การเคลื่อนย้ายผู้ป่วย

การปฐมพยาบาลและ
การเคลอื่ นย้ายผ้ปู ่วย

ความสาคัญของการเคล่อื นยา้ ยผู้บาดเจ็บ
หรอื ผู้ปว่ ยอยา่ งปลอดภัย

การเคลื่อนย้ายผู้บาดเจ็บหรือผู้ป่วย เป็นข้ันตอนที่สาคัญประการหนึ่งใน
กระบวนการใหก้ ารปฐมพยาบาล เพราะการเคล่ือนยา้ ยผบู้ าดเจบ็ หรือผู้ป่วยท่ถี กู
วิธีและรวดเร็วจะช่วยลดอันตรายจากการบาดเจบ็ และการสูญเสียชวี ติ ได้

หลกั ทั่วไปในการเคลอื่ นย้ายผบู้ าดเจ็บหรือผูป้ ่วย

1. ควรมีความรคู้ วามเข้าใจ และมีทักษะในการเคลอื่ นย้ายผู้บาดเจ็บ
2. ตอ้ งระลึกอยเู่ สมอวา่ การเคลื่อนย้ายผู้บาดเจ็บทีไ่ ม่ถูกวิธีและไมร่ ะมัดระวงั อาจกอ่ ใหเ้ กิดการบาดเจ็บรุนแรงเพ่มิ

มากขน้ึ อาจถึงขั้นพิการหรอื เสยี ชีวิตได้
3. ตอ้ งตัดสินใจเสียกอ่ นวา่ ควรใชก้ ารเคล่ือนยา้ ยผบู้ าดเจ็บหรือผู้ปว่ ยดว้ ยวิธีใดเคลื่อนยา้ ยด้วยความระมัดระวัง

ทสี่ ดุ
4. ก่อนเคลื่อนยา้ ยผูบ้ าดเจบ็ ตอ้ งตรวจดอู าการผู้บาดเจ็บเสยี กอ่ น
5. ผู้ชว่ ยเหลือจะตอ้ งดใู หร้ อบคอบเหมาะสมกบั เหตกุ ารณโ์ ดยไม่ทาให้ผบู้ าดเจบ็ กระทบกระเทอื น
6. สงั เกตอาการ ชพี จร และการหายใจถ้าหยดุ หายใจตอ้ งรบี ผายปอด ถา้ หัวใจเตน้ อ่อนมากหรอื หยุดเต้นต้อง

รีบนวดหวั ใจ
7. ถา้ ผบู้ าดเจ็บได้รับอุบตั ิเหตุร้ายแรง ควรรีบเคล่อื นยา้ ยแล้วนาผู้บาดเจ็บส่งให้ถงึ มือแพทยโ์ ดยเรว็
8. การเคลื่อนยา้ ยผู้บาดเจบ็ จะตอ้ งปฏิบัตดิ ว้ ยความระมัดระวัง
9. ตอ้ งเลือกวธิ กี ารเคล่ือนย้ายท่เี หมาะสมกบั อาการบาดเจบ็ ของผู้ปว่ ยหรอื ผทู้ ไ่ี ด้รับบาดเจ็บ
10. ถา้ อยูใ่ นสถานการณเ์ สีย่ งอนั ตรายต้องรีบยา้ ยผู้บาดเจ็บออกมาจากทป่ี ระสบเหตใุ ห้เรว็ ทส่ี ุด

๒. การเคลื่อนย้ายผูป้ ่วย

เม่ือเกิดอุบัติเหตุหรือเกิดการเจ็บป่วยอย่างกะทันหัน ผู้ป่วยที่ไม่สามารถเคล่ือนย้าย
ตนเองได้จาเป็นจะต้องมีผู้ช่วยเหลือพาเคล่ือนย้ายไปจากที่นั้น ซ่ึงผู้ให้การช่วยเหลือจะต้อง
ได้รับการฝึกฝนเร่ืองการเคลื่อนย้ายมาเป็นอย่างดี เพ่ือให้เกิดทักษะในการช่วยเหลือ และ
ต้องรู้จักประเมินความสามารถของตนเอง จึงจะสามารถช่วยเหลือผู้ป่วยได้อย่างมี
ประสิทธิภาพ ซง่ึ วิธกี ารเคลือ่ นยา้ ยผปู้ ่วยมีหลายวธิ ี

