Bab 5.2 Teori Kos versi2011-12

Bab 5.2
Kos Pengeluaran

disediakan oleh:

Unit Ekonomi
Kolej Matrikulasi Kedah

* Unit Ekonomi KMK 1

Teori Kos Pengeluaran

Definisi Kos Eksplisit
Konsep
Kos Implisit
Jumlah kos
Kos Pengeluaran Jangka Pendek Kos tetap
Kos berubah
Kos PengeluaranJangka Panjang
Kos purata
Kos tetap purata
Kos berubah purata
Kos sut

Kos purata Jumlah kos Ekonomi bidangan dan Tidak
Kos sut Kos berubah Ekonomi Bidangan

* Unit Ekonomi KMK 2

5.2.1 Konsep Kos

Definisi
Jumlah perbelanjaan yang dibayar oleh
unit pengeluaran atau firma untuk
memperolehi input-input yang digunakan
dalam proses pengeluaran barang atau
perkhidmatan

* Unit Ekonomi KMK 3

Kos Eksplisit ( Kos Nyata )

▪ Perbelanjaan tunai (nyata) oleh firma untuk
memperolehi input-input bagi tujuan
pengeluaran

• Contoh : upah pekerja, kos bahan
mentah

Penghitungan untung perakaunan hanya
mengambil kira kos eksplisit

Untung perakaunan = TR – explicit TC

* Unit Ekonomi KMK 4

Kos Implisit ( Kos Tersembunyi )

• Kos yang sepatutnya dibayar oleh firma apabila
firma menggunakan input atau menikmati
faedah apabila melaksanakan pengeluaran.

• Contoh.
• Bunga yang dilepaskan kerana menggunakan

wang sendiri sebagai modal.
• Gaji yang perlu dilepaskan sekiranya bekerja

sendiri
• Pencemaran

* Unit Ekonomi KMK 5

5.2.2 Kos Pengeluaran Jangka Pendek

Jumlah Kos (TC) Kos Purata (AC)
Kos Tetap (FC) Kos tetap purata (AFC)
Kos berubah (VC) Kos berubah purata (AVC)
Kos sut (MC)

* Unit Ekonomi KMK 6

Struktur Kos

Jumlah kos TC = TFC + TVC

Kos keseluruhan yang ditanggung oleh pengusaha
apabila menjalankan proses pengeluaran.
Jumlah kos terdiri daripada kos tetap dan kos berubah.
Contoh: Sewa bangunan

Gaji pekerja

* Unit Ekonomi KMK 7

Kos tetap (FC)
Merupakan kos yang dibayar oleh firma untuk
memperolehi input tetap.

Kos tetap terpaksa ditanggung oleh pengusaha tanpa
dipengaruhi oleh jumlah pengeluaran. Oleh itu jumlahnya
sama pada setiap tingkat pengeluaran.

Contoh: Pembelian jentera.
Sewa bangunan

* Unit Ekonomi KMK 8

Kos berubah (VC)
• Merupakan kos yang dibayar oleh firma untuk

memperolehi input berubah.

• Jumlah kos berubah yang ditanggung oleh
pengusaha dipengaruhi oleh jumlah pengeluaran.
Oleh itu jumlahnya semakin meningkat apabila
pengeluaran ditingkatkan.

• Contoh: Upah buruh.
• Pembelian bahan mentah

* Unit Ekonomi KMK 9

Jumlah kos TC = TFC + TVC

Output TFC TVC TC
(unit)
12 0 56
0 28 66
1
2 62 96
3 68
4 75 10
5
6 100Unit Ekonomi KMK
7
*8

Keluk Kos Tetap ( FC ) Output TFC
(unit)
Kos (RM) 12
0 12
FC 1 12
2 12
12 3 12
4

0 Keluaran (unit)
12

Keluk TFC mendatar dan selari dengan paksi kuantiti
FC tetap berjumlah RM 12 pada setiap tingkat keluaran

* Unit Ekonomi KMK 11

Keluk Kos Berubah ( VC ) Output TVC
(unit)
Kos (RM) TVC 0
0 28
44 44
1 54
28 62
2

3

4

0

1 2 Keluaran (unit)

Keluk TVC becerun positif bermula dari origin 12

TVC bertambah apabila keluaran meningkat

* Unit Ekonomi KMK

Keluk Jumlah Kos ( TC )

