2 คำนำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์วิชาทฤษฎีเครื่องมือกล รหัส 20102-2003 หลักสูตรประกาศนียบัตร วิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช 2562 สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ จัดทำ ขึ้นเพื่อใช้เป็นชุดการสอนสำหรับครูผู้สอนและผู้เรียน สาขาวิชาช่างกลโรงงาน สาขางานเครื่องมือกล ซึ่งได้ มีการวิเคราะห์สาระการเรียนรู้ ให้สอดคล้องกับจุดประสงค์รายวิชา สมรรถนะรายวิชา และคำอธิบาย รายวิชาของหลักสูตร ตามลำดับ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ที่ 3 เรื่อง เครื่องเจาะ มีเนื้อหาสาระการเรียนรู้ภายในชุดการสอน อิเล็กทรอนิกส์นี้ ประกอบด้วย เอกสารประกอบการเรียน เรื่อง ชนิดของเครื่องเจาะ หลักการทำงานของ เครื่องเจาะ ส่วนประกอบที่สำคัญของเครื่องเจาะ เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้กับเครื่องเจาะ การคำนวณ ความเร็วในงานเจาะ การบำรุงรักษาเครื่องเจาะ และหลักความปลอดภัยในการใช้เครื่องเจาะ แบบฝึกหัด ใบมอบหมายงาน แบบทดสอบหลังเรียน และบรรณานุกรม ตามลำดับ หวังเป็นอย่างยิ่งว่า หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ที่ 3 เรื่อง เครื่องเจาะ รายวิชาทฤษฎีเครื่องมือกล ที่ผู้ เรียบเรียงจัดทำขึ้น จะเป็นประโยชน์โดยตรงต่อครูผู้สอนและผู้เรียนในวิชานี้ และนำไปเป็นแบบอย่างใน การจัดทำหนังสืออิเล็กทรอนิกส์วิชาอื่นต่อไป หากมีข้อเสนอแนะใดๆ ผู้เรียบเรียงน้อมรับด้วยความยินดียิ่ง ลงชื่อ.............................................. (นายวิษณุ ชุมศรี) ตำแหน่ง ครูวิทยฐานะชำนาญการพิเศษ
3 สารบัญ เรื่อง หน้า คำนำ............................................................................................................................................ 2 สารบัญ......................................................................................................................................... 3 สารบัญตาราง.............................................................................................................................. 4 สารบัญภาพ ................................................................................................................................. 5 เอกสารประกอบการเรียนหน่วยการเรียนรู้ที่ 3 เรื่อง เครื่องเจาะ............................................ 6 แบบฝึกหัด หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 เรื่อง เครื่องเจาะ................................................................. 28 ใบมอบหมายงานที่ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 เรื่อง เครื่องเจาะ.................................................. 32 แบบทดสอบหลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 เรื่อง เครื่องเจาะ................................................ 35 บรรณานุกรม................................................................................................................................ 40
4 สารบัญตาราง หน้า ตารางที่ 3.7 ความสัมพันธ์ค่าความเร็วตัด อัตราการป้อน และการหล่อเย็น......................................... 25
5 สารบัญภาพ หน้า ภาพที่ 3.1 รูปร่างลักษณะของเครื่องเจาะตั้งโต๊ะ............................................................................... 14 3.2 รูปร่างลักษณะของเครื่องเจาะตั้งพื้น................................................................................ 14 3.3 รูปร่างลักษณะของเครื่องเจาะรัศมี................................................................................... 15 3.4 ส่วนประกอบของเครื่องเจาะตั้งโต๊ะ................................................................................. 15 3.5 ส่วนประกอบของเครื่องเจาะตั้งพื้น.................................................................................. 16 3.6 ส่วนประกอบต่าง ๆ ของเครื่องเจาะรัศมี.......................................................................... 17 3.7 ดอกสว่านก้านตรง........................................................................................................... 19 3.8 ดอกสว่านก้านเรียว.......................................................................................................... 19 3.9 ส่วนต่าง ๆ ของดอกสว่านก้านเรียว................................................................................. 19 3.10 ดอกรีมเมอร์ปรับคมได้................................................................................................... 20 3.11 ดอกรีมเมอร์คมเลื้อย..................................................................................................... 20 3.12 ดอกรีมเมอร์คมตรง ....................................................................................................... 