การเคล่อื นยา้ ยผู้ปว่ ยดว้ ยผู้ชว่ ยเหลอื ๑ คน

การเคลื่อนยา้ ยผูป้ ่วยดว้ ยผู้ช่วยเหลือ ๑ คน สามารถทาไดห้ ลายวธิ ี ดงั น้ี

การเคลอื่ นยา้ ยผ้ปู ่วยด้วยผชู้ ว่ ยเหลอื ๑ คน

การเคล่ือนย้ายผ้ปู ว่ ยด้วยวธิ พี ยุงเดิน

เหมาะสาหรบั ผปู้ ว่ ยทีร่ สู้ กึ ตัว มีแขนหรือขาข้างใดขา้ งหน่ึงเจ็บ เช่น
ข้อเท้าเคลด็ หรือแพลง แขนหัก กาลงั จะเปน็ ลม ตาเจบ็ และปิดตาไว้ท้งั ๒ ขา้ ง
วิธปี ฏบิ ตั ิ
๑. ผูช้ ่วยเหลือยืนเคียงข้างผปู้ ่วย หนั หน้าไปทางเดยี วกัน แขนข้างหนึ่ง
ของผปู้ ว่ ยพาดคอผู้ช่วยเหลอื
๒. ผชู้ ่วยเหลอื จับมอื ผปู้ ว่ ยไว้ สว่ นแขนอีกข้างหนง่ึ ของผ้ชู ว่ ยเหลอื โอบเอว
ผปู้ ว่ ยแล้วพยงุ เดนิ ไป
๓. ผชู้ ว่ ยเหลอื ตอ้ งพยายามออกแรงพยุงผู้ป่วยใหม้ าก เพ่อื ให้ผู้ป่วยไม่
ต้องออกแรงเดินมาก
๔. ถ้าผู้ปว่ ยขาเจ็บ ผชู้ ว่ ยเหลือควรยนื ชิดด้านขาขา้ งเจบ็ ของผู้ป่วย แต่ถ้า
ผปู้ ่วยแขนเจบ็ ผชู้ ว่ ยเหลือควรยืนชดิ แขนข้างดีของผปู้ ว่ ย

การเคลื่อนยา้ ยผู้ป่วยดว้ ยผูช้ ว่ ยเหลอื ๑ คน

การเคลอื่ นย้ายผ้ปู ่วยดว้ ยวิธอี มุ้ กอดดา้ นหนา้

เหมาะสาหรับผู้ป่วยท่ีเดินไม่ได้ น้าหนักตัวของผู้ป่วยต้องไม่มากเกินกาลังของผู้
ชว่ ยเหลอื
วธิ ปี ฏบิ ัติ
๑. ผู้ชว่ ยเหลอื อยู่ในทา่ คกุ เขา่ ข้างเดยี ว แล้วยกผูป้ ่วยพกั บน

เขา่ กอ่ นที่จะยกขึน้ ในท่ายืน เพอ่ื ป้องกันอนั ตรายทีเ่ กิดกับ
กระดกู สันหลงั ของผู้ช่วยเหลือ
๒. สอดแขนข้างหนึ่งใตเ้ ข่าผปู้ ว่ ย แขนอกี ข้างหนง่ึ สอดใต้หลัง
ผู้ปว่ ยและโอบกอดไวพ้ ร้อม ๆ กบั ยกผปู้ ่วยอุ้มข้ึนแลว้ พา
เดนิ ไป
๓. ถ้าผปู้ ่วยยงั มสี ตใิ หใ้ ช้แขนคลอ้ งคอผู้ช่วยเหลอื

การเคลื่อนย้ายผู้ป่วยดว้ ยผู้ชว่ ยเหลือ ๑ คน

การเคลอ่ื นยา้ ยผปู้ ่วยด้วยวิธีกอดคอขีห่ ลัง

เหมาะสาหรบั ผปู้ ว่ ยท่เี ดินไมไ่ ด้ และรู้สึกตัวดี น้าหนักตัวของผู้ป่วยต้องไมม่ าก
เกินกาลงั ของผชู้ ่วยเหลอื
วธิ ปี ฏบิ ตั ิ
๑. ผู้ช่วยเหลือย่อตวั ลงใหผ้ ู้ปว่ ยยนื ทาบหลงั และกอดคอ
ผู้ชว่ ยเหลอื
๒. ผู้ช่วยเหลอื สอดมอื ทง้ั สองเขา้ ใต้เข่าผู้ปว่ ย และดึงข้อมอื
ท้ัง ๒ ข้างของผปู้ ว่ ยมายึดไวใ้ นลักษณะไขว้กนั
๓. จบั มอื ท้ัง ๒ ข้างของผปู้ ่วยให้แน่นแลว้ ยืนขนึ้ เม่อื ยืน
ทรงตวั ได้ดีแล้วจงึ ออกเดนิ

