วิชาหน้าที่พลเมือง ป.6

มารยาทไทย

การไหว้ เป็น การแสดงความ
เคารพอยา่ งสูง เป็นวฒั นธรรมที่แสดง
ถึงความนอบนอ้ ม มีสมั มาคารวะ

ข้นั ตอนการแสดงความเคารพด้วยการไหว้

ผู้หญงิ

ถอยเท้าไปด้านหลงั ค้อมศีรษะ และย่อตวั ลงไหว้

ผู้ชาย

ยนื ค้อมตวั ส้นเท้าชิด ปลายเท้าแยกเลก็ น้อย ค้อมศีรษะลงไหว้

ภาพจาก : https://sites.google.com/site/social023/home/kar-hiw/--kar-hiw-3radab

มารยาทชาวพทุ ธ การไหว้ 3 ระดบั

การไหว้พระ การไหว้พ่อแม่ การไหว้

นวิ้ หัวแม่มือ ครู บุคคลทว่ั ไป
ญาตผิ ้ใู หญ่
จรดระหว่างควิ้ และ
นวิ้ หวั แม่มอื
ผู้ทเ่ี สมอกนั
จรดปลายจมูก
นวิ้ หวั แม่มอื

จรดปลายคาง

การพดู จาสุภาพ

ใช้คาพดู ท่สี ุภาพไพเราะ อ่อนหวาน ไม่หยาบคาย

พดู ความจริง มเี นือ้ หาสาระทเี่ ป็ นประโยชน์ต่อผ้ฟู ัง
ใช้นา้ เสียงที่เหมาะสม ไม่ดงั และเบาเกนิ ไป หน้าตายมิ้ แย้ม

กล่าวทคากั อทาาลยาเเมมอ่ื ่อื เจรบ่ิมการสนทนา เดนิ ทางสปวลสั อดดคีภ่ะัยนะคะ

ผมขอตวั กสลวบั สั กด่อคีนรนับะครับ

การแต่งกาย

ให้เหมาะสมกบั สถานท่ี

การแต่งกายให้เหมาะสมกับโอกาส เวลา
สถานท่ี เป็ นลักษณะที่ดีอย่างหน่ึงของคนไทย
เป็ นมารยาทท่ีแสดงถึงการรู้จักกาลเทศะ ให้เกียรติ
และเป็ นการแสดงความเคารพต่อสถานท่ีน้ัน

การแต่งกายไปงานศพ

แต่งชุดสีดาหรือสีขาวตามธรรมเนยี ม

และเป็ นชุดทส่ี ุภาพ

การแต่งกายไปศาสนสถาน

ไม่สวมชุดท่ีมีสีฉูดฉาดเกินไป

ดูสุภาพเรียบร้อย

การแต่งกายไปสถานทร่ี าชการ

แต่งชุดทด่ี ูสุภาพ
และเรียบร้อย

การอนุรักษ์

ทรัพยากรธรรมชาตแิ ละส่ิงแวดล้อม

มนุษย์ นาทรัพยากรธรรมชาติและส่ิ งแวดล้ อมมาใช้ ประโยชน์
มากมาย นามาแปรรูปเป็ นสินค้าต่างๆ ใช้เป็ นแหล่งผลิตไฟฟ้ า น้าประปา
ดงั น้นั เราจงึ ต้องช่วยกันอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม เพอื่ ให้
มใี ช้ได้ตราบนานเท่านาน ซ่ึงมวี ธิ ีการอนุรักษ์ ดงั นี้

การคดั แยกขยะก่อนทงิ้

ขยะเปี ยก ขยะรีไซเคลิ ขยะทว่ั ไปขยะอนั ตราย

ปลูกต้นไม้ เพอื่ เพม่ิ แก๊สออกซิเจน ปลูกต้นไม้คนละ 1 ต้น
กช็ ่วยรักษาโลกของเรา
ให้น่าอย่ขู ึ้นได้นะคะ

