ราชาธิราช ตอน สมิง มิ พระรามอาสา ชั้น ชั้ มัธ มั ยมศึก ศึ ษาปีที่ ปี ที่ ๑
คำ นำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา HSTH410 การออกแบบและผลิตสื่อการศึกษากลุ่มสาระการเรียนรู้วิชาภาษาไทยโดยจัดทำ ใน สาระวรรณคดีและวรรณกรรมระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ เรื่อง ราชาธิราช ตอนสมิงพระรามอาสา ซึ่งประกอบด้วย ความเป็นมา ประวัติผู้แต่ง จุดประสงค์ในการแต่ง ลักษณะคำ ประพันธ์ แนะนำ ตัวละคร เรื่องย่อ คำ ศัพท์น่ารู้ คุณค่าของวรรณกรรม ข้อคิดที่ได้จากเรื่อง และเกร็ดความรู้
สารบัญ เรื่อง หน้า ความเป็นมา ประวัติ วั ผู้ ติ เผู้รีย รี บเรีย รี ง จุดประสงค์ใค์ นการแต่ง ต่ คำ ประพัน พั ธ์ ลักษณะคำ ประพัน พั ธ์ แนะนำ ตัว ตั ละคร ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ - ๑๑
สารบัญ เรื่อ รื่ ง หน้า เรื่อ รื่ งย่อ ย่ วิเ วิ คราะห์คุณ คุ ค่า ค่ ข้อ ข้ คิด คิ คำ ศัพ ศั ท์ เสริม ริ ความรู้ ๑๒ - ๒๒ ๒๓ - ๒๘ ๒๙ - ๓๐ ๓๑ - ๓๕ ๓๖ - ๔๐
สารบัญ เรื่อ รื่ ง หน้า คำ ถามท้า ท้ ยบท สรุป รุ อ้างอิง ผู้จัผู้ ดทำ ๔๑ - ๔๒ ๔๓ - ๔๔ ๔๕ - ๔๖ ๔๗
วรรณคดีเรื่อง ราชาธิราชตอนสมิงพระรามอาสา เป็นการทำ สงครามระหว่างพม่ากับ มอญ เดิมต้นฉบับเป็นภาษามอญ แต่เนื่องจากเนื้อเรื่องมีความสนุกน่าสนใจ ให้ข้อคิดมากมายจึงได้มีนักปราชญ์ชาวไทยแปลและเรียบเรียงเป็นภาษาไทย ตั้งแต่ก่อนเสียกรุงเสียอยุธยาครั้งสุดท้าย ภายหลังสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก ขึ้นครองราชย์เป็นรัชกาลที่ ๑ ทรงมีพระมหากรุณาโปรดเกล้าฯ ให้แปลและเรียบ เรียงให้เรียบร้อยเสร็จสมบูรณ์อีกครั้ง ความเป็นมา ๑
เจ้าพระยาพระคลัง (หน) นามเดิมว่า เป็นบุตรเจ้าพระยาบดินทร์สุรินทร์ฤาชัย (บุญมี) กับท่านผู้หญิงเจริญการศึกษาของท่านไม่ได้ระบุแน่นอนชัดเจน น่าจะ สันนิษฐานได้ว่าท่านสิบเชื้อสายมาจากขุนนางผู้ใหญ่และได้รับการศึกษาดีก่อนที่บ้าน เมืองจะเกิดยุคเข็ญ สมัยกรุงธนบุรีได้แต่งวรรณคดี ๒ เรื่องคือลิลิตเพชรมงกุฎและเรื่องอิเหนาคำ ฉันท์ ต่อมาเมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชขึ้นครองราชย์ได้มีพระ ราชดำ รัสว่าราชาธิราช เป็นหนังสือดี จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้แปลและเรียบเรียง ขึ้นมาใหม่ ประวัติผู้เรียบเรียง ๒