การเคล่ือนยา้ ยผูป้ ่วยด้วยผู้ชว่ ยเหลอื ๑ คน

การเคลือ่ นยา้ ยผ้ปู ว่ ยดว้ ยวธิ ีอุ้มกอดคอทาบหลงั

เหมาะสาหรับผู้ปว่ ยทขี่ าเจ็บยืนไม่ได้ ผู้ป่วยจะรู้สึกตัวหรือไม่รู้สึกตัวก็ได้น้าหนัก
ตวั ของผูป้ ่วยต้องไม่มากเกนิ กาลังของผู้ชว่ ยเหลือ
วธิ ีปฏบิ ัติ
๑. ผู้ป่วยจะอย่ใู นท่าน่งั หรอื นอนก็ได้
๒. ผชู้ ่วยเหลอื เอนตัวหนั หลงั ให้ผ้ปู ่วย
๓. ผชู้ ่วยเหลอื จับขอ้ มือท้ังสองของผูป้ ว่ ย ดงึ ให้แขนท้ัง
๒ ข้าง คร่อมไหล่ แล้วค่อย ๆ ยนื ขึ้น
๔. หลังจากนน้ั พยายามดงึ แขนทั้ง ๒ ข้างของผู้ป่วยให้
ต่าลงใหม้ ากท่ีสดุ เทา่ ที่จะทาได้แลว้ จงึ ออกเดนิ

การเคล่อื นยา้ ยผปู้ ว่ ยด้วยผ้ชู ่วยเหลือ ๑ คน

การเคล่อื นย้ายผ้ปู ่วยด้วยวธิ ีแบกใสบ่ ่า

วธิ ที ี่ ๑ เหมาะสาหรับผ้ปู ่วยที่ไมร่ ้สู ึกตัว
วธิ ีปฏบิ ัติ
๑. ผู้ชว่ ยเหลอื สมั ผสั ร่างกายผู้ป่วย

๒. ผู้ช่วยเหลือกา้ วเท้าไปยืนคร่อมลาตัวของผปู้ ่วย
ใชม้ อื จบั ไหล่ทง้ั ๒ ขา้ งของผู้ปว่ ย

การเคลื่อนยา้ ยผ้ปู ่วยด้วยผชู้ ว่ ยเหลอื ๑ คน

การเคลอื่ นย้ายผู้ป่วยดว้ ยวิธแี บกใส่บา่

๓. ผู้ช่วยเหลอื ดงึ ตัวผู้ปว่ ยข้นึ มาพร้อมกับ ๔. ผูช้ ว่ ยเหลือดงึ ผู้ป่วยจนอย่ใู นทา่ ยนื
ใชม้ อื ทง้ั ๒ ข้างสอดใต้รกั แร้ผู้ปว่ ยจนมือ ใชม้ อื ซา้ ยจับขอ้ มอื ขวาผปู้ ว่ ย
ประสานกนั แล้วดงึ ตวั ผู้ป่วยขน้ึ มาจน
ผู้ปว่ ยอยู่ในทา่ คุกเข่า

การเคล่ือนยา้ ยผปู้ ่วยด้วยผู้ช่วยเหลอื ๑ คน

การเคลือ่ นยา้ ยผู้ป่วยด้วยวิธแี บกใส่บา่ ๖. ผชู้ ่วยเหลอื ลกุ ขึ้นยนื ทรงตัวใหด้ ี

๕. ผ้ชู ว่ ยเหลอื ยอ่ ตวั ลงให้ตวั ผู้ปว่ ยพาดอยบู่ นบ่า
ผู้ช่วยเหลอื ใชม้ ือขวารวบขาทั้งสองของผู้ปว่ ย
ตรงขอ้ พับมอื ซ้ายจับข้อมอื ขวาของผู้ปว่ ย

การเคล่อื นยา้ ยผูป้ ่วยด้วยผชู้ ว่ ยเหลือ ๑ คน

การเคลอ่ื นย้ายผู้ปว่ ยดว้ ยวธิ ีแบกใสบ่ ่า

๗. ผชู้ ่วยเหลือเอามือซ้ายท่จี ับขอ้ มือขวาของ ผ้ปู ว่ ยสง่ ไปยังมอื ขวาที่จบั ขาอยู่ ใช้มอื ขวา
จบั ข้อมอื ขวาของผูป้ ่วย แขนขวาจะรัดขาท้งั ๒ ข้างของผ้ปู ว่ ยแล้วจึงออกเดิน

การเคล่ือนย้ายผู้ปว่ ยดว้ ยผ้ชู ่วยเหลอื ๑ คน

วธิ ที ี่ ๒ เหมาะสาหรับผูป้ ว่ ยท่ีไม่ร้สู ึกตัว ๒. ยกตวั ผปู้ ว่ ยข้นึ จนผู้ปว่ ยอย่ใู นทา่ คุกเข่า
วิธีปฏบิ ัติ
๑. ผ้ชู ว่ ยเหลือคุกเขา่ อยู่เหนอื ศีรษะของผูป้ ว่ ย
ก้มตัวลงใช้มอื ทงั้ สองสอดเข้าใต้รักแรผ้ ู้ป่วย

