บทที่ 2วัสดุอุปกรณ์และเครื่องมือในการเขียนลายรดน้ำ

บทที่ 2

วัสดุอปุ กรณแ์ ละเครอื่ งมอื ในการเขยี นลายรดนา้

การเขียนลายรดน้าน้ัน จ้าเป็นจะต้องรู้จักอุปกรณ์ทุกชนิดอย่างละเอียด ซึ่งโดยส่วนใหญ่ มักจะเป็น
วัสดุจากธรรมชาติที่ใช้กันมาตั้งแต่โบราณ อาทิ "รัก" ซ่ึงเป็นยางไม้ ท่ีได้จากต้นรักมีสีด้า จัดเป็นหน่ึงในวัสดุ
ส้าคัญในการท้าลายรดนา้ (รกั เช็ด) แลว้ ก็ยังมวี สั ดุอุปกรณ์อื่น ๆ ประกอบอีกมากในทุกข้ันตอน ต้ังแต่ข้ันตอน
ของการออกแบบลวดลายรดนา้ การปรุต้นแบบที่ไว้ใช้ในการโรยแบบลวดลาย การเตรียมพื้นผิวแผ่นไม้ที่จะ
ทา้ เป็นพ้ืนในการเขยี นลวดลายรดน้า การเตรียมน้ายาหรดาล การเตรียมยางรักเช็ดปิดทองหรือการใช้สีปิด
ทองแทนยางรกั รวมถึงอปุ กรณ์ท่ีใช้ในการเขยี นลวดลายรดน้า ในที่จะขออธิบายถึงวสั ดุอปุ กรณส์ า้ คัญ ๆ ท่ีใช้
เป็นหลักก่อน ส้าหรับอุปกรณ์ท่ีจะมีเพ่ิมเติมในแต่ละข้ันตอนน้ันจะขออธิบายในภายหลังไปพร้อม ๆ กับ
ขน้ั ตอนของการปฏบิ ตั ิงาน

วัสดอุ ุปกรณ์และเคร่อื งมอื

วัสดุ-อปุ กรณแ์ ละเคร่อื งมอื หลักส้าคัญทีใ่ ช้ในการจดั ทา้ และเขียนลวดลายรดนา้ ปัจจบุ นั มดี งั นี้

1. ยางรกั น้าเกลย้ี ง

คือ ยางรักท่ีผ่านการกรองมาเป็นอย่างดี โดยปราศจาก
สิ่งเจือปนต่าง ๆ จะมีสีออกน้าตาลเข้มจนเกือบด้า หรือถึงด้า
สนิท รักที่น้ามาขายในท้องตลาดนั้นไม่ใช่จะเป็นยางรักอย่างดี
เสมอไปเพราะอาจผา่ นการผสมด้วยน้ามนั ต่าง ๆ ผสมอยู่ แต่ก็
สามารถนา้ มาใชง้ านได้

ยางรกั น้าเกล้ยี ง

2. สเี ฟล็กซส์ ดี า้

สีเฟล็กซ์ สีด้า เป็นสีน้ามันเคลือบเงาส้าเร็จรูปชนิด Alkyd
Enament ใช้ง่าย ใช้ทาหรือพ่นทดแทนยางรัก เหมาะ
ส้าหรับใชก้ ับชน้ิ ที่เป็นวสั ดุทุกประเภท ทง้ั ไม้ พลาสติก ปูน
และโลหะ

สีเฟล็กซ์สีด้า

5

3. หินหรดาลกลีบทอง หินหรดาลหนิ
หรดาลเปน็ แรห่ นิ ชนิดหนงึ่ มีสีเหลือง เน้ือแข็ง เป็นส่วนผสมของก้ามะถันกับสารหนู จึงต้อง

ระมดั ระวงั ในการใช้และการสัมผัสโดยตรง หรดาลท่ีช่างเขียนลายรดน้านิยมใช้กันโดยท่ัวไป มีอยู่ ๒
ชนดิ คอื

1. ชนิดแรกเรียกว่า หรดาลกลีบทอง เน้ือเปราะไม่ค่อยแข็ง ในระหว่างเน้ือแร่มีผลึกมันๆ
แทรกอยทู่ ั่วไป ราคาค่อนขา้ งแพง

2. ชนดิ ทส่ี อง เนอ้ื แนน่ แขง็ ราวกบั หนิ เรียกวา่ หรดาลหนิ นยิ มใชก้ ันโดยทั่วไป

หรดาลกลบี ทอง หรดาลหนิ

ทงั้ หรดาลกลีบทองและหรดาลหนิ จะมขี ายตามรา้ นเครื่องยาไทย และร้านยาสมนุ ไพรจีน

4. กาวกระถนิ
กาวยางกระถิน มีลักษณะเป็นก้อนแข็ง สีเหลืองอ่อนค่อนข้างใส มีตั้งแต่สีเหลืองอ่อนใสไป

จนถึงเหลอื งแกเ่ กอื บจะเป็นสนี ้าตาลไหมก้ ม็ ี

กาวกระถนิ

6

5. สโี ปสเตอร์สเี หลือง

สีโปสเตอร์สีเหลืองย่ีห้อใดก็ได้ สามารถ

นา้ มาใชแ้ ทนหินหรดาลในกรณที ่ไี ม่สามารถหาซ้ือ
หินหรดาลได้ ในบางคร้ังไม่ใช้สีเหลืองแต่ใช้สีขาว
กไ็ ดเ้ ช่นกัน