ใช้กระเป๋ าผ้า แทน ถุงพลาสตกิ

ใช้กระเป๋ าผ้า เป็ นการลดการใช้
ถุงพลาสติกนะคะ

ลดการใช้โฟมและถุงพลาสตกิ ให้น้อยลง

โฟมและถุงพลาสตกิ เป็ นขยะทกี่ าจัดและ
ย่อยสลายยาก ทาให้เกดิ ภาวะโลกร้อนได้ค่ะ

เราสปามราขระถนจเมบพาสี ก่ธวปณนรรระร่วเกี มพมณใาเนนกีรขีายนลรมลบออธปยรยกรรรมกะะเนทเรพียงมะณปที ระงเพณี

ศิลศิปลปววฒั นนธธรรรมรแมละแภลูมปิะัญภญูมาปิ ไทัญยไญด้ าดไงั นที้ ย

การเข้าไปมีส่วนร่วมในกจิ กรรม

๑ การเข้าร่วมกจิ กรรมงานลอยกระทงเพอื่ สืบสานประเพณไี ทย

๒ การเป็ นส่วนหนึ่งของกจิ กรรมท่จี ดั ขึ้น
ร่วมกจิ กรรมลอยกระทงโดยใช้วสั ดทุ ีท่ าจากธรรมชาติ
เช่น ใบตอง ก้านกล้วย เพอ่ื เป็ นการรักษาส่ิงแวดล้อม

๓ การนาไปประยกุ ต์ใช้ในชีวติ ประจาวนั
นาความรู้ แนวคดิ ทไ่ี ด้ ไปใช้ในการเลอื กสิ่งของเครื่องใช้
เลอื กวสั ดทุ ไ่ี ม่เป็ นพษิ ต่อสิ่งแวดล้อม วสั ดทุ ี่ย่อยสลายง่าย

เราทุกคนต้องปฏิบัติตนให้เป็ นผู้มีมารยาทไทย
ท่ีดีงาม มีส่ วนร่ วมในการอนุรักษ์ส่ิงแวดล้อม และ
ขนบธรรมเนียมประเพณี ศิลปวัฒนธรรม เพื่อให้สิ่งที่
ดีงามเหล่านีค้ งอยู่สืบต่อไปนะคะ

การไหว้ ผหู้ ญิง สวสั ดคี ่ะ ผชู้ าย สวสั ดคี รับ การแต่งกายให้
เหมาะสมกบั สถานที่

๑. การไหวพ้ ระ การพดู จาสุภาพ ๑. การแต่งกายไปงานศพ
: น้ิวหวั แม่มือจรดระหวา่ งค้ิว
มารยาทไทย : แตง่ ชุดทด่ี าหรือสีขาว ดูสุภาพ
๒. การไหวพ้ อ่ แม่ ครู และญาติผใู้ หญ่
๒. การแต่งกายไปศาสนสถาน
: นิ้วหวั แม่มือจรดปลายจมูก
: ไม่สวมชุดที่มีสีสนั ฉุดฉาด สวมชุดทดี่ ูสุภาพเรียบร้อย
๓. การไหวบ้ คุ คลทว่ั ไปและบุคคลเสมอกนั
๓. การแต่งกายไปสถานทร่ี าชการ
: น้ิวหวั แม่มือจรดปลายคาง
: แตง่ ชุดทด่ี ูสุภาพและเรียบร้อย

หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑ ความเป็ นไทย

การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ขนบธรรมเนียม ประเพณี ศิลปวฒั นธรรม
และสิ่งแวดล้อม และภูมปิ ัญญาไทย

๑. การคดั แยกขยะก่อนทิง้ ประเพณลี อยกระทง
๒. ปลกู ตน้ ไมเ้ พือ่ เพมิ่ แก๊สออกซิเจน
๓. ใชก้ ระเป๋ าผา้ แทนถุงพลาสติก ๑. การเขา้ ไปมีส่วนร่วมในกิจกรรม
๔. ลดการใชโ้ ฟมและถุงพลาสติกใหน้ อ้ ยลง ๒. การเป็นส่วนหน่ึงของกิจกรรมที่จดั ข้ึน
๓. การนาไปประยกุ ตใ์ ชใ้ นชีวิตประจาวนั

