11 มารยาทชาวพุทธ

หน่วยท่ี 11

มารยาทชาวพทุ ธ

มารยาทชาวพทุ ธ

สาระการเรียนรู้ มารยาทชาวพทุ ธ การเดิน
การน่ัง การไหว้
การยนื การกราบ

มารยาทชาวพทุ ธ มารยาทชาวพุทธ หมายถึง กริ ิยาวาจาทชี่ าวพุทธถือว่า
เรียบร้อย โดยทวั่ ไปมลี กั ษณะ ดงั นี้

กิริยาวาจาสภุ าพ มีอริ ิยาบถอยใู่ นทา่

เรียบร้อย ออ่ นโยน ธรรมดา ไม่ฝื นแต่

สภุ าพ

แตง่ กายเหมาะสม การแสดงมารยาท
แกส่ มยั โอกาส ไมช่ ้าจนอดื อาด และ

สถานที่ ไมเ่ ร็วจนลกุ ลลี ้ กุ ลน

การนงั่

การนง่ั เกา้ อ้ีตามลาพงั
หลงั พงิ พนกั เกา้ อ้ีในอิริยาบถที่สบาย
เทา้ ชิด เข่าชิด (ชายแยกเข่าและปลายเทา้ เลก็ นอ้ ยได)้
วางมือบนหนา้ ขา หรือเอาแขนพาดเกา้ อ้ี
ควรนงั่ เตม็ เกา้ อ้ี ไม่นง่ั ไขวห่ า้ ง หรือโยกเกา้ อ้ี

การน่ังเก้าอตี้ ่อหน้าผู้ใหญ่ การน่ังลงศอก

น่ังเตม็ เก้าอี้ หลังไม่พงิ พนัก ตัวตรง หลังไม่พงิ พนัก วางแขนลงบนหน้าขา
วางมือประสานกันบนตัก น้อมตัวลง เงยหน้าขนึ้ เล็กน้อย
วางมือประสานกัน ไม่ต้องจับกันจนแน่น
: เข่าแยกเล็กน้อย ส้นเท้าชดิ
ปลายเท้าแยก : เข่าแยก ส้นเท้าชดิ ปลายเท้าแยก
: เข่า ส้นเท้า ปลายเท้าชิดตลอด
: หวั เข่า ส้นเท้า ปลายเท้าชิดกัน

การน่ังกับพนื้ ตามลาพงั

ได้
หลัง

ท้าแขน การน่ังกับพนื้ ต่อหน้าผู้ใหญ่

การนง่ั ลงศอกเมื่อนงั่ กบั พ้ืน การน่ังคุกเข่า
ใช้เม่ือนงั่ ใกล้ผ้อู าวโุ สมาก
ใช้กรณีเตรียมถวายบงั คม เตรียมกราบแบบ
อาจใช้ในการเข้าเฝ้ าฯ โดยให้ศอกข้างหนงึ่ เบญจางคประดษิ ฐ์ หรือรับคาส่งั จากผ้ใู หญ่
ลงพนื ้ เบี่ยงตวั หมอบต่า
1. น่ังตัวตรง
1. นง่ั พบั เพียบ 2. วางก้นบนส้นเท้า
2. วางแขนไว้บนหน้าขา น้อมตวั 3. ปลายเท้าตงั้
4. มือทงั้ สองประสาน หรือวางคว่าบนหน้าขา
เบ่ียงลงให้งาม
3. เงยหน้าเล็กน้อย มือประสานกนั

การยนื ตามลาพงั
1. ส้นเท้าชิด ปลายเท้าแยกเลก็ น้อย

การ หรือยืนในทา่ พกั
ยนื 2. ปลอ่ ยแขนไว้ข้างลาตวั ตามสบาย

3. ไมค่ วรหนั หน้าไปมาบ่อย ตาควรมองตรง
การยนื เฉพาะหน้าผู้ใหญ่
วธิ ีที่ 1 ยืนตรง ขาชิด ส้นเท้าชิด ปลายเท้าหา่ ง

มือแนบลาตวั หรือประสานกนั ไว้เบอื ้ งหน้าใต้เข็มขดั ลงไป
วธิ ีที่ 2 ยืนตรง ไหลค่ ้อมเลก็ น้อย เงยหน้าเลก็ น้อย

