วัยรุ่นกับโลกออนไลน์

วยั รุ่นกบั โลกออนไลน์

 ปจั จบุ นั มากกวา่ รอ้ ยละ 90 ของวยั ร่นุ และเยาวชนไทยสามารถเขา้ ถงึ อนิ เทอรเ์ น็ต สว่ นใหญ่เป็นการเขา้ ถงึ ผา่ น

อปุ กรณส์ อ่ื สารเคลอ่ื นทท่ี งั้ สมารท์ โฟนและแทบ็ เลต็ ทม่ี คี วามสะดวก สามารถใชไ้ ดท้ กุ ทท่ี กุ เวลา โดยกจิ กรรมทว่ี ยั ร่นุ

และเยาวชนใชง้ านอนิ เทอรเ์ น็ตมากทส่ี ุดอนั ดบั แรก (ถงึ รอ้ ยละ 98 หรอื เกอื บทงั้ หมดของวยั ร่นุ และเยาวชนทใ่ี ช้
อนิ เทอรเ์ น็ต) เป็นในเรอ่ื งการตดิ ต่อสอ่ื สารบนเครอื ขา่ ยสงั คมออนไลน์ (social networks) แพลตฟอรม์ ต่าง
ๆ เช่น Facebook Twitter Line และ Instagram เป็นตน้

 การเขา้ ถงึ อนิ เทอรเ์ น็ตและการใชช้ วี ติ บนโลกสงั คมออนไลนท์ ม่ี แี นวโนม้ เพม่ิ ข้นึ ของวยั ร่นุ และเยาวชน เป็นทงั้ โอกาส
และความเสย่ี งในขณะเดยี วกนั “โอกาส” ในทน่ี ้ี คอื การทว่ี ยั ร่นุ และเยาวชนสามารถใชป้ ระโยชนจ์ ากเทคโนโลยี
สารสนเทศและช่องทางการตดิ ต่อสอ่ื สารบนโลกออนไลนใ์ นการหาความรูแ้ ละขอ้ มลู ต่าง ๆ มาเพอ่ื พฒั นาเพม่ิ
ศกั ยภาพและทกั ษะทเ่ี ป็นประโยชนต์ ่อการใชช้ วี ติ และการทางานในอนาคตได้ แต่ในขณะเดยี วกนั ก็มี “ความเสย่ี ง”
และภยั ออนไลนใ์ นรูปแบบต่าง ๆ ทค่ี รอบครวั พ่อแมผ่ ูป้ กครอง รวมถงึ คุณครูอาจารย์ ในสถานศึกษา ตอ้ งใสใ่ จเฝ้า
ระวงั พดู คุย ใหค้ าแนะนาและคาปรกึ ษาทเ่ี หมาะสมแก่ลูกหลาน นกั เรยี น นกั ศึกษาทเ่ี ป็นวยั ร่นุ และเยาวชน

 หน่งึ ในภยั ออนไลนท์ ล่ี ะเลยไมไ่ ด้ คอื เร่อื งการกลนั่ แกลง้ รงั แกทางออนไลน์ หรอื “cyberbullying” หรอื
ตามทบ่ี ญั ญตั เิ ป็นภาษาไทยโดยราชบณั ฑติ ยสภาวา่ "การระรานทางไซเบอร"์ ซง่ึ จากการสารวจสถานการณเ์ ดก็ กบั ภยั
ออนไลน์ ปี 2562 โดยศูนยป์ ระสานงานขบั เคลอ่ื นการส่งเสรมิ และปกป้องคมุ้ ครองเดก็ และเยาวชนในการใชส้ อ่ื
ออนไลน์ (COPAT) ในกลมุ่ นกั เรยี นระดบั ชนั้ ประถมศึกษาถงึ มธั ยมศึกษาตอนปลายของไทยกวา่ 15,000 คน
พบวา่ ถงึ 1 ใน 3 (รอ้ ยละ 31.1) เคยมปี ระสบการณใ์ นการถกู กลนั่ แกลง้ หรอื เป็นเหยอ่ื การระรานทางไซเบอร์ โดยท่ี
ขณะเดยี วกนั อกี ประมาณ 1 ใน 3 (รอ้ ยละ 33.6) กร็ ายงานวา่ เคยมปี ระสบการณใ์ นการเป็นผูก้ ระทาการระรานทาง
ไซเบอรต์ ่อผูอ้ น่ื เสยี เอง ขอ้ มลู การสารวจน้สี ะทอ้ นใหเ้หน็ วา่ เดก็ วยั ร่นุ และเยาวชนไทย มคี วามเสย่ี งทท่ี กุ ฝ่ายตอ้ ง
ดูแล ทงั้ ในการตกเป็นเหยอ่ื และการกระทาผดิ ในการระรานผูอ้ น่ื ทางไซเบอร์ ซง่ึ ส่วนหน่งึ น่าจะมาจากการขาดทกั ษะ
ความเขา้ ใจและความรูเ้ทา่ ทนั ในการใชส้ อ่ื อนิ เทอรเ์ น็ตทเ่ี หมาะสม รวมถงึ ประสบการณช์ วี ติ ท่ยี งั ค่อนขา้ งนอ้ ยตามวยั