จุด จุ ประสงค์ใค์นการแต่ง ต่ คำ ประพัน พั ธ์ เมื่อปี พ.ศ. ๒๓๒๘ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชโปรด เกล้าฯ ให้กวีในราชสำ นักแปลเรียบเรียงขึ้นใหม่เพื่อเป็นประโยชน์แก่ พระบรมวงศานุวงศ์ และข้าราชบริพาร เพื่อเป็นคติในการดำ เนินชีวิต ๓
เป็นวรรณคดีร้อยแก้ว ใช้บรรยายโวหารในการเล่าเรื่อง การประพันธ์ร้อยแก้วของ ไทย ก่อนสมัยรัตนโกสินทร์นิยมใช้ในงานเขียนประเภท ตำ นาน พงศาวดาร การจดบันทึกเกี่ยวกับพระราชพิธี ตำ ราต่าง ๆ กฎหมาย เป็นต้น จนกระทั่งถึงสมัย รัตนโกสินทร์ตอนต้น ประเพณีการเขียนร้อยแก้วก็เริ่มมีการสร้างโครงเรื่อง แก่นเรื่อง มีวิธีเล่าเรื่องแบบบันเทิงคดี ลักลัษณะคำ ประพัน พั ธ์ ๔
แนะนำ ตัวละคร ๕
พระเจ้ากรุงจีน พระเจ้ากรุง รุ จีน หรือ รื พระเจ้ากรุง รุ ต้าฉิง ซึ่งขึ้น ขึ้ ปกครองบ้า บ้ นเมืองอยู่ที่ ยู่ ที่ กรุง รุ จีน คนเป็นชอบคนมีฝีมือ ซื่อสัต สั ย์ใย์ นคำ พูด พู ตรัส รั คำ ไหนคำ นั้น นั้ ๖
พระเจ้าฝรั่งรั่มังมั ฆ้อง พระเจ้าฝรั่งรั่ มังมั ฆ้อง, พระเจ้ามณเฑียรทอง หรือรื พระเจ้าอังอั วะเป็นกษัตษั ริย์แย์ ห่งกรุงรุ รัตรั น บุรบุ ะอังอั วะ มักมั ทำ ศึกสงครามกับกั พระเจ้า ราชาธิราช แห่งกรุงรุ หงสาวดี (มอญ) มีความ วาจาศักศั ดิ์สิทธิ์ตรัสรั แล้วไม่คืนคำ ๗
สมิง มิ พระราม สมิงพระราม ทหารจากกรุง รุ หงสาวดี (มอญ) ๘
กามะณี กามะนี เป็นทหารเอกของพระเจ้ากรุง รุ ต้าฉิง มีฝีมือเก่งกล้าจนมีคำ สรรเสริญว่า “กามะนีมิมนุษย์ดุ ย์ จเทพยดา ดุ ก็ว่ ก็ว่าได้” ๙
มะเหสีพระเจ้าฝรั่ง รั่ มัง มั ฆ้อง ๑๐
พระราชธิดาของ พระเจ้าฝรั่ง รั่ มัง มั ฆ้อง ๑๑
เรื่องย่อ ๑๒
พระเจ้ากรุง รุ ต้าฉิง ซึ่งเสวยราชสมบัติ บัติ อยู่ใ ยู่ นกรุง รุ จีนนั้น นั้ มีทหารเอกคนหนึ่งชื่อ กามะนี มีฝีมือขี่ม้าแทงทวนสัน สั ทัด ทั ดี หาผู้เ ผู้ สมอมิได้ จีนทั้ง ทั้ปวงก็ส ก็ รรเสริญว่า กามะนีนี้ มิใช่มนุษย์ดุ ย์ จ ดุ เทพยดาก็ว่ ก็ว่ าได้อยู่ม ยู่ าวัน วั หนึ่งพระเจ้ากรุง รุ จีนเสด็จ ด็ ออก ตรัส รัปรึก รึ ษาด้วยเสนาบดีมนตรีมุข มุ ทั้ง ทั้ปวงว่า ๑๓
"ทำ ไฉน เราจะได้เห็น ห็ ทหารขี่ม้า สู้กั สู้ น กั กับ กั กามะนีตัว ตั ต่อตัว ตั ดู เล่นให้เป็นขวัญ วั ตาสัก สั ครั้ง รั้ หนึ่ง กษัต ษั ริย์อ ย์ งค์ใค์ ด ยัง ยั จะมีทแกล้ว ทหาร(ทะ-แกล้ว แปลว่า ทหารผู้มี ผู้มีฝีมือมาก)ที่สามารถจะสู้ก สู้ า มะนีได้ แต่พอชมเล่นเป็นที่เจริญตาได้บ้า บ้ ง"เสนาบดีจึกราบทูล ทู ว่า"กษัต ษั ริย์ที่ ย์ ที่ จะมีทแกล้วทหารขี่ม้าสัน สั ทัด ทั นั้น นั้ มีอยู่แ ยู่ ต่ กรุง รุ รัต รั น บุร บุ ะอัง อั วะ กับ กั กรุง รุ หงสาวดี กษัต ษั ริย์ทั้ ย์ ง ทั้ ๒ พระองค์นี้ ค์ นี้ ย่อมทำ สงครามแก่กัน กั อยู่มิ ยู่ มิได้ขาด" ๑๔