Kos (RM) TC Output TC
(unit)
56 TVC 12
0 40
44 1 56
40 2 66
3 74
28 4
TFC

12

0 13

1 2 Keluaran (unit)

TC ialah hasil tambah TFC dan TVC
TC selari dengan TVC kerana TFC tetap

* Unit Ekonomi KMK

Keluk Jumlah Kos ( TC ) TC = FC + VC
TC = A + B
TC

Kos (RM)

VC atau
44 TC = B + C

C maka A = C
40

28 FC
12

B
A

0 14

2 Keluaran (unit)

* Unit Ekonomi KMK

Kos purata AC = AFC + AVC

Output TFC TVC TC AFC AVC AC MC
(unit)
- -
0 12 0 - - 40 28
12 28 28 16
1 28 56 6 22 22 10
66 4 18 18.5 8
2 3 15.5 16 6
2.4 13.6 14.5 7
3 2 12.5 13.7 9
96 1.7 12 14 16
4 62 1.5 12.5
15
5 68 Unit Ekonomi KMK

6 75

7

8 100

*

Kos tetap purata Q TFC AFC

• Kos tetap purata ialah nilai 0 12 -
kos tetap bagi seunit
keluaran. 1 12 12

• Semakin tinggi jumlah 2 12 6
keluaran, AFC semakin
menurun 3 12 4

AFC = TFC / Q 4 12 3

* Unit Ekonomi KMK 16

Keluk Kos Tetap Purata

Keluk AFC mencerun ke bawah dan cembung ke origin.

• Keluk AFC mencerun ke bawah dan sentiasa bernilai
apabila output bertambah

Kos Q TFC AFC
(RM)
0 12 -

1 12 12

2 12 6

3 12 4

4 12 3

* Unit Ekonomi KMK AFC 17

Unit Ekonomi KMPk Keluaran

Kos berubah purata

• Kos berubah purata ialah nilai Output TVC AVC
kos berubah bagi se unit (unit)
keluaran.
0 0-
AVC = TVC / Q 1 28 28

2 44 22

3 54 18

4 62 15.5

5 68 13.6

6 75 12.5

7 84 12

8 100 12.5

* Unit Ekonomi KMK 18

Keluk Kos Berubah Purata (AVC)

Keluk AVC berbentuk U. Output TVC AVC
Pada mulanya keluk AVC menurun (unit)
0 -
sehingga titik minimum. Tambahan 0 28 28
output seterusnya menyebabkan AVC 1 44 22
menaik 2 54 18
Ini disebabkan berlakunya hukum pulangan 3 62 15.5
berkurangan 4 68 13.6
Kos (RM) 5 75 12.5
6 84 12
AVC 7 100 12.5
8
Keluaran
19
* Unit Ekonomi KMK

Kos purata AC = AFC + AVC

Kos purata ialah kos Output TC AFC AVC AC
bagi setiap unit (unit)
keluaran.
0 12 - - -
1 40 12 28 40

AC = AFC + AVC 2 56 6 22 28

atau 3 66 4 18 22
4 74 3 15.5 18.5
AC = Jumlah kos 5 80 2.4 13.6 16
Jumlah keluaran 6 87 2 12.5 14.5

7 96 1.7 12 13.7

* 8 112 1.5 12.5 14
Unit Ekonomi KMK 20

Hubungan AC, AFC & AVC

Kos AC AC = AFC + AVC
AVC Pada Q1
c AC = a +b
atau
b AC = c + b
a
Perbezaan menegak
* antara AC dengan AVC
bersamaan dengan AFC
Q1
AFC 21

Keluaran

Unit Ekonomi KMK

Hubungan AC, AFC & AVC

Kos

AC AFC sentiasa menurun
apabila Q bertambah
tetapi sentiasa positif.

AVC mencapai titik
AVC minimum lebih awal

berbanding dengan AC.

