อาหา รแล ะโภชนากา อ ร าหา รแล ะโภชนากา ร เด็ด็กด็ปฐมวัย วั 3-5 ปี กด็ปฐมวัย วั 3-5 ปี
คำ นำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) มีวัตถุประสงค์เพื่อ สร้างความเข้าใจด้านอาหารและโภชนาการเด็กปฐมวัย 3-5 ปี โดยจัดทำ ขึ้น เพื่อเป็นแนวทางสำ หรับผู้ที่สนใจ ที่ อยากศึกษาเนื้อหา เพื่อสะดวกในการศึกษายิ่งขึ้น คณะผู้จัดทำ หวังเป็นอย่างยิ่งว่า E-book เล่มนี้จะเป็น สื่อการเรียนรู้ที่สามารถสร้างความรู้เพื่อส่งต่อสิ่งดีๆให้ เกิดประโยชน์แก่ผู้ที่ต้องการศึกษาเรื่องนี้ให้ดียิ่งขึ้น คณะผู้จัดทำ
เรื่อง ความสำ คัญของอาหาร เด็กปฐมวัย 3-5 ปี อาหารสำ หรับเด็กอายุ 3-5 ปี ประเภทโปรตีน ประเภทคาร์โบไฮเดรต ประเภทเกลือแร่และแร่ธาตุต่างๆ ประเภทวิตามิน ประเภทไขมัน การจัดอาหารตามวัยที่เหมาะสมและเพียงพอต่อการ เจริญเติบโตของเด็ก อาหารมื้อหลัก (อาหารกลางวัน) อาหารมื้อว่าง แนวทางการดูแลและการจัดอาหาร เอกสารอ้างอิง สารบัญ หน้า น้ 2 3 - 7 3 4 5 6 7 8 - 10 8 - 9 10 11 - 12 13
“ อาหาร ” ถือเป็นสิ่งสำ คัญต่อการพัฒนาเด็ก เพราะสาร อาหารช่วยให้สมองทำ งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้น การส่งเสริมด้านโภชนาการ และการกินที่เหมาะสม จะช่วยให้เด็กได้พัฒนาศักยภาพตนเองอย่างเต็มความ สามารถ และยังเป็นการสร้างสุขนิสัยและโภชนาการที่ เหมาะสมไปจนถึงวัยผู้ใหญ่ 1
ความสำ คัญของอาหาร เด็กปฐมวัย 3-5ปี “อาหาร” เป็นรากฐานของชีวิตต่อการพัฒนาการเจริญเติบโต ทั้งทางร่างกาย และการเรียนรู้ ซึ่งเด็กปฐมวัยเป็นวัยที่กำ ลังเจริญ เติบโต จำ เป็นต้องได้รับอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ ใน ปริมาณที่เพียงพอ เหมาะสมกับความต้องการของเด็ก 2
ประเภทโปรตีน ช่วยการเจริญเติบโตและสร้างกล้ามเนื้อต่างๆ เด็กวัยนี้ต้องการโปรตีนวันละ 1.2-1.4 กรัมต่อ น้ำ หนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน (18- 22 กรัมต่อวัน) อาหารสำ หรับเด็กอายุ 3-5 ปี อาหารที่เป็นถั่วต้มเปื่อยต่างๆ เต้าหู้ ฯลฯ ที่ใช้ ทดแทนอาหาร 3 อาหารที่ให้โปรตีน คือ ไข่ นม เนื้อสัตว์ต่างๆ ควรได้รับไข่วันละ 1 ฟอง และดื่มนมรสจืดทุกวัน
ประเภทคาร์โบไฮเดรต อาหารสำ หรับเด็กอายุ 3-5 ปี อาหารที่ให้พลังงานและความอบอุ่นแก่ร่างกาย ทำ ให้เราสามารถเคลื่อนไหวทำ งานได้อย่างปกติ ความต้องการของร่างกายในอาหารประเภทนี้ขึ้นอยู่ กับ กิจกรรมของแต่ละบุคคล เช่น ถ้าทำ งานมาก ร่างกายก็ต้องการอาหารประเภทนี้มาก ควรกินข้าวเป็นประจำ โดยเฉพาะข้าวกล้อง หรือข้าว ซ้อมมือ เพราะเป็นอาหารขัดสีน้อ น้ ย และสลับกับ อาหารประเภทแป้ง ป้ เผือก มัน ควรได้พลังงานวันละ 1,300 กิโลแคลอรีต่อวัน ซึ่งได้จาก แป้ง ป้ ธัญพืชต่างๆ 4 คาร์โบไฮเดรต ได้แก่ ข้าว แป้ง ป้ น้ำ ตาล เผือก มัน ข้าวโพด เป็นต้น
