เชียงราย จัดทำ โดย นางสาวอรุณรัตน์ เขียวสาตร์ ชั้นม.๕/๓ เลขที่ ๑๔ เสนอ นายธวัชชัย จันทร์เมือง รายงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาเลือกเพิ่มเติม ชุมนุมเทคโนโลยีสร้างสรรค์ ภาคเรียนที่ ๒ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ โรงเรียนหาดใหญ่รัฐประชาสรรค์
คำ นำ รายงานเล่มนี้จำ ทำ ขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา ชุมนุมเทคโนโลยี สร้างสรรค์ เพื่อให้ได้ศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับ จังหวัดเชียงราย โดยรายงานเล่ม นี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับ ประวัติจังหวัด คำ ขวัญประจำ จังหวัด วัฒนธรรม/ประเพณีนี้ ของจังหวัด ของกินขึ้นชื่อ ขนมท้องถิ่น ที่โดดเด่น สถานที่ท่องเที่ยวของจังหวัด ผู้จัดทำ คาดหวังเป็นอย่างยิ่งว่าการจัดทำ เอกสารฉบับนี้จะมีข้อมูลที่เป็น ประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจศึกษาเกี่ยวกับ จังหวัดเชียงราย เป็นอย่างดี อรุณรัตน เขียวสาตร์ ผู้จัดทำ ก
สารบัญ เรื่อง หน้า คำ นำ ก สารบัญ ข ประวัติจังหวัด ๑ คำ ขวัญประจำ จังหวัด ๒ วัฒนธรรม ประเพณีของจังหวัด ๓ - ๖ ของกินขึ้นชื่อ ขนมท้องถิ่นของจังหวัด ๗ - ๙ สถานที่ท่องเที่ยว ๑๐ - ๑๑ อ้างอิง ๑๒ ข
ประวัติจังหวัด เชียงราย เป็นจังหวัดที่อยู่เหนือสุดของประเทศไทย เป็นเมืองเก่าแก่ ที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานตั้งแต่สมัยเชียงแสนของพญามังราย ผู้ก่อตั้งเมือง เชียงรายบนพื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำ กก อุดมสมบูรณ์ไปด้วยป่าไม้บนดอยสูงที่สลับซับ ซ้อน เป็นแหล่งกำ เนิดต้นน้ำ และน้ำ ตกอันงดงามหลายแห่ง และมีเทือกเขาผีปัน น้ำ ที่เป็นพรมแดนกั้นประเทศสหภาพพม่าจนถึงด้านทิศเหนือ อีกทั้งเป็นจุดแรกที่ แม่น้ำ โขงไหลผ่านประเทศไทย เป็นพรมแดนกั้นกลางระหว่างประเทศไทยกับ ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เชียงรายมีประชากรหลายเชื้อชาติ ทั้งชาวไทยพื้นราบ ชาวไทยภูเขา และชาวจีน ฮ่อที่อพยพเข้ามาอาศัยอยู่บนดอยสูง แต่ละชนชาติจะมีประเพณี วัฒนธรรม และวิถีชีวิตที่มีเอกลักษณ์ เป็นเสน่ห์อีกอย่างที่ทำ ให้เชียงรายได้รับความสนใจ จากนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ ทิศเหนือ ติดต่อกับสหภาพพม่า ทิศใต้ ติดต่อกับจังหวัดพะเยา ทิศตะวันออก ติดต่อกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ทิศตะวันตก ติดต่อกับจังหวัดเชียงใหม่ ๑
คำ ขวัญประจำ จังหวัด ” เหนือสุดในสยาม ชายแดนสามแผ่นดิน ถิ่นวัฒนธรรมล้านนา ล้ำ ค่าพระธาตุดอยตุง ” ความหมาย เหนือสุดในสยาม หมายถึง อยู่เหนือสุดของประเทศไทย ชายแดนสามแผ่นดิน หมายถึง พื้นที่รอยต่อระหว่างสามประเทศ ได้แก่่ ประเทศไทย (จังหวัดเชียงราย) ลาว (แขวงบ่อแก้ว) และพม่า (แขวงท่าขี้เหล็ก, รัฐฉาน) ถิ่นวัฒนธรรมล้านนา คือ ราชอาณาจักรของชาวไทยวนในอดีตที่ตั้งอยู่บริเวณภาคเหนือตอนบน ของประเทศไทย ล้ำ ค่าพระธาตุดอยตุง คือ วัดพระมหาชินธาตุเจ้า สร้างขึ้นในสมัยพระเจ้าอชุตราช กษัตริย์ผู้ครองเมืองโยนกนาคพันธุ์ ๒