AFC

* Q1 Q2 Keluaran 22

Unit Ekonomi KMK

Hubungan AC, AFC & AVC

Kos purata merupakan kombinasi kos tetap purata dan kos
berubah purata. Oleh itu keluk kos purata terletak di atas
keluk kos berubah purata pada jarak yang sama dengan kos
tetap purata dan berbentuk “U”. Pada peringkat awal, keluk
ini menurun kerana kos tetap purata dan kos berubah purata
menurun. Setelah kos berubah purata mencapai tingkat
minimum dan kemudian meningkat, namun kos purata tetap
menurun. Ini adalah disebabkan penurunan kos tetap purata
adalah lebih besar daripada peningkatan kos berubah purata.
Setelah mencapai tingkat minimum tambahan output
seterusnya menyebabkan kos purata turut meningkat dan
keluk kos berubah purata semakin menghampiri keluk kos
purata. Ini disebabkan peningkatan kos berubah purata
semakin membesar melebihi daripada penurunan kos tetap
purata.

* Unit Ekonomi KMK 23

Kos Sut (MC)

Output TC MC MC ialah perubahan jumlah
(unit) 12 kos kesan daripada
56 - perubahan satu unit
0 66 28 output.
1
2 96 8 MC = ∆ TC / ∆ Q
3 6
4 7
5 9
6 16
7
8 Unit Ekonomi KMK 24
Unit Ekonomi KMPk
*

Kos Sut (MC)

Kos (RM)

MC

Output TC MC Keluaran
(unit) 12 MC mula menurun kerana pulangan sut
56 - bertambah.
0 66 28
1 MC mencapai titik minimum kemudian
2 96 8
3 6 meningkat kerana pulangan sut
4 7
5 9 berkurangan.
6 16 Keseluruhannya MC berbentuk “U” kerana
7 hukum pulangan sut berkurangan.
8
Unit Ekonomi KMK 25
* Unit Ekonomi KMPk

Hubungan AC dan MC

Kos (RM)

MC AC 1. Apabila MC kurang daripada

AC , AC sedang menurun

1. Apabila MC = AC , AC
mencapai titik minimum. MC

AVC bersiang AC pada titik
minimumnya.

3. MC lebih daripada AC , AC
sedang meningkat

* KUeniltuEakroanonmi KMK 26

Hubungan AC dan MC

Kos (RM)

MC AC 1. Apabila MC kurang daripada

AC , AC sedang menurun

1. Apabila MC = AC , AC
mencapai titik minimum. MC

AVC bersiang AC pada titik
minimumnya.

3. MC lebih daripada AC , AC
sedang meningkat

* KUeniltuEakroanonmi KMK 27

Hubungan AVC dan MC

Kos (RM)

MC 1. Apabila MC kurang
AVC daripada AVC , AVC
sedang menurun.

2. MC bersilang dengan
AVC pada titik minimum
AVC, MC=AVC.

3. MC lebih drp AVC , AVC
sedang meningkat.

* KUeniltuEakroanonmi KMK 28

5.2.3 Kos pengeluaran jangka panjang

Konsep :
• Jangka masa panjang dalam ekonomi bererti satu

jangka masa di mana firma mengubahkan semua
kombinasi penggunaan faktor pengeluarannya
(inputnya). Oleh itu dalam jangka masa panjang, tiada
faktor yang tetap dan tiada kos tetap dan seterusnya
tiada kos tetap purata. Disebabkan semua faktor boleh
berubah maka jangka panjang juga dikenali sebagai
jangka masa perancangan.

* Unit Ekonomi KMK 29

Keluk Kos Purata Jangka Panjang (LRAC)

• Perubahan skala pengeluaran firma menyebabkan
wujudnya satu siri keluk kos purata jangka
pendek.

• Setiap satu keluk kos purata jangka pendek (SAC)
melambangkan satu skala pengeluaran .

• Utk setiap tingkat keluaran , firma akan
mengeluarkan dengan kos purata (SAC) yang
paling rendah.

* Unit Ekonomi KMK 30

Kos (RM) Pembentukan Keluk LAC

B SAC1 Rajah menunjukkan 3
A SAC2 saiz loji berbeza SAC1,
SAC2 & SAC3.
SAC3

Pada Q1 firma memilih
saiz loji SAC1 kerana
kos purata (AQ1) lebih
rendah berbanding
dengan kos puarta
B2 pada SAC2.

0* Q1 Q 31

Unit Ekonomi KMK

Kos (RM) Pembentukan Keluk LAC

SAC1 SAC3 Pada Q2 firma memilih
SAC2 saiz loji SAC2 kerana
ia beroperasi dalam
BD kos CQ2 yg lebih
rendah berbanding
A E DQ2 pada loji SAC1.
C

Pada Q3, firma boleh
menggunakan loji
SAC2 atau SAC3
kerana kos puratanya
adalah sama .