การเคลือ่ นยา้ ยผู้ปว่ ยด้วยผู้ชว่ ยเหลือ ๑ คน

วธิ ีท่ี ๒ เหมาะสาหรับผู้ปว่ ยทไ่ี มร่ สู้ กึ ตวั

๓. จากนัน้ ดงึ ขน้ึ จนผู้ปว่ ยอยใู่ นทา่ ยืน ๔. ยอ่ ตวั ลงแบกผปู้ ่วยขนึ้ บา่ โดยใชม้ อื ซ้าย
ใชม้ อื ซา้ ยจบั ขอ้ มือขวาของผปู้ ว่ ย
ยกข้ึนอ้อมศีรษะตนเอง ใช้มอื ขวากอดเอวผู้ป่วย จับข้อมือขวาของผูป้ ว่ ย มือขวาคล้องขาของผ้ปู ว่ ย

การเคลื่อนยา้ ยผูป้ ว่ ยดว้ ยผูช้ ว่ ยเหลือ ๑ คน

วธิ ีท่ี ๒ เหมาะสาหรบั ผูป้ ว่ ยท่ไี มร่ สู้ กึ ตัว

๕. ยืนขน้ึ ตรง เอามอื ซา้ ยทีจ่ ับขอ้ มือขวาของผูป้ ่วยส่งไปยงั มอื ขวาท่คี ล้องขาอยู่
แขนขวาจะรดั ขาขวาของผปู้ ว่ ยแลว้ จึงออกเดิน

การเคลอื่ นยา้ ยผูป้ ่วยดว้ ยผชู้ ่วยเหลือ ๑ คน

การเคลือ่ นยา้ ยผปู้ ว่ ยด้วยวธิ ลี าก

เหมาะสาหรับในกรณีฉุกเฉินและต้องการความรวดเร็วจาเป็นต้องเคล่ือนย้าย
ผปู้ ว่ ยออกจากท่เี กดิ เหตโุ ดยเรว็ ที่สดุ เชน่ เกิดไฟไหม้
ถงั แก๊สระเบดิ ตกึ ถล่ม

วธิ ีปฏิบัติ
วิธีที่ ๑ จัดให้ผู้ป่วยนอนหงาย ผู้ช่วยเหลือลากโดยใช้มือ วธิ ที ่ี ๒ ผู้ช่วยเหลือใชม้ ือจับข้อเทา้ ทั้ง
ท้งั สองสอดใตร้ กั แร้ แล้วลากถอยหลัง ๒ ข้าง แลว้ ลากถอยหลัง

การเคลอื่ นยา้ ยผปู้ ว่ ยด้วยผชู้ ว่ ยเหลือ ๑ คน

การเคล่ือนย้ายผู้ป่วยด้วยวิธคี ลานลาก

เหมาะสาหรับในกรณีท่ีผู้ป่วยไมร่ ู้สึกตวั และอยู่ในท่ีคับแคบ ไม่สามารถทจ่ี ะยืน
แล้วเคลอ่ื นย้ายผ้ปู ่วยได้ จาเป็นต้องใช้วิธนี ้ี

วธิ ปี ฏบิ ตั ิ ๒. ผูช้ ่วยเหลอื คกุ เข่าคร่อมตวั ผปู้ ว่ ยในทา่ คลาน แลว้ สอด
๑. จัดให้ผ้ปู ว่ ยนอนหงาย ศรี ษะเข้าไประหวา่ งแขนทผี่ ูกขอ้ มอื เข้าด้วยกนั หลงั จากนั้น
ผูกข้อมือท้ัง ๒ ข้างใหต้ ดิ กนั ผู้ชว่ ยเหลือจึงคลานลากผ้ปู ว่ ยไป

การเคลือ่ นย้ายผู้ปว่ ยด้วยผชู้ ่วยเหลือ ๒ คน

การเคลอื่ นยา้ ยผปู้ ่วยด้วยผ้ชู ว่ ยเหลือ ๒ คน

การเคลื่อนย้ายผู้ปว่ ยด้วยผูช้ ว่ ยเหลอื ๒ คน สามารถทาได้หลายวธิ ี

๑) การเคล่ือนย้ายผู้ป่วยดว้ ยวธิ ีอ้มุ เคยี ง เหมาะสาหรับผปู้ ว่ ยทีข่ าเจ็บหรือไมร่ ูส้ กึ ตวั

วิธีปฏบิ ตั ิ
๑. ผ้ชู ว่ ยเหลอื คนที่ ๑ และคนที่ ๒ คกุ เขา่ ขา้ งหนง่ึ ลงข้าง
ผูป้ ่วยพร้อมกัน ผูช้ ่วยเหลือคนท่ี ๑ สอดแขนข้างหนึ่งเขา้
ใต้ศรี ษะผู้ปว่ ย โดยใช้ชว่ งขอ้ พับรองรับศีรษะของผ้ปู ว่ ย
และใช้มอื รับนา้ หนักทไ่ี หล่ไว้สว่ นแขนอีกขา้ งหนึ่งสอด
เขา้ ใต้หลงั ผู้ป่วย ผชู้ ว่ ยเหลือคนที่ ๒ สอดแขนข้างหนงึ่
เขา้ ใต้เอวผู้ปว่ ย ส่วนแขนอกี ข้างหนึง่ สอดเข้าใต้เข่าของผปู้ ว่ ย

