บทที่ 4วิธีการทำน้ำยาหรดานสำหรับเขียนลายรดน้ำ

บทท่ี 4

วธิ ีการท้าน้ายาหรดาลส้าหรับเขยี นลายรดน้า

นา้ ยาหรดาลเปน็ หวั ใจส้าคญั ในการเขยี นลายรดน้า การผสมน้ายาหรดาลที่ไม่ได้สัดส่วนที่เหมาะสม
พอดีจะท้าให้ผลงานออกมาได้ไม่ดีตามท่ีต้องการ ช่างในสมัยโบราณจะเก็บการผสมน้ายาหรดาลไว้เป็นสูตร
เคล็ดลับเฉพาะ จะปกปดิ ไม่ใหผ้ ใู้ ดได้รับรู้หรือถ่ายทอดให้กับผู้อ่ืนได้ง่าย ๆ ช่างลายรดน้าแต่ละท่านจะมีสูตร
ของท่านไวเ้ ปน็ ความลับ การผสมน้ายาหรดาลได้ดหี รือไมน่ ้ันขึ้นอยู่กับทักษะ ประสบการณ์ ในการท้างานลาย
รดน้ามาเป็นอย่างดี การผสมน้ายาหรดาลนั้นไม่มีสัดส่วนหรือมาตรฐานตายตัวต้องใช้ประสบการณ์ของช่าง
ลายรดนา้ เทา่ น้นั

ส่วนผสมน้ายาหรดาลมี 3 อยา่ ง คือ
1. หรดาลชนดิ หิน หรือ ชนดิ กลบี ทองก็ได้
2. กาวกระถิน
3. ฝกั สม้ ป่อยใชฝ้ กั ทีต่ ากแห้ง

การเตรียมสว่ นผสมน้ายาหรดาล

1. หนิ หรดาล
1.1 น้าหินหรดาลหิน หรือหินหรดาลกลีบทอง อย่าใดอย่างหน่ึงประมาณ ๑๐ – ๒๐ ก้อน ใส่
ครกหนิ ตา้ ใหล้ ะเอียดเป็นผง ให้ไดจ้ า้ นวนมากพอสมควรตามตอ้ งการ
1.2 จากน้นั ใชผ้ ้าซิลค์สกรนี (ผ้าท่ีทอขึ้นเป็นพิเศษให้มีขนาดของรูผ้าเป็นรูปสี่เหล่ียมจัตุรัส เล็ก
ขนาดเท่ากัน) กรองผงหินหรดาลที่ต้าละเอียดน้ันอีกชั้นหน่ึงให้ได้ผงหินหรดาลทีละเอียด
จรงิ ๆ
1.3 กรองใส่ภาชนะท่ีมีน้าสะอาดใสอยู่ให้ผงหินหรดาลตกลงในน้า กรองจนหมดจะมีเศษหิน
หรดาลหลงเหลืออยู่บ้างก็ให้น้ามาต้าต่อให้ละเอียด แล้วก็น้ามากรองต่อจนหมด ส่วนที่
เหลือก็สามารถทิ้งไปได้จะไดผ้ งหินหรดาลทส่ี ะอาดอยใู่ นนา้
1.4 ปลอ่ ยให้ผงหนิ หรดาลตกตะกอนตงั้ ทิ้งไว้ประมาณ ๑ วันก็เทน้าทิ้งท้ังหมดให้เหลือแต่ผงหิน
หรดาลที่ตกตะกอนอยู่ แล้วก็ใส่น้าสะอาดใหม่ลงไปแทนกวนให้ผงหินหรดาลผสมกับน้า
แล้วก็ตั้งทิ้งไว้ ท้าการเปล่ียนน้าใหม่เช่นน้ีทุก ๆ วัน ประมาณ ๗ - ๑๐ วัน ทั้งน้ีเพื่อล้าง
ความเคม็ ของหนิ ใหห้ มดไป เพราะหินหรดาลนั้นมีความเค็มอยู่ในเน้ือหินหรดาลความเค็ม
ในหนิ หรดาลจะเป็นสิง่ ท่ที ้าให้ลา้ บากในการเขยี นลายรดนา้
1.5 สังเกตดูฝ้าท่ีผิวหน้าภาชนะบางลงจนเกือบหมด น้าท่ีแช่หรดาลใส แล้วจึงเทเอาน้าออก
แกะเอาเฉพาะส่วนละเอยี ดของหรดาลใสโ่ กร่งบดยา เพ่อื น้าไปผสมในลา้ ดบั ตอ่ ไป