พระเจ้าฝรั่ง รั่ มัง มั ฆ้องได้รับ รั แจ้งในพระราชสาส์น ส์ ก็รู้ ก็ สึ รู้สึ กดีพระทัย ทั ยิ่งนัก จึงได้พระราชทานเงินทองให้แก่ โจเปียว และเครื่อ รื่ งราช บรรณาการตอบกลับ ลั เป็นจานวนมาก หลัง ลั จากนั้น นั้ พระเจ้าฝรั่ง รั่ มัง มั ฆ้องจึงได้ตีฆ้องร้อ ร้ งป่าวไปทั่ว ทั่ ทั้ง ทั้ พระนครเพื่อตามหาคู่ต่ คู่ ต่ อสู้ที่ สู้ ที่ ทัด ทั เทียมกับ กั กามะนี แต่ก็ไก็ ม่มีใครรับ รั อาสา แม้พระเจ้ามณเฑียร ทองจะทรง โปรดให้เป็นมหาอุป อุ ราช และแบ่ง บ่ พระราชสมบัติ บัติให้กึ่ง หนึ่งก็ต ก็ าม ๑๕
แต่เมื่อสมิงพระรามได้ยินเรื่อ รื่ งราวเหล่านี้จากการพูด พู คุย คุ กัน กั ของผู้ คุม คุ ก็เ ก็ กิดความคิดว่าตัว ตั เองนั้น นั้ ต้อง พัน พั ธนาการมานานได้ออกไปขี่ม้า ยืดแข้งยืดขาบ้า บ้ งก็ค ก็ งจะดีไม่น้อยอีกทั้ง ทั้ ตนก็ไก็ ม่ได้เกรงกลัว ลั ต่อกา มะนแีต่ อย่างใด ถึงกระนั้น นั้ การจะรับ รั อาสาก็เ ก็ หมือนเป็นการหาบสองบ่า บ่ อาสาสองเจ้าเพราะตนเป็นคนมอญที่เคารพ พระเจ้าราชาธิราชมาก จะมาช่วยพม่าได้อย่างไร แต่เมื่อมาคิดดู ๆ แล้ว หากพม่าไม่สามารถ ต้านทานทัพ ทั ของ พระเจ้ากรุง รุ จีนไว้ได้ ด่านต่อไปที่ทัพ ทั จีนจะไปบุก บุ คง หนีไม่พ้นกรุง รุ หงสาวดี บ้า บ้ นเกิดของตนแน่ ๆ เมื่อคิดไดดัง ดั นั้น นั้ สมิง พระรามจึงอาสาทำ ศึกกับ กั กามะนี ๑๖
พระเจ้าฝรั่ง รั่ มัง มั ฆ้องดีพระทัย ทั มาก จึงถามสมิงพระรามว่า ต้องการสิ่งใดบ้า บ้ ง ฝ่ายพระสมิงพระรามจึงตอบ กลับ ลัไปว่า ต้องการแค่ม้าฝีเท้าดีเท่านั้น นั้ พระเจ้าฝรั่ง รั่ มัง มั ฆ้องได้ยินดัง ดั นั้น นั้ จึงประกาศหาม้าไปทั่ว ทั่ เมือง แต่ก็ไก็ ม่ ถูก ถู ใจสมิงพระราม สุด สุ ท้ายจึงต้องหาม้าเชลยศัก ศั ดิ์จากนอกเมืองเมื่อออกมา นอกเมือง ๑๗
สมิงพระรามได้พบกับ กั ม้า สองแม่ลูก ลู ของหญิงม่ายคนหนึ่ง โดยลูก ลู ม้านั้น นั้ มีกาลัง ลั มากถูก ถู ต้องตรงตามคุณ คุ สมบัติ บัติ ทุก ทุ ประการ เมื่อสมิงพระราม เอามือแตะหลัง ลั ม้า ก็ไก็ ม่ได้ทรุด รุ อ่อนเหมือนม้า ตัว ตั อื่น ๆ สมิงพระรามจึงตัด ตั สินใจขึ้น ขึ้ ขี่ม้า และควบออกไปอย่าง รวดเร็ว ร็ จนฝุ่น ฝุ่ ฟุ้ง ฟุ้ กระจายไปทั่ว ทั่ และแม้จะควบตั้ง ตั้ แตเ่ช้าจนบ่า บ่ ย เจ้าม้าตัว ตั นี้ก็ไก็ ม่ได้เหน็ดเหนื่อยเลย สมิงพระราม จึงสะบัด บั ม้า เป็นเพลงทวน กลับ ลั เข้ามาเฝ้าพระเจ้าฝรั่ง รั่ มัง มั ฆ้อง ๑๘