ประเภทเกลือแร่และแร่ธาตุต่างๆ อาหารสำ หรับเด็กอายุ 3-5 ปี แคลเซียม เกลือแร่ที่จำ เป็นในการเสริม สร้างกระดูกและฟัน ธาตุเหล็ก ต้องได้รับธาตุเหล็กให้เพียงพอต่อ ความต้องการของร่างกาย มีความสำ คัญต่อการ สร้างเม็ดเลือดแดง อาหารที่ได้จากธาตุเหล็ก : ไข่เป็ด ไข่ไก่ ตับ เครื่องในสัตว์ ความต้องการน้ำ เด็กที่มีอายุ 3-5 ปีมีความต้องการน้ำ 1,000-1,500 มิลลิลิตรต่อวัน น้ำ ที่เด็กได้รับมีทั้งน้ำ ที่เป็นส่วนประกอบในอาหาร หรืออยู่ในรูปของ เครื่องดื่ม ได้แก่ น้ำ นม น้ำ ผมไม้ เด็กวัยนี้ควรงดน้ำ อัดลม น้ำ ชา กาแฟ 5
ประเภทวิตามิน อาหารสำ หรับเด็กอายุ 3-5 ปี วิตามินเอ : ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการมองเห็น และ ช่วยรักษาโรคเกี่ยวกับสายตาได้ อาหารที่ได้จากวิตามินเอ : ผักตำ ลึง คะน้า น้ แครอท ผัก โขม ฟักทอง วิตามินบี : บำ รุงระบบประสาท เสริมสร้างการเจริญ เติบโต ลดความเครียด อาหารที่ได้จากวิตามินบี : นม ไข่แดง โยเกิร์ต เนย ปลา ผักสีเขียว วิตามินซี : ช่วยในการรักษา ป้อ ป้ งกันโรคหวัด และโรค เลือดออกตามไรฟัน อาหารที่ได้จากวิตามินซี : นม ไข่แดง โยเกิร์ต เนย ปลา ผักสีเขียว วิตามินดี : ช่วยดูดซึมแคลเซียม ป้อ ป้ งกันโรคกระดูก อ่อนในเด็ก มีผลต่อการพัฒนาการทางสมอง อาหารที่ได้จากวิตามินดี : ปลาแชลมอน น้ำ มันตับ ปลา ไข่แดง เนย ซีส ถั่ว 6
ประเภทไขมัน อาหารสำ หรับเด็กอายุ 3-5 ปี ช่วยสร้างพลังงานแก่ร่างกายและช่วยการ ดูดซึมวิตามินบางตัว เช่น วิตามินเอ ดี อี และเค ในร่างกาย ไม่ควรได้รับไขมันเกินกว่า ร้อยละ 30 ของพลังงานทั้งหมด (หรือเทียบเท่าน้ำ มันพืช 6-8 ช้อนชาต่อวัน) หลีกเลี่ยงอาหารที่ให้ไขมันอิ่มตัว ต่างๆ เช่น ไขมันจากเนื้อสัตว์ น้ํามันหมู กะทิ 7
โดยใน 1 วัน ต้องจัดอาหารมื้อหลักให้ครบ 5 ประเภท ได้แก่ โปรตีน คาร์โบไฮเดรต เกลือแร่และแร่ธาตุต่างๆ วิตามิน ไขมัน โดยทุกวันอาหาร ประเภทวิตามินต้องมีความหลากหลาย สลับหมุนเวียนกันไป อาหารมื้อหลัก (อาหารกลางวัน) มีส่วนประกอบ ดังนี้ 1. มีข้าวสวยหรือข้าวเหนียวนึ่ง เป็นหลักอย่างน้อ น้ ย 4 วันต่อสัปดาห์ 2.มีผักเป็นส่วนประกอบอาหารเป็นประจำ ทุกวัน โดยให้มีผักต่างชนิดกัน ในแต่ละวันให้มีความหลากหลายสลับหมุนเวียนไป กา รจัดอาหา รตามวัยที่เหมา ะสม และ เพียงพอต่อกา ร เจริญเติบโตของ เด็ก 8