20

21

๒. กาวกระถนิ
น้ากาวกระถนิ มาสกั ๕ – ๖ กอ้ นใหญ่ ๆ มาตา้ ให้ละเอยี ด เป็นผง ๆ ใส่ ภาชนะต้ม ใส่น้าเปล่า
ลงไปให้พอท่วมกาวกระถิน ต้มด้วยไฟอ่อน ๆ ใช้ช้อนคนกาวให้ทั่วตลอดเวลาท่ีต้ังไฟอ่อนอยู่
อย่าให้กาวกระถนิ ไหม้ สังเกตว่ากาวกระถนิ ละลายจนหมดจะเปน็ น้าเหนียว ๆ จากน้ัน ต้ังท้ิงไว้
ให้เย็น น้านา้ กาวกระถินท่ีเปน็ น้าเหนียว ๆ มากรองดว้ ยผ้าขาวบางไม่ให้มีเศษผงตะกอนต่าง ๆ
ปะปนผสมอยดู่ ้วยลงในภาชนะขวดแกว้ จะได้กาวกระถินที่สะอาด
กาวกระถนิ มาทุบละเอียดใส่น้าแล้วต้มคนให้ละลายจนข้นหรือ
เหนียวขนาดน้าเชื่อมข้น ๆ มากรองด้วยผ้าให้สะอาดแล้วเก็บ
ใสข่ วดไวใ้ ชผ้ สมท้านา้ ยาหรดาล

22

๓. ฝกั ส้มปอ่ ยแหง้
นา้ ฝักสม้ ปอ่ ย ประมาณ ๕ - ๑๐ ชนิ้ มาปงิ้ ไฟอ่อน ๆ อย่าให้ไหม้ ให้พอสุกและแห้งสนิท น้าฝัก
สม้ ป่อยทป่ี ง้ิ ไฟแล้ว ไปต้มใหน้ ้าเดอื ด โดยใชน้ ้าเปล่าประมาณ ๒ - ๔ แก้ว ใส่ฝักส้มป่อยท่ีเตรียม
ไว้ ตม้ ให้สอี อกเขม้ หรอื ออกสแี บบการชงน้าชา แล้วทิ้งน้าฝกั สม้ ป่อยใหเ้ ยน็ จากน้ันน้าน้าส้มป่อย
เทใส่ภาชนะ โดยใช้ผา้ ขาวบางกรอง ให้ไดน้ ้าทไ่ี ม่มีเศษผงตะกอนตา่ งๆปะปนมา ในภาชนะท่ีเป็น
ขวดแกว้ จะได้น้าฝกั ส้มป่อยที่สะอาด
การป้ิงฝกั สม้ ปอ่ ยก่อนตม้ ตามตา้ รบั ของช่างโบราณจะท้า
ให้ได้น้าฝักส้มป่อยท่ีมีรสเปรี้ยวฝาดดี ช่วยเพ่ิมคุณภาพในการ
ใชง้ านเวลารดน้าจะทา้ ให้นา้ ยาหลดุ งา่ ยข้ึน น้าสม้ ป่อยน้ีถ้าทิ้งไว้
นานมกั จะขึ้นราเปน็ ฝ้าเวลาจะใช้ต้องกรองอกี คร้งั

23

การใช้สีโปสเตอรท์ ดแทนหินหรดาลในการเขียนลายรดน้า

เราอาจใช้สโี ปสเตอร์สีเหลืองย่ีห้อใดก็ได้ เช่น pilikan sakura camel ฯลฯ ชนิดท่ีมีเนื้อมากมีน้า
ผสมอยู่น้อยมาทดแทนผงหินหรดาลได้เลย โดยตักเน้ือสีเหลืองออกมาจากขวดใส่โกร่งโดยให้มีน้าผสมอยู่
เล็กน้อย

