ชุดการสอนวิชาเคมีเรื่อง พันธะเคมีสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่4 45 เล่มที่2 เรื่อง พันธะไอออนิก กระดาษคำตอบแบบทดสอบหลังเรียน ชื่อ-สกุล................................................. ชั้น.....................เลขที่............. เกณฑ์การประเมิน คะแนนเต็ม 10 ผลการประเมิน คะแนนที่ได้ ………………………… ผ่านเกณฑ์(8-10 คะแนน) ไม่ผ่านเกณฑ์(0-7 คะแนน) ข้อ ก ข ค ง 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. รวม
ชุดการสอนวิชาเคมีเรื่อง พันธะเคมีสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่4 46 เล่มที่2 เรื่อง พันธะไอออนิก กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จํากัด. สมพงศ์ จันทร์โพธิ์ศรี. (2554). เคมีม.4-6 เล่ม 1 รายวิชาเพิ่มเติม. กรุงเทพฯ : ไฮเอ็ดพับลิชชิ่ง. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2554). คู่มือครู รายวิชาเพิ่มเติมเคมี เล่ม 1. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว. . (2558). หนังสือเรียนรู้เพิ่มเติมเพื่อเสริมศักยภาพวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4-6 เคมีเล่ม 1.กรุงเทพฯ : พัฒนาคุณภาพวิชาการ. . (2559). หนังสือเรียน รายวิชาเพิ่มเติม เคมีเล่ม 1.พิมพ์ครั้งที่ 9.กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์สกสค. . (2560). หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์เคมีเล่ม 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. สำราญ พฤกษ์สุนทร. (2552). คัมภีร์ เคมี ม.4-5-6 Entrance A-NET ฉบับสมบูรณ์. กรุงเทพฯ : บริษัท สำนักพิมพ์ พ.ศ. พัฒนา. . (2560). คู่มือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์ เคมี ม.4 เล่ม1. กรุงเทพฯ : บริษัท สำนักพิมพ์ พ.ศ. พัฒนา. บรรณานุกรม
ชุดการสอนวิชาเคมีเรื่อง พันธะเคมีสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่4 47 เล่มที่2 เรื่อง พันธะไอออนิก ภาคผนวก
ชุดการสอนวิชาเคมีเรื่อง พันธะเคมีสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่4 48 เล่มที่2 เรื่อง พันธะไอออนิก กำหนดพลังงานที่เกี่ยวข้องกับปฏิกิริยาการเกิด NaCl ดังนี้ ขั้นที่ การเปลี่ยนแปลง จำนวนพลังงานที่ใช้หรือคาย (kJ/mol) 1 Na(s) Na(g) 107 2 Cl2 2Cl(g) 242 3 Na(g) Na+ (g) + e- 496 4 Cl(g) + e - Cl- (g) 349 5 Na+ (g) + Cl- (g) NaCl(g) 787 ปฏิกิริยาขั้นที่ ปฏิกิริยาดูดหรือคายพลังงาน ชื่อพลังงาน 1 ดูดพลังงาน พลังงานการระเหิด 2 ดูดพลังงาน พลังงานการสลายพันธะ 3 ดูดพลังงาน พลังงานไอออไนเซชัน 4 คายพลังงาน พลังงานสัมพรรคภาพอิเล็กตรอน 5 คายพลังงาน พลังงานโครงผลึก/แลตทิซ เฉลยกิจกรรมที่1 ทำความรู้จักกับพลังงานที่เกี่ยวข้องกับการเกิดสารประกอบไอออนิก