วัฒนธรรม ประเพณีของจังหวัด วัฒนธรรม วัฒนธรรมทางภาษาที่ใช้สื่อสารกันทั่วไป คือภาษาคำ เมือง วัฒนธรรมทางด้านวัตถุซึ่งแสดงออกในรูปของอาคาร วัดวาอาราม จะ เป็นลักษณะผสมผสานระหว่างพม่ากับลาวเวียงจันทน์ มาเป็นศิลปล้านนา แต่ที่ถือเป็นเอกลักษณ์สำ คัญของจังหวัดเชียงราย คือ วัฒนธรรม เชียงแสน โดยเฉพาะในเชิงช่างสกุลเชียงแสน เช่น ศิลปของพระพุทธรูป เชียงแสนสิงห์ หนึ่ง สิงห์ สอง และสิงห์ สาม ที่มีรูปแบบเฉพาะ ๓
ประเพณีท้องถิ่น ประเพณีสงกรานต์ : เป็นวันขึ้นปีใหม่ของไทยในสมัยก่อนและปี๋ใหม่เมือง ของชาวล้านนายังคงสืบทอดกันมา ประเพณีรดน้ำ ดำ หัว : เป็นประเพณีที่ลูกหลานไปกราบคารวะพ่อ แม่ ญาติ ผู้ใหญ่ ช่วงเทศกาลสงกรานต์ ประเพณีสืบชะตา : ประเพณีสืบชะตา โดยทั่วไปมี ๓ ประเภท ได้แก่ การสืบชะตาบุคคล กระทำ ได้ทุกโอกาส (วันเกิด หรือ เจ็บป่วย ได้รับ อุบัติเหตุ) การสืบชะตาบ้าน ทำ ได้ปีละครั้ง คือตอนสงกรานต์ หรือเมื่อมี เภทภัยที่เกิดขึ้นการสืบชะตาเมือง ประเพณีตานก๋วยสลาก : เป็นวันจัดเตรียมสิ่งของเครื่องไทยทาน ไปวัดที่ จัดงานเพื่อถวาย พระภิกษุสามเณร มีการเขียนคำ อุทิศส่วนกุศลไปให้ผู้ ตาย และเทวดาทั้งหลาย มีการจับสลากในการถวายตามหมายเลขว่าตรง กับพระรูปใด พระรูปนั้นก็รับประเคนและให้พร ๔
ประเพณีท้องถิ่น ประเพณียี่เป็ง (ลอยกระทง) : วันลอยกระทงของชาวล้านามีพิธีสำ คัญ นอกเหนือจากการลอยกระทง คือพิธีกรรมตั้งธรรมหลวงหรือฟังเทศน์ มหาชาติ ชาวบ้านจะมีการประดับประดาวัดวาอารามบ้านเรือน ด้วยประทีป โคมไฟ โคมระย้า ทำ อุบะดอกไม้ไปถวายวัด ทำ ซุ้มประตูป่าด้วยต้นกล้วย อ้อยก้านมะพร้าว เตรียมข้าวปลาอาหารเป็นพิเศษ เช่น ห่อนึ่ง แกงอ่อม แกงฮังเล ลาบ และขนมต่าง ๆ ไปทำ บุญ ประเพณีนมัสการพระมหาชินธาตุเจ้าดอยตุง : ประเพณีนมัสการที่ยิ่งใหญ่ ของจังหวัด ศาสนิกชนผู้เลื่อมใสศรัทธา ทั้งชาวเชียงรายเอง ชาวจังหวัด ใกล้เคียง ชาวเชียงตุงจากรัฐฉาน ประเทศพม่า ชาวหลวงพระบาง จาก ประเทศลาว ตลอดถึงชนกลุ่มน้อยตามแนวชายแดน ก็จะหลั่งไหลขึ้นไป นมัสการ ๕
ประเพณีท้องถิ่น ประเพณีเป็งพุธ : เป็นประเพณีเกี่ยวกับความเชื่อทางศาสนาอย่างหนึ่งของ ชาวเชียงราย ถือเอาวันเพ็ญที่ตรงกับวันพุธในรอบปี ( เป็ง คือ คืนวัน เพ็ญ) เป็นวันที่จะทำ บุญตักบาตรเพื่อบูชาพระอุปคุต ซึ่งเชื่อว่าวันนี้ พระ อุปคุตเถรเจ้าจะลงมาโปรดสัตว์โลก หากผู้ใดได้ตักบาตรพระอุปคุตแล้ว จะได้อานิสงส์แรง เป็นสิริมงคลแก่ตนเอง พิธีตานหาแม่ฟ้าหลวง : กำ หนดจัดในวันที่ ๑๘กรกฎาคมของทุกปี ซึ่งเป็น วันคล้ายวันสวรรคตของสมเด็จพระศรีนครินทรา บรมราชชนนี องค์แม่ฟ้า หลวงของปวงชนชาวไทย ซึ่งพระองค์ท่านเคยเสด็จมาพำ นักที่พระตำ หนัก ดอยตุง จังหวัดเชียงรายจึงจัดพิธีถวายพานพุ่มสักการะที่ไร่แม่ฟ้าหลวงใน ช่วงเช้า และพิธีทำ บุญอุทิศถวายแด่องค์สมเด็จย่า ในช่วงบ่ายที่พระ ตำ หนักดอยตุงข้าราชการ องค์กรทั้งภาครัฐและเอกชน รวมทั้งประชาชน เข้าร่วมพิธีอย่างเนื่องแน่น เพื่อรำ ลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณที่พระองค์มี ต่อประชาชนชาวเชียงราย ๖