มือประสานโดยคว่ามือซ้อนกนั หรือสอดนิว้ เข้าระหวา่ งร่องนิว้

แตล่ ะมือ

การเดนิ

การเดนิ ตามลาพงั

1. เดนิ อยา่ งสภุ าพ หลงั ตรง

2. ช่วงก้าวไมย่ าวหรือสนั้ เกินไป

ปลายเท้าชีต้ รงไปข้างหน้า

3. แกวง่ แขนพองาม การเดนิ กับผู้ใหญ่

1. เดนิ เยือ้ งไปทางซ้าย ด้านหลงั ผ้ใู หญ่

เล็กน้อย

2. สงบเสง่ียม นอบน้อม

การเดนิ
การเดนิ ผ่านผู้ใหญ่
การเดนิ สวนผู้ใหญ่ 1. กรณีผ้ใู หญ่ยืน ให้เดนิ ค้อมตวั ถ้า
1. ควรค้อมตวั เมื่อผา่ นใกล้
2. กรณีเป็ นทางแคบ ควร ผ้ใู หญ่ทกั ทายให้หยดุ ยืนน้อมกายลงพดู
เม่ือจบบทสนทนาให้ไหว้หนง่ึ ครัง้ แล้ว

หยดุ ยืนด้วยอาการสารวมให้ผ้ใู หญ่ ค้อมตวั ผา่ นไป
2. กรณีผ้ใู หญ่นง่ั บนเก้าอี ้หรือนงั่ กบั พืน้
ผ่านไปก่อน ให้เดนิ เข่าผา่ น

การไหว้

การไหว้พระสงฆ์ (ขณะยนื )
1. ยกมือท่ปี ระนมขนึ ้ จดหน้าผาก
2. ให้ปลายหวั แมม่ ือจดระหวา่ งควิ ้ ค้อมศีรษะลงให้ปลายนิง้ ชีจ้ ดตีนผม แนบมอื

ให้ปิดหน้าผาก ค้อมตวั ให้มาก
3. ผ้ชู ายให้ยืนส้นเท้าชิด ปลายเท้าแยก ผ้หู ญิงก้าวเท้าขวาไปข้างหน้าเพ่อื ยนั พนื ้

ย่อตวั และค้อมศีรษะลงไหว้

การกราบ การกราบบุคคลท่วั ไป

1. นง่ั พบั เพียบเก็บปลายเท้า
2. เบย่ี งตวั หมอบลง ให้เขา่ ข้างหนงึ่ อยู่

ระหวา่ งแขนสองข้าง
3. วางแขนราบลงกบั พืน้ จากศอกถงึ มือ
4. ประนมมือวางตงั้ ลงกบั พืน้ ก้มศีรษะ

ให้หน้าผากแตะสนั มือ
5. ทาครัง้ เดียว ไม่แบมือ แล้วทรงตวั ขนึ ้ นง่ั

การกราบพระภกิ ษุ พระพุทธรูป หรือพระรัตนตรัย

การกราบแบบเบญจางคประดษิ ฐ์

นง่ั ทา่ พรหม เขา่ ยนั พนื ้ หา่ งกนั พอควร
ปลายเท้าตงั้ ชิดกนั นง่ั ทบั ส้นเท้า

ท่าเตรียม นงั่ ทา่ เทพธิดา เขา่ ยนั พืน้ ในลกั ษณะ
ชิดกนั ปลายเท้าราบไปกบั พืน้
หงายฝ่ าเท้า นงั่ ทบั ส้นเท้า

จงั หวะ 1 ประนมมือระหวา่ งอก อญั ชลี
วันทา
จงั หวะ 2 ยกมือที่ประนมขนึ ้ ก้มศีรษะลง
นิว้ หวั แมม่ ือจดกลางหน้าผาก ปลายนิว้ ชี ้
จะสงู กวา่ ศีรษะ

จงั หวะ 3 1. ก้มลงกราบ โดยทอดศอกให้แขนสองข้างลงพร้อมกนั

2. ควา่ มือทงั้ สองแบนราบกบั พืน้ ให้นิว้ ทงั้ 5 ชิดกนั

มือสองข้างห่างกนั เลก็ น้อย พอให้หน้าผากจดพืน้ ระหว่างมอื

สองข้างได้

3. ผ้ชู าย ต้องให้ศอกตอ่ เขา่ ผ้หู ญิง ให้ศอกแนบเขา่

4. ลกุ นงั่ ทา่ คกุ เขา่ ทาตามจงั หวะทงั้ สามจนครบ 3 ครัง้

แล้วทรงตวั ขนึ ้ ยกมือประนมจดหน้าผากอีกครัง้ หนึ่ง อภวิ าท

แล้วลดตวั นงั่ ท่าปกติ