สื่อ คำราชาศัพท์

เรอ่ื ง

คำรำชำศพั ท์

คำรำชำศพั ท์

สำระสำคญั

-การที่เราเรียนรเู้ กย่ี วกบั คาราชาศพั ทน์ น้ั จะเป็ นการ
ฝึ กใช้
หลกั ภาษาอยา่ งถกู ตอ้ ง รวมทงั้ เป็ นการ ธารงรักษา
วฒั นธรรมอนั
ดงี านของชาตไิ ว้ คอื รกั ษาใหค้ งอยไู่ มเ่ สอื่ มสญู ถือเป็ น
การธาารง
รกั ษาวฒั นธรรมและความมนั่ คงของประเทศชาติ
- เพม่ิ ความมเี สนห่ ใ์ นตวั บกุ กล คือ บคุ คลผรู้ แู้ ละใชค้ า
ราชา
ศพั ทไ์ ดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ ง เป็ นการแสดงออกซึ่งความมี
วฒั นธรรมอนั ดี
งามทางภาษา
จดุ ประสงคข์ องการเรียนเกยี่ วกบั คาราชาศพั ท์
1. บอกลกั ษณะของคาราชาศพั ท์
2. อ่านและเขยี นคาราชาศพั ทไ์ ดถ้ กู ตอ้ ง
3.เลอื กใชค้ าราชาศพั ทไ์ ดเ้ หมาะสมกบั บคุ คลตา่ งๆ

คำนำ

สอื่ เร่ืองคาราชาศพั ทน์ ี้ จดั ทาขนึ้ เพอ่ื
ตอ้ งการใหผ้ เู้ รียน ฝึ กการใชห้ ลกั ภาษา
อยา่ งถกู ตอ้ ง และเพื่อใหส้ อดคลอ้ งกบั
มาตรฐานการเรียนรแู้ ละตวั ชว้ี ดั ตาม
แกนกลางหลกั สตู รการศึกษาขนั้ พ้ืนฐาน

สำรบญั

คำนำ……………………………………………………ก
จุดประสงคแ์ ละคำช้ีแจง…………………………………1
คำรำชำศพั ท…์ …………………………………………2
กำรจำแนก………………………………………………3
กำรจำแนกหมวดคำ……………………………….......4
ประวตั ิคำรำชำศพั ท…์ …………………………………..5
ควำมเป็ นมำ……………………………………………..6
ควำมเป็ นมำ2……………………………………………7
ที่มำของคำรำชำศพั ท…์ ………………………………….8-13
กำรเรียนรู้วธิ ีกำรใชค้ ำศพั ท…์ ……………………………14-15
กำรใชค้ ำรำชำศพั ท…์ ……………………………………..16-17
หมวดคำรำชำศพั ท…์ ………………………………………18-22

แบบทดสอบกอ่ นเรียน

https://shorturl.asia/f4QEr

จดุ ประสงคข์ องกำรเรยี นเก่ยี วกบั คำรำชำศพั ท์
1. บอกลกั ษณะของคาราชาศพั ท์
2. อ่านและเขยี นคาราชาศัพทไ์ ดถ้ กู ตอ้ ง
3.เลือกใชค้ าราชาศัพทไ์ ดเ้ หมาะสมกบั บคุ คลตา่ งๆ
คำช้ีแจง
ใหน้ กั เรียนอา่ นคาศพั ทเ์ เละความหมายพรอ้ มทาเเบบทด
สอบดว้ ยความสามารถ
ของตนเองใหผ้ เู้ รียนอา่ นคาชแ้ี จงและทาตามขน้ั ตอนตงั้ แต่
ตน้ ไปจนจบดงั ตอ่ ไปนี้
1. ใหน้ กั เรียนศึกษาคาราชาศัพทเ์ เละความหมายใหเ้ กิด
ความเขา้ ใจมากท่สี ดุ
2. นกั เรียนตอ้ งเขา้ ใจว่าคาราชาศพั ทห์ มายอะไรใชก้ บั ใคร
3. หลงั เรียนเสร็จนกั เรียนตอ้ งทาแบบทดสอบใหผ้ ่าน
เพ่ือวดั ระดบั การเรียนรขู้ องนกั เรียน
4. นกั เรียนตอ้ งมคี วามซื่อสตั ย์ เเละแบบทดสอบดว้ ย
ตวั เอง

คำรำชำศพั ท์

คาราชาศพั ท์ หมายถึง คาศพั ทท์ ี่ใชก้ บั พระมหากษตั ริย์
พระบรมวงศานวุ งศ์ เจา้ นายตง้ั แตห่ มอ่ มเจา้ ขนึ้ ไป ขนุ
นางมยี ศบรรดาศกั ด์ิ สมเด็จพระสงั ฆราช และพระภกิ ษุ
ท่ีเป็ นพระราชวงศ์ ถือเป็ นวฒั นธรรมทางภาษาในการ
ใชค้ าสภุ าพใหเ้ หมาะสมตามชนั้ ฐานะของบคุ คล

