E-BOOK ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

ต้นไม้
รุกข
มรดก
ของ
แผ่นดิน

จังหวัดตราด




THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND



บทสรุปผู้บริหาร

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดตราด ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญ
ของสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ นั่นคือ “ต้นไม้ใหญ่” ที่อยู่ในพื้นที่จังหวัดตราด ที่
สะท้อนให้เห็นถึงประวัติศาสตร์ปูมหลังที่มีตำนานเรื่องเล่า ความเชื่อที่มีความ
ผูกพันกับชุมชนชาวตราดมาอย่างช้านาน และที่สำคัญ “ต้นไม้” ยังเป็น
สัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ และเป็นมรดกล้ำค่าของชาติ ที่ก่อให้เกิดความ
สมดุลของชีวิตและธรรมชาติ

โครงการ ต้นไม้ “รุกข มรดกของแผ่นดิน” จังหวัดตราด จึงได้
ดำเนินการรวบรวม ต้นไม้ทรงปลูกและต้นไม้ที่ความสำคัญของจังหวัด
ที่อาศัยอยู่ทั่วทุกอำเภอในจังหวัด ไม่ว่าจะเป็น อำเภอเมืองตราด อำเภอ
แหลมงอบ อำเภอเกาะช้าง อำเภอเกาะกูด อำเภอเขาสมิง และอำเภอ
บ่อไร่ อันเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างพลังความเข้มแข็งให้กับชุมชน
และยังสามารถเชื่อมโยงประวัติศาสตร์ความเป็นมาของท้องถิ่นที่มีมาใน
อดีตกับปั จจุบัน และสามารถพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม
ของจังหวัดต่อไป จากการทำงานทำให้เกิดกระบวนการบูรณาการร่วม
กับหน่วยงานในพื้นที่และเกิดการตระหนักรู้ บำรุงรักษา หวงแหนต้นไม้
ทั้งนี้ได้มีการนำเสนอต้นไม้ “รุกข มรดกของแผ่นดิน” จังหวัดตราด ใน
รูปแบบของ E – BOOK ที่สามารถเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ได้อย่างแพร่
หลายและทั่วถึง โดยรวบรวมทั้งประวัติและเรื่องราวที่มีการบอกเล่า
หรือบันทึกไว้เกี่ยวกับต้นไม้ในสถานที่ต่างๆของจังหวัดตราด จำนวนทั้ง
สิ้น ๒๑ ต้น ประกอบด้วย ต้นไม้ทรงปลูก จำนวน ๑๓ ต้น ดังนี้

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

บทสรุป(ตผู่อ้บ) ริหาร

บทสรุป(ตผู่อ้บ) ริหาร

ต้นไม้สำคัญของจังหวัดตราด จำนวน ๘ ต้น ดังนี้

ต้นไม้ Cสonารteบัnญts หน้า

๑. ต้นมะม่วงแก้ว ๑

(สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี)


๒. ต้นพะยูง ๓

(สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี)


๓. ต้นขนุน พันธุ์ศรีบรรจง ๕


(สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี) ๗

๔. ต้นพิกุล


(สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี) ๙

๕. ต้นมะม่วงทองคำ


(สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี) ๑๑


๖. ต้นขนุน พันธุ์ทองสุขใจ
๑๓
(สมเด็จพระพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี)


๗. ต้นกฤษณา
๑๕
(สมเด็จพระพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี)


๘. ต้นมะม่วงอกร่องทอง
๑๗
(สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี)


๙. ต้นมะขามหวาน ๑๙


(สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี)
๒๑
๑๐. ต้นกันเกรา วัดคีรีวิหารพระอารามหลวง


(สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี)
๒๓
๑๑. ต้นกันเกรา ศูนย์ราชการุณย์ฯ


(สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี)


๑๒. ต้นยางนา ๒๕


(สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา)


๑๓. ต้นรวงผึ้ง ๒๗
๒๙
(สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา) ๓๑
๓๓
๑๔. ต้นกฤษณา วัดบางกระดาน ๓๕
๑๕. ต้นสีระมัน ๒๐๐ ปี ๓๗
๑๖. ต้นทุเรียน ๑๐๐ ปี ๓๙
๑๗. ต้นกระบก บ้านธรรมชาติล่าง ๔๑
๑๘. ต้นตะบูน บ้านท่าระแนะ
๑๙. ต้นมะค่ายักษ์ เกาะกูด
๒๐. ต้นไทรยักษ์ เกาะกูด
๒๑. ต้นพิกุล วัดบุพผาราม
บรรณานุกรม

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND



ต้นมะม่วงแก้ว

Mango Tree (Kaew variety)

สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี

๑

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ชื่อต้นไม้ สามัญ (Common name) : Mango Tree (Kaew variety)
ชื่อพื้นเมือง (Local name) : มะม่วงแก้ว
ชื่อวิทยาศาสตร์ (Scientific name) : Artocarpus heterophyllus

หรือ A. heterophylla
ชื่อท้องถิ่น (Vernacular name) : มะม่วงแก้ว มะม่วงบ้าน

ต้นมะม่วงแก้ว ๒ ต้น ขนาดเส้นรอบวง ๑๘๐ และ ๓๕๐ เซนติเมตร
ความสูง ๑๐ และ ๑๒ เมตร ณ อนุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
เทศบาลบ่อพลอย ตำบลบ่อพลอย อำเภอบ่อไร่ จังหวัดตราด ยืนต้นแผ่ขยายกิ่งก้านใบ
ให้ความร่มรื่นเป็นร่มเงาให้ชาวบ้านตำบลบ่อพลอยมา นานกว่า ๕๓ ปี
จากคำบอกเล่าของชาวบ้าน เมื่อวันที่ ๒๖ ตุลาคม ๒๕๑๒ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
เสด็จพระราชดำเนินเป็นประธานในพิธีเปิด กองร้อย ตชด.๒๐๒ บ้านบ่อไร่ ตำบลบ่อพลอย
และได้ทรงปลูกต้นมะม่วงแก้ว ทั้ง ๒ ต้นนี้ ไว้เป็นที่ระลึก ซึ่งปัจจุบันพื้นที่บริเวณดังกล่าวเป็นพื้นที่
บริเวณอนุเสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งอยู่ในความดูแลของเทศบาลตำบลบ่อพลอย
และได้มีการปรับปรุงภูมิทัศน์ให้สามารถเป็นที่พักผ่อนให้ชาวชุมชนบ่อพลอยได้ใช้ประโยชน์ต่อไป
ทั้งนี้ ต้นมะม่วงแก้ว ทั้ง ๒ ต้นนี้ ถือว่าเป็นต้นไม้ทรงปลูกที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดของจังหวัดตราดอีกด้วย

พิกัดภูมิศาสตร์
แกน X 23.221199 E
แกน Y 13.9109376 N

๒

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นพะยูง

Siamese Rosewood

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ

สยามบรมราชกุมารี

๓

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ชื่อต้นไม้ สามัญ (Common name)
Siamese Rosewood
ชื่อพื้นเมือง (Local name)
พะยูง
ชื่อวิทยาศาสตร์ (Scientific name)
Dallbergia cochinchinensis
ชื่อท้องถิ่น (Vernacular name)
พะยูง

พิกัดทางภูมิศาสตร์
แกน X 11.97456 E
แกน Y 102.39208 N

ต้นพะยูง ขนาดเส้นรอบวง ๑๕๖ เซนติเมตรความสูง ๒๐ เมตร ต้นนี้

จากคำบอกเล่าของชาวบ้าน เล่าว่าเมื่อวันที่ ๖ มกราคม ๒๕๓๖

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ

สยามบรมราชกุมารี ทรงเสด็จเป็นการส่วนพระองค์ ไม่มีหมายกำหนดการ

เพื่อพักผ่อนอิริยาบถที่เกาะทรายขาว โดยเสด็จมาประทับค้างคืน

เป็นเวลา ๑ คืน ณ เกาะทรายขาว รีสอร์ท (เกาะพร้าวนอก)

ตำบลเกาะช้างใต้ และได้ทรงปลูกต้นพะยูง จำนวน ๑ ต้น

บริเวณหน้าพลับพลาที่ประทับเพื่อเป็นที่ระลึกไว้ ในวันที่ ๗ มกราคม ๒๕๓๖

ปัจจุบัน รีสอร์ทไม่เปิดให้บริการแล้ว ทำให้สถานที่ดังกล่าว รกร้าง

ขาดผู้ดูแล เนื่องจากเป็นเกาะส่วนบุคคล

๔

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นขนุน
พันธุ์ศรีบรรจง

Jackfruit

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรมราชกุมารี

๕

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ พิกัดภูมิศาสตร์ แกน X 12.467817 E , แกน Y 102.459297 N
สยามบรมราชกุมารี ทรงปลูกต้นขนุนพันธุ์ศรีบรรจง เนื่องในโอกาส
เสด็จติดตามการดำเนินงานโครงการ พระราชดำริในโรงเรียนตำรวจ

ตระเวนชายแดนบ้านเขาฉลาด เมื่อวันที่ ๒๔ กรกฎาคม ๒๕๔๓
ทั้งนี้ ต้นขนุนที่พระองค์ท่านทรงปลูกได้เป็นโรคพืช มีหนอน

เจาะแก่น ซึ่งทางโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเขาฉลาด
ได้ประสานเกษตรอำเภอเขาสมิง มาทำการรักษา แต่ไม่หาย
และได้ตายไป ทางโรงเรียนฯจึงได้นำต้นกล้าขนุนที่เพาะจากต้นแม่
อายุประมาณ ๑ ปี มาปลูกทดแทนต้นเดิมที่ตำแหน่งเดิม
ในวันที่ ๑๕ กันยายน ๒๕๖๐ และได้รายงานให้สำนักพระราชวัง
ทราบเบื้องต้นแล้ว ปัจจุบันต้นขนุนที่ปลูกทดแทน มีอายุประมาณ
๕ ปี ขนาด เส้นรอบวง ๔๖ เซนติเมตร สูง ๕ เมตร มีผลดก
ตามฤดูกาลปีละครั้ง หลังติดผลประมาณ ๔ - ๕ เดือนและมีรสชาติ
หวานหอมกรอบอร่อยไม่เละ

๖

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นพิกุล

Bullet wood

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ

สยามบรมราชกุมารี

๗

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ชื่อต้นไม้ สามัญ (Common name)
Bullet wood

ชื่อพื้นเมือง (Local name) พิกุล
ชื่อวิทยาศาสตร์ (Scientific name)

Mimusops elengi Linn
ชื่อท้องถิ่น (ชื่อพื้นบ้าน) (Vernacular name)
แก้ว (เชียงใหม่) ซางดง (ลำปาง) ตันหยง (นราธิวาส)

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรมราชกุมารี ทรงปลูกต้นพิกุลเป็นที่ระลึกไว้
เนื่องในโอกาสเสด็จมาเปิดห้องสมุดประชาชน“เฉลิมราชกุมารี”
อำเภอเขาสมิง จังหวัดตราด ตามโครงการจัดตั้งห้องสมุด
ประชาชน“เฉลิมราชกุมารี” ของกระทรวงศึกษาธิการ
เมื่อวันที่ ๒๙ ธันวาคม ๒๕๓๖

ปัจจุบันต้นพิกุลนี้ มีอายุ ๒๙ ปี ขนาดเส้นรอบวง ๑๓๐
เซนติเมตร สูง ๑๕ เมตร เติบโตขยายกิ่งก้านสาขา เป็นร่มเงา ให้
ความร่มรื่นแก่ผู้มาใช้ห้องสมุด

พิกัดภูมิศาสตร์ แกน X 12.377123 E , แกน Y 102.378746 N

๘

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นมะม่วง
ทองคำ

Mango Tree

สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี

๙

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

พิกัดภูมิศาสตร์ แกน X 12.286724 E , แกน Y 102.314102 N ชื่อต้นไม้ สามัญ (Common name) Mango
ชื่อพื้นเมือง (Local name) มะม่วงทองคำ
ชื่อวิทยาศาสตร์ (Scientific name)
Mangifera Indica

