ความรู้เบื้องต้นในการดูแลเม่นแคระ

7. อาหาร
อาหารควรเลือกอาหารทเ่ี ปน็ อาหารเฉพาะของเม่นโดยเฉพาะ ไมค่ วรให้กินอาหารของแมวเพราะมี

รสชาติท่ีเคม็ และท�ำ ให้เมน่ ปว่ ยได้ อาหารเม่นยี่หอ้ แนะน�ำ มีดงั นี้

1. มาสโคต้า ของเกาหลีรสแมลง
- ขนาดทดลอง100กรมั 119บาท
- ขนาด600กรัม319บาท
- ขนาด(3ถุง)1.8กโิ ลกรมั 935บาท
2.มาซูริ ส�ำ หรับสตั วก์ ินแมลง ของอเมริกามีชื่อเสียงยาวนาน มีกากใยสงู ช่วยใหอ้ กึ ้อนใหญ่สวย
- ขนาด 100 กรมั 125 บาท
- กระปกุ 500กรัมราคา345บาท
- แบบถงุ 1กโิ ลกรัม ราคา455บาท
3.สไปรท ขององั กฤษ รสเนอื้ ไก่ มี2สตู ร
สตู รสมี ่วงธรรมดา ขนาดทดลอง
-50กรัม129บาท ,
-100กรมั 239บาท ,
-600กรมั 1,375บาท
สตู รสีฟ้าหายากมากๆ นานๆมาทีเพม่ิ นำ้�หนกั ได้ดี
-50กรัม 245บาท ,

-100กรมั 395บาท ,

45

-600กรัม2250บาท
4.มารุคงั ของญ่ปี นุ่ รสแมลงผสมกุหลาบดูแลการขับถ่าย ขนาด
-100กรมั 155บาท
-ขนาด300กรัม 308บาท
5.Hp ว่ากนั วา่ ดที ่สี ุดในโลก ณ ตอนน้ี รสไกผ่ สมแมลง ของอเมริกา มี3สตู ร สูตรเพิม่ น�้ำ
หนักเคีย้ วฉุม่ ฉ่�ำ สตู รธรรมดารสชาติก็อร่อย สูตรลดควบคุมน้�ำ หนกั
-ขนาด50กรมั 230บาท -ขนาด100กรมั 395บาท
-600กรัม 2,360 บาท
6.เฟย์ อาหารเมน่ จากประเทศไทยคุณภาพสง่ ญีป่ ุ่น แบง่ ขาย
-100กรมั 90 บาท
- ถงุ 500กรมั 250บาท

46

8. ของเลน่ เมน่

อาหารของเมน่ แคระ

เมน่ แคระเลี้ยงสามารถกินอะไรไดบ้ ้าง?

อาหารหลักของพวกเขาควรประกอบด้วย อตั ราส่วนของโปรตีนตอ่ ไขมันใกลเ้ คียงกับ 34% ถงึ 15%
มากท่สี ดุ
เม่นแคระสามารถกนิ ได้:
- อาหารเม่น
- เนอ้ื ไม่ติดมัน
- ไขต่ ้ม
- ผลไมแ้ ละผกั
- แมลง

เม่นแคระท่เี ปน็ สัตว์เลี้ยงควรย่อยโปรตนี ระหวา่ ง 28% ถึง 35% และไขมัน 12% ถงึ 15%
เมน่ มแี นวโนม้ ทีจ่ ะเป็นโรคอว้ น เนอื่ งจากพวกมนั ไมจ่ ำ�เปน็ ต้องล่าอาหาร เรากค็ วรท่ีจะป้องกนั ความ
เส่ยี งโรคอ้วนสำ�หรับเม่นท่ีไมช่ อบออกก�ำ ลังกายมากนกั การเพ่ิมนำ�้ หนกั มากเกนิ อาจท�ำ ใหเ้ กิดโรคเบา
หวานและปญั หาตบั ควรตรวจสอบน�้ำ หนกั ของเมน่ อยา่ งระมดั ระวงั และควบคุมอาหารตามน้นั

50

แมลงชนดิ ใดทีเ่ มน่ แคระสามารถกินได้?

ไสเ้ ดอื นและจิ้งหรีดเปน็ หนึง่ ในรายการโปรดของพวกมัน แต่พวกมันยงั สามารถกนิ แมลงปีกแข็ง
แว็กซเ์ วิร์ม ก้งิ กอื ตก๊ั แตน ไสเ้ ดือนฝอย และตัวหนอน
คณุ มสี ามทางเลือกใหอ้ าหารแมลงเม่นแคระ : แมลงท่มี ีชีวติ แมลงแหง้ และแมลงกระปอ๋ ง
แมลงเป็นอาหารท่ใี ห้พลังงานสงู ส�ำ หรับเมน่ เราควรทีจ่ ะปอ้ งกันความเสี่ยงการเป็นโรคอ้วนของเม่นโดย
ใหพ้ วกนเ้ี ป็นของทานเล่น และไม่ควรรับประทานอาหารใหม้ ากนกั

เมน่ แคระสามารถกนิ ผลไม้อะไรได้บา้ ง?