การเคลอื่ นยา้ ยผู้ปว่ ยดว้ ยผชู้ ว่ ยเหลอื ๒ คน

๒. หลงั จากนน้ั ใหผ้ ชู้ ่วยเหลอื ท้งั ๒ คนยกผู้ป่วยข้นึ วางบนเข่าของผู้ช่วยเหลือ
แล้วจึงลกุ ขนึ้ ยืนพรอ้ ม ๆ กนั พร้อมกับยกผ้ปู ่วยจนดา้ นหนา้ ของผู้ป่วยหันเขา้ หา
ผู้ช่วยเหลอื ในลักษณะนอนตะแคงแลว้ จึงออกเดินไปพรอ้ ม ๆ กัน

การเคลือ่ นย้ายผปู้ ่วยด้วยวธิ สี องคนหาม

เหมาะสาหรับผู้ป่วยที่มีอาการไม่รุนแรง แต่ไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ ใช้ใน
การเคลือ่ นยา้ ยทผ่ี า่ นทางแคบ ๆ เชน่ ผ่านซอกตกึ ผ่านประตู ลงบนั ได
วิธีปฏบิ ตั ิ
๑. ผ้ชู ่วยเหลอื คนท่ี ๑ อยูท่ างดา้ นศรี ษะผปู้ ว่ ย
สอดแขนเข้าใตร้ กั แร้ของผู้ป่วย แลว้ โอบมาดา้ นหนา้
มือทัง้ ๒ ข้างจบั กันแน่น ผ้ชู ่วยเหลอื คนท่ี ๒
อยู่ด้านหน้าหันหน้าไปทางเดียวกับคนท่ี ๑ และผู้ปว่ ย
โดยน่ังย่อเข่าระหวา่ งขาท้ัง ๒ ข้างของผปู้ ่วย
ใชม้ อื จับใตเ้ ข่าทงั้ ๒ ข้างของผูป้ ว่ ย

๒. หลังจากนน้ั ให้ผชู้ ่วยเหลือท้งั ๒ คน
ยกผ้ปู ว่ ยขึ้นพรอ้ ม ๆ กนั แล้วจงึ ออกเดนิ ไป
พร้อมกัน

การเคล่ือนย้ายผู้ป่วยดว้ ยวธิ ที นี่ ่งั สองมือ

เหมาะสาหรบั ผปู้ ่วยทรี่ ู้สึกตัว แขนหรอื มือบาดเจ็บไม่สามารถใชม้ อื จบั
ผู้ชว่ ยเหลอื ได้ เดนิ ไม่ได้หรือเดินลาบาก
วิธีปฏิบตั ิ
๑. ผู้ชว่ ยเหลอื ท้ัง ๒ คน หันหนา้ เขา้ หากนั คกุ เขา่ ลงข้างลาตัวของ

ผปู้ ่วยคนละข้าง
๒. ผชู้ ว่ ยเหลือคนท่ี ๑ สอดมือขวา คนท่ี ๒ สอดมือซ้ายเข้าใต้

รกั แร้ของผปู้ ว่ ย จบั ขอ้ มอื กนั แบบมดั ขา้ วตม้ ข้างหลังของผปู้ ่วย
และผ้ชู ่วยเหลือคนที่ ๑ สอดมือซ้าย
คนที่ ๒ สอดมือขวาเข้าใต้เข่าของผู้ป่วย จับขอ้ มอื กันใต้เขา่ ของผู้ป่วย
๓. หลังจากนัน้ ผูช้ ว่ ยเหลอื ท้งั ๒ คน ยกผู้ปว่ ยขึ้นพร้อม ๆ กัน พักไว้ในท่าคุกเขา่ ก่อน เมื่อทรง
ตัวไดด้ แี ล้วจึงลุกขึน้ ยนื พร้อม ๆ กนั แลว้ จึงออกเดนิ ไปพร้อมกัน