รักชาติ ศาสน์ กษตั ริย์ ๒หน่วยการเรียนรู้ที่

เราจะแสดงออกถงึ ความรักชาติ ศาสนา
และพระมหากษตั ริย์ได้อย่างไร

รักชาติ ยดึ มน่ั ศาสนา เทดิ ทูนพระมหากษตั ริย์

ชาติ ศาสนา และพระมหากษตั ริย์ เป็ นส่ิงที่หลอมรวมจิตใจของคนไทย
ให้มคี วามเป็ นอนั หน่งึ อนั เดยี วกนั ดงั น้ัน เราจึงควรแสดงออกถงึ ความรักชาติ
ศาสนา และพระมหากษตั ริย์ ซ่ึงมหี ลายวธิ ี ดงั นี้

 การเลอื กใช้สินค้าท่คี นไทยผลติ ขนึ้ หรือเลอื กใช้ผลติ ภณั ฑ์ในท้องถิ่น
 เคารพกฎระเบียบและรักษาความสะอาด เมอื่ เข้าชมโบราณสถาน

 ปฏบิ ตั ติ ามหลกั ธรรมคาสอนของศาสนาท่ีตนเองนับถอื
 เข้าร่วมพธิ ีกรรมในวนั สาคญั ทางศาสนาทตี่ นเองนับถือ

 ปฏบิ ตั ติ ามพระราชจริยวตั ร
 นาหลกั ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งมาประยุกต์ใช้ในชีวติ ประจาวนั

เศรษฐกจิ พอเพยี ง หมายถึง ปรัชญาท่ีพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั ฯ
ทรงช้ีแนะแนวทางการดาเนินชีวติ และการปฏิบตั ิแก่ประชาชน โดยยดึ หลกั
“ทางสายกลาง” เพ่ือการพ่ึงพาตนเองไดอ้ ยา่ งมน่ั คง

ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

ทางสายกลาง

พอประมาณ

มีเหตุผล มีภูมิค้มุ กนั
ในตัวที่ดี
ความรู้
รอบรู้ รอบคอบ ระมดั ระวงั คณุ ธรรม

ซื่อสัตย์สุจริต ขยนั อดทน สติปัญญา แบ่งปัน

นาไปสู่

เศรษฐกจิ /สังคม/ส่ิงแวดล้อม/วฒั นธรรม
สมดุล/พร้อมรับต่อการเปลยี่ นแปลง

ตวั อย่างการจดั การท่ดี นิ เพอ่ื การเกษตรตามหลกั ทฤษฎใี หม่

30% ทานาข้าว 30% ขุดสระ กกั เกบ็ นา้ ไว้ใช้

30% ปลกู ผกั สวนครัว เลยี้ งสัตว์

10% ทีอ่ ย่อู าศัย

พระบรมราโชวาทเกย่ี วกบั การใฝ่ รู้

“...เดก็ ควรขวนขวายหาวิชา พร้อมท้ังฝึ กอบรม ความเป็ นระเบียบ
รู้เหตุ รู้ผลให้แก่ตัว เพราะวิชาและความเป็ นระเบียบน้ัน จะช่วยให้คดิ ถูก ทาถูก
พูดถูก จะทาให้เป็ นคนมอี ิสรภาพแท้อย่างเตม็ เป่ี ยม ในวนั ข้างหน้า...”

พระบรมราโชวาท เมื่อวนั ท่ี ๑๒ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๑๗
ณ พระตาหนกั จิตรลดารโหฐาน

พระบรมราโชวาทเกยี่ วกบั ความกตัญํู

“...ความกตัญญูกตเวที คือ สภาพจิตที่รับรู้ความดี และยินดี
ท่ีจะกระทาความดีโดยศรัทธามั่นใจ คนมีกตัญญูจึงไม่ลบล้างทาลายความดี
และไม่ลบหลู่ผู้ที่ได้ทาความดีมาก่อน หากเพยี รพยายามรักษาความดีท้ังปวง
ไว้ให้เป็ นพน้ื ฐานในความประพฤติปฏิบัติทุกอย่างของตนเอง เม่ือเต็มใจและ
จงใจกระทาทุกส่ิงทุกอย่างด้วยความดดี งั นี้ ก็ย่อมมีแต่ความเจริญมั่นคงและ
รุ่งเรืองก้าวหน้ายง่ิ ๆ ข้นึ ...”