เมื่อวัน วั ประลองศึกมาถึง ณ สนามรบ กามะนีขุน ขุ ศึกพระเจ้ากรุง รุ จีน แต่งตัว ตัใส่เสื้อหุ้ม หุ้ เกราะ คาดสายเอว ประดับ ดั หยก เหน็บกระบี่ ฝ่ายสมิง พระราม ใส่เสื้อสีชมพูข พู ลิบทองจีบเอวใส่กาไลต้นแขน ปลายแขนสอดดาบ สะพายแล่ง ทั้ง ทั้ สองฝ่ายต่างก็ร่ ก็ า ร่ ยราเพลงทวนออกมาอย่างสง่างาม เมื่อสมิง พระรามเห็น ห็ ชุด ชุ เกราะที่แน่นหนา ของกามะนี จึงออกอุบ อุ ายให้ทั้ง ทั้ ๒ ฝ่ายร่า ร่ ย ราเพลงทวน ถวายแก่พระเจ้าอยู่หั ยู่ ว หั ทั้ง ทั้ สองทอดพระเนตรเป็น ขวัญ วั ตาเสีย ก่อน แล้วจึงค่อยสู้กั สู้ น กั ทีหลัง ลั กามะนีตอบตกลง ทั้ง ทั้ สองจึงราทวนถวาย ซึ่งใน ขณะที่ราทวนอยู่นั้ ยู่ นั้ น นั้ สมิงพระราม ได้หาช่องทางที่จะสอดแทงทวนผ่า ผ่ นชุด ชุ เกราะ ๑๙
ซึ่งมีอยู่ ๒ ช่องทางคือ บริเวณใต้รัก รั แร้แ ร้ ละกลีบเกราะ ท้ายหมวก ที่พอจะย้อนแทงได้หลัง ลั จากนั้น นั้ ทั้ง ทั้ สองฝ่ายก็เ ก็ ข้า โรมรัน รั เพลงทวนต่อสู้กั สู้ น กั หลายสิบเพลง ต่างคนต่างรับ รั ต่าง ป้องกัน กั ไม่มีคนเพลี่ยงพล้า สมิงพระรามจึงคิดว่าหากสู้ต่ สู้ ต่ อไป แบบนี้ คงชนะได้ยากแน่ จึงแสร้ง ร้ ควบม้าหนี ๒๐
กามะนีจึงควบม้าไล่ตาม สมิงพระรามมองเห็น ห็ ว่าม้าของกามะนีอ่อนแรง แล้ว จึงชัก ชั ม้าเข้าสู้อี สู้ อี กครั้ง รั้ แต่ม้าของกามะนีที่อ่อนแรงหัน หั หนีกลับ ลัไม่ทัน ทั สมิงพระรามจึงได้สอดทวนแทงใต้รัก รั แร้ กามะนีเสีย จัง จั หวะทัน ทั ทีฝ่ายสมิง พระรามไม่รอช้า ชัก ชั ดาบออกพร้อ ร้ มเร่ง ร่ ม้า ฟันย้อนตามกลีบเกราะท้ายหมวก จนศีรษะ ของกามะนีขาด แต่ไม่ทัน ทั ตกลงพื้น พื้ สมิงพระรามก็ไก็ ด้ใช้ขอเหล็ก ล็ เกี่ยวศีรษะใส่ตะกรวย แล้วชัก ชั ม้ากลับ ลัไป ถวายพระเจ้าฝรั่ง รั่ มัง มั ฆ้อง ๒๑
หลัง ลั จากนั้น นั้ พระเจ้ากรุง รุ จีนได้นำ ศพของกามะนี มาทาพิธีฝังต่อไป ส่วนเหล่าทหารของพระเจ้ากรุง รุ จีน ก็โก็ กรธแค้นมาก จึงขอเข้าไปตีกรุง รุ อัง อั วะ แต่พระเจ้ากรุง รุ จีน นั้น นั้ รัก รั ษาสัต สั ย์ม ย์ ากกว่าทรัพ รั ย์ จึงสั่ง สั่ให้ถอนกองทัพ ทั กลับ ลัไป ๒๒
บทวิเคราะห์ คุณค่า ๒๓