ชื่อท้องถิ่น (Vernacular name) มะม่วงทองคำ

สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี พร้อมด้วย
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยานิวัฒนา
กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เสด็จมายังโรงเรียน
วัดสลัก ตำบลท่าโสม อำเภอเขาสมิง จังหวัดตราด
เมื่อวันที่ ๒๑ ธันวาคม ๒๔๒๘
เพื่อทรงเยี่ยมราษฎรที่ไปเฝ้ารับเสด็จ พร้อมพระราชทาน
เครื่องนุ่งห่มและยาตำราหลวงแก่ผู้สูงอายุ พระราชทาน
ของเล่นแก่เด็ก นักเรียน พระราชทานลูกเปตอง
และต้นมะม่วงพันธุ์ทองคำ จำนวน ๒ ต้น แก่โรงเรียนวัดสลัก
โดยมี นายสายัณห์ เชื้อสกุล ครูใหญ่ และนางสุวรรณรัตน์ มนัสสนิท
ครูผู้สอน เป็นผู้รับมอบ และทรงติดตามการปฏิบัติงานของหน่วยแพทย์
พอ.สว.ของจังหวัดตราดทั้งนี้ ปัจจุบันต้นมะม่วงที่ได้รับพระราชทาน
ทางโรงเรียนได้นำมาปลูกไว้ด้านหน้าอาคารเรียน ๑

๑๐

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นขนุน
พันธุ์ทองสุขใจ

Jackfruit Tree

สมเด็จพระพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ

สยามบรมราชกุมารี

๑๑

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ชื่อต้นไม้ สามัญ (Common name) Jackfruit Tree
ชื่อพื้นเมือง (Local name) ขนุนทองสุขใจ
ชื่อวิทยาศาสตร์ (Scientific name) Artocarpus heterophyllus
ชื่อท้องถิ่น (Vernacular name) ขนุนทองสุขใจ

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จ พระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรมราชกุมารี ทรงปลูกต้นขนุนพันธุ์ทองสุขใจ เนื่องในโอกาส
เสด็จติดตามการดำเนินงานตามโครงการพระราชดำริในโรงเรียนตำรวจ
ตระเวนชายแดนบ้านท่ากุ่ม และได้ทรงพระราชทานพันธุ์ไม้
ให้กับประชาชนที่มาเข้าเฝ้ารับเสด็จนำกลับไปปลูกด้วย
เมื่อวันที่ ๒๒ พฤศจิกายน ๒๕๓๙

ปัจจุบัน ต้นขนุน ต้นนี้มีอายุ ๒๖ ปี ขนาดเส้นรอบวง ๗๓ เซนติเมตร
สูง ๔.๗ เมตร เจริญเติบโตอยู่ในความดูแลของโรงเรียนตำรวจตระเวน
ชายแดนบ้านท่ากุ่ม

พิกัดภูมิศาสตร์ แกน X 12.290146 E , แกน Y 102.653877 N

๑๒

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นกฤษณา

Eagle Wood
สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ

สยามบรมราชกุมารี

๑๓

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME) EAGLE WOOD
ชื่อพื้นเมือง (LOCAL NAME) กฤษณา (ภาคตะวันออก)
ชื่อวิทยาศาสตร์ (SCIENTIFIC NAME)
AQUILARIA CRASSNA PIERRE EX LEC.
ชื่อท้องถิ่น (VERNACULAR NAME)
ไม้หอม พวมพร้าว จะแน กายูกาฮู กายูการู

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรมราชกุมารี ทรงปลูกต้นกฤษณา เนื่องในโอกาสเสด็จติดตาม
การดำเนินงานตามโครงการพระราชดำริในโรงเรียนตำรวจตระเวน
ชายแดนบ้านท่ากุ่ม ครั้งที่ ๒ เมื่อวันที่ ๓๐ มิถุนายน ๒๕๔๖

ซึ่งเหตุผลที่เลือกต้นกฤษณา มาปลูกนี้ เนื่องจากช่วงปี พ.ศ. ๒๕๔๖
เป็นปีที่ไม้กฤษณาเป็นที่นิยม โดยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จ
พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้นำไม้กฤษรณานี้ กลับไป
ปลูกที่วังสระปทุมด้วย

ทั้งนี้ ต้นกฤษณาต้นปัจจุบัน เป็นต้นที่ได้รับการปลูกทดแทน เนื่องจาก
ต้นเดิมเกิดโรค โดยโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านท่ากุ่ม ได้นำต้นไม้
กฤษณา สายพันธุ์เดียวกันมาปลูกทดแทน เมื่อวันที่ ๒๙ มกราคม ๒๕๖๑
ปัจจุบันต้นไม้กฤษณาต้นนี้ มีอายุ ๔ ปี ขนาดเส้นรอบวง ๗๓ เซนติเมตร
สูง ๔.๗ เมตร

พิกัดภูมิศาสตร์ แกน X 12.290146 E , แกน Y 102.653877 N ๑๔

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นมะม่วง
พันธุ์ อกร่องทอง

Mango Tree

สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี

๑๕

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME) MANGO
ชื่อพื้นเมือง (LOCAL NAME) มะม่วงอกร่องทอง
ชื่อวิทยาศาสตร์ (SCIENTIFIC NAME) MANAIFERA INDICA LINN.
ชื่อท้องถิ่น (VERNACULAR NAME) มะม่วงอกร่องพิกุลทอง

สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เสด็จพระราชดำเนินเป็นประธานในพิธีเปิด
อาคารชุดปฏิบัติการ กองร้อย ตชด.๑๑๗ บ้านท่าเส้น ตำบลแหลมกลัด อำเภอเมืองตราด
จังหวัดตราด โดยเสด็จมาทางเส้นทางน้ำโดยเรือลาดตระเวนและตรวจเยี่ยมการปฏิบัติงาน
ของตำรวจตระเวนชายแดนตามเส้นแนวเขาบรรทัดและทรงติดตามการปฏิบัติงาน
ของหน่วยแพทย์พอ.สว.ของจังหวัดตราด และได้ทรงปลูกต้นมะม่วงพันธุ์อกร่องทอง
จำนวน ๑ ต้น บริเวณด้านหน้าอาคารชุดปฏิบัติการฯ

