กัณฑ์มัทรี 5

กณั ฑ์มทั รี

จดั ทำโดย
นำย วรี ะ จนั ทรพ์ รม ม.5.1 เลขท่ี 8
นำย กฤษำลกั ษณ์ จำปำทอง ม.5.1 เลขท่ี 9
นำย อภสิ ทิ ธ์ิ จนั ทรห์ อม ม.5.1 เลขท่ี 11
นำย ชนะกจิ บณั ฑชุ ยั ม.5.1 เลขท่ี 19
นำย ธนสิ ร ทองสุข ม.5.1 เลขท่ี 24
นำย ภคั พล ครำ้ มสมอ ม.5.1 เลขท่ี 26

บทความขา้ งตน้

สา มทฺที ส่วนสมเดจ็ พระยอดมิ่งเยาวมาลยม์ ทั รี เมื่อไดส้ ดบั คาพระราชสามี บริภาษณานาง ที่ความโศกกเ็ ส่ือม
สร่างสงบจิตเพราะเจ็บใจ จ่ึงกม้ พระเศียรลงกราบไหวแ้ ลว้ วนั ทนาพลาง นางจ่ึงทูลสนองพระราชบญั ชา
วา่ พระพุทธเจา้ ขา้ ควรมิควรสุดแทแ้ ต่จะทรงพระกรุณาโปรดที่โทษานุโทษเป็นลน้ เกลา้ ดว้ ยขา้ พระพุทธเจา้
กลบั มาเวลาค่าท้งั น้ีเพราะเป็นกระลีข้ึนในไพรวนั พฤกษาทุกส่ิงสารพนั กแ็ ปรปรวนทุกประการ ท้งั พ้นื ป่ าพระหิม
พานตก์ ผ็ ดั ผนั หวน่ั ไหวอยวู่ ิงเวยี นเปล่ียนเป็นพยบั มืดไม่เห็นหน ขา้ พระบาทน่ีร้อนรนไม่หยดุ หยอ่ นแต่สกั
อยา่ ง แต่เดินมากบ็ งั เกิดประหลาดลางข้ึนในกลางพนาลีพบพญาราชสีห์สองเสือท้ีงสามสัตวส์ กดั หนา้ ไม่มาได้ ต่อ
สิ้นแสงอโณทยั จ่ึงไดค้ ลาเคล่ือนใช่จะเป็นเหมือนพระองคด์ าริน้นั กห็ ามิได้ พระพทุ ธเจา้ ขา้ ต้งั แต่เกลา้ กระหม่อม
ฉนั ตกมาเป็นขา้ นอ้ ย พระองคเ์ ห็นพิรุธร่องรอยร้าวรานที่ตรงไหน ทอดพระเนตรสังเกตไวแ้ ตป่ างก่อนจึงเคือง
ค่อนดว้ ยคาหยาบยอกใจเจบ็ จิตเหลือกาลงั พระคุณเอ่ยจะคิดดูมง่ั เป็นไรเลา่ วา่ มทั รีน้ีเป็นขา้ เก่าแตก่ ่อนมาดงั่ เงาตาม
พระบาทากเ็ หมือนกนั นอกกวา่ น้นั ที่แน่นอนคือนางไหนอนั สนิทชิดใชแ้ ต่ก่อนกาล ยงั ติดตามพระราชสมภารมา
บา้ งละหรือ ไดแ้ ตม่ ทั รีท่ีแสนด้ือผเู้ ดียวดอก ไม่รู้จกั ปลิ้นปลอกพลิกไพลเ่ อาตวั หนี มทั รีสตั ยาสวามิภกั ด์ิรักผวั
เพยี งบิดากว็ า่ ได้ ถึงจะยากเขญ็ ใจกต็ ามกรรม

วนมูลผลหาริยา อุตสาหะตระตรากตระตราาเตร็ดเตร่หาผลาผลไม้ ถึงท่ีไหนจะ
รกเร้ียวกซ็ อกซอนอุตส่าห์เท่ียวไม่ถอยหลงั จนเน้ือหนงั ข่วนขาดเป็นริ้วรอย โลหิตไหลยอ้ ยทุก
หยอ่ มหนาม อารามจะใคร่ไดผ้ ลาผลไมม้ าปฏิบตั ิลูกบารุงผวั ถึงกระไรจะคุม้ ตวั กท็ ้งั ยากน่าหลากใจ
อกของใครจะอาภพั ยบั พิกลเหมือนอกของมทั รีไม่มีเนตร น่าท่ีจะสงสารสงั เวชโปรดปรานีวา่ มทั รี