จำแนกเป็ น 5 ประเภท คือ

1. พระมหากษตั ริย์
2. พระบรมวงศานวุ งศ์
3. พระสงฆ์
4. ขา้ ราชการชน้ั สงู หรือขนุ นาง
5. สภุ าพชนทวั่ ไป

คำรำชำศพั ทแ์ บ่งได้ 6 หมวด

1. หมวดรา่ งกาย
2. หมวดเครือญาติ
3. หมวดเครื่องใช้
4. หมวดกริยา
5. หมวดสรรพนาม
6. หมวดคาที่ใชก้ บั พระสงฆ์

ประวตั ิของคำรำชำศพั ท์

ในแหลง่ อา้ งอิงบางฉบบั ไดใ้ หข้ อ้ สนั นษิ ฐานไว้
ว่า คนไทยเร่ิมใชค้ าราชาศพั ทใ์ นรชั สมยั พระ
ธรรมราชาลิไท พระรว่ งองคท์ ี่ 5 แห่งสโุ ขทยั
เพราะศิลาจารึกตา่ งในแผน่ ดนิ นน้ั รวมทงั้ บท
พระราชนพิ นธข์ องท่าน คอื ไตรภมู พิ ระร่วง
ปรากฏวา่ มคี าราชาศัพทอ์ ย่หู ลายคา เชน่
ราชอาสน์ พระสหาย สมเด็จ ราชกมุ าร เสด็จ
บงั คม เสวยราชย์ ราชาภเิ ศก เป็ นตน้

บางทา่ นกลา่ ววา่ คาราชาศพั ทน์ นั้ เริ่มใช้
ในสมยั กรงุ ศรีอยธุ ยา เพราะพระปฐม
บรมกษตั ริยท์ ท่ี รงสรา้ งกรงุ ศรีอยธุ ยา
ทรงนยิ มเขมร ถึงกบั เอาลทั ธิและภาษา
เขมรมาใช้ เชน่ เอาคาว่า "สมเด็จ" ซึ่ง
เขมรใชเ้ ป็ นคานาพระนามพระเจา้ แผน่ ดนิ
มาเป็ นคานาพระนามของพระองค์ และใช้
ภาษาเขมรเป็ นราชาศพั ท์

จากหลกั ฐานที่พบขอ้ ความในศิลาจารึกวดั ศรีชมุ
กลา่ วถึงเร่ืองตงั้ ราชวงศแ์ ละเมืองสโุ ขทยั ตอนหนง่ึ มี
ความว่า "พอ่ ขนุ ผาเมอื งจงึ อภเิ สกพอ่ ขนุ บางกลาง
หาวใหเมอื งสโุ ขไท" คาวา่ "อภเิ ษก" นเ้ี ป็ นภาษา
สนั สกฤต ไทยเรารบั มาใชส้ าหรบั พิธีการแตง่ ตงั้
ตาแหนง่ ชนั้ สงู จึงอยใู่ นประเภทราชาศพั ท์ และพิธีนี้
มมี าตง้ั แตร่ าชวงศส์ โุ ขทยั จึงนา่ สงสยั วา่ ในสมยั นน้ั
อาณาจกั รสโุ ขทยั นี้ ก็คงจะมกี ารใชค้ าราชาศัพทบ์ าง
คากนั แลว้

ท่ีมำของคำรำชำศพั ท์

คำรำชำศพั ท์ นน้ั
มีท่ีมำอยู่ 2 อยำ่ ง

คือ

รบั มำจำกภำษำอ่ืน
ภำษำเขมร เช่น โปรด เขนย เสวย

เสด็จ เป็ นตน้
ภำษำบำล-ี สนั สกฤต เชน่ อำพำธ

เนตร หตั ถ์ โอรส เป็ นตน้

กำรสรำ้ งคำข้ึนใหม่ โดย
กำรประสมคำ เชน่

ลกู หลวงซบั พระพกั ตร์ ตงั้
เครอื่ ง เป็ นตน้

กำรเรยี นรเู้ รอื่ ง
คำรำชำศพั ท์

ตามทหี่ ลายคนคิดวา่ คาราชาศพั ทเ์ ป็ น
เรื่องของในรว้ั ในวงั เป็ นเรื่องของผู้
ใกลช้ ดิ เบ้ืองพระยคุ ลบาทนน้ั ทาใหค้ ิด
ตอ่ ไปอีกว่า คาราชาศพั ทเ์ ป็ นเร่ืองยาก
ซึ่งเมอ่ื กอ่ นอาจเป็ นจริง แตป่ ัจจบุ นั คา
ราชาศพั ทเ์ ป็ นเร่ืองในชีวิตประจาวนั ไป
เสียแลว้ แมม้ ไิ ดใ้ ชม้ ากเท่ากบั ภาษา
สามญั ท่ีใชอ้ ยใู่ นการดารงชวี ิต
ประจาวนั แตท่ กุ คน