ปัจจุบัน ต้นมะม่วงพันธุ์อกร่องทอง มีขนาดเส้นรอบวง ๑๘๓ เซนติเมตร สูง ๕.๓๐
เมตร ต้นนี้เจริญเติบโต มีผลดกเต็มต้น ตรงตามฤดูกาลผลมีรสชาติหวานอมเปรี้ยว
และอยู่ในความดูแลของ กองร้อย ตชด.๑๑๗ บ้านท่าเส้น ตำบลแหลมกลัด
อำเภอเมืองตราด จังหวัดตราด

พิกัดภูมิศาสตร์ แกน X 12.11807 E , แกน Y 102.69508 N

๑๖

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นมะขามหวาน

Sweet tamarind

สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี

๑๗

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME) SWEET TAMARIND
ชื่อพื้นเมือง (LOCAL NAME) มะขามหวาน
ชื่อวิทยาศาสตร์ (SCIENTIFIC NAME) TAMARINDUS INDICA L.
ชื่อท้องถิ่น (VERNACULAR NAME) ขาม หมากขาม ส้มมะขามหวาน

สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
เสด็จพระราชดำเนินเป็นประธานในพิธีเปิดอาคารชุด
ปฏิบัติการ กองร้อย ตชด.๑๑๗ บ้านท่าเส้น ตำบล
แหลมกลัด อำเภอเมืองตราด จังหวัดตราด และได้ทรง
ปลูกต้นมะขามหวาน จำนวน ๑ ต้น บริเวณด้านหน้า
อาคารชุดปฏิบัติการฯ เมื่อวันที่ ๒๖ ตุลาคม ๒๕๑๔

ปัจจุบัน ต้นมะขามมีขนาดเส้นรอบวง ๑๑๒
เซนติเมตร สูง ๔ เมตร เติบโต ออกผลดกเต็มต้น ตรง
ตามฤดูกาล ผลมีรสชาติหวานอร่อย และอยู่ในความ
ดูแลของ กองร้อย ตชด.๑๑๗ บ้านท่าเส้น
ตำบลแหลมกลัด อำเภอเมือง จังหวัดตราด

พิกัดภูมิศาสตร์ แกน X 12.118048 N , แกน 102.694873 E

๑๘

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นกันเกรา

Anan

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ

สยามบรมราชกุมารี

๑๙

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME) ANAN
ชื่อพื้นเมือง (LOCAL NAME) กันเกรา
ชื่อวิทยาศาสตร์ (SCIENTIFIC NAME) FAGRAEA
FRAGRANS ROXB.
ชื่อท้องถิ่น (ชื่อพื้นบ้าน) (VERNACULAR NAME) ตาเตรา

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จ
พระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี
เสด็จพระราชดำเนินเป็นองค์ประธานพิธี
บรรจุพระบรมสารีริกธาตุในพระเจดีย์
วัดคิรีวิหาร พร้อมถวายผ้าป่า และทรงปลูก
ต้นกันเกรา จำนวน ๒ ต้น บริเวณด้านหน้า
ทางขึ้นพระเจดีย์วิหาร และพระราชทานของ
ที่ระลึกแก่ผู้บริจาคเงิน เมื่อวันที่ ๒๒
พฤศจิกายน ๒๕๓๙ ยังความปลาบปลื้มแก่
พสกนิกรชาวตราดเป็นล้นพ้น

ปั จจุบัน ต้นกันเกราทั้ง ๒ ต้น มีอายุ
๒๖ ปี ต้นฝั่ งซ้าย มีขนาดเส้นรอบวง ๑๐๐
เซนติเมตร และฝั่ งขวา ขนาด ๑๐๗
เซนติเมตร ความสูง ๑๕ เมตร อยู่ในความ
ดูแลของวัดคิรีวิหารพระอารามหลวง

พิกัดภูมิศาสตร์ แกน X 12.210835 E , แกน 102.655968 N ๒๐

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นกันเกรา

Anan
สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ

สยามบรมราชกุมารี

๒๑

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME) ANAN
ชื่อพื้นเมือง (LOCAL NAME) กันเกรา
ชื่อวิทยาศาสตร์ (SCIENTIFIC NAME)
FAGRAEA FRAGRANS ROXB.
ชื่อท้องถิ่น (VERNACULAR NAME) ตาเตรา

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรมราชกุมารี อุปนายิกาผู้อำนวยการ
สภากาชาดไทย เสด็จพระราชดำเนินถวาย
สักการะพระพุทธรูปหลวงพ่อแดง ในโอกาส
ทรงเปิดศาลาประดิษฐานพระพุทธรูป
หลวงพ่อแดงเมื่อวันที่ ๒๒ พฤศจิกายน ๒๕๓๙
และทรงปลูกต้นกันเกราซึ่งเป็นพันธุ์ไม้พื้นเมือง
ไว้บริเวณด้านหน้าศาลาประดิษฐานพระพุทธรูป
หลวงพ่อแดง

ปัจจุบัน ต้นกันเกรา มีอายุ ๒๖ ปี
เส้นรอบวง ๑๔๓ เซนติเมตร สูงประมาณ
๑๓ เมตร ยืนต้น แตกแขนงกิ่งก้าน
โดยอยู่ในความดูแลของศูนย์ราชการุณย์
สภากาชาดไทยเขาล้าน จังหวัดตราด

พิกัดภูมิศาสตร์ แกน X 12.977213 E , แกน Y 102.777885 N

๒๒

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นยางนา
Yang
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ
เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา
นเรนทิราเทพยวดี

กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร
มหาวัชรราชธิดา

๒๓

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร
มหาวัชรราชธิดา เสด็จมาเป็นองค์ประธานเปิดโครงการกำลังใจฯ เพื่อประทานความช่วยเหลือ
แก่ผู้ที่ต้องการโอกาสในสังคมไทย ครั้งที่ ๑ และทรงปลูกต้นยางนา จำนวน ๒ ต้น
บริเวณหน้าอาคารทรงงานภาคสนามฯ เมื่อวันที่ ๙ เมษายน ๒๕๕๓ โดยปัจจุบันต้นยางนานี้
มีขนาดเส้นรอบวง ๑๘๐ และ ๒๐๐ เซนติเมตร สูง ๑๖ และ ๒๐ เมตร ตามลำดับ ซึ่งได้รับการ
ดูแลเป็นอย่างดีจาก เรือนจำชั่วคราวเขาระกำ

ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME) YANG
ชื่อพื้นเมือง (LOCAL NAME) ยางนา

ชื่อวิทยาศาสตร์ (SCIENTIFIC NAME) DIPTEROCARPUS ALATUS ROXB.
ชื่อท้องถิ่น (VERNACULAR NAME) ยางนา
พิกัดภูมิศาสตร์ แกน X 12.286965 E , แกน 102.401688 N

๒๔

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นรวงผึ้ง
Yellow star

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา
นเรนทิราเทพยวดี

กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร
มหาวัชรราชธิดา

๒๕

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

พิกัดภูมิศาสตร์ แกน X 12.287190 E , แกน Y 102.401321 N ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME)
YELLOW STAR

ชื่อพื้นเมือง (LOCAL NAME)
รวงผึ้ง

ชื่อวิทยาศาสตร์ (SCIENTIFIC NAME)
SCHOUTENIA GLOMERATA

ชื่อท้องถิ่น (VERNACULAR NAME)
รวงผึ้ง

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร
มหาวัชรราชธิดา เสด็จมาเป็นองค์ประธานเปิดศูนย์เรียนรู้การท่องเที่ยวเชิงเกษตร
น้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้ในเรือนจำ และทรงปลูกต้นรวงผึ้ง
บริเวณหน้าด้านหน้าร้านกาแฟ INSPIRE BY PRINCESS เมื่อวันที่ ๕ มีนาคม ๒๕๖๒
ณ บริเวณเรือนจำชั่วคราวเขาระกำ อำเภอเมืองตราด จังหวัดตราด ปัจจุบัน ต้นรวงผึ้งนี้
มีอายุ ๓ ปี วัดขนาดเส้นรอบวงได้ ๑๕ เซนติเมตร สูง ๑.๕ เมตร

๒๖

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นกฤษณา
Eagle wood
วั ดบางกระดาน
อำเภอแหลมงอบ

๒๗

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME) EAGLE WOOD
ชื่อพื้นเมือง (LOCAL NAME) กฤษณา (ภาคตะวันออก)

ชื่อวิทยาศาสตร์ (SCIENTIFIC NAME)
AQUILARIA CRASSNA PIERRE EX LEC.

ชื่อท้องถิ่น (VERNACULAR NAME)
ไม้หอม คีนัม พวมพร้าว จะแน กายูกาฮู กายูการู

ภายในวัดบางกระดาน ตำบลบางปิด อำเภอ
แหลมงอบ จังหวัดตราด ติดกับรั้ววัด ปรากฏ
ต้นกฤษณาขนาดใหญ่ ซึ่งถือว่าเป็นไม้หายาก
และมีมูลค่าสูง โดยต้นกฤษณาต้นนี้
มีขนาดเส้นรอบวง ๓๘๐ เซนติเมตร สูง ๒๐ เมตร
คาดว่ามีการปลูกขึ้นพร้อมๆกันกับการสร้างวัด
เมื่อ ปี พ.ศ. ๒๓๒๙ อายุราว ๒๓๖ ปี
และแตกแขนงออกเป็นต้นใหม่ เพิ่มมาอีก ๑ ต้น
มีอายุราว ๖๑ ปี

เจ้าอาวาสวัดบางกระดานเล่าว่า เมื่อ ๑๐ ปี
ก่อน ต้นไม้ต้นนี้เคยมีนักลงทุนชาวญี่ปุ่นเสนอ
ราคาให้สูงถึง ๒๓ ล้านดอลลาร์ หรือประมาณ
๗๓๖ ล้านบาท และท่านเจ้าอาวาส
วัดบางกระดานคนก่อน ได้ปฏิเสธการซื้อขายไป

พิกัดภูมิศาสตร์ แกน X 12.2573284 E , แกน Y 102.2860539 N

๒๘

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นสีระมัน
๒๐๐ ปี

Lychee

วั ดคลองนนทรี
อำเภอเกาะช้าง

๒๙

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

พิกัดทางภูมิศาสตร์ แกน X 12.10317 E แกน Y 102.35333 N ต้นสีระมันหรือต้นลิ้นจี่ป่า เป็นต้นลิ้นจี่พันธุ์ดั้งเดิมแถบตอนใต้ของประเทศจีน
และได้แพร่หลายไปยังประเทศใกล้เคียง เช่น อินเดีย พม่า และไทย การปลูกลิ้นจี่
ในประเทศไทยเริ่มตั้งแต่เมื่อใดไม่ปรากฏแน่ชัด แต่จากหลักฐานซึ่งได้มีการบันทึก
โดยชาวฝรั่งเศสที่เข้ามาเมืองไทย ได้กล่าวถึงลิ้นจี่อยู่ด้วย นั่นแสดงว่าครั้งนั้น
ได้มีการนำลิ้นจี่เข้ามาในเมืองไทยแล้ว และน่าจะมีการนำเข้ามาโดยชาวจีนที่ค้าขาย
ติดต่อกับไทยทางเรือสำเภา และแวะพักตามเมืองท่าชายฝั่งตะวันออกแถวจันทบุรี
และตราด ผลของต้นสีระมันหรือลิ้นจี่ป่านี้มีรสหวาน หรือหวานอมเปรี้ยว
สามารถรับประทานได้ เนื้อไม้มีคุณภาพสูง สีน้ำตาล ทาสีขึ้นเงาดีและทนทาน