 การศึกษาหน่งึ ในประเทศองั กฤษทต่ี พี มิ พใ์ นวารสาร Lancet ปี 2562 ซง่ึ ศึกษาเก่ยี วกบั อทิ ธพิ ลของการใชส้ อ่ื
สงั คมออนไลน์ (social media use) ในกลมุ่ วยั ร่นุ อายุ 13-16 ปี ทม่ี ตี ่อระดบั สุขภาพจติ และความอยู่ดมี ี
สุข (หรอื mental health and wellbeing ในทน่ี ้ี mental health ใชต้ วั ช้วี ดั สุขภาพจติ
GHQ12 และ wellbeing ประกอบดว้ ย ตวั ช้วี ดั เก่ยี วกบั ความพงึ พอใจในชวี ติ ความสุข ความรูส้ กึ วา่ ชวี ติ

มคี ุณค่า และความกงั วล) พบวา่ ในภาพรวม การใชส้ อ่ื สงั คมออนไลนท์ เ่ี พม่ิ ข้นึ มแี นวโนม้ ส่งผลทางลบต่อตวั ช้วี ดั ต่าง
ๆ ทางสุขภาพจติ และความอยู่ดมี สี ขุ ของวยั ร่นุ โดยอทิ ธพิ ลน้ี ส่งผา่ นปจั จยั คนั่ กลาง (mediators) ทส่ี าคญั 3
ตวั ไดแ้ ก่ ประสบการณก์ ารถกู ระรานทางไซเบอร์ (cyberbullying) การนอนหลบั ทไ่ี มเ่ พยี งพอ (sleep
inadequacy) และการลดลงของการมกี จิ กรรมทางกาย (physical inactivity) ซง่ึ เมอ่ื วเิ คราะห์

แยกตามเพศ ในกลมุ่ วยั ร่นุ หญงิ พบวา่ ประสบการณก์ ารถกู ระรานทางไซเบอรแ์ ละการนอนหลบั ทไ่ี มเ่ พยี งพอ เป็น

สองปจั จยั หลกั สาคญั ทม่ี อี ทิ ธพิ ลและอธบิ ายผลเชงิ ลบของการใชส้ อ่ื สงั คมออนไลนท์ ม่ี ตี ่อสุขภาพจติ และความอยู่ดมี ี

สุขของวยั ร่นุ หญงิ อย่างมาก ขณะทใ่ี นกลมุ่ วยั ร่นุ ชาย กลบั ไมพ่ บวา่ 2 ปจั จยั น้มี อี ทิ ธพิ ลทช่ี ดั เจนมากเทา่ ในเพศหญงิ

ขณะเดยี วกนั กลบั พบวา่ การใชส้ อ่ื สงั คมออนไลนใ์ นกลมุ่ วยั ร่นุ เพศชายมคี วามสมั พนั ธเ์ ชงิ บวกกบั การมกี จิ กรรมทาง

กาย (ในขณะท่ี สาหรบั วยั ร่นุ เพศหญงิ เป็นความสมั พนั ธเ์ ชงิ ลบ) ซง่ึ เป็นปจั จยั ทาให้ อทิ ธพิ ลเชงิ ลบของการใชส้ อ่ื

สงั คมออนไลนใ์ นกลมุ่ วยั ร่นุ เพศชายเกดิ ข้นึ อย่างมนี ยั สาคญั ทางสถติ เิ ฉพาะต่อตวั ช้วี ดั ดา้ นสุขภาพจติ แต่ไมม่ ี

ผลกระทบทม่ี นี ยั สาคญั ทางสถติ ติ ่อตวั ช้วี ดั ดา้ นความอยู่ดมี สี ุขของวยั ร่นุ เพศชาย

 ผลของการศึกษาน้ี แมจ้ ะไมไ่ ดม้ าจากกลมุ่ ตวั อย่างการศึกษากบั วยั ร่นุ และเยาวชนของไทย แต่ก็เป็นขอ้ มลู หลกั ฐาน
เชงิ ประจกั ษท์ ม่ี ปี ระโยชนท์ าใหเ้หน็ วา่ สอ่ื สงั คมออนไลนเ์ ป็นทงั้ โอกาสและความเสย่ี งต่อสุขภาพและความอยู่ดมี สี ุข
ของวยั ร่นุ และเยาวชน โดยท่ี โอกาสและความเสย่ี งน้มี คี วามแตกต่างระหวา่ งเพศของวยั ร่นุ และเยาวชนชายและหญงิ
ดว้ ยเช่นกนั