พระบรมราโชวาท พระราชทานเพอื่ เชิญลงพมิ พ์ในหนังสือท่รี ะลกึ
เมอ่ื วนั ท่ี ๘ เมษายน พ.ศ.๒๕๒๖
ณ พระตาหนกั จติ รลดารโหฐาน

การแสดงออกถงึ ความรักชาติ ศาสนา

และพระมหากษัตริย์ เป็ นการแสดงถึงความ
กตัญํูกตเวทีต่อ ๓ สถาบันหลักของชาติไทย ซ่ึง
เราควรปฏิบัติอย่างสม่าเสมอ เพื่อรักษาความเป็ น
ชาติไทยไว้ให้คงอยู่สืบต่อไปนะคะ

หน่วยการเรียนรู้ท่ี ๒ รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์

ชาติ ศาสนา พระมหากษตั ริย์ พระบรมราโชวาท

๑. การเลือกใชส้ ินคา้ ๑. ปฏิบตั ิตามหลกั ธรรม ๑. ปฏิบตั ิตามพระราชจริยวตั ร - พระบรมราโชวาท
ทคี่ นไทยผลิตข้ึนหรือ คาสอนของศาสนา เกย่ี วกบั การใฝ่ รู้
เลือกใชผ้ ลิตภณั ฑ์ ที่ตนเองนบั ถือ ๒.นาหลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจ
ในทอ้ งถิ่น พอเพยี งมาประยกุ ตใ์ ช้ การต้งั ใจศกึ ษาเล่าเรียน
๒. เขา้ ร่วมพิธีกรรม อ่านหนงั สือ ทบทวนความรูอ้ ยเู่ สมอ
๒. เคารพกฎระเบยี บ ในวนั สาคญั ทางศาสนา
และรักษาความ ที่นบั ถือ - พระบรมราโชวาท
สะอาด เม่ือเขา้ ชม เกย่ี วกบั ความกตญั ํู
โบราณสถาน
ดูแลพอ่ แม่ เม่ือท่านเจบ็ ป่ วย
ช่วยท่านทางานบา้ น และต้งั ใจเรียน

๓หน่วยการเรียนรู้ท่ี พลเมอื งดี

เราทุกคนสามารถเป็ นพลเมอื งทดี่ ใี นสังคมได้
จากการปฏิบตั ติ นในเรื่องอะไรบ้าง

กใทนฎาชเร้ันวขเะรร้ียเอรบนตักตยี ษกาบมาลทคใง่ีไนวด้กรหาับมต้อมสิกองบะาเหรอมียาาดนย
และโรงเรียน

หลงั ใช้อปุ กรณ์เสร็จ
ให้นาไปเกบ็ เข้าทใ่ี ห้เรียบร้อย

ไม่ส่ งเสียงดัง
ในขณะที่คุณครูกาลงั สอน

ไม่คยุ ไม่เล่นกนั
ในขณะทค่ี รูกาลงั สอนนะคะ

ข้อตกลง กติกา กฎระเบียบ เป็ นแนวทาง
ในการปฏิบัติตนท่ีช่ วยให้อยู่ร่ วมกับผู้อ่ืนได้อย่าง
มีความสุข ในฐานะท่ีเป็ นสมาชิกของห้องเรียน และ
โรงเรียน จึงควรร่วมกันปฏิบัติเพ่ือให้เกิดผลดีต่อ
ตวั เราและสังคมส่วนรวมอกี ด้วยนะคะ

หน่วยการเรียนรู้ที่ ๓

พลเมืองดี

ข้อตกลง กติกา กฎระเบียบ
ในห้องเรียนและโรงเรียน

ไม่ส่งเสียงดงั หลงั ใช้อปุ กรณ์เสร็จ
ในขณะทค่ี ณุ ครูกาลงั สอน ให้นาไปเกบ็ เข้าที่ให้เรียบร้อย