สำหรับต้นสีระมันหรือต้นลิ้นจี่ป่าที่ขึ้นกระจายภายบริเวณวัดคลองนนทรี นี้
สันนิษฐานว่ามีอายุมากกว่า ๒๐๐ ปี เนื่องจากมีต้นสีระมันเกิดมาก่อนการสร้าง
วัดคลองนนทรีเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๒๐ ซึ่งถือเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ที่แสดงให้เห็นว่าครั้งหนึ่งเกาะช้างเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางค้า เป็นที่หลบลม
มรสุม และพักหาเสบียงน้ำจืดของชาวจีนโพ้นทะเล ที่ได้นำลิ้นจี่ป่ามากิน
และทิ้งเมล็ดไว้จนแพร่กระจายทั่วเกาะช้าง

ปัจจุบัน ต้นสีระมัน ภายในวัดคลองนนทรีนี้ หลงเหลืออยู่เพียง ๘ ต้นเท่านั้น
และไม่เพียงแต่ในแง่ความผูกพันทางประวัติศาสตร์ หากแต่ต้นสีระนี้ยังผูกพัน
กับคนเกาะช้างในแง่วิถีชีวิตชาวประมง เนื่องจากเนื้อไม้ชนิดนี้มีความแข็งแกร่ง
ทนทาน จึงนิยมทำกงเรือ กระดูกงูเรือ หัวหมูคันไถ และบันไดบ้าน เรียกได้ว่า
สารพันประโยชน์การใช้งานจริง ๆ

ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME)
LYCHEE, LICHI
ชื่อพื้นเมือง
(LOCAL NAME)
สีระมัน

ชื่อวิทยาศาสตร์ (SCIENTIFIC
NAME) LITCHI CHINENSIS SONN.
ชื่อท้องถิ่น (VERNACULAR NAME)

สีรามัน สีรามันขาว ลิ้นจี่ป่า

๓๐

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นทุเรียน
๑๐๐ ปี

Durian

ป่ าคลองแก้ว
อำเภอเกาะช้าง

๓๑

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME) DURIAN
ชื่อพื้นเมือง (LOCAL NAME) ทุเรียน
ชื่อวิทยาศาสตร์ (SCIENTIFIC NAME)
DURIO ZIBETHINUS L.
ชื่อท้องถิ่น (VERNACULAR NAME)
ทุเรียนโบราณ, ทุเรียนเม็ด. ทุเรียนป่า

ทุเรียน ได้ชื่อว่าเป็นราชาของผลไม้ เป็นพืช
พื้นเมืองของประเทศบรูไน อินโดนีเซีย และ
มาเลเซีย ซึ่งในประเทศไทยนิยมปลูกกันมาแต่
สมัยอยุธยา และในพื้นที่เกาะช้างก็มีการปลูก
ทุเรียนโบราณหรือทุเรียนป่านี้ โดยการนำเมล็ด
มาหว่าน ซึ่งชาวบ้านในพื้นที่จะเรียกทุเรียนนี้ว่า
“ทุเรียนเม็ด” เนื่องจากมีเมล็ดใหญ่ เนื้ออ่อน

การจะเก็บผลของทุเรียนโบราณจะต้องรอให้
ลูกทุเรียนสุกจนร่วงตกลงมาเท่านั้น เนื่องจาก
ลำต้นมีความสูงมาก ปัจจุบันต้นทุเรียนโบราณ
กลางป่าคลองแก้วนี้ มีขนาดเส้นรอบวง
ประมาณ ๒๑๐ เซนติเมตร สูง ๔๐ เมตร ซึ่งมี
มากกว่า ๑๐๐ ต้น มีลำต้นสูงใหญ่ สมบูรณ์แข็ง
แรง อยู่ในที่ดินของนายศักดา พาทีทิน ชาวบ้าน
ตำบลเกาะช้างใต้ อำเภอเกาะช้าง จังหวัดตราด

๓๒ พิกัดทางภูมิศาสตร์ แกน X 11.988.13 E แกน Y 102.39476 N

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นกระบก

Barking Deer's Mango

บ้ านธรรมชาติ ล่ าง
อำเภอแหลมงอบ

๓๓

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นกระบกสูงใหญ่ ยืนต้นอยู่คู่กับต้นไทรยักษ์
กลางเนินเขา โดดเด่นเป็นสง่าท่ามกลางต้นไม้เล็กๆ
โดยรอบ ณ บ้านธรรมชาติล่าง ตำบลคลองใหญ่
อำเภอแหลมงอบ จังหวัดตราด ต้นกระบกต้นนี้
เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ผลัดใบ ขนาดเส้นรอบวง
๕๘๐ เซนติเมตร สูงประมาณ ๓๐ เมตร โอบอุ้มด้วย
ต้นไทรยักษ์ โดยผู้ที่เดินทางสัญจรไปมาในเส้นทาง
แหลมงอบ – บางปิด หรือชาวประมง ที่ออกเรือไปยัง
เกาะช้าง จะสามารถมองเห็นต้นกระบกนี้ ยืนต้นเด่น
เนื่องจากเป็นต้นไม้ใหญ่เพียงต้นเดียวบนเนินเขา

ด้วยความโดดเด่นของต้นกระบกต้นนี้ เจ้าของที่ดิน
จึงสร้างบันไดทางขึ้น-ลงไปยังต้นกระบก มากกว่า
๑๗๓ ขั้น เพื่ออำนวยความสะดวกให้ผู้คน ที่พบเห็น
และต้องการจะขึ้นไปทำความเคารพ บูชา ตามความ
เชื่อ ทั้งนี้บนเนินเขายังสามารถมองเห็นวิวทิวทัศน์
ความสวยงามของธรรมชาติ ก็คือท้องทะเลสีคราม
ตัดกับท้องฟ้าสีสันสดใส ต้นกระบกต้นนี้จึงถือเป็นต้น
ไม้แห่งความศรัทธาของชาวชุมชนบ้านธรรมชาติล่าง

ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME)
BARKING DEER'S MANGO
ชื่อพื้นเมือง (LOCAL NAME) กระบก
ชื่อวิทยาศาสตร์
(SCIENTIFIC NAME)
IRVINGIA MALAYANA OLIV. EX A.
BENN.
ชื่อท้องถิ่น (ชื่อพื้นบ้าน) (VERNACULAR
NAME) กระบก กะบก จะบก พิกัดทางภูมิศาสตร์ แกน X 12.196628 N แกน Y 102.289044 E

๓๔
ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นตะบูน
Taboon
บ้ านท่ าระแนะ
อำเภอเมื องตราด

๓๕

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME) CANNONBALL พิกัดภูมิศาสตร์
MANGROVE , CODAR MANGROVE แกน X 20.207213 E
ชื่อวงศ์ : MELIACEAE (วงศ์กระท้อน) แกน Y 99.940312 N

ชื่อวิทยาศาสตร์ (SCIENTIFIC NAME) XYLOCARPUS
GRANATUM J. KOENIG

ชื่อท้องถิ่น (VERNACULAR NAME) กระบูน กระบูน
ขาว ตะบูน ตะบูนขาว

กลุ่มต้นตะบูน อายุกว่า ๑๐๐ ปี ขนาดเส้นรอบวง ๒.๖๐ – ๓.๔๐
เซนติเมตร สูง ๑๐ - ๑๕ เมตร อยู่ในป่าชายเลนนับพันไร่
ที่ยังอุดมสมบูรณ์ ของบ้านท่าระแนะ ตำบลหนองคันทรง
อำเภอเมืองตราด จังหวัดตราด ป่าชายเลนที่ได้รับรางวัลอันดับหนึ่ง
ของประเทศ เรื่องความอุดมสมบูรณ์เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๕๖

โดยป่าชายเลนแห่งนี้ ประกอบไปด้วย ป่าโกงกาง ป่าจาก
และป่าตะบูน จำนวนพื้นที่กว่า ๒,๐๐๐ ไร่ ซึ่งต้นตะบูนในป่าแห่งนี้
มีมากกว่า ๑,๐๐๐ ต้น จัดเป็นแหล่งอาหารที่อุดมสมบูรณ์ของชาวบ้าน
และสัตว์ทะเล โดยในอดีต ชาวบ้านจะนำต้นตะบูนมาใช้สอย
ในครัวเรือน ทำทัพพีตักข้าว ไปจนถึงเฟอร์นิเจอร์ เนื่องจากเป็นไม้
ที่มีความคงทน แข็งแรง

ปัจจุบันทางชุมชนได้เปิดเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ
ให้นักท่องเที่ยวได้ชมสิ่งมหัศจรรย์ทางธรรมชาติ “มหัศจรรย์ลานตะบูน”
ซึ่งเกิดจากรากของต้นตะบูนในป่าชายเลนที่เลื้อยขึ้นมาถักทอเป็นคลื่น
สานกันอยู่บนพื้นดิน โดยการมีรากลอยอยู่บนดินโคลน ไม่จมอยู่ใต้ดิน
เหมือนต้นไม้ทั่วไป เอกลักษณ์แห่งต้นตะบูนนี้ยังได้รับการยกย่องให้เป็น
“รุกขมรดกของแผ่นดิน” ประจำปี พ.ศ. ๒๕๖๑ ของกระทรวงวัฒนธรรม

สำหรับการจะเดินทางไปชมลานตะบูนนั้นเราต้องนั่งเรือเข้าไป
ตลอดระยะทาง ๒ กิโลเมตร ผ่านต้นไม้ขนาดใหญ่ให้ความรู้สึก
ว่ากำลังเข้าไปในป่ายุคดึกดำบรรพ์

๓๖

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นมะค่ายักษ์
Afzelia wood
กลางป่ าเขาดินแดง
อำเภอเกาะกู ด

๓๗

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME) AFZELIA
WOOD

ชื่อพื้นเมือง (LOCAL NAME) มะค่า
ชื่อวิทยาศาสตร์ (SCIENTIFIC NAME) AFZELIA

XYLOCARPA (KURZ) CRAIB
ชื่อท้องถิ่น (ชื่อพื้นบ้าน) (VERNACULAR NAME)
มะค่าใหญ่ มะค่าหลวง มะค่าหัวดำ บิง เบง ปิ้น

เกาะกูด เกาะสุดท้ายของทะเลตะวันออกไทย ลึกลงไปกลาง พิกัดภูมิศาสตร์ แกน X 11.65974 E , แกน 102.57154 N
เกาะในป่าเขาดินแดง มีต้นมะค่ายักษ์อายุเก่าแก่กว่า ๕๐๐ ปี
ยืนตระหง่านอยู่กลางป่าที่สวยงามและเงียบสงบ มะค่าเป็นไม้
ยืนต้นเนื้อแข็ง จัดเป็นไม้เศรษฐกิจมีราคา เกิดขึ้นในป่าตาม
ธรรมชาติ

ชาวเกาะกูดเล่าว่า ต้นมะค่ายักษ์ต้นนี้ เดิมทีมีด้วยกัน ๓ ต้น
แต่เนื่องจากอยู่ในสวนยางพาราที่ถูกปล่อยรกร้างประกอบกับ
อยู่ห่างไกลชุมชน จึงถูกพวกลักลอบตัดไม้ทำลายป่ามาลักลอบ
ตัดโค่น อบต.เกาะกูดจึงร่วมกับชุมชน พัฒนาพื้นที่บริเวณเขา
ดินแดงเป็นเส้นทางท่องเที่ยวชมต้นมะค่ายักษ์ และต้นไทรยักษ์
ต้นมะค่ายักษ์ต้นนี้มีลักษณะที่น่าทึ่ง ด้วยรากขนาดใหญ่
บ่งบอกถึงอายุที่เก่าแก่หลายร้อยปี นักท่องเที่ยวจึงนิยมมายืน
แหงนคอถ่ายรูปเทียบขนาดความยิ่งใหญ่ของต้นไม้
ซึ่งต้นมะค่ายักษ์มีความสูงกว่า ๔๗ เมตร ขนาดเส้นรอบวง
๑,๑๐๐ เซนติเมตร และใหญ่ขนาดใช้คนโอบถึง ๑๙ คน
ตลอดเส้นทางไปชมต้นไม้ยักษ์นั้นร่มรื่นไปด้วยต้นไม้ บ่งบอกว่า
ชาวเกาะกูดร่วมมือร่วมแรงกันรักษาธรรมชาติไว้เป็นอย่างดี