คุณ คุ ค่า ค่ ด้า ด้ นวรรณศิล ศิ ป์ มีก มี ารใช้สาธกโวหาร คือ คื โวหารที่มุ่ ที่ งมุ่ ให้ค ห้ วามชัดเจน โดยการยกตัวอย่างเพื่อ พื่ อธิบายหรือ สนับสนุนความคิด คิ เห็น ห็ ให้ห ห้ นักแน่น น่า น่ เชื่อถือ ยกตัวอย่างเช่น ตอนสมิง มิ พระรามเลือ ลื กม้า ม้ ก็จะได้ยกตัวอย่างการเลือ ลื กม้าเทียบการเลือก ช้าง เลือ ลื กทอง หรือ รื เลือกสตรี ให้เ ห้ ห็น ห็ ภาพมากขึ้น ๒๔
เรื่อ รื่ งราชาธิร ธิ าชจะใช้ภ ช้ าษาง่า ง่ ย ๆ กระชับ ชั ประโยคไม่ซั ม่ บ ซั ซ้อ ซ้ น แต่ผู้ ต่ ปผู้ ระพัน พั ธ์ส ธ์ ามารถเรีย รี บ เรีย รี งให้เ ห้ กิด กิโวหารที่ไที่ พเราะและคมคาย เช่น ช่ “…สมิง มิ พระรามจึง จึ ทูล ทู ว่า ว่ ลัก ลั ษณะช้า ช้ งดีต่ ดี อ ต่ เมื่อ มื่ ขี่จึ ขี่ ง จึ รู้ว่รู้ า ว่ ดี ม้า ม้ ตีไตี ด้ต้ ด้ อ ต้ งเอามือ มื ต้อ ต้ งหลัง ลั ดูก่ ดู อ ก่ น จึง จึ จะรู้ดีรู้ ว่ ดี า ว่ ทแกล้ว ล้ ทหารก็ดี ก็ดี ถ้า ถ้ อาสาออกสงครามทำ ศึก ศึ จึง จึ จะรู้ว่รู้ า ว่ ดี ทองนพคุณ คุ เล่า ล่ ขีด ขี ลง หน้า น้ ศิล ศิ าก่อ ก่ นจึง จึ จะรู้ว่รู้ า ว่ ดี สตรีรู รีป รู งามถ้า ถ้ พร้อ ร้ มด้ว ด้ ยลัก ลั ษณะกิริ กิ ย ริ าได้ คุณ คุ ค่า ค่ ด้า ด้ นวรรณศิล ศิ ป์ ๒๕
คุณ คุ ค่า ค่ ด้า ด้ นวรรณศิล ศิ ป์ การใช้บ ช้ ทสนทนาที่ใช้โช้ วหารเปรียบเทียบให้ข้อความนั้น ๆ มีความหมายลึกซึ้งกินใจผู้อ่าน เช่น ตอนที่พ ที่ ระอัค อั รมเหสีทู สี ล ทู พระเจ้ามณเฑีย ฑี รทองให้พาพระราชธิดาออกไปให้สมิงพระรามได้เห็นก็ สามารถผูก ผู ใจสมิงพระรามไว้ไว้ด้ด้วย “ยางรัก” ซึ่ง ซึ่ หมายถึง ถึ ความใคร่ผูก ผู พัน พั สายใยแห่งความรัก ดังเนื้อเรื่องในตอนนี้มีว่า “…ซึ่ง ซึ่ ข้า ข้ พเจ้าจะผูก ผู จิตสมิง มิ พระรามให้อยู่ด้วยยางรักนั้น นั้ ก็คือจะให้ใจสมิงพระรามผูกพันรักอยู่ ๒๖
คุณ คุ ค่า ค่ ด้า ด้ นวรรณศิล ศิ ป์ มีก มี ารใช้อุ ช้ ป อุ มาโวหาร ในการเปรีย รี บเทีย ที บเพื่อ พื่ ให้เ ห้ ห็น ห็ ภาพที่ชั ที่ ด ชั เจนและเกิด กิ อารมณ์ค ณ์ วามรู้สึรู้ ก สึ ที่ม ที่ าก ยิ่ง ยิ่ ขึ้น ขึ้ เช่น ช่ “...ยกทัพ ทั บกมายัง ยั กรุง รุ รัต รั นบุร บุ ะอัง อั วะพระเจ้า จ้ กรุง รุ จีน จี ยกมาครั้ง รั้ นั้น นั้ อุป อุ มาดัง ดัฝนตกห่า ห่ ใหญ่ต ญ่ กลง น้ำ นองท่ว ท่ มป่าไหลเชี่ย ชี่ วมาเมื่อ มื่ วสัน สั ตฤดูนั้ ดู น นั้ หาสิ่ง สิ่ใดจะต้า ต้ นทานมิไมิ ด้.ด้..” “...จะได้ผั ด้ ว ผั มอญต่า ต่ งภาษาเป็นเพีย พี งนายทหาร อุป อุ มาดัง ดั หงส์ต ส์ กลงในฝูงกา ราชสีห์ สี เ ห์ ข้า ข้ ปนกับ กั หมู่ เสือ สื...” “...พระองค์ไค์ ม่รั ม่ ก รั ษาพระวาจา ตรัส รั ผิด ผิไปเอง สมิง มิ พระรามจึง จึได้ห ด้ นีไนีป อุป อุ มาดัง ดั คนปลูก ลู พฤกษชาติ ให้ให้ หญ่สู ญ่ ง สู แล้ว ล้ ตัด ตั ยอดหัก หั กิ่ง กิ่ เสีย สี...” ๒๗