- เบอรร์ ี่
- กีว่ี
- มะละกอ
- แตงโม
- ลูกพีช
- เชอรร์ ี่
- กลว้ ย
- แอปเปิ้ล

อย่าใหอ้ งนุ่ หรือลกู เกดแก่เม่นของคุณ เนือ่ งจากมรี ายงานว่าเปน็ พิษตอ่ พวกมัน
ผลไม้บางชนิด เช่น กล้วยและแอปเปล้ิ มีนำ้�ตาลมาก ดงั นั้นควรใหน้ อ้ ยทส่ี ุดเท่าที่จะท�ำ ได้ เน่ืองจาก
น้ำ�ตาลอาจท�ำ ให้น้ำ�หนักเพม่ิ ข้ึนและแมก้ ระทัง่ โรคเบาหวาน

51

เมน่ แคระสามารถกินผกั อะไรไดบ้ า้ ง?

- พริกหยวก
- แตงกวา
- บร็อคโคลี
- ผกั ใบเขียว
- เมลด็ ถวั่
- ขา้ วโพด
- แครอท

อย่าใหอ้ าหารจ�ำ พวกแปง้ กบั เม่น เช่น มนั ฝรง่ั และขน้ึ ฉา่ ย หากจะให้ผักกบั พวกเขาใหห้ ัน่ เปน็ ลกู เต๋า
ควรใหถ้ วั่ และข้าวโพดในปรมิ าณทน่ี อ้ ยมาก เนอื่ งจากอาจทำ�ใหร้ ะดับแคลเซียม/ฟอสฟอรสั ในการเผา
ผลาญของเม่นไม่สมดลุ

เนือ้ สัตวช์ นดิ ใดทเ่ี ม่นกนิ ได้?

เมน่ สตั ว์เลี้ยงสามารถกนิ เน้อื สตั วท์ ีป่ รุงไม่ตดิ มนั ไดห้ ลากหลาย:
- ไก่
- ไก่งวง
- เนอ้ื ววั
- ไกฟ่ ้า
- เนื้อแกะ
- ตับ
- ไต

ควรปรงุ อาหารโดยไม่ใชน้ ำ้�มนั หรอื เครื่องปรุงใดๆ และไม่ใหอ้ าหารใหญ่เกนิ ไปควร หนั่ หรือสบั เนอื้ เป็นช้ิน
บางๆ
อย่าใหเ้ นื้อดิบ

52

สิ่งท่ีเม่นไม่สามารถกนิ ได:้

- น้�ำ นม
- อาโวคาโด
- ขนมปัง
- ของสดของคาว
- ผลไมท้ ่ีมรี สเปร้ียว
- ลูกเกด
- หัวหอม
- องนุ่
- ถ่วั และเมลด็ พชื
- ช็อคโกแลต
- อาหารขยะ
- ไขแ่ ดงดบิ
- อาหารรสเผด็
- องนุ่ และอะโวคาโดเปน็ พิษต่อเม่น

โดยทวั่ ไปแล้วถัว่ และลกู เกดมักถกู มองวา่ เปน็ อนั ตรายจากการสำ�ลกั เมือ่ ตดิ อยู่บนหลงั คาปากของ
เม่น ควรตรวจสอบการตอบสนองของเมน่ ที่มตี อ่ อาหารชนดิ ตา่ งๆ และหากคุณสังเกตเห็นสงิ่ ผิด
ปกติ เชน่ ทอ้ งรว่ งหรอื อาการอนื่ ๆ ของท้องไส้ป่ันปว่ น ควรให้หยุดรับประทานอาหารและปรึกษากับ
สตั วแพทย์

53

ผลไม้และผกั ทไี่ มด่ ตี ่อเมน่ แคระของคณุ

- ผลไม้ท่ีมีรสเปรี้ยว
- สปั ปะรด
- มันฝรงั่
- ผกั ชีฝรงั่
- องนุ่
- ผลไม้แหง้ อันตรายจากการสำ�ลัก

มนั ฝรัง่ มีแคลอรีสูงและมีสารอาหารต่ำ� และเนื่องจากเม่นที่เลีย้ งในบ้านจะไมห่ าอาหาร และมีแนวโนม้ ท่ี
จะเป็นโรคอว้ น จงึ ควรหลีกเลย่ี งอาหารประเภทน้ี นอกจากน้ี มนั ฝรัง่ ดบิ ยังเป็นพษิ ต่อเม่นและสัตวอ์ ื่นๆ
ผักประเภทแปง้ ควรที่หลกี เล่ียง

คณุ ควรให้อาหารเม่นสตั วเ์ ลี้ยงวนั ละกค่ี รั้ง?

เจ้าของสัตวเ์ ลยี้ งเมน่ หลายคนแนะนำ�วนั ละคร้ังถึงสองคร้งั บางคนบอกว่าพวกเขาต้องการตาราง
การใหอ้ าหารที่ก�ำ หนด เพ่ือปอ้ งกนั การน�ำ ไปสูโ่ รคอ้วนได้

เมน่ แคระต้องการอาหารเท่าไหรต่ ่อวัน?