4.เนื้อสัตว์ต่างๆ หรือไข่ หรือถั่วเมล็ดแห้ง - เต้าหู้ เป็นส่วนประกอบอาหาร เป็นประจำ ทุกวัน โดยสามารถหมุนเวียนรายการที่ใช้ เนื้อสัตว์ต่างๆ เช่น ปลา ไก่ หมู เนื้อวัว 3 วัน ต่อสัปดาห์ 3. มีผลไม้เป็นประจำ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในวันที่รายการอาหารไม่มีผักหรือ มีผัก ปริมาณน้อ น้ ย แต่ถ้าอยากมีขนมสลับบ้าง ไม่ควรมีขนมหวานเกิน 2 วัน ต่อสัปดาห์ กา รจัดอาหา รตามวัยที่เหมา ะสม และ เพียงพอต่อกา ร เจริญเติบโตของ เด็ก 9
กา รจัดอาหา รตามวัยที่เหมา ะสม และ เพียงพอต่อกา ร เจริญเติบโตของ เด็ก 1.นมรสจืด คนละ 1 กล่อง/วัน (ขนาด 200 มิลลิลิตร) อาหารมื้อว่าง ดังนี้ 2.อาหารว่างอื่นๆ สามารถจัดเพิ่มเติม เช่น ขนมไทยรสไม่หวานจัด ถั่วเมล็ดแห้ง ข้าวโพดต้ม เป็นต้น 10
แนวทางการดูแลและการจัดอาหาร 1. ใน 1 วัน เด็กควรได้รับอาหารหลัก 3 มื้อ 2. พ่อแม่และผู้เลี้ยงดูเด็กอาจเริ่มจากการเลือกผักที่ไม่มีกลิ่นฉุน เช่น ผักกาดขาว ผักบุ้ง ฟักทอง ตำ ลึง ฯลฯ 1 ช้อนปรุงอาหารให้เด็ก 3. ปรุงอาหารที่รสชาติไม่จัดจ้านและปรุงอาหารด้วยวิธีการต้ม นึ่ง อบ แทนการทอด 11
4. ไม่ให้ขนมกรุบกรอบ ขนมหวาน และน้ำ หวานทุกชนิด แก่เด็กก่อนกิน อาหารมื้อหลัก บางครั้งเด็กอายุ 3-5 ปี สนใจการเล่นมากกว่าการกิน จึงเป็นอุปสรรคต่อ การดูแลของผู้ปกครอง จึงมีข้อต่อรองโดยให้ขนมหวานหรือลูกกวาด เป็นรางวัลแลกเปลี่ยนกับการกินอาหารของเด็ก วิธีแก้ไข คือ งดให้ขนม แนวทางการดูแลและการจัดอาหาร 12
เอกสารอ้างอิง Simply Mommy Note. (2566) โภชนาการสำ หรับเด็กปฐมวัย พื้นฐาน สมองไว ร่างกายแข็งแรง (online) 16 สิงหาคม 2566 จาก https://simplymommynote.net/food/early-childhoodnutrition/ Health and Trend. (2566) อาหารสำ หรับเด็กอายุ 3-5 ปี เลือกอย่างไร ให้ดีต่อสุขภาพ (online) 21 ธันวาคม 2566 จาก https://www.healthandtrend.com/parental/kid/best-food-for3-5-year-olds-kid/ สำ นักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข (2563) กินตามวัยให้ พอดี (online) 30 พฤศจิกายน 2563 จาก https://nutrition2.anamai.moph.go.th/th/book/194005 13
สมาชิกในกลุ่ม นางสาวกรรณิการ์ ชูจันทร์ 005 นางสาวขนิษฐา ชุมทองโด 015 นางสาวจันทร์จิรา อินทนิล 019 นางสาวจิรนันท์ จันทร์ทัง 021 นางสาวจิราภรณ์ พรหมอนุมั นุ มั ติ 024 นางสาวฐิติพร ทิพย์บรรพต 038 นางสาวธมนวรรณ ชูนะ 056 นางสาวรินรดา หอมชื่น 109 นางสาวลัดดาวรรณ ศรีสมจิตร 111 นางสาวอธิชา สุขเกื้อ 139