าที่อยู่ด้านล่างเพียงเข่า
เดยี ว มือประนมตงั้ กบั พนื้ ไมแ่ บมอื ค้อมตัวลงให้หนา้ ผากแตะส่วนบนของมือท่ปี ระนม

ในขณะกราบไม่กระดกนิ้วมือขึ้นรับหน้าผาก กราบเพียงครั้งเดียว จากนั้นให้
เปลย่ี นอิรยิ าบถโดยการนง่ั สำรวมประสานมอื

ชอื่ ภาพ : การกราบผใู้ หญ่
ทีม่ า : มารยาทไทย มารยาทในสังคม. 2562. สำนักงานกจิ การโรงพมิ พอ์ งค์การสงเคราะหท์ หารผา่ นศกึ

กรมสง่ เสริมวฒั นธรรม กระทรวงวัฒนธรรม

สามารถรับชมคลิปวิดโี อเพ่ิมเติมได้
เวบ็ ไซต์https://seeme.me/p/E32Mwy