เจา้ ของเมน่ หลายคนแนะนำ�อาหารหนึ่งชอ้ นโต๊ะวนั ละคร้ังถงึ สองครง้ั ส่วนใหญช่ อบตารางท่กี �ำ หนด
ปรมิ าณอาหารท่เี มน่ กินนน้ั ข้ึนอยู่กบั อาหารทีค่ ณุ ให้ และขนึ้ กับความกระฉับกระเฉงของมัน

คุณควรให้อาหารเม่นเมอื่ ใด

ช่วงเวลาดีๆ ของวนั ในการใหอ้ าหารเม่นสัตวเ์ ลี้ยงของคุณคือชว่ งพลบค่�ำ เนอื่ งจากมันคือเวลาตื่น
นอนและออกหาอาหาร

54

เมน่ แคระมปี ระจำ�เดือนไหม

เมน่ มปี ระจำ�เดอื นหรือไม่

เม่อื เป็นเจา้ ของสตั ว์เลีย้ งชนิดใดกต็ าม สง่ิ ส�ำ คญั คอื ตอ้ งเรยี นรเู้ กี่ยวกับพวกมัน รวมถงึ วงจรการ
สบื พนั ธขุ์ องพวกมัน สัตวเ์ ช่นสนุ ขั และแมวเปน็ สตั ว์เล้ียงทั่วไป เราอาจทราบดีว่าตวั เมียอาจมเี ลือดออก
เมื่อถึงชว่ งสืบพันธ์ุ แตเ่ มน่ ไมใ่ ชส่ ตั ว์เล้ยี งท่วั ไป การรู้ว่าจะเกดิ อะไรขน้ึ สามารถช่วยให้คณุ ม่ันใจได้ว่าเมน่
ของคณุ มีสขุ ภาพทีด่ ี แมว้ ่าคณุ จะไม่ไดท้ �ำ การผสมพันธ์ุมนั กต็ าม ตามบนั ทกึ เม่นน้นั ไม่มีมีประจ�ำ เดอื น
สัตว์เลยี้ งลกู ดว้ ยนมเพศเมยี เกอื บทั้งหมดเมื่อถงึ เวลาสืบพนั ธ์จะมกี ารตกไข่ สว่ นใหญเ่ รยี กการมีรอบ
ประจ�ำ เดือน ซงึ่ จะมเี รยี กส่ิงนี้ การติดสัด สัตวเ์ ลยี้ งลกู ดว้ ยนมบางตวั นอกจากมนษุ ย์จะมเี ลือดออกใน
ระหวา่ งการติดสัดดว้ ยเชน่ กนั แตก่ ็ไมใ่ ชท่ ้งั หมด เมน่ จัดอย่ใู นประเภทหลงั หมายความวา่ พวกมันไม่มี
ประจำ�เดอื น และไมม่ เี ลือดออกเลยในระหว่างรอบการติดสดั ความจรงิ ทวี่ า่ เมน่ ไม่มปี ระจ�ำ เดอื น มนั ยัง
หมายความวา่ หากคุณเห็นเลอื ดออกในเมน่ ของคณุ แสดงว่ามบี างอย่างผดิ ปกติ หากคุณจะผสมพันธุ์
เมน่ เพศเมยี วิธีเดยี วทค่ี วรท�ำ คือการปลอ่ ยใหต้ ัวผูแ้ ละตวั เมยี อยู่ดว้ ยกันประมาณ 5 วัน แยกกันเปน็
เวลา 5 วนั แลว้ น�ำ มารวมกันอกี 5 หากความคิดนนั้ ถกู ต้อง เมน่ ตัวเมยี กจ็ ะมีการผสมใน 15 วนั นนั้

เกดิ อะไรขึน้ ถ้าเม่นของคณุ มเี ลอื ดออก

การเห็นเลือดในในกรงเมน่ พร้อมกับปัสสาวะหรืออจุ จาระของเม่นเปน็ เรอ่ื งที่นา่ ห่วง ถงึ บางครงั้ มันจะ
ไม่ได้รา้ ยแรงเสมอไป แต่เป็นสัญญาณวา่ มบี างอย่างไม่ถูกต้องในรา่ งกายของเม่นของคุณ แต่เราก็ไมส่ า
สมารถบอกได้ว่ามนั อันตรายแค่ไหน

เลอื ดในปัสสาวะหรอื อุจจาระของเมน่ อาจเปน็ สญั ญาณของการตดิ เชือ้ ทางเดินปสั สาวะหรือท้อง
ผกู ซ่งึ ทง้ั สองอยา่ งนี้ไม่ร้ายแรงมากยังอาจรบั การรักษาได้ เนอ่ื งจากเมน่ นนั้ มอี วัยวะทตี่ ดิ กบั พ้ืนท่ี
มันอยู่ถ้าเกดิ มนั สกปรก การตดิ เชือ้ ทางเดินปสั สาวะจึงเปน็ เร่อื งปกตหิ รอื กรณที รี่ ้ายแรงจัดอาจเปน็
สญั ญาณของมะเรง็ อวยั วะสืบพันธบ์ุ างประเภทหรือการเจบ็ ป่วยท่รี ้ายแรงกวา่ นนั้ ส่ิงส�ำ คัญทีส่ ดุ คือ