ทาเวรรักษาความสะอาด
ในช้ันเรียนตามที่ได้รับมอบหมาย

๔หน่วยการเรียนรู้ท่ี ความปรองดอง สมานฉันท์

ถ้าหากนกั เรียนไม่รักใคร่ สามคั คกี นั
จะส่งผลกระทบต่อการอยู่ร่วมกนั อย่างไร

การอยู่ร่วมกนั ในสังคมแห่งความหลากหลาย

สังคมไทย

ประกอบด้วย
ผ้คู นทม่ี หี ลากหลาย

ท้ังด้าน

เชือ้ ชาติ ศาสนา วฒั นธรรม

เมอ่ื เราอยู่กบั ผู้อน่ื ความแตกต่างจงึ เกดิ ขนึ้

ไมเ่วพ่าอ่ื เพนอื่กนนั จแะตช่ชออบบเหทมีมือฟนุตกบันอหลรตือ่าตงก่างันกัน
สุดท้ายก็ยังรักใคร่ สามคั คี ปรองดองเป็ นเพอ่ื นกัน

Aทมี ฟตุ บอล Bทมี ฟตุ บอล

เมอ่ื จบเกมการแข่งขนั ฟุตบอล

เคารพผ้อู น่ื เช่นเดยี วกบั ให้เกยี รติ ยกย่อง ให้ความช่วยเหลอื
เคารพตวั เอง โดยใช้วาจาสุภาพ ผ้ทู ตี่ กทุกข์ได้ยาก
ปฏบิ ัตติ ่อผู้อน่ื ด้วยความ
อาสาช่วยงานเมอื่ ผู้อน่ื อ่อนน้อมถ่อมตน รวย จน
ต้องการความช่วยเหลอื
การอย่รู ่วมกนั อย่างสันติ ไม่แสดงกริ ิยาหรือพดู จาดหู มน่ิ
และพง่ึ พาซ่ึงกนั และกนั เร่ืองฐานะ ชาติตระกลู

ไม่แสดงกริ ิยาหรือพดุ จาดูหมน่ิ
ในเรื่องเชื้อชาติ ศาสนา

วฒั นธรรม ความคดิ ความเชื่อ
ทต่ี ่างกนั

การอยู่ร่วมกนั

ท่ามกลางความแตกต่างและหลากหลาย

เราต้องเปิ ดใจยอมรับ ลดอคติ รู้จกั ปรับตัวเข้าหากนั
มีความสามคั คี รักใคร่ และปรองดอง

เพอ่ื ให้อยู่ร่วมกนั อย่างสงบสุขค่ะ

เชื้อชาติ แสดงกริ ิยา วาจา
ทส่ี ุภาพ
ศาสนา
เคารพซ่ึงกนั
วฒั นธรรม และกนั

ความหลากหลายทาง การอย่รู ่วมกนั ในสังคม
สังคมวฒั นธรรมใน แห่งความหลากหลาย

ประเทศไทย ให้เกยี รตกิ นั

หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔

ความปรองดอง สมานฉันท์

ความมีวินัยในตนเอง ๕หน่วยการเรียนรู้ที่

เราสามารถปฏิบัติตน
ให้เป็ นผู้ท่ีมีวนิ ัยได้อย่างไรบ้าง

การปฏบิ ตั ิตนเป็ นผู้มวี นิ ัย ๑. ซ่ือสัตย์

๒. ขยนั หมนั่ เพยี รใฝ่ หาความรู้ ปฏบิ ัตใิ ห้ถกู ต้องดงี าม
ซ่ือตรงต่อตนเองและผ้อู น่ื
ต้งั ใจอ่านหนงั สือ หมน่ั หาความรู้
ฝึ กปฏบิ ตั ิจากสิ่งทเี่ รียนรู้อย่เู สมอ ๓. อดทน

๔. ต้งั ใจปฏิบัตหิ น้าที่ ฝึ กฝนตนเองให้มคี วามอดทนต่อ
ความเกยี จคร้าน ความเบ่ือหน่ายและท้อถอย
ยนิ ดแี ละเต็มใจทาหน้าทข่ี องตนเอง
ท้งั การเรียน การทางานอน่ื ๆ ๕. ยอมรับผล
อย่างเตม็ ความสามารถ ท่ีเกดิ จากการกระทาของตนเอง

ยอมรับผลทเี่ กดิ ขนึ้ จากสิ่งทตี่ นเองทา
ท้งั ด้านดแี ละไม่ดี

ตวั อย่าง

การปฏิบตั ติ นเป็ นผู้มวี นิ ัย

ตน่ื นอนให้ตรงเวลา

ข้ามถนนตรงทางม้าลาย