๓๘

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นไทรยักษ์

Banyan Tree

กลางป่ าเขาดินแดง
อำเภอเกาะกู ด

๓๙

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME)
BANYAN TREE

ชื่อพื้นเมือง (LOCAL NAME) ไทร
ชื่อวิทยาศาสตร์ (SCIENTIFIC NAME)

FICUS ANNULATA BLUME
ชื่อท้องถิ่น (VERNACULAR NAME) จาเรย (เขมร) ไทรกระเบื้อง ไทรย้อย ไทรย้อยใบแหลม

ต้นไทรยักษ์ ณ ป่าเขาดินแดง อำเภอเกาะกูด มีอายุเก่าแก่กว่า ๒๕๐ ปี วัดเส้นรอบวงได้ ๑,๘๐๐ เซนติเมตร
สูง ๕๐ เมตร ยืนตระหง่านท่ามกลางป่าทึบ ลักษณะพิเศษของต้นไทรยักษ์ต้นนี้คือ มีรากขนาดใหญ่ ที่แผ่ขยาย
รอบโคนต้นเป็นวงกว้าง โดยรากของต้นไทรยักษ์ต้นนี้ มีขนาดใหญ่แพร่ขยายกินพื้นที่ป่ากว่า ๑๐ ไร่ บริเวณ
โคนต้น มีรากขนาดใหญ่ที่สุด ขนาดสูงถึง ๒ เมตร

ปัจจุบัน ต้นไทรยักษ์นี้ กลายเป็นอีกหนึ่งจุดหมายของนักท่องเที่ยว ที่เดินทางมายังเกาะกูด โดยชาวบ้าน
ในตำบลเกาะกูด ร่วมกันรณรงค์อนุรักษ์ป่าไม้ และสิ่งแวดล้อม ด้วยการช่วยกันดูแลปกป้อง และป้องกัน
การตัดไม้ทำลายป่า โดยเฉพาะไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ และมีอายุยืนที่มีอยู่ชุกชุมเป็นจำนวนมากในป่า
ทั้งนี้ชาวบ้านได้ร่วมกับ อบต.เกาะกูด ช่วยกันส่งเสริมการอนุรักษ์ป่าไม้ดังกล่าว ด้วยการจัดทำโครงการเส้นทาง
เที่ยวชมป่าไม้ และไม้ใหญ่ คือ ต้นไทรยักษ์และต้นมะค่ายักษ์ที่อยู่ไม่ไกลกันมากนัก ต้นไม้ยักษ์จึงเป็นอีกหนึ่ง
หมุดหมายของนักท่องเที่ยวให้สามารถ เดินทางมาเที่ยวชมและถ่ายภาพเป็นที่ระลึก

พิกัดภูมิศาสตร์ แกน X 11.6519444 E , แกน 102.5644444 N

๔๐

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

ต้นพิกุล
Bullet wood

วัดบุปผาราม อำเภอเมืองตราด

๔๑

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND

พิกัดภูมิศาสตร์ ชื่อต้นไม้ สามัญ (COMMON NAME) BULLET WOOD
แกน X 12.24985 N ชื่อพื้นเมือง (LOCAL NAME) พิกุล
แกน 102.49468 E ชื่อวิทยาศาสตร์ (SCIENTIFIC NAME) MIMUSOPS ELENGI L.
ชื่อท้องถิ่น (VERNACULAR NAME) พิกุลเขา กุล แก้ว ซางดง

ตามประวัติเล่าว่า วัดแห่งนี้สร้างขึ้นโดย "หลวงเมือง" คหบดีชาวบ้าน
เกาะกันเกรา ผู้คิดสร้างวัด ได้ร่วมมือกับชาวบ้านเสาะหาพื้นที่เพื่อสร้างวัด
และเมื่อสำรวจเรื่อยมาจนถึงตรงบริเวณนี้ (ที่สร้างวัดในปัจจุบัน) ต่างพา
กันได้กลิ่นดอกไม้หอมตลบอลอวล แต่ว่าหาต้นไม้แหล่งกำเนิดกลิ่นไม่พบ
จึงตกลงปลงใจที่จะสร้างวัดขึ้นในบริเวณนี้ เพราะเชื่อว่านี่คือนิมิตหมาย
อันดี และพื้นที่สร้างวัดก็ตั้งอยู่บนเนิน เมื่อสร้างวัดขึ้นมาจะดูโดดเด่น
จึงทำการสร้างวัดขึ้นมาพร้อมกับตั้งชื่อว่า “วัดบุปผาราม” ที่หมายถึง
สวนดอกไม้ หรืออารามแห่งดอกไม้ ซึ่งเป็นไปได้ว่า กลิ่นหอมของดอกไม้ที่
เป็นที่มาของชื่อวัดนั้น อาจมาจากกลิ่นของดอกพิกุลก็เป็นได้

ปัจจุบัน ต้นพิกุล เติบโตให้ร่มเงาอยู่บริเวณหน้าศาลาการเปรียญวัดบุปผาราม มีขนาด
เส้นรอบวง ๕๐๐ เซนติเมตร สูง ๑๐ เมตร สันนิษฐานว่า ต้นพิกุลต้นนี้ เกิดขึ้นพร้อมกับ
การสร้างวัดบุปผารามเมื่อสมัยกรุงศรีอยุธยา ในยุคของพระเจ้าปราสาททอง ราวๆ
พ.ศ. ๒๑๙๕ มีอายุราว ๓๗๐ ปี ถือเป็นต้นไม้เก่าแก่คู่กับวัดบุปผาราม
วัดที่ได้ชื่อว่าเก่าแก่ที่สุดในเมืองตราด

๔๒

ต้นไม้ รุกข มรดก ของแผ่นดิน จังหวัดตราด

THE TREES OF TRAT : TREASURES OF THE LAND