การเคลือ่ นยา้ ยผู้ปว่ ยดว้ ยวิธอี มุ้ ประสานแคร่

เหมาะสาหรับผ้ปู ว่ ยทีร่ สู้ กึ ตัวดี และสามารถใชม้ ือจับยดึ ผู้ชว่ ยเหลือได้
แต่เดนิ ไม่ได้หรอื เดนิ ลาบาก
วิธีปฏิบัติ
๑. ผู้ช่วยเหลอื ท้งั ๒ คน หันหน้าเขา้ หากัน ผชู้ ว่ ยเหลือคนท่ี ๑
ใช้มอื ขวาจับแขนซา้ ยของตน และใชม้ ือซ้ายของตนจับแขนขวาของ
ผชู้ ่วยเหลือคนท่ี ๒ หรือผู้ชว่ ยเหลอื คนที่ ๑ จะใชม้ อื ซา้ ยจับแขน
ขวาของตนเองและใชม้ อื ขวาของตนเองจับแขนซา้ ยของผู้ช่วยเหลอื
คนท่ี ๒ ก็ได้ แล้วแต่ความถนดั
๒. ผูช้ ่วยเหลอื คนท่ี ๒ ทาเช่นเดยี วกับผูช้ ่วยเหลือคนที่ ๑
แขนและมือของผู้ช่วยเหลอื ๒ คน กจ็ ะประสานกันเปน็ แคร่
๓. ยอ่ ตัวลงใหผ้ ู้ปว่ ยน่ังลงบนแครห่ รอื แขนและมือทั้งส่ี
๔. ใหผ้ ูป้ ว่ ยโอบไหลผ่ ูช้ ่วยเหลอื ทัง้ ๒ คน หลงั จากนนั้ จงึ ยก
ผ้ปู ว่ ยขน้ึ แลว้ จงึ ออกเดนิ ไปพร้อม ๆ กัน

การเคลื่อนยา้ ยผู้ป่วยด้วยผูช้ ่วยเหลือ ๓ คน

การเคล่ือนยา้ ยผปู้ ่วยดว้ ยผ้ชู ่วยเหลือ ๓ คน สามารถทาได้ ๒ วิธี

การเคลื่อนย้ายผู้ป่วยด้วยวิธีอุ้มสามคนเรียง เหมาะสาหรับผู้ป่วยทไ่ี มร่ ู้สึกตัว ต้องการอุ้ม
ข้ึนวางบนเตยี งหรอื อมุ้ ผ่านทางแคบ ๆ วิธปี ฏิบัติ

๑. ผู้ช่วยเหลือทุกคนนั่งคุกเข่าเรียง ๒. มือของทุกคนสอดเข้าใตล้ าตวั ผปู้ ว่ ย
กันในท่าคุกเข่าข้างเดียว โดยคุกเข่า
ข้างเดียวกันทุกคน มือท้ัง ๒ ข้าง
เตรียมพร้อมท่ีจะสอดเข้าใต้ลาตัว
ผู้ป่วยซ่ึงนอนหงายอยู่

การเคลือ่ นย้ายผปู้ ว่ ยดว้ ยผู้ชว่ ยเหลือ ๓ คน

๓. ยกผูป้ ่วยขน้ึ พักบนเข่าของทกุ คน ๔. หลังจากนนั้ ให้ลกุ ขึน้ ยืนแลว้ จึงเดินไปพรอ้ ม ๆ
แล้วประคองผปู้ ่วยใหน้ อนท่าตะแคง กนั ในการปฏิบตั นิ ั้นจะตอ้ งมีผูส้ ั่ง ๑ คน
หนั หนา้ เขา้ หาผชู้ ่วยเหลอื ทัง้ สาม เพื่อท่ีจะปฏบิ ตั ิได้พรอ้ ม ๆ กัน

การเคลื่อนย้ายผู้ป่วยดว้ ยวิธอี มุ้ สองตอ่ หนึง่

เหมาะสาหรบั ผปู้ ว่ ยทีไ่ ม่รูส้ กึ ตวั และตอ้ งการอมุ้ ผา่ นทางแคบ ๆ
วิธปี ฏบิ ตั ิ
๑. ผูช้ ่วยเหลอื ๒ คน อยูด่ ้านหน่ึง และอีก ๒. หลังจากนั้นทุกคนคกุ เขา่ ลงข้างหนึ่งพรอ้ ม ๆ
๑ คน อยู่อีกด้านหน่ึง หันหน้าเข้าหากัน กันเอามือออกจากกันแล้วสอดไปใต้ลาตัวของ
ยน่ื มอื มาจับกันโดยคนทอ่ี ยดู่ า้ นหนึ่งคนเดียว ผู้ป่วย ยกข้ึนมาพักท่ีเข่าก่อน จึงค่อยยกยืนขึ้น
จับทั้ง ๒ มือ ส่วนอีก ๒ คนท่ีอยู่ด้านตรง มาแล้วเดินไปพร้อม ๆ กัน ในการปฏิบัตินั้น
ข้ามจับเพียงมือเดียว มืออีกข้างหน่ึงยื่น จะตอ้ งมผี สู้ งั่ ๑ คน เพอ่ื ที่จะปฏิบัตไิ ดพ้ รอ้ มกัน
ออกมา

