TOPIK 2 SKE1043 MOTOR AU

2.0 MOTOR ARUS ULANG ALIK

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

Motor Elektrik

• Ialah mesin yang menukarkan tenaga elektrik kepada tenaga mekanik.
• Unit bagi kuasa motor ialah watt, W atau kuasa kuda, HP .

1 HP = 746 W

• Simbol:

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.1 BAHAGIAN – BAHAGIAN UTAMA MOTOR
AU

• Bahagian utama motor A.U. terdiri drpd :-
i. Pemegun
ii.Pemutar
iii.Suis empar

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

BAHAGIAN UTAMA MOTOR AU

PEMEGUN

PEMUTAR SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.1.1 PEMEGUN

• Pemegun tidak bergerak dalam motor a.u.
• Menempatkan belitan utama & belitan

tambahan.

• Dibuat berlurah & berlapis bg pengalir-pengalir

belitan serta mewujudkan pengaliran udara yang
baik utk penyejukan.

• Berfungsi untuk membekalkan medan magnet

yang berputar pada pemutar.

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.1.2 PEMUTAR

• Merupakan bahagian yang berputar.
• Merupakan bahagian yang menerima arus

bekalan masuk.

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.1.3 SUIS EMPAR

• Dipasangkan pd bhgn pemutar dlm motor.
• Jenis kutub tunggal & dikendalikan secara daya

empar yg diperolehi apabila pemutar berputar.

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.2 Prinsip kendalian Motor Fasa Tunggal

Rajah 1.3 8

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.2 Prinsip kendalian Motor Fasa Tunggal

9

Rajah 1.4

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

• Dalam separuh putaran pertama, arus mengalir melalui elektromagnet dan

gegelung angker secara sesiri pada suatu arah tertentu. Suatu daya pusingan
bertindak pada gegelung angker dan motor berputar seperti Rajah 1.4 (a).

• Semasa separuh putaran kedua, arus dalam elektromagnet dan gegelung angker

bertukar arah serentak kerana komutator bertukar kedudukan.

•
• Oleh kerana arah arus dalam gegelung angker dan kutub elektromagnet

disongsangkan serentak, motor terus berputar pada arah yang sama seperti dalam
rajah 1.4 (b).

10

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

PRINSIP KENDALIAN MOTOR ARUS TERUS

2.2.1 Konsep Aruhan
2.2.2 Konsep Segerak

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.2.1 Konsep Aruhan

• Motor aruhan yang paling banyak digunakan dalam industri.
• Ini adalah disebabkan oleh:

1. kemudahannya (simplicity),
2. keboleharapannya (reliability)
3. kosnya yang rendah

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.2.2 Konsep Segerak

• Medan stator berputar pada kelajuan yang dinamakan

kelajuan segerak.

• Manakala medan rotor juga berputar pada kelajuan yang

sama dengan medan stator.

• Kelajuan segerak bergantung kepada dua faktor iaitu

frekuensi arus bekalan dan bilangan kutub.

• Kelajuan segerak juga dipengaruhi oleh amplitud voltan

bekalan, amplitud voltan stator, saiz beban dan kapasitor
atau aruhan.

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.3 JENIS-JENIS MOTOR AU

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.3.1 Motor Pemuat (Capacitor Start Motor)

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.3.1 MOTOR MULA PEMUAT (Capacitor Start)

• Pemuat & suis empar disambung siri dgn

belitan tambahan.

• Pemuat akan membezakan fasa di antara

belitan tambahan & belitan utama.

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.3.2 MOTOR MULA PEMUAT-LARIAN PEMUAT
( Capacitor Start – Capacitor Run)

• Terdpt dua pemuat yg disambung ke

belitan tambahan dgn sambungan selari di
antara pemuat.

• Satu menjadi pemula & satu menjadi

penggerak.

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.3.3 Motor Semesta (Universal Motor)

18

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.3.3 MOTOR SEMESTER

• Boleh menggunakan bekalan AU

dan AT.

• Kendalian sama seperti motor siri.

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.3.4 Motor Tolakan (Repulsion Motor)

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.3.4 MOTOR TOLAKAN

Kadaran kuasa motor ini tidak melebihi 4kW.