แตท่ กุ คน โดยเฉพาะผมู้ ี
การศึกษาก็ตอ้ งมโี อกาสที่จะ
สมั ผสั กบั คาราชาศพั ทท์ กุ วนั
ไมโ่ ดยตรงก็โดยทางออ้ ม

โดยเฉพาะทางสือ่ มวลชน

การเรียนรวู้ ิธีใชค้ าราชาศพั ท์
นนั้ กลา่ วโดยสรปุ ตอ้ งเรียนรู้
ใน 2 ประการ คือ เรียนรคู้ า
ประการหนง่ึ กบั เรียนรวู้ ิธี อีก

ประการหนง่ึ

เรียนรคู้ า คือ ตอ้ งเรียนรคู้ า
ราชาศพั ท์

เรียนรวู้ ิธี คือ ตอ้ งเรียนรวู้ ิธี
หรือเรียนรธู้ รรมเนยี มการ

ใชค้ าราชาศพั ท์

คาราชาศพั ทส์ าหรบั พระมหากษตั ริย์ และพระบรม
วงศานวุ งศล์ าดบั พระราชอิสริยศกั ดพ์ิ ระบรมราชวงศ์
พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั , สมเด็จ
พระบรมราชนิ นี าถ
สมเด็จพระบรมราชนิ ี , สมเด็จพระบรมราชชนนี ,
สมเด็จพระยพุ ราช , สมเด็จพระสยามบรมราชกมุ ารี
สมเด็จเจา้ ฟ้ า
พระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ พระองคเ์ จา้
พระเจา้ วรวงศเ์ ธอ พระองคเ์ จา้
พระวรวงศเ์ ธอ พระองคเ์ จา้
หมอ่ มเจา้

สาหรบั คาว่า พระราชโองการ
และพระราโชวาท หากใชก้ บั
พระบาทสมเด็จพระเจา้ อย่หู ัว
จะมคี าว่า "บรม" นาหนา้ คาว่า

"ราช" เสมอ

หมวดรำ่ งกำย

1. พระเศียร
หมายถึง หวั ศีรษะ

2. เสน้ พระเจา้
หมายถึง เสน้ ผมของพระมหากษตั ริย์

3. พระโมลี
หมายถึง มวยผม

4. พระนลาฏ
หมายถึง หนา้ ผาก
5. พระขนง, พระภมู

หมายถึง ค้วิ

6. พระเนตร, พระนยั นะ, พระจกั ษุ
หมายถึง ดวงตา

7. พระกนนี กิ า, พระเนตรดารา
หมายถึง แกว้ ตา
8. ดวงพระเนตรดา
หมายถึง ตาดา

9. ดวงพระเนตรขาว
หมายถึง ตาขาว

10. พระโลมจกั ษ,ุ ขนพระเนตร
หมายถึง ขนตา

หมวดเครอื ญำติ

คาราชาศพั ท์ หมวดเครือญาติ
พระปัยกา หมายถึง ป่ ูทวด
พระปัยยิกา หมายถึง ยา่ ทวด
พระมาตามหยั กา, พระปัยกา หมายถึง ตาทวด
พระมาตามหัยยิกา, พระปัยยิกา หมายถึง ยายทวด
พระปิ ตามหะ หมายถึง ป่ ู
พระอยั ยิกา หมายถึง ยา่
พระมาตามหะ, พระอยั กา หมายถึง ตา
พระมาตามหา, พระอยั ยิกา หมายถึง ยาย
พระบรมชนกนาถ, พระชนก, พระราชบิดา หมายถึง

พอ่
พระราชชนน,ี พระชนน,ี พระราชมารดา หมายถึง แม่

พระราชสวาม,ี พระสวามี หมายถึง สามี
พระมเหสี, พระราชนิ ี หมายถึง ภรรยา

คาวา่ ทรงเม่ือใชก้ บั กริยา “ม”ี และ “เป็ น”
• ถา้ คานามขา้ งหนา้ เป็ นราชาศพั ท์ ไมต่ อ้ งใชท้ รง
ตวั อยา่ ง เป็ นพระราชโอรส มพี ระบรมราช
โองการ
• ถา้ คานามขา้ งหลงั เป็ นคาสามญั ตอ้ งใชท้ รง
ตวั อยา่ ง ทรงเป็ นประธาน ทรงมที กุ ข์

แบบทดสอบหลงั เรยี นเรยี น

https://shorturl.asia/FCNLg

ผจู้ ดั ทำ

นางสาวศิริพร บญุ มา
รหสั นกั ศึกษา 64121380113
นางสาวจนั ทรส์ ดุ า สกลุ ธีระดลิ ก
รหสั นกั ศึกษา64121380114