0* Q1 Q 2 Q 3 Q 32

Unit Ekonomi KMK

Kos (RM) Pembentukan Keluk LAC

SAC1

SAC2 SAC3 Untuk keluaran lebih
E daripada Q3, firma
BD akan menggunakan
A saiz loji SAC3.

C Keluk kos purata
F jangka panjang
dibentuk dengan
menyambungkan titik
A,C,E dan F

0* Q1 Q 2 Q 3 Q 4 Q 33

Unit Ekonomi KMK

Kos (RM) Pembentukan Keluk LAC

a SAC1 SAC2 saiz loji yang minimum
dalam pelbagai tingkat
b SAC3 output diwakili garis
yang menyambungkan
c titik abc.

LAC keluk LAC terdiri drpd
bahagian keluk kos
purata jangka pendek
(SAC) yang dapat
meminimumkan kos
pengeluaran pada
pelbagai tingkat
output.

*0 Q 34

Unit Ekonomi KMK

Keluk Kos Purata Jangka Panjang

Kos (RM) SAC1
SAC2
SAC3 SAC5 LRAC
SAC4

0Q

Keluaran (unit)

Dalam keadaan sebenar banyak saiz loji dapat dipilih

oleh firma. LAC terbentuk drp sambungan titik-titik SAC

yg memberi kos perunit terendah pd pelbagai tingkat

keluaran. 35
*

Unit Ekonomi KMK

Kos (RM) Hubungan SAC dengan LRAC

LAC sedang menurun,
SAC menyentuh LAC pd
SAC yg menurun iaitu
LRAC titik A (output Q1)

A SAC1 SAC3 LAC capai titik minimum

C , SAC menyentuh LAC

SAC2 pd

B SAC minimum iaitu

Titik B (output Q2)

0 Q1 LAC sedang meningkat,
SAC menyentuh LAC pd
Q2 Q3 SAC yg meningkat
Keluaran (unit) iaituTitik C output Q3

* Unit Ekonomi KMK 36

Keluk Kos Purata Jangka Panjang

Kos (RM) SAC1
SAC2
SAC3 SAC5 LRAC
SAC4

0Q

Keluaran (unit)

LAC berbentuk ‘U’ dipengaruhi Ekonomi Bidangan

Dalaman & Disekonomi Bidangan Dalaman.
SAC berbentuk ‘U’ dipengaruhi Hukum pulangan

berkurangan Unit Ekonomi KMK 37

*

5.3 Ekonomi Bidangan

Definisi :

Pelbagai faedah yg dinikmati firma itu apabila firma
itu mengembangkan skala atau perkembangan
industri itu secara keseluruhan sehingga
membawa kepada kejatuhan kos purata firma

EKONOMI BIDANGAN

DALAMAN LUARAN

* Unit Ekonomi KMK 38

Tak ekonomi Bidangan

Definisi :

kemerosotan kecekapan firma yang menyebabkan
kenaikan kos purata kesan daripada pembesaran
skala pengeluaran firma itu sendiri atau
perkembangan industri itu secara keseluruhan .

TAK EKONOMI BIDANGAN

DALAMAN LUARAN

* 39

Unit Ekonomi KMK

Punca Ekonomi Bidangan Dalaman

Ekonomi Ekonomi Ekonomi
Pengkhususan Pengurusan Kewangan

Punca-punca

Ekonomi Ekonomi
Teknikal Pemasaran

* Unit Ekonomi KMK 40

Punca Ekonomi Bidangan Dalaman

1. Ekonomi Pengkhususan

pembahagian kerja & pengkhususan
meningkatkan kecekapan pekerja & daya
pengeluaran, maka AC semakin rendah apabila
output bertambah.

2. Ekonomi Pengurusan

perkembangan firma meningkatkan kecekapan
pengurus, melicinkan pentadbiran serta
pengeluaran. Bilangan pengurus sama untuk
menjalankan kerja pentadbiran yg bertambah. Kos
perunit pengurus berkurang.

* Unit Ekonomi KMK 41

3. Ekonomi Kewangan

memperoleh pinjaman bank dgn kadar bunga
rendah & tempoh yg lebih panjang. Memudahkan
firma menambahkan modal bagi meningkatkan

keluaran.