ขนั ตอนการผสมน้ายาหรดาล

๑. น้าหินหรดาลหรือสีโปสเตอร์ใส่ลงในโกร่งบดยา ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ๓ นิ้ว โดยใส่เน้ือหิน
หรดาลท่ีเป็นผงละเอยี ด หรอื เน้ือสโี ปสเตอรส์ ีเหลอื ง ประมาณ คร่งึ โกรง่

๒. ใสน่ ้ากาวกระถินประมาณ ๒ – ๓ ช้อนโต๊ะ
๓. ใสน่ ้าฝกั ส้มปอ่ ย ๒ - ๓ ช้อนโต๊ะ
๔. คนจนเข้ากนั ทั่ว ๆ ดูจนเป็นเนื้อเดยี วกัน
๕. ทดสอบน้ายา โดยการใชพ้ กู่ ันจมุ่ แล้วเขยี นเส้นตา่ งๆ ลงบนแผน่ ชนิ้ งานที่เตรียมไว้แล้ว ทิ้งรอไว้ให้

แห้ง เมื่อแห้งแล้วจึงน้าส้าลีป้ันเป็นก้อนมาถูแรงๆ เหมือนเช็ดรัก สังเกตดูว่าหรดาลหลุดติดมา
หรือไม่ หรือสีจางลงมากหรือไม่ ถ้าไม่หลุดแสดงว่ากาวได้ท่ีแล้ว แต่ถ้าหลุดแสดงว่ากาวแก่
เกินไป ใหเ้ ติมนา้ ฝกั สม้ ป่อยทลี ะนอ้ ย แล้วทดสอบต่อไปจนได้ท่ี หลังจากนั้นลองน้ายางรักที่เคี่ยว
ไล่น้าออกแลว้ ทเ่ี รียกว่า " รักเช็ด " มาลองเช็ดดู ถ้าไม่หลุดเป็นอันใช้ได้ เตรียมน้าไปใช้งานได้
เลย (กาวกระถินและฝักส้มป่อยท่ีใช้ไม่หมดให้น้าไปแช่ตู้เย็นเพ่ือกันเช้ือรา) ศึกษารายละเอียด
เพม่ิ เตมิ ในข้ันของการทดสอบน้ายาหรดาลในลา้ ดับถดั ไป

ในการท่ีจะเอาน้ายามาใช้น้ัน ควรแบง่ ออกมาใสใ่ นโกร่งเลก็ ตา่ งหาก สว่ นโกรง่ ใหญก่ ็ควรทา้ ฝาปิดเสีย
หรือใส่ขวดทม่ี ีปากขวดกว้าง ๆ กไ็ ด้ เม่อื ทิ้งไวน้ านมักจะข้นึ ราเป็นฝ้าเวลาใชก้ ล็ อกเอาแผน่ ราออกเสยี กอ่ นก็
นา้ ไปใชเ้ ขยี นได้

นา้ ยาหรดาลท่ีใช้เขียนนั้นเมื่อแบ่งมาใส่
โกร่งเล็กแล้วต้องหมั่นคนเสมอ ๆ เวลาเขียน
เพราะหรดาลน้ันมักนอนก้นเร็ว วิธีเขียนก็
เขยี นด้วยน้ายาหรดาลไปตามเส้นลวดลายที่ปรุ
เอาไว้ ส่วนลายละเอียดก็ใส่ ภายหลังให้
สมบูรณ์ เม่ือเขียนเส้นลวดลายเรียบร้อยแล้ว
ต้องถมพื้นที่ไม่ใช่ลายให้ท่ัว เสร็จแล้วทิ้งไว้ให้
แห้งแต่ไม่ควรทิ้งไว้นานหลายวัน เมื่อหรดาล
แหง้ แลว้ กจึงจะเช็ดรกั ปดิ ทองได้