น้ีเป็นเพ่อื นยากอยจู่ ริง ๆ ช่างคอ้ นติงปริภาษณาไดล้ งคอไม่คิดเลย พระคุณเอ่ยถึงพระองคจ์ ะ
สงสัย กน็ ้าใจของมทั รีน้ีกตเวทีเป็นไมเ้ ทา้ กา้ วเขา้ สู่ท่ีทางทดแทน รามํ สีตาวนุพพฺ ตา อุปมา
แมน้ เหมือนสีดาอนั ภกั ดีตอ่ สามีรามบณั ฑิต ปานประหน่ึงวา่ ศิษยก์ บั อาจารย์ พระคุณเอ่ย

เกลา้ กระหม่อมฉานทาผิดแต่เพียงน้ีเพราะวา่ ลว่ งราตรีจ่ึงมีโทษ ขอพระองคจ์ งทรงพระกรุณา
โปรดซ่ึงโทษานุโทษกระหม่อมฉนั มทั รีแต่คร้ังเดียวน้ีเถิด

แปล

ส่วนพระนางมทั รีเม่ือไดฟ้ ังพระเวสสันดรพดู กล่าวโทษนางกร็ ู้สึกเสียใจจึงกม้ กราบพร้อมกบั บอกสาเหตุท่ีนางกลบั มาค่า
เพราะวา่ เกิดเหตุร้ายข้ึนในป่ า พืชพรรณต่างๆในป่ ากเ็ กิดแปรปรวนพระนางกร็ ้อนรนรีบกบั มาแต่พอเดินกบั มากพ็ บเสือ
โคร่ง เสือเหลืองและพญาราชสีห์นอนขวางทางอยทู่ าใหไ้ ม่สามารถเดินผา่ นมาได้ จนค่าจึงไดห้ ลบไป พร้อมกบั ตดั พอ้ วา่
ต้งั แตท่ ี่ขา้ น้นั มาอยกู่ บั พระองคน์ ้นั พระองคท์ รงเห็นวา่ ขา้ มีพิรุธตรงไหนจึงไดม้ าพูดใหข้ า้ เจบ็ ใจ ทาไมไม่คิดบา้ งวา่ มีนาง
สนิทคนไหนที่ติดตามท่านมานอกจากขา้ ท่ีรักท่านมากกวา่ บิดาดว้ ยซ้าไป พระนางมทั รีผนู้ ้ี มทั รีผนู้ ้ีรักพระเวสสนั ดรดง่ั รัก
บิดา อุตสาไปหาผลไมใ้ หไ้ มว้ า่ จะเป็นป่ าปกร้ือปานใดมีอุปสรรค ขนาดไหนกไ็ ม่เปลี่ยนในหนั หลงั กลบั จนผวิ ไดร้ ับรอย
ขีดข่วยเป็นแผลหวงั จะเอาผลไมม้ าบารุงลูกผวั ใครจะลาบากเท่ามทั รีผนู้ ้ีไม่มี พระเวสสันดรจะสงสารกไ็ ม่มี ท้งั ยงั มีด่าวา่
ไดล้ งคอ ความกตญั ญูของมทั รีน้ีคอยช่วยพระเวสเสมอ เปรียบเหมือนนางสีดาท่ีภกั ดีตอ่ พระราม เหมือนศิษยก์ บั อ. มทั รี
บอกนางทาผดิ เพราะกลบั ดึก กข็ อใหพ้ ระเวสลงโทษเถิด

คาศพั ทย์ าก

สำ มทฺที แปลวำ่ มทั รี

วนมลู ผลหำรยิ ำ แปลวำ่ ป่ำผลไม้

รำม สตี ำวนุพพตำ แปลวำ่ สำมอี นั วำ่ โทษนอ้ ย