โรคในสัตว์ปีก

วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีอุบลราชธานี

Ubonratchatani College of Agriculture and Technology
แผนกสัตวศาสตร์

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ประกอบการเรียน

โรคในสัตว์ปีก

จัดทำโดย นายธิติพงศ์ สุริยะอรุณไชย

วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีอุบลราชธานี

Ubonratchatani College of Agriculture and Technology
แผนกสัตวศาสตร์

โรคนิวคาสเซิล (Newcastle disease; ND)

สาเหตุ เกิดจากเชื้อพารามิกโซไวรัส (Paramyxo virus type 1)

กลุ่มอาการของโรค

กลุ่มอาการที่แสดงออกได้ 5 ชนิด ดังนี้
1. ชนิดรุนแรงมากและแสดงอาการที่ลำไส้
2. ชนิดรุนแรงมากและแสดงอาการทางระบบ
ประสาท
3. ชนิดรุนแรงปานกลาง
4. ชนิดไม่รุนแรงและแสดงอาการกับระบบทาง
เดินหายใจ พียงเล็กน้อยหรือไม่แสดงอาการให้
เห็นชัดเจนนัก
5. ชนิดไม่รุนแรงและแสดงอาการกับระบบทาง
เดินอาหาร (Asymptomatic enteric virus) เป็น
ชนิดที่เกิดกับระบบทางเดินอาหารแต่ไม่แสดง
อาการให้เห็นเด่นชัดนัก

อาการของโรค

1. ทางระบบหายใจ ไก่ป่วยจะแสดงอาการไอ
หรือจามเป็นหวัด มีน้ำมูก
2. ทางระบบประสาท ไก่จะมีอาการคอบิด ชอบ
ยืนเอาหัวซุกใต้ปีก เดินเป็นวงกลม เดินถอยหลัง
และกระตุก เปอร์เซ็นต์การตายสูงมากในช่วง 2
– 3 วันแรก เป็นอาการที่เกิดตามมาหลังจาก
แสดงอาการทางระบบหายใจ
3. ทางเดินอาหาร ไก่จะถ่ายมูลเหลวสีค่อนข้าง
เขียวหรือเหลืองการรักษา โรคนี้ไม่มีวิธีการรักษา
ที่ได้ผล เพราะเกิดจากเชื้อไวรัสนอกจากจะใช้ยา
ปฏิชีวนะผสมน้ำให้ไก่กินทั้งฝูง เพื่อป้องกันโรค
แทรกซ้อนเท่านั้น

การป้องกันโรค การรักษา

1. แยกไก่ที่ป่วยออกจากฝูงให้เร็วที่สุด ไม่มีการรักษาโดยตรง ถ้าพบไก่เป็นโรคนี้
2. ทำวัคซีนป้องกันโรคตามโปรแกรมที่กำหนด มักจะทำลายทิ้ง

วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีอุบลราชธานี

Ubonratchatani College of Agriculture and Technology
แผนกสัตวศาสตร์

โรคหลอดลมอักเสบติดต่อ (Infectious bronchitis; IB)

สาเหตุ เกิดจากเชื้อไวรัสโคโรนา (Corona virus) ที่อยู่ใน Family Coronaviridae

อาการของโรค

เมื่อไก่ป่วยเป็นโรคนี้จะหายใจลำบาก มีเสียง
ดังครืดคราดในหลอดลม น้ำมูกไหล ไก่จะอ้าปาก
ไอ หายใจถี่ ๆ บางครั้งมีน้ำตาไหล ไก่ไม่แสดง
อาการทางระบบประสาทเหมือนโรคนิวคาสเซิล
ในกรณีที่เกิดกับไก่ในระยะกกอาจทำให้อัตรา
การตายสูงถึง 30% ของฝูง

การป้องกันโรค

1. แยกไก่ที่ป่วยออกจากฝูง
2. อย่าให้เล้าชื้นแฉะและปรับระบบการระบาย
อากาศในโรงเรือนให้ดี
3. ทำวัคซีนป้องกันโรคตามโปรแกรมที่กำหนด

การรักษา

ไม่มีการรักษาโดยตรง ถ้าพบไก่เป็นโรคนี้
มักจะทำลายทิ้ง

วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีอุบลราชธานี

Ubonratchatani College of Agriculture and Technology
แผนกสัตวศาสตร์

โรคไข้หวัดนก (Avian Influenza = AI)