สโี ปสเตอร์สีเหลือง ฝักส้มป่อยตากแห้ง หาซ้ือได้ตามร้าน
6. ฝักสม้ ปอ่ ย เครื่องยาไทย ร้านยาสมุนไพรจีน ก่อนน้าไปใช้
น้าไปปิ้งไฟเสียก่อน จากนั้นท้าการต้มกับน้าให้
ฝักสม้ ป่อย น้าเดือดก็ได้จะได้น้าฝักส้มป่อยสีออกน้าตาล
7. ดนิ สอพอง ออ่ น หรอื นา้ ตาลแก่ จะมรี สออกเปรยี้ ว ๆ

หาซ้ือได้ท่ัวไป นา้ มาบดให้เป็นผงใช้ท้าลูก
ประคบผสมน้าให้มีความข้นพอสมควรใช้ขัดพ้ืน
เก็บคราบน้ามนั และสง่ิ สกปรกต่างๆ บนพื้นช้ินงาน
ก่อนการเขียน

ดนิ สอพอง

7

8. พู่กันชนดิ เบอร์พิเศษขนาดต่าง ๆ พู่กันที่ใช้ในการเขียนลวดลายรดน้า
พู่กนั เบอร์พเิ ศษขนาดตา่ ง ๆ
จะต้องเป็นแบบเบอร์พิเศษ (ที่พิเศษเพราะขน
ข อ ง พู่ กั น จ ะ ย า ว ก ว่ า พู่ กั น ธ ร ร ม ด า ป ร ะ ม า ณ
เท่าตัว) เบอร์ที่ใช้ ได้แก่ ๐, ๑, ๒ พิเศษ ใช้ตัด

เส้นตามความเหมาะสมปกติใช้กับงานที่มีขนาด
เลก็ ลายละเอยี ดมาก ส่วนพู่กันท่ีใช้ในการถมพ้ืน

ลายอาจใช้พู่กันธรรมดาเบอร์ ๖, ๘, ๑๐, ๑๒
หรือจะใชพ้ ่กู นั ชนดิ พิเศษกไ็ ด้

9. ทองค้าเปลว 100 เปอร์เซน็ ต์ (ทองคดั )

ชนดิ ของแผน่ ทองคาเปลวแบ่งเปน็ 2 แบบ คือ
ทองคัด หมายถงึ แผ่นทองคาเปลวท่ีคัดตามขนาดกาหนดโดยไมม่ รี อยตอ่ ของแผน่ ทอง ซึ่งทองคัดนี้จะ
มรี าคาค่อนข้างแพง
ทองต่อ หมายถึง แผน่ ทองคาเปลวทมี่ กี ารตัดต่อแผ่นทองโดยอาจมีการนาแผ่นทองคาเปลวมาต่อกัน
มากกวา่ 1 แผ่น ซึ่งจะมีราคาถูกกวา่ ทองคดั

ส้าหรับแผ่นทองค้าท่ีใช้ในงานลายรด
นา้ จ้าเป็นต้องใช้ทองค้า ๑๐๐% ชนิดคัดพิเศษ
คือเป็นทองเต็มหน้าไม่มีตามด (เป็นรูพรุน)
หรือ รอยด่าง อย่างท่ีเรียกว่า ทองสอ สีทองก็
ตอ้ งเป็นสีเดยี วกันตลอด

ทองค้าเปลว 100 เปอร์เซน็ ต์ (ทองคดั )

8

10. ลกู ประคบ

ใช้ผ้าขาวบางหรือผ้าดิบชนิดละเอียด
ปานกลางน้าฝุ่นดินสอพองท่ีบดไว้แล้วมาใส่ ท้า

การรวบชายผูกเป็นลกู ประคบฝุน่ ฯ ใช้ลบู ส้าหรับ
โรยแบบ

ลกู ประคบฝุน่ ดินสอพอง ใชไ้ ม้แผน่ แบนยาวขนาดพอเหมาะกับ
11. สะพานรองมอื มือ กวา้ ง ยาว แล้วแต่ความถนดั หนุนหัวและ
ทา้ ยด้วยเศษไมห้ รอื จะใชไ้ มข้ นาดเลก็ ๆ ติดไว้
สะพานรองมอื แล้วหุ้มด้วยผ้าให้สูงกว่าพื้นผิวชิ้นงานท่ีจะ
12. โกร่งบดยา เขียน เพื่อใช้ในการรองมือเวลาเขียนน้ายา
ห ร ด า ล ป้ อ ง กั น ไ ม่ ใ ห้ มื อ ไ ป ถู ก พื้ น ผิ ว ข อ ง
ชิน้ งาน

โกร่งบดยาเคลือบด้านนอกเป็นสี
ขาว ชนิดท่ีมีขายตามร้านขายยา ขนาด
พอเหมาะก้าลังใช้งาน ใช้ส้าหรับใส่น้ายา
หรดาล เวลาเขียนลวดลาย

9

โกร่งบดยา

13. สพี ลาสตกิ 14. กาวลาเทก็ ซ์

15. กระดาษทรายขดั ไม้ 16. กระดาษทรายนา้

16. สีฝนุ่ ด้า 17. กระดาษไข
18. ครกหนิ 19. ส้าลี

20. ภาชนะประเภทตา่ ง ๆ เช่น ถว้ ยพลาสติก ถงั น้า หรือกาละมัง

10

21. สีสเปรยส์ ดี า้

22. วัสดุท่ตี อ้ งการใช้เขยี นลายรดน้าปิดทอง
สา้ หรบั การปฏบิ ัติงานคร้ังนี้จะใชแ้ ผ่นไม้และแผ่นพลาติสีด้า ดงั ภาพ

แผ่นไมอ้ ัดขนาด 30 x 42 ซ.ม. แผ่นพลาสตกิ ขนาด 30 x 42 ซ.ม.
หนา 5 หนุ ความหนา 5 หนุ

11