ถ้าคุณเหน็ เลอื ดในปัสสาวะหรอื อจุ จาระของเม่นควรให้สัตวแพทย์ตรวจดทู นั ที

คุณควรผสมพันธเ์ุ ม่นของคณุ หรอื ไม?่

การตดั สนิ ใจว่าจะผสมพันธ์เุ มน่ นัน้ ขนึ้ อยู่กับคณุ แตค่ ุณควรท่ีจะรูเ้ รื่องต่อไปนกี้ ่อนทีจ่ ะตดั สินใจ
ส�ำ หรบั การ การผสมพันธุ์เมน่ คุณไมม่ ีทางรูไ้ ด้เลยวา่ อาจเกดิ ภาวะแทรกซ้อนอะไรขนึ้ ได้
ถา้ เมน่ ของคุณท้อง มันจะใชเ้ วลาที่จะต้ังทอ้ งหน่ึงเดอื นถึงหนงึ่ เดือนครงึ่ ในกรณที ีด่ ที ่สี ดุ คณุ จะมลี กู
เม่นตวั ใหม่ แตใ่ นกรณที ่ีเลวร้ายทีส่ ดุ จะมีปัญหาอาจเกดิ ขึ้นในขณะทีเ่ มน่ ก�ำ ลังคลอดลูกซง่ึ อาจนำ�ไปสู่
ความตายของแม่เมน่ หรอื ลกู เมน่ ได้
ถงึ แมว้ ่าแม่เม่นจะแข็งแรงและลูกเมน่ ทุก ๆ ตัวจะสบายดี คณุ จะต้องจดั หาอาหารให้เพียงพอและจดั ที่
อยใู่ ห้ดี ๆ ด้วยเนื่องจากเม่นนน้ั เป็นสตั ว์สนั โดษจึงควรแยกลกู เมน่ เมอ่ื โตพอจะอยาตวั เดยี วดว้ ย ไมง่ ั้น

อาจจะเกิดกัดกันกไ็ ด้

62

เราควรทำ�หมันเมน่ ตัวเมยี หรอื ไม่

หากคณุ มเี ม่นตวั เมยี และไมไ่ ด้วางแผนทจ่ี ะผสมพันธก์ุ บั มนั ความเหน็ โดยทั่วๆ ไปในหมู่สัตวแพทยก์ ็
คอื ควรให้เมน่ ตัวเมียท�ำ หมัน หากคุณไม่ต้องการผสมพันธุ์ เหตผุ ลก็คือเมน่ เพศเมียมีแนวโน้มทจี่ ะเปน็ เนอ้ื
งอกในมดลูกซ่ึงอาจถงึ แกช่ วี ิตได้ การท�ำ หมันเมน่ ช่วยขจดั ความเสย่ี งของเนอ้ื งอกในมดลกู เน่อื งจาก
มดลกู ถกู กำ�จดั ออกไป แต่ในทางกลับกัน เราไม่จ�ำ เป็นต้องท�ำ หมนั เม่นตัวผู้ เวน้ แต่จะมเี หตผุ ลทางการ
แพทย์

63

การดแู ลเม่นท้อง เตรียมคลอด

• หลงั จากผสมพันธก์ ัน อีกไมก่ ว่ี ันตวั เมยี จะมีอารมณฉ์ ุนเฉียว ฉี่เหมน็ จดั กินจุ ดุขไู่ ม่ชอบใหต้ วั ผแู้ ละ
เจ้าของเขา้ ใกล้ หัวนมแหลมเหน็ ชัดขน้ึ เร่ือยๆ
• หลังหลงั ผสมเพียง 1 ครงั้ ใหจ้ บั แยกผู้ เมยี ทนั ที
• ชว่ งแมเ่ มน่ ตง้ั ครรภค์ วรบำ�รงุ ดว้ ยอาหารท่ีดี เสรมิ ด้วยไกต่ ้ม ไขต่ ม้ บ้างนดิ หนอ่ ย หนอนอบวันละ 4-5
ตวั อาหารเมด็ ยังคงเปน็ อาหารหลักทกุ วนั
• เตรยี มคอกให้ใหญ่พออยู่กบั ลกู ๆ ควรมีทร่ี ะบายอากาศให้เหมาะสมกบั ฤดูกาล กันมดกันยงุ มืดๆและ
สงบ เตรียมผา้ ผนื ใหญ่ไว้คลุมกรง 1 ผนื กันแสงและเพิม่ ความเปน็ ส่วนตัว
• วัสดุท่ีปูพนื้ ใกล้คลอดควรเป็นผ้ารองซับแบบซักไดห้ รอื เตรยี มเสอื้ ยดื เก่าอยา่ งหนาไว้หลายๆตัว และผ้า
ทง้ั หมดนีต้ ้องเคยนำ�มาใชก้ อ่ นแลว้ ท้ังหมด เพอ่ื ให้ชนิ กล่นิ จะใหด้ คี วรซักด้วยน�้ำ เปลา่ หรอื ล้างผงซักฟอก
จนเกล้ียง ไม่ใช้ยาปรบั ผ้านุ่ม ใช้ผ้าแลว้ ซักใส่ไวใ้ นกรงส�ำ รองหลังคลอด
• เตรยี มซอื้ นมซองเลก็ Esblilacสูตรลูกหมาไว1้ ซองหรอื Royal Kanin Baby Dog อนั นไี้ มม่ ซี องเลก็
และอุปกรณป์ อ้ นนมเม่นเดก็ เผือ่ ฉกุ เฉนิ แมไ่ มเ่ ลยี้ ง และศึกษาการป้อนนมไวล้ ว่ งหน้า เราจะเลยี้ งเองเมอ่ื
จำ�เปน็ จริงๆเท่านั้น ถา้ แมเ่ ลี้ยงเองจะดที ส่ี ดุ
• หลงั ผสม ~28 วนั กรงด้านบนควรคลุมดว้ ยผา้ ผนื ใหญ่เหลือเวน้ ดา้ นใหอ้ าหารไว้
• เม่นใกลค้ ลอดมีอาการขดุ พน้ื กระวนกระวาย
• หลงั คลอด 10 วันแรก เจา้ ของมหี นา้ ทีใ่ หอ้ าหาร-น้ำ�และอาหารเสริมเท่านั้น ไมแ่ อบมอง ไม่ถ่ายรปู ไม่
สมั ผสั ท้ังแมแ่ ละลกู เดด็ ขาดจนกว่าลกู จะกนิ อาหารเองไดเ้ ก่งและหากจบั ต้องใส่ถุงมือไรก้ ลนิ่ ถา้ แม่รู้สกึ
ไมป่ ลอดภัยจะกัดกนิ ลกู วันแรกแม่อาจเหน่ือยยังไมใ่ ห้นมลูกเปน็ เรื่องปกติ
• หลงั จาก 10 วนั ไปแล้ว หากโอกาสเหมาะใช้ชอ้ นตักออึ อกทง้ิ บา้ งโดยไม่รบกวน แม่-ลูก
• ผ่านไป~15 วนั น�ำ เสื้อยืดท่เี คยใชก้ บั แมเ่ ม่นมาก่อนวางเข้าไป2-3ชิน้ ในกรงวางไวเ้ ฉยๆ3-5 วนั เพื่อให้
ชิน โอกาสเหมาะค่อยเปลยี่ นบางสว่ น ห้ามเปลี่ยนทง้ั หมด รบกวนให้นอ้ ยท่ีสดุ
• 20-23วัน ตาลกู เม่นลมื หลังจากนน้ั เร่ิมชมิ อาหารแม่
• 30 วนั แมบ่ างตัวอาจเริม่ ห่างจากลูก บางตัวเลกิ ใหน้ มแล้ว
• แม่เมน่ พง่ึ คลอดถ้าไดร้ ับการผสมพันธ์อีกจะทอ้ งได้อกี ท้งั ๆท่ีพ่งึ คลอดลูก และยงั ไมห่ ย่านม(มีเกิดข้ึน
แลว้ ) ซึ่งไมค่ วรให้เกิดขนึ้
• ลูกเมน่ ตัวผู้เมอื่ อายุ~40วัน บางตวั จะมอี าการอยากผสมพันธ์ุกบั แมแ่ ละพน่ี อ้ ง หากพบว่าชอบเดินวน
ดมก้นตัวเมียให้จับแยกไปก่อนได้เลย เพราะมลี กู เมน่ อายุ 3 ด.คลอดลกู หลายคลอกแลว้