ชุดการสอนวิชาเคมีเรื่อง พันธะเคมีสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่4 49 เล่มที่2 เรื่อง พันธะไอออนิก คำชี้แจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมายถูก (✓) สำหรับสารประกอบที่เกิดจากพันธะไอออนิก และ เครื่องหมายผิด (X) สำหรับสารประกอบที่ไม่เกิดพันธะไอออนิก (10 คะแนน) สารประกอบ การเกิดจากพันธะไอออนิก CH4 X KI ✓ CsF ✓ H2O X CO2 X Li2O ✓ K2O ✓ Na2S ✓ MgCl2 ✓ SrBr2 ✓ เฉลยใบงานที่1
ชุดการสอนวิชาเคมีเรื่อง พันธะเคมีสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่4 50 เล่มที่2 เรื่อง พันธะไอออนิก คำชี้แจง ให้นักเรียนเขียนสูตรและเรียกชื่อสารประกอบไอออนิก ต่อไปนี้(10 คะแนน) 1. จงเขียนสูตรของสารประกอบไอออนิก ต่อไปนี้ 1.1 โพแทสเซียมกับคลอรีน : KCl 1.2 แคลเซียมกับไอโอดีน : CaI2 1.3 สทรอนเซียมกับออกซิเจน : SrO 1.4 ซิเซียมกับกำมะถัน : Cs2S 1.5 อะลูมิเนียมกับไฮโดรเจน : AlH3 1.6 เลด (II) ไนเตรต : Pb(NO3 )2 1.7 แคลเซียมฟอสเฟต : Ca3 (PO4 )2 1.8 อะลูมิเนียมคาร์บอเนต : Al2 (CO3 )3 1.9 โครเมียม (III) คลอไรด์ : CrCl3 1.10 ไอร์ออน(III)ฟลูออไรด์ : FeF3 2. จงเขียนสูตรสารประกอบไอออนิกที่เกิดจากการรวมตัวระหว่างไอออนบวกกับไอออนลบ ที่กำหนดให้ต่อไปนี้ ไอออน F - S 2- NO3 - SO4 2- PO4 3- Na+ NaF Na2S NaNO3 Na2SO4 Na3PO4 Ba2+ BaF2 BaS Ba(NO3 )2 BaSO4 Ba3 (PO4 )2 Al3+ AlF3 Al2S3 Al(NO3 )3 Al2 (SO4 )3 AlPO4 Ag + AgF Ag2S AgNO3 Ag2SO4 Ag3 (PO4 ) Cu + CuF Cu2S CuNO3 Cu2SO4 Cu3PO4 เฉลยใบงานที่2
ชุดการสอนวิชาเคมีเรื่อง พันธะเคมีสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่4 51 เล่มที่2 เรื่อง พันธะไอออนิก 3. จงเรียกชื่อสารประกอบต่อไปนี้ 3.1 CuCO3 : คอปเปอร์(II)คาร์บอเนต 3.2 NH4CN : แอมโมเนียมไซยาไนด์ 3.3 BaSO4 : แบเรียมซัลเฟต 3.4 Na2HPO4 : โซเดียมไฮโดรเจนฟอตเฟต 3.5 Al(OH)3 : อลูมิเนียมไฮดรอกไซด์ 3.6 Fe2O3 : ไอร์ออน(III)ออกไซด์ 3.7 AgNO3 : ซิลเวอร์(I)ไนเตรต 3.8 CoCl2 : โคบอลต์(II)คลอไรด์ 3.9 MnO : แมงกานีส(II)ออกไซด์ 3.10 ZnS : ซิงค์(II)ซัลไฟด์
ชุดการสอนวิชาเคมีเรื่อง พันธะเคมีสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่4 52 เล่มที่2 เรื่อง พันธะไอออนิก คำชี้แจง เขียนวัฏจักรบอร์น-ฮาเบอร์แสดงการเกิดสารประกอบไอออนิกต่อไปนี้(5 คะแนน) 1. CaF2 2. Na3N เฉลยใบงานที่3