สาเหตุ เกิดจากการติดเชื้อไวรัส Avian Influenza virus type A

อาการของโรค

ไก่ที่ติดเชื้อไข้หวัดนกจะมีอาการซึม ขนยุ่ง
และไม่กินอาหาร ถ่ายเหลวเป็นน้ำเริ่มจากสีเขียว
สดแล้วเปลี่ยนเป็น สีขาว หงอนและเหนียงบวม
และอาจมีสีคล้ำ อาจมีอาการบวมบริเวณรอบตา
และคอ หรือพบจุดเลือดออกจุดเล็กๆ บริเวณขา

การป้องกันโรค

แยกไม่ให้เป็ดไก่ที่เลี้ยงสัมผัสกับนกป่าโดย
เฉพาะนกน้ำ ใช้มาตรการความปลอดภัยทาง
ชีวภาพอย่างเข้มงวด เช่น ทำความสะอาดและ
พ่นน้ำยาฆ่าเชื้อภายในโรงเรือนเลี้ยงสัตว์ปีกและ
อุปกรณ์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ควบคุมหนูและแมลง

การรักษา

ไม่มีการรักษาโดยตรง ถ้าพบไก่เป็นโรคนี้
มักจะทำลายทิ้ง

วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีอุบลราชธานี

Ubonratchatani College of Agriculture and Technology
แผนกสัตวศาสตร์

โรคฝีดาษ (Fowl pox)

สาเหตุ เกิดจากเชื้อไวรัส Borreliota avium

อาการของโรค

แบ่งออกเป็น 2 กลุ่มอาการ คือ
1. ชนิดแห้ง (Dry pox) ไก่ป่วยจะหงอย ซึม ไม่กิน
อาหาร มีเม็ดตุ่มคล้ายหูดเกิดขึ้นที่ผิวหนัง
2. ชนิดเปียก (Wet pox) เกิดบริเวณพื้นผิวเนื้อเยื่อที่
เปียกชุ่ม เช่น ในปาก ลิ้น คอหลอดอาหาร กระเพาะ
พัก ถุงลม ภายในลำไส้เล็ก บริเวณขอบตา ฯลฯ

การป้องกันโรค

ใช้วัคซีนป้องกันโรคตามโปรแกรมที่
กำหนดโดย เริ่มทำครั้งแรกอายุ 4 สัปดาห์ และ
ทำซ้ำทุกๆ 1 ปี โดยการแทงที่พังผืดบริเวณปีก

การรักษา

ไม่มีการรักษาโดยตรง ส่วนใหญ่จะรักษา
โดยการใช้ยาปฏิชีวนะในการรักษา

วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีอุบลราชธานี

Ubonratchatani College of Agriculture and Technology
แผนกสัตวศาสตร์

พยาธิไก่ (Parasite)

พยาธิไก่แบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ พยาธิภายนอก (External parasite) ซึ่งได้แก่ ไร
เหา หมัด และเห็บ และพยาธิภายใน (Internal parasite) ได้แก่ พยาธิตัวกลม และพยาธิ
ตัวแบนต่าง ๆ

พยาธิภายนอก (External parasite) พยาธิภายนอกที่สำคัญ
ในไก่ ได้แก่ ไร และเหา
ไรไก่ (Mite) ไรไก่ที่สำคัญมี 3 ชนิด คือ
1. ไรแดง (Common red mites; Dermanyssus gallinae)
2. ไรที่อยู่ตามตัว (Northern feather mite; Liponyssus
sylviarum)
3. ไรแข้งผุ (Scaly-leg mite)

การรักษา ทำได้โดยเอาไก่แช่ลงไปในน้ำยาโซเดียมฟลูออไรด์
0.5 % สัปดาห์ละครั้ง เป็นระยะเวลา 2 – 3 สัปดาห์

พยาธิภายในไก่ที่สำคัญคือพยาธิตัวกลม ซึ่งเป็นพยาธิที่ทำ
อันตรายต่อไก่มากที่สุดคือ พยาธิตัวกลมที่ สำคัญมี 3 ชนิด คือ

1.พยาธิตัวกลม (Large round worm หรือ Ascardia galli)
2.พยาธิเส้นด้าย (Capillaria worm)
3.พยาธิไส้ตัน (Cecal worm; Helterakis gallinarum)

การรักษา ควรถ่ายพยาธิในไก่สาวก่อนย้ายขึ้นกรงตับประมาณ
3 สัปดาห์ และถ่ายซ้ำอีกครั้งหนึ่ง 30 วันหลังจากนั้น ยาถ่ายพยาธิ
ที่ใช้ได้ผลดี คือ Piperazine

วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีอุบลราชธานี

Ubonratchatani College of Agriculture and Technology
แผนกสัตวศาสตร์

ที่มา : http://www.weotec.com/article/5/การทำวัคซีนไก่ไข่

วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีอุบลราชธานี

Ubonratchatani College of Agriculture and Technology
แผนกสัตวศาสตร์

การจัดการสุขาภิบาล

การสุขาภิบาล
เป็นสิ่งสำคัญมากในการป้องกันโรคและพยาธิไก่เพราะถ้าการ

สุขาภิบาลไม่ดีจะเป็นสาเหตุให้ไก่สุขภาพเลวลง ไม่แข็งแรงเป็นโรคต่าง ๆ ได้
ง่าย ซึ่งมีข้อแนะนำดังนี้
1. ควรดูแลทำความสะอาดเล้าและภาชนะต่าง ๆ ที่วางไว้ในเล้าไก่และ
บริเวณใกล้เคียงด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อโรค และอย่าปล่อยให้เล้าชื้นแฉะเพราะจะ
เป็นที่หมักหมมของเชื้อโรค
2. สร้างเล้าให้อากาศถ่ายเทได้สะดวก
3. กำจัดแหล่งน้ำสกปรกรอบ ๆ บริเวณบ้านเล้าไก่และใกล้เคียง
4. อาหารไก่ต้องมีคุณภาพดี อาหารที่กินไม่หมดให้ทิ้งอย่าปล่อยให้เน่าเสีย
5. มีน้ำสะอาดให้ไก่กินตลอดเวลา
6. ถ้ามีไก่ป่วยไม่มากนัก ควรกำจัดเสีย และจัดการเผาหรือฝังให้เรียบร้อยจะ
ช่วยกำจัดโรคได้เป็นอย่างดี
7. อย่าทิ้งซากไก่ลงแหล่งน้ำเป็นอันขาด เพราะเชื้อโรคจะแพร่กระจายไปได้
8. กำจัดซากไก่โดยวิธีเผาหรือฝัง ไม่ควรนำไปจำหน่าย เพราะจะทำให้เกิด
โรคแพร่ระบาดได้
9. วิธีป้องกันโรคอีกอย่างหนึ่งก็คือ เราไม่ควรซื้อไก่สดจากตลาดหรือหมู่บ้าน
อื่นมากิน เพราะไก่พวกนี้อาจเป็นโรคมาแล้วก็ได้
10. เมื่อมีโรคระบาดเกิดขึ้น เจ้าของไก่ควรติดต่อหารือกับสัตว์แพทย์โดยเร็ว

วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีอุบลราชธานี

Ubonratchatani College of Agriculture and Technology
แผนกสัตวศาสตร์

การป้องกันโรค

การป้องกันโรค
การรักษา การป้องกันโรคได้สำเร็จโดยวิธีต่อไปนี้

1.ป้องกันที่เป็นบ่อเกิดของโรค ต้องรักษาความสะอาด การสุขาภิบาลในคอก
สัตว์ที่เข้ามาใหม่ควรได้กักแยกต่างการชั่วระยะเวลาหนึ่งอย่าได้นำฝูงโดย
ทันที
2.เพิ่มความต้านทานโรคให้กับโก่ เพื่อให้มีความต้านทานโรคอยู่ในระดับสูง
โดยวิธีการฉีดวัคซีนป้องกันโรคให้กับไก่
3.แยกสัตว์ที่สัมผัสโรคหรือสงสัยว่าสัมผัสกับสัตว์ที่เป็นโรคระบาดไว้ต่างหาก
แล้วทำความสะอาดคอกโรงเรือนด้วยน้ำยาเชื้อโรค
4.ทำการวินิจฉัยให้ได้โดยเร็วถึงสาเหตุของโรค พร้อมทั้งให้การรักษาโดยฉับ
พลันทันที่ถ้าหากมีการป่วยหรือตาย
5.สำรวจตรวจสอบสัตว์ภายในฝูงอยู่เสมอๆ จะช่วยให้เห็นความผิดปกติต่างๆ
ภายในฝูงสัตว์ได้ก่อนที่จะเกิดปัญหาที่รุนแรง
6.ควรสนใจจดบันทึกประวัติการป่วย การฉีดวัคซีนป้องกันโรคสัตว์ให้ครบถ้วน