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.3.5 Motor Segerak (Synchronize Motor)



2.4 DATA-DATA MOTOR PADA PLAT MOTOR

• Jenis Motor
• Kuasa (P) – HP / Watt
• Kelajuan - RPM
• Voltan – Volt (V)
• Arus – Amp (A)
• Faktor kuasa
• Kerangka

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL



2.5 JENIS-JENIS DAN APLIKASI MOTOR AU

• Motor arus ulangalik satu fasa yang kecil digunakan

dalam banyak perkakasan di rumah-rumah.

• Contohnya : pengisar, mesin rumput, mesin basuh, kipas

dan peti sejuk.

• Motor siri AU atau motor universal mempunyai dayakilas

permulaan yang baik, sesuai untuk beban yang berbeza
kelajuan. Ciri-cirinya adalah sama dengan motor siri AT.

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.6 SPESIFIKASI MOTOR AU BERDASARKAN
DATA PLAT MOTOR

2.6.1 Jenis motor
Jenis motor yang digunakan mengikut keperluan pengguna.

2.6.2 Kuasa
Jumlah kuasa yang diperlukan untuk sebuah motor berfungsi mengikut kehendak pengguna.

2.6.3 Kelajuan
Motor itu hendak digunakan sebagai motor kawalan kelajuan.

2.6.4 Voltan
samada bekalan AT, AU; 1 fasa atau 3 fasa

SKE1043 MOTOR ELEKTRIK AT DAN AU FASA TUNGGAL

2.6.5 Arus
Kadaran arus adalah jumlah arus beban penuh ketika motor mempunyai beban. Kadaran ini membantu
dalam mengira saiz kabel yang sesuai, saiz fius dan saiz heater dalam pemula motor. Pemasangan
kabel untuk litar motor hendaklah lebih besar daripada kadaran arus motor.

2.6.6 Faktor Kuasa
Menentukan sejauh mana motor boleh selamat sekiranya beban lampau (overload). Contohnya, motor
dengan SF = 1.15 boleh dilampau beban sebanyak 15%.

2.6.7 Kerangka
Kerangka motor adalah jenis-jenis penutupan yang digunakan untuk melindungi motor dari keadaan-
keadaan persekitaran tertentu

Kerangka motor biasanya dikelaskan kepada dua jenis iaitu:

a. jenis terbuka – apabila udara diambil daripada atmosfera sekeliling

dan diedarkan dalam motor.

b. jenis tertutup sepenuhnya – apabila tidak ada pertukaran udara antara dalam motor dan

atmosfera sekeliling.

KERANGKA MOTOR
• Kerangka motor dinamakan mengikut keadaan persekitarannya. Antaranya ialah:

i. tutupan kalis air
ii. tutupan kalis titisan
iii. tutupan kalis percikan
iv. tutupan tahan letupan
v. tutupan tahan haba

• Bahagian yang membentuk kerangka motor adalah:
i. Perisai hujung
ii. Kuk (badan motor)

2.6.8 Frekuensi
Motor di AS adalah 60 Hz manakala frekuensi motor yang digunakan di Eropah dan Asia adalah 50 Hz.
Frekuensi motor hendaklah dipastikan sepadan dengan frekuensi bekalan kuasa motor.

2.6.9 Kelas Penebatan
Penebatan lilitan motor adalah penting kerana ia merupakan bahagian utama yang akan mengalami
kesan suhu yang tinggi pada motor. terdapat 5 kelas penebatan yang biasanya didapati iaitu:
i. Penebatan kelas A ( suhu maksima 105°C ) jarang digunakan.
ii. Penebatan kelas E (suhu maksima 120°C
iii. Penebatan kelas B (suhu maksima 130°C )

FAKTOR PEMILIHAN MOTOR

Kerangka

Tutupan perlindungan jenis jaring Tutupan terbuka tanpa perlindungan mekanik

Tutupan terbuka jenis kalis titisan Tutupan tertutup sepenuhnya jenis kalis air

Tutupan tertutup sepenuhnya jenis kalis nyala Tutupan tertutup sepenuhnya kalis kotoran, kelembapan dan
pengaratan

SEKIAN