64

อุปกรณท์ ่ีใชด้ แู ลเมน่ แรกเกิด
(กรณีทแ่ี ม่เม่นเสยี หรอื ไมย่ อมเลยี้ งลูก)

- ตู้กกหรือไฟกก (ส�ำ คัญมาก เพราะปกตแิ มด่ มน่ จะคอยกก พอแยกมาแลว้ ตอ้ งหาความอบอนุ่ ทดแทน)
อณุ หภมู แิ รกเกดิ อยทู่ ่ปี ระมาณ 34 องศาคะ่
- ตวั วดั อณุ หภมู แิ บะความช้ืน
- นมสุนัข royal canin
-ไซริง้
- จุกนมสำ�หรบั สัตว์เลี้ยงลกู ดว้ ยนมขนาดเลก็

แรกเกดิ - 2 อาทติ ย์ อุณหภูมอิ ยู่ท่ี 34-35 องศา

ปอ้ นนม ทุกๆ 2 ชม ตง้ั ปลุกวนไปค่ะ ชว่ งแรกท่ีปอ้ นลูกเม่นจะทานน้อยไม่ต้องฝนื เพราะยงั ไม่ชินกลิ่น
และการกนิ แบบไซริ้ง
การปอ้ น ใหป้ ้อนแค่ทอ้ งตึง ๆ ถ้าป้อนเยอะไปจะย่อยไม่ทันและทอ้ งเสยี ได้

อาทิตย์ที่3 อณุ หภูมิอยู่ที่ 32-33

อาทิตย์ท่ี 3-4 ระยะนี้ ปอ้ นนมทุกๆ 3-4 ชม. คะ่ ตลอด 24 ชม เชน่ กัน
อาทติ ยท์ ี่ 5 เรมิ่ ขยบั เวลาเปน็ ปอ้ น ทุกๆ 5 ชม.
พออาทิตยท์ ี่ 6 เริม่ สอนให้ทานนมเองได้แลว้ ลกู เม่นจะไดเ้ ร่มิ เรยี นรูก้ ารหากนิ เองไปด้วย แตถ่ า้ ลกู เมน่
ทานไดน้ ้อย ควรปอ้ นเสริมไปด้วย
**ส�ำ คัญ** แรกเกดิ - 4-5 อาทติ ย์แรก ต้องกระตุ้นการขบั ถา่ ยทุกครงั้ หลงั ป้อน ไมง่ ั้นจะท้องอืดและ
ตายได้

การกระตนุ้ การขบั ถา่ ย ใช้ส�ำ ลี หรอื นิว้ จมุ่ น�ำ้ อุน่ คลึงอวัยวะเพศนอ้ ง (เบามอื ทสี่ ดุ เพราะผิวบาง
มาก) สงั เกตถุ ้าคลงึ ถูกวิธนี ้องจะถ่ายออกมา หลงั กระตุ้นทุกครั้ง เชด็ ท�ำ ความสะอาดด้วยไมง่ ัน้ ฉี่จะกัด
ผิวหนงั ได้