4. Ekonomi Pemasaran

Membeli bahan mentah secara pukal pada harga
murah. Kos pengiklanan dapat dibiayai kerana AC
semakin kurang

5. Ekonomi Teknikal

Penggunaan mesin & peralatan secara optimum &

tidak berlaku pembaziran. Firma mampu membeli

mesin lebih canggih, jimat kos dan meningkatkan

* daya pengeluaran.Unit Ekonomi KMK 42

Punca tak ekonomi Bidangan Dalaman

1. Tak ekonomi pengkhususan

pekerjaan berulang akan menjemukan pekerja,
kepuasan kerja menurun & sumbangan mereka
diabaikan seterusnya prestasi kerja merosot.

2. Tak ekonomi pemasaran 43

ketidakcekapan dalam penyelarasan antara
jabatan dalam organisasi menyebabkan
pemasaran terjejas.

* Unit Ekonomi KMK

3. Tak ekonomi pengurusan

pengurus tidak berupaya mengawal kakitangan yg
terlalu ramai, beban kerja pentadbiran bertambah,
kawalan semakin tidak cekap dan kualiti keluaran
juga terjejas seterusnya kos pengeluaran naik.

4. Tak ekonomi teknikal

Masalah kerosakan atau kehausan apabila mesin
terus digunakan untuk mengeluarkan keluaran
yang banyak. Perbelanjaan pembaikan atau
pembelian mesin baru akan meningkatkan kos
pengeluaran firma.

* Unit Ekonomi KMK 44

Ekonomi bidangan dengan kos purata jangka
panjang ( LAC )

Kos

LAC

Ekonomi Tak ekonomi
bidangan bidangan
dalaman dalaman
menyebabkan menyebabkan
AC menurun AC meningkat

*O Unit EkQonomi KMK Q 45

Punca Ekonomi Bidangan Luaran

1. Pembangunan tenaga buruh

Pengembangan industri menyebabkan pembangunan
tenaga buruh yang mahir di kawasan perindustrian

2. Perubahan teknologi

Perubahan teknologi dalam industri menyebabkan
perkembangan firma-firma dalam industri.

* Unit Ekonomi KMK 46

3. Kemajuan infrastruktur

Pemusatan firma-firma di satu kawasan industrian
memudahkan kerajaan membina infrastruktur yang
memungkinkan firma-firma menikmati ekonomi
bidangan luaran.

4. Bekalan input dan modal

Pembangan sesuatu industri membolehkan firma
memperoleh bahan mentah dan barang modal pada
kos yang murah.

5. Maklumat dan pameran perdagangan

Pengembangan industri memudahkan firma mendapat
maklumat akibat dari sebaran am dan kemajuan dlm
infrastruktue. Pameran perdagangan dapat diadakan
pada AC yang rendah

* Unit Ekonomi KMK 47

Punca Tak ekonomi Bidangan Luaran

1. Kekurangan faktor pengeluaran

kekurangan bahan mentah, kesukaran pekerja
mendapat tempat tinggal. Ini akan meningkatkan kos
pengeluaran di kawasan industri tersebut.

2. Kos sosial

masalah kesesakan, pencemaran alam sekitar dan
masalah-masalah sosial akan menyebabkan kos
pengeluaran meningkat.

* Unit Ekonomi KMK 48

Hubung kait Ekonomi Bidangan &
Disekonomi Bidangan Ke atas Keluk LAC

Kos (RM) Eko. Bid.
LAC1 Dalaman (a) &
(a)
(b) Diseko. Bid.
Dalaman (b)

diitunjukkan

oleh pergerakan

di sepanjang

LAC .

0Q 49
Keluaran (unit)

* Unit Ekonomi KMK

Hubung kait Ekonomi Bidangan & Disekonomi
Bidangan Luaran Ke atas Keluk LAC

Kos (RM) Ek Bidangan
Luaran & Dis ek
LAC3 Bidangan luaran
LAC1 ditunjukkan oleh
LAC2 peralihan LAC ke
atas atau ke bawah.

Ek. Bid luaran :
LAC1 beralih ke
LAC2.

0Q Disekon Bid Luaran

Keluaran (unit) LAC1 beralih ke

* Unit Ekonomi KMK LAC3 50