การเคล่ือนยา้ ยผ้ปู ่วยด้วยผชู้ ว่ ยเหลือ ๖ คน

การเคล่ือนยา้ ยผ้ปู ่วยด้วยผู้ชว่ ยเหลือ ๖ คน เรยี กว่า การเคลื่อนยา้ ยผู้ป่วยด้วย
วิธีอุ้ม ๖ คน ซงึ่ เหมาะสาหรับผู้ป่วยทไ่ี ด้รับบาดเจ็บท่กี ระดกู สนั หลัง
หรือกระดูกเชงิ กรานแตก ซ่งึ จาเปน็ ตอ้ งเคลือ่ นย้ายอยา่ งระมัดระวังท่สี ุด การใช้ผู้ช่วยเหลือจานวน
มากจะทาให้ผู้ช่วยเหลือแต่ละคนออกแรงไม่มาก และเคล่ือนย้ายผู้ป่วยได้อย่างนุ่มนวลกว่าใช้ผู้
ชว่ ยเหลอื จานวนน้อย
วิธปี ฏิบัติ ๒. ในการปฏบิ ตั ิน้นั จะต้องมผี สู้ ่งั ๑ คน
๑. ผูกเท้าและเขา่ ของผู้ปว่ ยใหต้ ดิ กัน ผชู้ ่วย-เหลือ เพื่อท่ีจะปฏิบัติได้พรอ้ ม ๆ กัน

เข้าประจาที่ข้างละ ๓ คน ในแต่ละข้างให้
น่ังคุกเข่าข้างเดียวกัน ใช้มือสอดใต้ลาตัวผู้ป่วย
มือสลับกันและไม่ต้องจับมือกัน ยกผู้ป่วยขึ้นและ
ลกุ ยนื พร้อม ๆ กัน

การเคลือ่ นยา้ ยผู้ป่วยโดยใชอ้ ปุ กรณ์

การใชอ้ ปุ กรณ์ในการเคลอ่ื นย้ายผปู้ ว่ ยน้ันสามารถทาไดห้ ลายวิธี ดังนี้

การเคลอ่ื นยา้ ยโดยใชเ้ กา้ อ้ี

เหมาะสาหรับผู้ป่วยท่ีรู้สึกตัวหรือกรณีท่ีได้รับบาดเจ็บที่ทรวงอกและท้อง หรือ
ตอ้ งการเคล่ือนย้ายผปู้ ่วยข้ึนลงบนั ไดผา่ นมุมหรอื ทางแคบ ๆ
วธิ ปี ฏิบตั ิ
๑. ให้ผู้ป่วยนั่งพิงเก้าอ้ีท่ีแข็งแรงพอที่จะรับน้าหนักของ
ผปู้ ว่ ย
๒. ให้ผู้ช่วยเหลือคนหนึ่งจับพนักเก้าอี้เอียงไปด้านหลัง
และให้ผู้ช่วยเหลืออีกคนจับขาเก้าอ้ีด้านหน้าแล้วยกขึ้น
พร้อม ๆ กนั

การเคล่ือนยา้ ยผู้ปว่ ยโดยใชเ้ ปลหาม

เหมาะสาหรับผู้ป่วยทห่ี มดสตหิ รอื เดินไม่ได้ ซง่ึ เปน็ วิธีที่สะดวกมาก
เพราะใช้เปลสนามซ่ึงมีจาหน่ายทวั่ ไปสามารถหาซอ้ื มาใชไ้ ด้ ต้องมีผ้ชู ว่ ยเหลือ
อยา่ งน้อย ๖ คน หรือ ๔ คน
วิธีปฏบิ ัติ
๑. อุม้ ผู้ป่วยนอนราบบนเปล แลว้ ยกคานของ
เปลขน้ึ พรอ้ ม ๆ กนั อย่างนมุ่ นวล แลว้ ทาการเคล่อื นย้าย

๒. ถ้ามผี ชู้ ว่ ยเหลอื ๒ คน คนหน่ึงหามทาง
ศีรษะ อกี คนหามทางปลายเทา้ หันหนา้ ไปทางเดียวกนั

๓. ถา้ มผี ชู้ ว่ ยเหลือ ๔ คน ก็ใหอ้ ีก ๒ คนน้ัน
ช่วยหามดา้ นข้างของเปล โดยหันหน้าไปทางเดียวกันท้งั ๔ คน

การเคลอื่ นย้ายผปู้ ว่ ยโดยใช้ผ้าห่มทาเปล

เป็นการเคลอ่ื นยา้ ยผู้ป่วยท่ีใชไ้ ม้ ๒ อัน และ ผ้าหม่ นามาดดั แปลงทา
เป็นเปล เน่ืองจากไม่มเี ปลสนาม แต่จาเปน็ ต้องเคล่ือนย้ายผ้ปู ่วยโดยใช้เปล