65

66

67

โรคตา่ ง ๆ และอาการบาดเจ็บที่
อาจจะเกดิ กับเม่นแคระ

ปัญหาสขุ ภาพท่ัวไป

ภาวะสขุ ภาพท่ัวไปบางประการท่ีสง่ ผลตอ่ เมน่ ได้แก่:
- โรคอ้วน (มักมาจากการรับประทานอาหารทไ่ี มถ่ ูกตอ้ ง)
- โรคทางทันตกรรม
- โรคหัวใจ
- อาการบาดเจ็บที่ตา
- การตดิ เชอ้ื ราและผวิ หนงั (มักเกิดจากสภาวะท่ไี มถ่ ูกสขุ อนามัย)
- โรคเม่นสนั่ คลอน (ภาวะท่ลี กุ ลามจนเปน็ อมั พาต)

1. โรคอว้ นในเมน่

สาเหตุ: เกดิ จากการขาดการออกก�ำ ลงั กาย อาหารมไี ขมนั สงู เกินไป ให้อาหารหรอื ขนมในปรมิ าณมากเกนิ
ไป ท่ีอยูอ่ าศยั มีขนาดเลก็ เกนิ ไป เล็บยาว เปน็ ต้น
- อันตรายจากโรคอ้วนในเม่นแคระ: โรคอว้ นในเมน่ แคระท�ำ ให้เกิดโรคต่างๆ ตามมา เชน่ โรคไขมนั พอก
ตับ (Fatty Liver Disease) โรคหัวใจ และขอ้ อักเสบจากการรบั น�้ำ หนักตัวมากเกนิ ไป เป็นต้น
- วธิ ลี ดความอว้ น และป้องกนั ไม่ให้เม่นแคระอว้ นเกินไป
- เพิ่มขนาดพ้ืนท่ีเลี้ยงเพื่อให้เม่นแคระมีพ้นื ท่ีในการเดิน หรอื ออกก�ำ ลงั กายมากข้นึ หรอื ถ้าไม่สามารถ
เพมิ่ พืน้ ที่เลี้ยงได้ ให้พาเม่นแคระออกมาเดนิ นอกกรงเลี้ยงเปน็ ประจำ�
- เพ่ิมอุปกรณ์ในการชว่ ยออกก�ำ ลังกาย เช่น วงลอ้ วิง่ ส�ำ หรบั เม่นแคระ หรอื การว่ายนำ�้
- ตรวจเชค็ ความยาวเล็บเม่นแคระเป็นประจำ� เพราะเม่อื เม่นแคระเล็บยาวจะทำ�ใหเ้ กดิ ความเจบ็ ปวด
เวลาเดิน ส่งผลใหเ้ ม่นไมย่ อมเดนิ หรอื อกกำ�ลงั กาย
- ควบคมุ สมดุลของอาหาร โดยการลดอาหารประเภททม่ี ไี ขมนั สงู และให้ปริมาณอาหาร (อาหารเมด็ และ
แมลง) อยา่ งเหมาะสม

69

70

ภาวะกระดูกส่วนหลังเส่ือมในเม่นแคระ

เม่ือเมน่ แคระอายมุ ากขึ้น อาจมีหลายตัวท่ีเริ่มเดินไมค่ อ่ ยถนดั  เดนิ แบบห่อๆ ตวั ว่งิ นอ้ ยลง นอนเยอะ
ข้ึน
สว่ นหนง่ึ เปน็ ปัญหาท่ีเกดิ มาจากกระดกู ส่วนหลงั เสอ่ื มนน่ั เอง (เหมอื นคนทพี่ อเร่ิมแกก่ จ็ ะปวดหลัง)
ส่วนสาเหตุ เกดิ จากการหลวมของขอ้ ต่อ บริเวณเบ้ากระดกู ทเ่ี ร่มิ ผิดปกติ จนท�ำ ใหเ้ กิดการเสยี ดสี
กนั ระหวา่ งหัวกระดูก กับเบา้ กระดกู มากขนึ้ จนผิวหนา้ กระดกู ทั้งสองสว่ นเสียหาย จากนัน้ รา่ งกาย
พยายามซอ่ มแซมส่วนทส่ี ึกหรอเอง โดยการเพมิ่ แคลเซยี มบริเวณท่เี สียหายมากขน้ึ
(วงกลมท่วี งไว้) สง่ ให้ผลใหข้ ้อต่อมีลักษณะทีผ่ ิดรปู และน�ำ้ ในขอ้ ต่อลดลง เน่ืองจากผิวกระดูกทีเ่ ป็น
แหลง่ ผลิตน้ำ�ในขอ้ ต่อถกู ท�ำ ลาย เนอ้ื กระดูกสองสว่ นจึงเสียดสีมากขนึ้ จนเกดิ ความเจ็บปวดตามมาใน
ทีส่ ุด

