อิศรญาณภาษิต 1

จดั ทาโดย

เด็กชาย ณัฐพงษ์ พลับเกลยี้ ง ม.๓/๑ เลขที่๕
เด็กหญงิ กัญจน์รชั ต์ พง่ึ สมศกั ดิ์ ม.๓/๑ เลขท๒่ี ๑

เด็กหญิง เกศรา เทยี นสพุ จน์ ม.๓/๑ เลขท่ี๒๓
เด็กหญิง พรรณธิตา จิตรีเนตร ม.๓/๑ เลขท๓่ี ๑

เดก็ หญิง ชนิดดา อภาพล ม.๓/๑ เลขท๒่ี ๕

โรงเรยี นบางปะอิน “ราชานุเคราะห์ ๑’’
อาเภอบางปะอนิ จังหวดั พระนครศรีอยธุ ยา

หมอ่ มเจา้ อศิ รญาณ ส้ินชีพิตักษัยเมื่อวนั ที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2423 ในรชั สมัยพระบาทสมเดจ็ พระ
จุลจอมเกล้าเจา้ อย่หู ัวโดยพระองคท์ รงแต่งเร่อื ง อิศรญาณภาษติ ในขณะระหวา่ งผนวช โดยแต่งเป็นกลอนยาว
จานวน 52 คากลอน

อิศรญาณภาษิตแต่งดว้ ยกลอนเพลงยาว ซ่ึงมีลกั ษณะคลา้ ยกลอนสุภาพ แตม่ ีจุดที่แตกต่างออกไป อยา่ ง
หลกั ๆ ไดแ้ ก่

กลอนเพลงยาวจะข้ึนตน้ ดว้ ยวรรครับ (วรรคท่ีสอง) ดงั น้นั บทแรกของกลอนเพลงยาวจึงมีเพยี ง
วรรค ขณะท่ีกลอนสุภาพหน่ึงบทจะมี วรรค ดงั ตวั อยา่ ง

อิศรญาณชาญกลอนอักษรสาร
เทศนาคาไทยให้เป็นทาน โดยตานานศภุ อรรถสวสั ดี

อิศรญาณภาษิตจะลงทา้ ยดว้ ยคาวา่ เอย แตก่ ลอนสุภาพไมจ่ าเป็นตอ้ งลง

หมายถงึ ชายข้าวเปลือกหญงิ ข้าวสาร หมายถึง การปรียบเทียบความแตกตา่ งระหวา่ งชายหญิงในสงั คมไทย ซ่ึงสอนให้
ผหู้ ญิงรักนวลสงวนตวั โดยผชู้ ายเปรียบเหมือนขา้ วเปลือกท่ีสามารถนาไปหวา่ นหรือเพาะปลูก งอกใหม่ไดอ้ ีก ส่วนผหู้ ญงิ
เปรียบเหมือนขา้ วสารคือผา่ นการขดั สีแลว้ พร้อมที่จะนาไปหุงไม่สามารถนาไปปลูกได้

หมายถึงอะไร สานวน สุภาษิตไทยที่บอกวา่ น้าพ่งึ เรือ เสือพ่ึงป่ า (น้า-พ่งึ -เรือ-เสือ-พ่งึ -ป่ า) แปลวา่ (สา) น. การพ่งึ พาอาศยั
กนั . อา้ งอิงตาม พจนานุกรม ฉบบั ราชบณั ฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๕๔ สานวนดงั กลา่ วน้นั เป็ นการเปรียบเทียบการพ่ึงพาอาศยั
กนั และไดป้ ระโยชนร์ ่วมกนั ในการอยใู่ นสงั คม เหมือนกบั น้าท่ีจะตอ้ งพ่งึ พา

หมายถึง เดินตามผใู้ หญ่หมาไมก่ ดั หมายถึง ประพฤติตามหลงั ผใู้ หญย่ อ่ มปลอดภยั

หมายถึง ท่ีตอ้ งตรากตราทางานหนกั กลางแจง้ , มกั หมายถึงชาวนาชาวไร่ ท่ีขณะทาการเพาะปลูกตอ้ งกม้ หนา้ ลงดิน ส่วน
หลงั กต็ อ้ งสูก้ บั แดด และฝน.

หมายถึง ยน่ื แกว้ ใหว้ านร น้นั ใชใ้ นการเปรียบเปรยถึงการเอาส่ิงของ หรือ อะไรกต็ ามใหก้ บั คนท่ีไมร่ ู้วา่ จะใชง้ านสิ่งน้นั
อยา่ งไร โดยเขาเหลา่ น้นั ไม่รู้ดว้ ยซ้าวา่ ของที่ไดร้ ับมาน้นั มปี ระโยชน์

หมายถึง ผทู้ ่ีไมร่ ู้คุณค่าของสิ่งมคี า่ ที่ไดม้ าหรือท่ีมีอย,ู่ วานรไดแ้ กว้ ก็วา่ .

หมายถึง การรู้อะไรแลว้ พดู ไมไ่ ด้ พดู ไม่ออกไม่สามารถพดู ออกมาได้ เพราะมีความจาเป็นบางอยา่ งหรือเพราะเกรงจะมีภยั
มาถึงตนเองแก่ตนหรือผอู้ ื่นที่เกี่ยวขอ้ งดว้ ย

หมายถึง ภายนอกดูนิ่งสงบเสง่ียมแตเ่ มื่อพดู หรือกระทาส่ิงใดออกมา จึงรู้วา่ มีความรู้ความสามารถสูง.

หมายถงึ รับฟังไวแ้ ตไ่ มเ่ ชอื่ ทงั้ หมด.

คาพูดทไ่ี พเราะอ่อนหวาน ซ่ึงถูกใจผ้ฟู ัง แต่อาจเป็ นโทษเป็ นภยั ได้ และคาพูดทต่ี รงไปตรงมาแบบขวานผ่าซาก อาจไม่ถูกใจ

หมายถึง การคดิ จะทาการใหญ่ แต่กลวั ว่าจะสิ้นเปลืองค่าใช้จ่าย มวั แต่คดิ เลก็ คดิ น้อยจนทาให้เสียงานได้

ช่วยกนั ทามาหากิน ขยนั ขนั แขง็ ท้งั ผวั ท้งั เมีย, ชายหาบหญิงคอน กว็ า่ .

หมายถึงคนทพ่ี ูดพล่อย หรือพูดไม่ระวงั ปากจนได้รับอนั ตราย.

หมายถึง คนผมู้ ีฐานะต่าไปคดั คา้ นหรือไปก่อความกบั ผมู้ ีอานาจสูงกวา่
ขยายความ – สานวนไทยคาวา่ ไมซ้ ีกงดั ไมซ้ ุง คนโบราณท่านใชใ้ นการเปรียบเทียบถึงการกระทาที่ยากจะประสบความ