ชุดการสอนวิชาเคมีเรื่อง พันธะเคมีสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่4 53 เล่มที่2 เรื่อง พันธะไอออนิก การเกิด NaCl มีการดูดพลังงาน = 107 + 122 + 496 = 725 kJ/mol มีการคายพลังงาน = 349 + 787 = 1136 kJ/mol ดังนั้น การเกิด NaCl เป็นปฏิกิริยาคายพลังงาน โดยคายพลังงานออกมา = 1136 – 725 = 411 kJ/mol ปฏิกิริยาในขั้นที่ 1 เป็นปฏิกิริยาดูดพลังงาน เรียกว่า พลังงานการระเหิด ปฏิกิริยาในขั้นที่ 2 เป็นดูดพลังงาน เรียกว่า พลังงานการสลายพันธะ ปฏิกิริยาในขั้นที่ 3 เป็นปฏิกิริยาดูดพลังงาน เรียกว่า พลังงานไอออไนเซชันลำดับที่ 1 ปฏิกิริยาในขั้นที่ 4 เป็นปฏิกิริยาคายพลังงาน เรียกว่า พลังงานสัมพรรคภาพอิเล็กตรอน ปฏิกิริยาในขั้นที่ 5 เป็นปฏิกิริยาคายพลังงานเรียกว่าพลังงานโครงร่างผลึก หรือพลังงานแลตทิซ คำชี้แจง ตอบคำถามเกี่ยวกับพลังงานในการเกิดสารประกอบไอออนิก (5 คะแนน) 3. กำหนดพลังงานที่เกี่ยวข้องกับปฏิกิริยาการเกิดNaCl ดังนี้และระบุพลังงานในแต่ละขั้นมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร ขั้นที่ การเปลี่ยนแปลง จำนวนพลังงานที่ใช้หรือคาย (kJ/mol) 1 Na(s) Na(g) 107 2 1/2Cl2 (g) Cl(g) 122 3 Na(g) Na+ (g) + e - 496 4 Cl(g) + e - Cl- (g) 349 5 Na+ (g) + Cl- (g) NaCl(s) 787 3.1 ระบุพลังงานในแต่ละขั้นมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. . 3.2 คำนวณพลังงานที่เกี่ยวข้องในการเกิด NaCl ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….
ชุดการสอนวิชาเคมีเรื่อง พันธะเคมีสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่4 54 เล่มที่2 เรื่อง พันธะไอออนิก การเกิด LiF มีการดูดพลังงาน = 155 + 520 + 1/2(159) = 754.5 kJ/mol มีการคายพลังงาน = 333 +พลังงานแลตทิซ 333 +พลังงานแลตทิซ = 583 kJ/mol การเกิด LiF มีการคายพลังงานมากกว่าดูดพลังงาน ดังนั้นจะได้ 333 +พลังงานแลตทิซ - 754.5 = 583 พลังงานแลตทิซ = 1004.5 kJ/mol การเกิด CaO มีการดูดพลังงาน = 192.5 + 589.5 +1,175.2 + ½(495) = 2,204.7 kJ/mol มีการคายพลังงาน = 141.5 + 844.2 + 3,542.9 = 4,528.6 kJ/mol ดังนั้นการเกิด CaO 1 โมล เป็นปฏิกิริยาคายพลังงานโดยคายพลังงานออกมา = 4,528.6 - 2,204.7 = 2,323.9 kJ/mol คำชี้แจง ให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง (10 คะแนน) 1. พลังงานแลตทิซของ LiF มีค่าเท่ากับเท่าใด โดยกำหนดค่าพลังงานต่าง ๆ ให้ดังนี้ • พลังงานการระเหิดของ Li มีค่าเท่ากับ 155 kJ/mol • พลังงาน IE1 ของ Li มีค่าเท่ากับ 520 kJ/mol • พลังงาน EA1 ของ F มีค่าเท่ากับ 333 kJ/mol • พลังงานการสลายพันธะของ F - F มีค่าเท่ากับ 159 kJ/mol • พลังงานรวมของปฏิกิริยามีค่าเท่ากับ - 583 kJ/mol ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. การเกิด CaO 1 โมล เป็นปฏิกิริยาดูดหรือคายพลังงานกี่กิโลจูล/โมล กำหนดค่าพลังงานต่างๆให้ดังนี้ • พลังงานการระเหิดของ Ca มีค่าเท่ากับ 192.5 kJ/mol • พลังงาน IE1 และ IE2 ของ Ca มีค่าเท่ากับ 589.5 kJ/mol และ 1,175.2 kJ/mol ตามลำดับ • พลังงาน EA1 และ EA2 ของ O มีค่าเท่ากับ 141.5 kJ/mol และ 844.2 kJ/mol ตามลำดับ • พลังงานการสลายพันธะของ O = O มีค่าเท่ากับ 495 kJ/mol • พลังงานแลตทิซมีค่าเท่ากับ 3,542.9 kJ/mol ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… เฉลยใบงานที่4