คุณค่าด้า ด้ นสัง สั คมและความเชื่อ ชื่ - ความเชื่อ ชื่ ในเรื่อ รื่ งของฤกษ์งามยามดี ดัง ดั ตอนที่ว่ ที่ า ว่ “พระเจ้า จ้ กรุง รุ จีน จี ได้ท ด้ รงฟังก็มี ก็มี พระทัย ทัยินดีนั ดี ก นั จึง จึ สั่ง สั่ให้จั ห้ ด จั พลพยุหเสนาทั้ง ทั้ปวงเป็นอัน อั มากจะนับ นั ประมาณมิไมิ ด้ ครั้น รั้ได้ศุ ด้ ภ ศุ ฤกษ์แล้ว ล้ พระองค์ก็ ค์ เ ก็ สด็จ ด็ ทรงม้า ม้ พระที่นั่ ที่ ง นั่ ยกทัพ ทั บกมายัง ยั กรุง รุ รัต รั นบุร บุ ะ อังวะ” ๒๘
ข้อคิด ๒๙
๑. บุค บุ คลจะประสบความสำ เร็จ ร็ ต้องมีความกล้าหาญ ๒. แผ่น ผ่ ดินเกิดเป็นสถานที่ให้ชีวิต มีบุญบุ คุณ คุ อย่างไม่มีสิ่งใดมาเปรียบ เราจึงควรรู้จั รู้ ก จั แสดง ความซื่อสัต สั ย์ต่ ย์ ต่ อแผ่น ผ่ ดินเกิด ๓. ความรัก รั เป็นสิ่งที่มีอำ นาจ สามารถเปลี่ยนความแน่วแน่ของคนได้ ๔. บุค บุ คลย่อมมีความหยิ่งในศัก ศั ดิ์ศรีของตนเอง ไม่ต้องการให้ใครมาดูถู ดู ก ถู เหยียดหยาม ๕. เราควรรู้จั รู้ ก จั ระวัง วั คำ พูด พู เพราะอาจก่อให้เกิดผลเสียร้า ร้ ยแรงตามมาได้ ๖. ผู้ที่ ผู้ที่ เป็นผู้นำ ผู้ นำ ต้องมีคุณ คุ ธรรม รัก รั ษาคำ สัต สั ย์ เอาใจใส่ต่อทุก ทุ ข์สุ ข์ ข สุ ของผู้อ ผู้ ยู่ใ ยู่ ต้ปกครอง ๗. ในการแก้ปัญหาเราต้องใช้สติปัญญาวางแผนแก้ปัญหาอย่างฉลาดและรอบคอบ ๓๐
คำ ศัพท์ ๓๑
กัน กั แสงร่ำ รัก รั ร้อ ร้ งไห้ด้วยความอาลัย ลั รัก รั ๓๒ กามสัง สั วาสรส ความสุข สุ ในการเสพกาม กินเมือง ขึ้น ขึ้ ครองเมือง ช้อยชำ เลือง ชายตามอง ได้รับ รั อับ อั จน ตกอยู่ใ ยู่ นที่อัน อั ตราย ตกพนักงาน เป็นหน้าที่ต้องรับ รั ผิดชอบ ตะกรวย เครื่อ รื่ งสานเป็นรูป รู กรวยหรือ รื ตะกร้า ร้ เต้า ในที่นี้หมายถึง ภาชนะสำ หรับ รัใส่น้ำ ในความที่ว่า “น้ำ ดอกไม้เทศสามสิบเต้า”
บัง บั เหียน เครื่อ รื่ งบัง บั คับ คั ม้าให้ไปในทิศทางที่ต้องการ ปฏิพัท พั ธ์ ผูก ผู พัน พั รัก รัใคร่ เปรียว ไม่เชื่องว่องไว ผงคลี ฝุ่น ฝุ่ ละเอียด พระอัง อั สา บ่า บ่ ไหล่ พฤฒามาตย์ อำ มาตย์ผู้ ย์ เ ผู้ ฒ่า ๓๓
พานพระศรี พานหมาก พิชัย ชั สงคราม ตำ ราสงครามว่าด้วยการศึกในสมัย มัโบราณ มาบ บริเวณที่ลุ่ม ลุ่ กว้าง ไม่แจ้งความ ยัง ยัไม่รู้ปรู้ ระสาไร้เ ร้ ดียงสา ย่างน้อย วิ่งเหยาะ ๆ ย่างพระบาท เดิน ระงับ งั พระกาย พัก พั ผ่อ ผ่ น ๓๔