71

เมน่ แคระ ไสท้ ะลกั

ควรรบี พาไปพบแพทย์และอยา่ ยัดกลบั เพราะลักษณะการทะลกั แบบน้ี ใหค้ ดิ เสมอวา่ นา่ จะเกดิ ภาวะ
“ล�ำ ไส้กลนื กนั intestinal intussusception”
การวินิจฉัยกท็ �ำ ไดด้ ้วยการอัลตราซาวด์ ง่าย ไว และแก้ไขได้ทัน
ภาวะแบบนี้ อยา่ รอนาน เพราะล�ำ ไสท้ ก่ี ลนื กนั จะท�ำ ให้ลำ�ไสส้ ่วนนั้นอักเสบ เลอื ดคัง่ รวมไปถงึ จะเรม่ิ เปน็
เนื้อตาย ถ้าปล่อยไว้นานเกินเยียวยา จะต้องตดั ตอ่ ลำ�ไส้ ซง่ึ เปน็ เรอ่ื งใหญ่เลย
ตอ้ งรีบเข้าหอ้ งผ่าตัด ไม่ตอ้ งรออะไรให้ยืดเยอื้ เพราะเป็นเรอื่ งส�ำ คัญมาก
เมื่อผา่ ตดั แก้ไข กจ็ ะทำ�การเยบ็ ลำ�ไส้บางส่วนยึดไว้กบั ผนังชอ่ งท้อง เพ่อื กันการทะลักซ้�ำ ออกมาอกี ครั้ง
เท่านี้

สาเหตุ
เชน่ ทอ้ งเสีย จากการติดเชื้อ อาหารไฟเบอร์ต่ำ� ควรให้ทานอาหารดีๆ และตรวจสุขภาพ

72

เท้าเปน็ แผล

เส้นผม และเสน้ ด้ายตามพนื้ หอ้ งบางคร้งั ก็สร้างปญั หา
ให้กับเมน่ แคระไดอ้ ยา่ งเกนิ คาด ยกตวั อยา่ งเทา้ นอ้ งกม็ แี ผลขน้ึ มาโดยทเี่ จา้ ของไม่แน่ใจวา่ เกิดจากอะไร
จนกระทั่งเม่อื นำ�มาสังเกตุดดี ีใกล้ๆ จะเหน็ วา่ เกิดจากเส้นผมขนาดเล็กที่พันเท้าน้องเมน่ มานานจนท�ำ ให้
เกดิ แผลลึก
แผลแบบนถี้ ้าปล่อยไวอ้ าจจะต้องเสียเท้าไปเลย กลายเป็นเมนและเท้าดว้ น

วิธแี ก้มอี ยู่ 2 ทาง
1. ปอ้ งกันไวก้ อ่ น พยายามกวาดพ้ืนห้อง และหยบิ เศษผา้ เศษผมต่างๆ ออกจากที่เล้ยี งนอ้ ง และหมั่นหยบิ
เม่นของคุณมาตรวจตราสังเกตุบ่อยๆ
2.ถา้ หากเกดิ แผลไปแลว้ ให้รีบทำ�เสน้ ผมและเสน้ ด้ายออกจากเท้านอ้ งเม่นให้เร็วท่ีสุด แต่ก็ตอ้ งระวงั ไม่ให้
เส้นผมหรอื ด้ายขาดเพราะจะทำ�ใหเ้ อาออกไมห่ มด จากนั้นทำ�การล้างแผลแลว้ ใส่ยาแนะน�ำ สเปรยนาโนพ่น
ทีแ่ ผล หากแผลเปน็ ลึกมากและนำ�ใหพ้ าไปหาหมอจ้า

73

ภาวะทอ้ งบวม สัญญาณอันตรายเสียชีวติ ได้

ภาวะของโรคทอ้ งบวมซึง่ กม็ ีสาเหตแุ ยกยอ่ ยไปอกี
เชน่ ท้องบวมจากเนื้องอก ทอ้ งบวมน้�ำ จากโรคตับไต ท้องบวมจากท้องอดื ท้องบวมจากมหี นองในทอ้ ง
ซึ่งถา้ ไม่ไดร้ ับการรกั ษาใช้เวลาเพียงแค่ 3 อาทิตย์เท่านั้นเมน่ แคระกอ็ าจจะเสยี ชีวิตได้

อาการท่ีพอสงั เกตไุ ด้
1. นำ้�หนัก และทอ้ งบวมเพิม่ ข้ึนอย่างรวดเรว็ ผิดปกติ
2. ไมอ่ ยากอาหาร เพราะปวดท้อง
3. อึน้อยลง ฉีน่ ้อยลง
4. เมื่อบวมมากจะหายใจลำ�บาก
5. มีสัญญาณของการติดเชื้อ เชน่ มอี าการคลา้ ยหวัด
ส่วนการรกั ษากจ็ ะแตกต่างกนั ไปตามสาเหตุ แนะนำ�วา่ ตอ้ งหาไปหาหมอจะต้องเอก็ ซเรยด์ เู พอ่ื ใหร้ ู้วา่ เกดิ
จากความผดิ ปกตขิ องอวัยวะสว่ นไหน หมอจะไดป้ ระเมิณวางแผนการรักษาเพื่อแกไ้ ขไดถ้ กู จุด
แตไ่ มว่ ่าจะสาเหตไุ หนก็ท�ำ ใหเ้ มน่ แคระมคี วามเสีย่ งเสียชีวิตเหมือนกันหากรแู้ ละพามารักษาช้าไป