น้ายาหรดาล

24

การทดสอบนา้ ยาหรดาลก่อนนา้ ไปใช้การเขียนลายรดนา้

น้ายาหรดาลทผ่ี สมแล้วน้นั จะสามารถใชใ้ นการเขียนได้ดีหรือไม่น้ัน จะต้องน้ามาท้าการทดสอบก่อน
น้าไปใช้จริง เน่ืองจากการผสมน้ายาหรดาลน้ันโบราณจะไม่มีส่วนผสมท่ีมีอัตราส่วนมาตรฐาน ดังนั้นก่อน
น้าไปใช้ทุกครั้งจะต้องมกี ารทดสอบก่อนเพือ่ ไม่ให้เกิดการผิดพลาดของน้ายาหรดาลท่ีผสม เพราะว่าน้ากาวท่ี
ผสมอย่ใู นน้ายาหรดาลจะมากหรือน้อยเกนิ ไปมผี ลต่อคุณภาพของนา้ กาว

วิธีการทดสอบน้ายาหรดาล มีวิธีท้าดงั น้ี
1. น้ายาหรดาลที่ผสมใส่โกร่งบดยาแล้วให้ท้าการคนนาน ๆ เพื่อให้น้ายาหรหรดาลเข้ากันได้เป็น
อย่างดีแล้ว จึงใช้พู่กันจุ่มลงในน้ายาหรดาลน้ามาเขียนบนพ้ืนผิววัสดุ (กระดานแผ่นไม้ หรือแผ่นพลาสติก)ที่
เตรยี มไว้ในการเขียนงานจริง ให้ทดลองเขียนเป็นเส้น ๆ ขนาดเส้นเล็ก เส้นใหญ่ ต่าง ๆ กันหลาย ๆ ขนาด
ทดลองระบาย หรอื ทดลองการถมพ้นื อยา่ งกวา้ ง ๆ ให้น้ายาหรดาลมีหลายขนาดหนาบ้าง บางบ้างแล้วท้ิงไว้
รอจนแหง้ สนิท
2. ใชล้ ูกประคบดินสอพองหรอื ป้นั ส้าลีเปน็ ก้อนกลมเล็ก ๆ ทดสอบการเชด็ ถูลงบนนา้ ยาหรดาลท่ี
เขยี นและทงิ้ ไว้จนแหง้ สนทิ แล้วแรง ๆ หากนา้ ยาหรดาลหลดุ ล่อนออกมาตดิ กับส้าลีทีเ่ ช็ดถูนั้น แสดงวา่ น้ายา
หรดาลนั้นใส่กาวน้อยไปหรือกาวออ่ นไป ใหเ้ ตมิ น้ากาวกระถนิ เพิม่ ลงในโกรง่ ทลี ะนอ้ ยและคนให้เขา้ กนั
3. หากทดลองเขียนเส้นและระบายทิ้งไว้จนแห้งสนิทและทดลองถูจนกว่าน้ายาหรดาลจะไม่หลุด
ออกมาใช้ยางรักเช็ดหรือสีน้ามันที่ผ่านการทดสอบว่าใช้ได้เช็ดบนน้ายาหรดาลอีกแล้วทดลองการเช็ดออกถ้า
น้ายาหรดาลยังหลดุ ออกมาแสดงวา่ การใส่กาวยงั น้อยไปให้เติมกาวกระถินเพม่ิ อีก
๔. ถ้าน้ายาหรดาลไม่หลุดออกมาแสดงว่าใช้ได้ ให้ทดลองต่อไปโดยท้าการรดน้าดูว่าน้ายาหรดาล
ละลายหลดุ ออกมาได้ง่ายหรือจึงจะใช้ได้ หากละลายหลุดออกยากต้องกลับไปเติมกาวเพิ่มอีก แล้วทดลองดู
ใหมจ่ นกวา่ จะใช้ได้
5. การทดสอบน้ายาหรดาล น้ันควรกระท้าในขณะทอ่ี ากาศร้อนและแหง้ สนทิ ไม่ควรทดสอบในเวลา
ท่ฝี นตกหรือเวลาที่อากาศชืน้ เพราะจะท้าน้ายาหรดาลชนื้ ไม่แห้งสนิท บางครั้งจ้าเป็นอาจต้องใช้ไฟสปอร์ตไล้ท์
ช่วยส่องใหค้ วามร้อนเพ่อื ใหแ้ หง้ เร็วขึ้นก็ได้

25