ชุดการสอนวิชาเคมีเรื่อง พันธะเคมีสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่4 55 เล่มที่2 เรื่อง พันธะไอออนิก คำชี้แจง ให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง (10 คะแนน) เมื่อละลายลิเทียมโบรไมด์(LiBr) และโพแทสเซียมโบรไมด์(KBr) ในน้ำอุณหภูมิของน้ำก่อน ละลายและอุณหภูมิของสารละลายเป็นดังนี้ สารประกอบไอออนิก อุณหภูมิ(°C) น้ำ สารละลาย LiBr 28 33 KBr 28 24 1. การละลายน้ำของลิเทียมโบรไมด์และโพแทสเซียมโบรไมด์เป็นกระบวนการเปลี่ยนแปลงพลังงาน แบบใด การละลายของลิเทียมโบรไมด์เป็นกระบวนการคายพลังงาน การละลายของโพแทสเซียมโบรไมด์เป็นกระบวนการดูดพลังงาน 2. สารใดมีพลังงานแลตทิซมากกว่าพลังงานไฮเดรชัน เพราะเหตุใด โพแทสเซียมโบรไมด์มีพลังงานแลตทิซมากกว่าพลังงานไฮเดรชัน เนื่องจากสารละลาย มีอุณหภูมิต่ำลง แสดงว่ามีพลังงานแลตทิซซึ่งเป็นพลังงานที่ดูดกลืนเข้าไปมากกว่าพลังงานไฮเดรชัน ซึ่งเป็นพลังงานที่คายออกมา เฉลยใบงานที่5
ชุดการสอนวิชาเคมีเรื่อง พันธะเคมีสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่4 56 เล่มที่2 เรื่อง พันธะไอออนิก 3. สารละลายที่กำหนดให้คู่ใดที่ผสมกันแล้วเกิดตะกอน เขียนสมการไอออนิกและสมการไอออนิกสุทธิ พร้อมทั้งระบุชื่อของตะกอนที่เกิดขึ้น 3.1 LiCl กับ AgNO3 สมการไอออนิก Li+ (aq) + Cl- (aq) + Ag+ (aq) + NO3- (aq) → AgCl(s) + Li+ (aq) + NO3 - (aq) สมการไอออนิกสุทธิ Ag+ (aq) + Cl - (aq) → AgCl(s) ชื่อตะกอน คือ AgCl ซิลเวอร์คลอไรด์(silver chloride) 3.2 KI กับ Pb(NO3 )2 สมการไอออนิก 2K+ (aq) + 2I- (aq) + Pb2+(aq) + 2NO3 - (aq) → PbI2 (s) + 2K+ (aq) + 2NO3 - (aq) สมการไอออนิกสุทธิ Pb2+(aq) + 2I- (aq) → PbI2 (s) ชื่อตะกอน คือ PbI2 เลด(II)ไอโอไดด์(lead(II) iodide) 3.3 NH4Cl กับ Ca(OH)2 ไม่เกิดตะกอน 3.4 Na3PO4 กับ MgCl2 สมการไอออนิก 6Na+ (aq) + 2PO4 3- (aq) + 3Mg2+(aq) + 6Cl- (aq)→Mg3 (PO4 )2 (s)+6Na+ (aq)+6Cl- (aq) สมการไอออนิกสุทธิ 3Mg2+(aq) + 2PO4 3- (aq) → Mg3 (PO4 )2 (s) ชื่อตะกอน คือ Mg3 (PO4 )2 แมกนีเซียมฟอสเฟต (magnesium phosphate)
ชุดการสอนวิชาเคมีเรื่อง พันธะเคมีสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่4 57 เล่มที่2 เรื่อง พันธะไอออนิก 1. ข 2. ข 3. ค 4. ข 5. ก 6. ง 7. ข 8. ง 9. ค 10. ข 1. ก 2. ง 3. ข 4. ง 5. ค 6. ค 7. ข 8. ข 9. ค 10. ข เฉลยแบบทดสอบก่อน – หลังเรียน เรื่อง พันธะไอออนิก ก่อนเรียน หลังเรียน