๑ ข้าวฟืน เรียกกันติดปากว่า “ข้าวแรมฟืน” หรือ “ข้าวแรมคืน” เป็นอาหารชนิดหนึ่งที่มีรส เปรี้ยว เผ็ด หวาน เป็นทั้งอาหารว่าง และอาหารหลัก เป็นได้ทั้งอาหารคาวและหวาน แต่ทุก อย่างเป็นมังสะวิรัต เป็นอาหารเจ ซึ่งเป็นที่นิยมของชาวไทยใหญ่ ไทลื้อ และไทเขิน นำ เข้า มาจากทางสิบสองปันนาประเทศจีน ผ่านมาทางพม่า แล้วเข้ามายัง อ.แม่สาย จ.เชียงราย เป็นเวลานานหลายสิบปีแล้ว จนกลายเป็นอาหารของชาวแม่สาย คำ ว่า "ข้าวแรมฟืน" คง เพี้ยนมาจาก ข้าวแรมคืน ซึ่งชื่อนี้ก็คงมาจากวิธีการทำ นั่นเอง เพราะจะนำ ข้าวเจ้า หรือ ถั่ว ลันเตา หรือ ถั่วลิสง มาโม่จนเป็นแป้ง แล้วนำ น้ำ แป้งที่ตกตะกอนมาเคี่ยวกับปูนขาวจนสุก จากนั้นเทใส่ภาชนะใดก็ได้ ทิ้งไว้ 1 คืน วันรุ่งขึ้นแป้งจะแข็งตัว ตามรูปภาชนะที่บรรจุ ของกินขึ้นชื่อ ขนมท้องถิ่นของจังหวัด ๗
๒ ข้าวซอยน้อยเป็นอาหารของชาวไทลื้อในอำ เภอแม่สาย นิยมทานกันมาหลายชั่วอายุคนแล้ว เพราะเป็นอาหารที่ทำ ง่าย เครื่องปรุงต่างๆ ก็หาได้ภายในครัวนั่นเอง แต่ปัจจุบันจะหากินไม่ ค่อยได้แล้ว เหตุที่เรียก “ข้าวซอยน้อย” ก็เพราะข้าวซอยใหญ่ หมายถึง แผ่นก๋วยเตี๋ยวที่คน ไทยภาคกลางนำ มาตัดเป็นเส้นราดหน้า แต่ชนชาวไทยใหญ่ ไทลื้อ ไทเขิน นิยมนำ มาหั่นเหมือน กัน แต่จะหั่นในลักษณะเส้นที่เล็กกว่ามาก นิยมนำ เส้นที่ว่านี้มาทำ เป็น “ข้าวซอยน้ำ เงี้ยว” อีก อย่างหนึ่ง คือกรรมวิธีในการทำ ข้าวซอยน้อยนั้น เมื่อนำ แป้งไปนึ่งแล้ว แผ่นก๋วยเตี๋ยวที่ได้จะมี ลักษณะเล็กและบางกว่าแผ่นก๋วยเตี๋ยวที่มีขายตามท้องตลาดทั่วไป เพราะฉะนั้น อาจจะเรียก เพื่อให้แตกต่างกันเพื่อไม่ให้สับสน ของกินขึ้นชื่อ ขนมท้องถิ่นของจังหวัด ๘
๓ ข้าวเกรียบสับปะรดนางแล ข้าวเกรียบสับปะรด เนื่องจากประชาชนประกอบอาชีพทำ สวน สับปะรดพันธุ์นางแลจึงได้มีความคิดทำ สับปะรดพันธุ์นางแลที่มีอยู่มาทำ เป็นข้าวเกรียบเพื่อส่ง เสริมให้มีรายได้เพิ่มขึ้น ของกินขึ้นชื่อ ขนมท้องถิ่นของจังหวัด ๙
สถานที่ท่องเที่ยว พระธาตุดอยตุง วัดพระแก้ว สิงห์ปาร์ค ๑๐
สถานที่ท่องเที่ยว ตลาดแม่สาย พิพิธภัณฑ์บ้านดำ ไร่ชาฉุยฟง ๑๑
อ้างอิง ๑ http://123.242.164.131/cpwp/?page_id=60 ๒ https://www.xn--108-1klo8lbh9k0a3j.com/ ๓ https://paijittra1112.wordpress.com ๔ http://sraipatcharee.blogspot.com/2015/10/blog-post_62.html ๕ https://sites.google.com/site/thaidessert14/dessert/khnm-thiy-phakhhenux/canghwad-cheiyngray?tmpl ๖ https://travel.trueid.net/detail/R0LpNq7vYQR ๑๒
๑๒