74

การดูแลเม่นป่วย หรือพกิ าร

1.อาหารท่กี ินตอ่ วันตอ้ งเพยี งพอ อาหารป่นั โจก๊ มาซูริ วันละ2มื้อ มอ้ื ละ12-15cc แลว้ แตข่ นาดเม่น
2.น้ำ�วันละไม่ต่ำ�กว่า15ml.ตอ่ น้�ำ หนกั ตวั 300กรมั ปอ้ นครงั้ ละ2-3 cc. ในหนึง่ วันใหค้ รบ บวกลบดูสฉี ่ฉี ่ี
ไมข่ น้ เหลืองเขม้ หรอื ปอ้ นหลงั จากทีเ่ คา้ ฉี่ออกมาแล้ว ปกติอยทู่ 2่ี -5ชว่ั โมงจะฉ่ีที

แลว้ ถา้ ทั้งวนั ไมอ่ ึไม่ฉ่ที �ำ ไง
1.นว้ิ โป้งนิ้วชีบ้ ีบดา้ นขา้ งพงุ เบาๆเข้าหากันจะเจอก้อนอึกบั ถงุ ปัสสาวะ
2.เร่งใหอ้ ึ เม่ือเร่มิ ปอ้ นข้าวไดซ้ ักคร่ึงหลอดอาหาร พกั ป้อนแลว้ บีบท้องเบาแล้วนวดทอ้ งวนๆตามเข็ม
นาฬกิ าไปซกั 3นาที แล้วท�ำ ซ�ำ้ จนเคา้ คอ่ ยๆออึ อกมา
3.ฉี่ไม่ออกจริงๆหลงั จากนวดท้องและอแึ ล้ว บีบๆดถู ุงฉีเ่ ปง่ มาก ใหเ้ อาน้ิวโปง้ และนิ้วชีวางตรงท้อง
สว่ นล่างบีบท่กี ระเพาะฉ่เี บาๆ2-3คร้งั นอ้ งจะฉอ่ี อกมา

75

76

77

78

79

80

82

83

ตดั เลบ็ ให้เมน่ แคระ

วธิ ีตดั ที่ถกู ตอ้ ง เลบ็ จะแข็งแรงไม่หกั งา่ ย
วธิ ตี ดั ทไ่ี ม่ถกู ต้อง เลบ็ จะบอบบางหกั งา่ ย
วิธีตัดทผี่ ิดอย่างแรง ตัดแลว้ โดนเน้ือแน่ ๆ น้องจะเจบ็ เลอื ดไหล

85

ทา่ ทาืางบอกอารมณ์เม่นแคระ

อยากออกสำ�รวจโลกทำ�ล�ำ ตวั ยืดขาตรงยาว
สว่ นกระดูกสันหลงั เรียบแบน

ร้สู ึกขบคดิ หรือสงสยั
พ้ยายามเขยิบใกล้เขา้ มา
และท�ำ าจมูกฟุตฟติ ดุกดิก้

ลนใจ อยากหม่�ำ หวิ !
เลียจมูกบ่อย เมอื่ ได้กลิ่น
หรอื อยากจะลองชมิ บางอย่าง
เชด่ิ หน้ามองหาอย่างขมักเม้น
บางตัวใหม้ อื ดว้ ย

ผอ่ นคลาย
นอนเรียบ หรือลำ�ตวั ระนาบตรง

ขนส่ไู ปในทศิ เดยี วกัน
สงบนงิ่

90

รู้สึกสบาย ไรก้ งั วล
นอนตะแคงเหมอื นลูกหมา
หรอื นอนขดเมื่อหนาว

อยากขับถ่าย
ทำ�หน้านงิ ขึงขัง
ยกกน้ ขึ้น หางช้ีเล็กน้อย
ทาสจงรู้ไว้เลยวา่ กำ�ลังวางระเบิดแล้ว

นอนแผท่ า่ กบ -
ไว้ใจเราแล้ว
สบายพง เยน็ พงุ
หรอื ร้อนจนต้องนอนแผพ่ งุ

ไม่แน่ใจ,ลงั เล
ผงกหัว ลง ๆ ขึน้ ๆ

มองอย่าเลกิ ลัก
หายใจแรง

91

อารมณบ์ ูด , ไมพ่ อใจ,โมโห ,จะจู่โจม
ค้ิวขมวด ทำ�หัวย่นลงมา
หนา้ ยุ่ง ตาเปน็ สระอกิ สบั หัว
กระโดดพุง่ ๆ ส่งเสยี งขชู่ ิกๆ

ท�ำ ตวั ขดกลมบนมอื
รู้สึกไม่ปลอดภยั
ไม่ม่ันใจ ระแวง

แปลงรา่ งเป็นลูกบอล
กลวั ตกใจรุนแรง
ปอ้ งกนั ตวั

อยากอยู่เงียบๆตัวเดยี ว
ไม่อยากใหม้ ายงุ่

ยกหนามข้ึนเป็นกากบาท
ตงั ขนท้ังตัว

92

ท�ำ เสียงจมกู เลยี งดงั ฟุดฟิต
งยุหน้า ตาโต มคี วามสุข
ตื่นเต้น สนใจส่ิงรอบๆ

พองๆและหอบสั่นๆ
เคลือ่ นตัวอยา่ งชา้ ๆ
เพิ่งตนื่ กำ�ลงั ประมวลผล
หรอื กำ�ลงั ปรับอารมณ์

สง่ เสยี งร้องแปลกๆ
บ้างกเ็ หมือนเสียงกา
เหมือนเสียงเด็กรอ้ ง
กลัวสดุ ขดี ไมพ่ อใจสุดขีด
หรอื อาจเจ็บปวด ,ป่วย

93

94