ศิลปศาสตร์ วิชาความรู้ต่ รู้ต่ าง ๆ สำ หรับ รั ผู้ปผู้ กครองและนักรบ หนีสงสาร พ้นจากการเวียนว่ายตายเกิด อาน เครื่อ รื่ งรองนั่ง นั่ บนหลัง ลั สัต สั ว์พ ว์ าหนะ เอมโอช รสหวาน รสอร่อ ร่ ย ๓๕
เสริมความรู้ ๓๖
ชนชาติม ติ อญ มอญ หรือ รื รามัญ มั เป็นชนชาติที่ ติ มี ที่ ปมี ระวัติ วั ศ ติ าสตร์แ ร์ ละอารายธรรมที่เ ที่ ก่า ก่ แก่ช ก่ นชาติห ติ นึ่ง นึ่ใน ภูมิ ภู ภ มิ าคเอเชียอาคเนย์ สัน สั นิษ นิ ฐานว่า ว่ กลางอพยพมาจากบริเ ริ วณเอเชีย และมาตั้ง ตั้ ถิ่น ถิ่ ฐาน บริเ ริ วณที่ร ที่ าบลุ่มลุ่ แม่น้ำ ม่ น้ำ สาละวิน วิ ซึ่ง ซึ่ปัจจุบั จุ น บั อยู่สยู่ าธาณรัฐ รั แห่ง ห่ สภาพเมีย มี นมา คำ ว่า ว่ “มอญ” นั้น นั้ เพี้ย พี้ นมาจาก “รามัญ มั ” หรือ รื Ramanอัน อั เป็นคำ ที่ค ที่ นมอญใช้เรีย รี กตนเอง นอกจากนี้ พม่า ม่ ยัง ยั เรีย รี กมอญว่า ว่ “ตะเลง”หรือ รื Talaings อีก อี ด้ว ด้ ย สัน สั นิษ นิ ฐานว่า ว่ คำ ว่า ว่ “ตะเลง” นี้น่ นี้ า น่ จะ เพี้ย พี้ นมาจากชื่อแคว้น ว้ Talingana ตั้ง ตั้ อยู่ใยู่ นภาคตะวัน วั ตกเฉีย ฉี งใต้ข ต้ องประเทศอิน อิ เดีย ดี ๓๗
อุดมคติของกษัตริย์ ภาพกษัตริย์ใย์ นอุด อุ มคติของชนชั้นนำ ในสมัยรัชกาลที่ 1 คือภาพของกษัตริย์ที่จะต้องเป็นผู้ที่มี ปัญญา รอบรู้ลึก ลึ ซึ้ง ซึ้ในพุท พุ ธศาสนาเป็นอย่างดี จนสามารถแจกแจงรายละเอียดเพื่อใช้สั่งสอนมุข มนตรีอำ มาตย์เสนาบดีตลอดจนประชาอาณาราษฎร์ในพระราชอาณาจักรได้ ราชาธิราชใช้เรียกอะไรบ้าง คำ ว่า "ราชาธิร ธิ าช" ไม่ไม่ ด้มีค มี วามหมายแต่เพียงแค่เ ค่ ป็นพระนามเฉพาะของกษัตริย์พระองค์หนึ่ง เท่า ท่ นั้น นั้ หากแต่เป็นคำ ที่ใที่ ช้เ ช้ รียกกษัตริย์ผู้ยิ่ผู้ ยิ่ งใหญ่พ ญ่ ระองค์ใดก็ได้โดยในเรื่อง "ราชาธิราช" นี้คงจะ หมายถึง ถึ กษัตริย์ที่ถู ที่ ถู กกล่า ล่ วเน้น น้ ทั้ง 3 พระองค์ คือ คื พระเจ้าฟ้ารั่ว พระเจ้าฟ้าราชาธิราช และพระเจ้า ธรรมเจดีย์ ๓๘
คำ ว่า ว่ “สมิง มิ” คือ คื อะไร “สมิง” คือ คื อะไร ในภาษาไทย คำ ว่า ว่ สมิง มิ (อ่า อ่ นว่า ว่ สะ-หฺมิหฺง มิ) มี 2 ความหมาย ความหมายหนึ่ง นึ่ สมิง มิ เป็นคำ นำ หน้า น้ ชื่อ ชื่ ขุน ขุ นางผู้ใผู้หญ่ข ญ่ องมอญ เช่น ช่ ที่ปที่ รากฏในวรรณคดีเ ดี รื่อ รื่ ง ราชาธิร ธิ าช ว่า ว่ สมิง มิ พระราม สมิงนครอิน อิ ทร์.