วิธปี ฏิบัติ
๑. นาผ้าห่มผืนใหญ่และหนามาคลี่ออกและแบ่งออกเป็น ๒ ส่วน โดยการพับครึ่ง สอดไมเ้ ข้า
ไปตามรอยพบั ให้ปลายไมโ้ ผล่ออกมาทั้ง ๒ ขา้ ง
๒. นาไม้ทอ่ นท่ี ๒ วางลงบนผา้ ทพ่ี บั ไว้ หา่ งจากไม้อนั แรกพอท่จี ะให้ผปู้ ว่ ยนอนได้
๓. พบั ชายผ้าหม่ ยอ้ นกลับมาทับไม้อันที่ ๒ ก็จะได้เปลทท่ี าด้วยผ้าห่ม ในส่วนของผ้าห่ม ทพ่ี ับ
ย้อนมาทบั ไมอ้ นั ท่ี ๒ นี้ รมิ ผ้าห่มจะตอ้ งยาวเกนิ ไมอ้ ันท่ี ๑ ออกไป

การเคลือ่ นยา้ ยผู้ปว่ ยโดยใชเ้ ส้อื ทาเปล

เป็นการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยที่ใช้ไม้ ๒ อนั และเสอ้ื นามาดัดแปลงทาเป็นเปล
เนื่องจากไมม่ เี ปลสนาม แตจ่ าเปน็ ตอ้ งเคล่อื นยา้ ยผูป้ ว่ ยโดยใช้เปล

วธิ ีปฏิบตั ิ
นาเสอื้ ตวั ใหญแ่ ละหนาขนาดเท่า ๆ กันมา ๓ ตัว แล้วสอดไม้ทัง้ ๒ อัน เข้าไปเป็น
แขนเสอ้ื ก็จะได้เปลท่ที าด้วยเสือ้

การเคล่ือนย้ายผปู้ ่วยโดยใช้ผา้ ขาวม้าทาเปล

เป็นการเคลือ่ นยา้ ยผู้ปว่ ยท่ีใชไ้ ม้ ๒ อันและผ้าขาวม้านามาดดั แปลงทา
เปน็ เปล เนื่องจากไม่มีเปลสนาม แต่จาเปน็ ต้องเคล่ือนยา้ ยผูป้ ่วยโดยใชเ้ ปล

วธิ ีปฏิบตั ิ
นาผ้าขาวม้ามา ๓ ผืน ผูกชายผ้าขาวม้าแต่ละผืนให้ติดกัน แล้วสอดไม้ทั้ง ๒ อัน
เขา้ ไปในชอ่ งของผ้าขาวม้า ก็จะได้เปลทีท่ าด้วยผ้าขาวม้า

การเคลื่อนยา้ ยผูป้ ่วยโดยใชผ้ า้ หม่

เหมาะสาหรบั ผปู้ ว่ ยทเ่ี ดนิ ไมไ่ ดห้ รอื หมดสติ แต่ต้องไมไ่ ด้รับบาดเจ็บที่
กระดกู สันหลงั ถ้าไมม่ เี ปลสนามหาม อาจใชผ้ า้ หม่ หามกไ็ ด้

วิธีปฏบิ ตั ิ ๒. ผู้ชว่ ยเหลอื คกุ เขา่ ลงข้างลาตัวผปู้ ว่ ย
๑. พบั ผา้ ห่มตามแนวยาว ทบกนั เป็นชั้น ๆ จับผู้ป่วยตะแคงเพื่อสอดผ้าห่มเข้ามาใต้ลาตัว
ผู้ป่วย
๒-๓ ทบ วางผ้าห่มไว้ข้างลาตัวผ้ปู ่วย

๓. เม่ือผู้ป่วยนอนทับผ้าห่มแล้ว ให้ยกผ้าห่มข้างหนึ่งเพ่ือขยับให้ผู้ป่วยนอนอยู่
กลางผ้าห่ม
๔. หลังจากนั้นใหด้ งึ ชายผ้าหม่ ทั้ง ๒ ขา้ งออกแลว้ มว้ นเข้าหากัน แล้วจึงยกผา้ ห่มข้นึ เพื่อ
เคลอ่ื นย้ายผูป้ ว่ ยไป ควรมผี ้ชู ว่ ยเหลือประมาณ ๖ คน จะทาใหก้ ารเคลอ่ื นย้ายผู้ปว่ ยเปน็ ไปดว้ ย
ความราบร่นื และนุ่มนวล

การเคลื่อนย้ายผู้ป่วยจาเป็นต้องใช้วิธีการท่ีเหมาะสม เพื่อให้การ
ช่วยเหลือมีประสิทธิภาพ ผู้ป่วยได้รับการช่วยเหลืออยา่ งปลอดภัย ไม่เกิด
อันตรายเพมิ่ มากขนึ้