ร์ สมิง คำ นี้ม นี้ าจากภาษามอญ แปลว่า ว่ เจ้า จ้ มัก มัใช้ห ช้ มายถึง ถึ พระเจ้า จ้ แผ่น ผ่ ดิน ดิ เจ้า จ้ เมือ มื ง ผู้ปผู้ กครองบ้านเมือง อีก อี ความหมายหนึ่ง นึ่ สมิง มิ ปรากฏในคำ ว่า ว่ เสือ สื สมิง มิ คือ คื เสือ สื ที่เ ที่ ชื่อ ชื่ กัน กั ว่า ว่ เดิม ดิ เป็น คนมีวิช วิ าความรู้ทรู้ างไสย ศาสตร์ มีค มี วามรู้ทรู้ างเวทมนตร์แ ร์ ก่ก ก่ ล้า ล้ มากจนกลายเป็นเสือ สื จึง จึ เป็นเสือ สื ที่ ดุร้ ดุ า ร้ ยน่า น่ กลัว ลั มาก เพราะอาจแสดงตน ให้เ ห้ ห็น ห็ เป็นคนได้ คำ ว่า ว่ สมิง มิ คำ นี้ สัน สั นิษ นิ ฐานว่า ว่ เป็นคำ ที่ แผลงมาจากคำ ว่า ว่ สิง สิ ในภาษาเขมร สิง สิ แปลว่า ว่ อยู่ เขมรใช้เ ช้ป็นคำ กริย ริ าสำ หรับ รั พระภิก ภิ ษุ แต่ไต่ ทยนำ มาใช้สำ ช้ สำหรับ รั ผี เช่น ช่ ที่ใที่ ช้ว่ ช้ า ว่ ผีสิ ผี ง สิ ส่ว ส่ น สมิง มิ เขมรแปลว่า ว่ อยู่นิ่ยู่ ง นิ่ แน่นิ่ น่ ง นิ่ และแปลว่า ว่ ตาย ได้ด้ ด้ ว ด้ ย ใน ภาษาไทย ใช้คำ ช้ คำว่า ว่ สมิง ในความหมายว่า ว่ อยู่ เท่า ท่ นั้น นั้ เสือ สื สมิง มิ คือ คื เสือ สื ที่มี ที่ วิ มี ญ วิ ญาณของคนสิง สิ อยู่ ๓๙
เหตุที่ ตุ พ ที่ ระเจ้า จ้ กรุง รุ จีน จี นำ เครื่อ รื่ งราชบรรณาการมาถวายแก่พ ก่ ระเจ้า จ้ ฝรั่ง รั่ มัง มั ฆ้อ ฆ้ ง เพราะอะไร? เครื่อ รื่ งราชบรรณาการ หรือ รื เครื่อ รื่ งปัณณาการ หมายถึง ถึ สิ่ง สิ่ ของที่ผู้ ที่ มีผู้ ส มี ภาพด้อ ด้ ยกว่า ว่ นำ ไปฝากผู้อื่ผู้ น อื่ เพื่อ พื่ ความรู้สึรู้ ก สึ ที่ดี ที่ ต่ ดี อ ต่ กัน กั ในความหมายทางประวัติ วั ศ ติ าสตร์ข ร์ องไทย หมายถึง ถึ สิ่ง สิ่ ที่พ ที่ ระมหากษัตริย์ ริ ห ย์ รือ รื ผู้ปผู้ กครองหรือ รื เจ้า จ้ ประเทศราช จัด จั ส่ง ส่ ไปถวายแด่ พระมหากษัตริย์ ริ อี ย์ ก อี เมือ มื งหนึ่ง นึ่ เพื่อ พื่ แสดงไมตรีต่ รี อ ต่ กัน กั เช่น ช่ พระเจ้า จ้ กรุง รุ จีน จี แห่ง ห่ กรุง รุ ต้า ต้ ฉิง ฉิ จัด จั ถวายเครื่อ รื่ งบรรณาการแก่ พระเจ้า จ้ ฝรั่ง รั่ มัง มั ฆ้อ ฆ้ ง แห่ง ห่ กรุง รุ รัต รั นบุร บุ ะอัง อั วะ เพื่อ พื่ เจริญ ริ ทางพระราชไมตรี ๔๐
คำ ถามท้ายบท ๔๑
๔๒
สรุป ๔๓
สรุป รุ ราชาธิราช ตอน สมิงพระรามอาสา แสดงถึงความสำ คัญ คั ของการใช้สติ ปัญญา ความกล้าหาญ ความหยิ่งในศัก ศั ดิ์ศรี คุณ คุ ธรรมที่ผู้นำ ผู้ นำ พึงจะมี สิ่งเหล่านี้จะส่งเสริมให้สัง สั คมบ้า บ้ นเมืองมีความสุข สุ ความเจริญ ๔๔
อ้างอิง ๔๕