20 3.13 ดอกผายปากรู............................................................................................................... 20 3.14 ดอกผายปากรูเป็นบ่าฉาก.............................................................................................. 21 3.15 ดอกเจาะนำศูนย์............................................................................................................ 21 3.16 หัวจับดอกสว่านและจำปาขัน ........................................................................................ 21 3.17 ปลอกเรียว..................................................................................................................... 21 3.18 ปลอกเรียวลดระดับ....................................................................................................... 22 3.19 เหล็กถอดดอกสว่าน ...................................................................................................... 22 3.20 แท่งขนาน...................................................................................................................... 22 3.21 แท่งฉาก......................................................................................................................... 23
6 เอกสารประกอบการเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 เรื่อง เครื่องเจาะ
7 เอกสารประกอบการเรียน วิชาทฤษฎีเครื่องมือกล หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช 2562 ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ที่3 เรื่อง เครื่องเจาะ โดย นายวิษณุ ชุมศรี วิทยาลัยเทคนิคระนอง สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ
8 คำแนะนำสำหรับนักเรียน 1. ให้นักเรียนฟังคำแนะนำจากผู้สอน 2. ให้นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน จำนวน 20 ข้อ เวลา 15 นาที 3. ให้นักเรียนทำกิจกรรมการจัดการเรียนรู้ที่ผู้สอนมอบหมายตามขั้นตอนทุก ขั้นตอน 4. ให้นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน จำนวน 20 ข้อ เวลา 15 นาที ตามคำแนะนำผู้สอน อย่างเคร่งครัดเพื่อปฏิบัติงานอย่างถูกวิธีและปลอดภัย
9 หัวข้อการเรียนรู้ 1. ชนิดของเครื่องเจาะ 2. หลักการทำงานของเครื่องเจาะ 3. ส่วนประกอบที่สำคัญของเครื่องเจาะ 4. เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้กับเครื่องเจาะ 5. การคำนวณความเร็วในงานเจาะ 6. การบำรุงรักษาเครื่องเจาะ 7. หลักความปลอดภัยในการใช้เครื่องเจาะ จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1. บอกชนิดของเครื่องเจาะได้ 2. อธิบายหลักการทำงานของเครื่องเจาะได้ 3. บอกส่วนประกอบที่สำคัญของเครื่องเจาะได้ 4. บอกเครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้กับเครื่องเจาะได้ 5. คำนวณความเร็วในงานเจาะได้ 6. บอกวิธีการบำรุงรักษาเครื่องเจาะได้ 7. บอกหลักความปลอดภัยในการใช้เครื่องเจาะได้
10 แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 วิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล รหัสวิชา 20102-2003 เรื่อง เครื่องเจาะ คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียวทำเครื่องหมาย (X) ลงในกระดาษคำตอบ จำนวนข้อ 20 ข้อ เวลา 15 นาที 1. ข้อใดคือชนิดของเครื่องเจาะที่นิยมใช้งานกันมากที่สุดในโรงงานอุตสาหกรรม และโรงกลึงทั่ว ๆ ไป ก. เครื่องเจาะรัศมีอย่างเดียว ข. เครื่องเจาะตั้งโต๊ะอย่างเดียว ค. เครื่องเจาะตั้งพื้นอย่างเดียว ง. เครื่องเจาะตั้งโต๊ะและเครื่องเจาะตั้งพื้น 2. จากภาพด้านล่าง คือเครื่องเจาะชนิดใด ก. เครื่องเจาะรัศมี ข. เครื่องเจาะตั้งโต๊ะ ค. เครื่องเจาะด้วยมือ ง. เครื่องเจาะตั้งโต๊ะและเครื่องเจาะตั้งพื้น 3. ข้อใดกล่าวได้ถูกต้องที่สุด ก. เครื่องเจาะแบบรัศมีใช้กับดอกสว่านก้านเรียวเท่านั้น ข. เครื่องเจาะแบบตั้งพื้นใช้กับดอกสว่านก้านเรียวเท่านั้น ค. เครื่องเจาะแบบตั้งโต๊ะใช้กับดอกสว่านก้านตรงเท่านั้น ง. เครื่องเจาะแบบตั้งโต๊ะ ตั้งพื้น และรัศมีสามารถใช้กับดอกสว่านได้ทุกแบบ 4. ข้อใดคือชนิดของเครื่องเจาะที่ส่งกำลังจากมอเตอร์ไปยังเพลาหมุนเจาะด้วยระบบสายพานเท่านั้น ก. เครื่องเจาะรัศมี ข. เครื่องเจาะตั้งพื้น ค. เครื่องเจาะตั้งโต๊ะ ง. เครื่องเจาะตั้งโต๊ะและเครื่องเจาะตั้งพื้น
11 5. ข้อใดคือหลักการทำงานของเครื่องเจาะรัศมี ก. ส่งกำลังด้วยมอเตอร์ 110 โวลต์ ข. ส่งกำลังด้วยมอเตอร์ 220 โวลต์ ค. ส่งกำลังด้วยมอเตอร์ 380 โวลต์ ง. ส่งกำลังด้วยมอเตอร์ 220 โวลต์และ 380 โวลต์ 6. ข้อใดเป็นหลักการทำงานของเครื่องเจาะโดยทั่วไป ก. ชิ้นงานเคลื่อนที่ขณะที่ดอกสว่านก็เคลื่อนที่ ข. ชิ้นงานเคลื่อนที่ขึ้น-ลงขณะที่ดอกสว่านอยู่กับที่ ค. ชิ้นงานหมุนกับที่ขณะที่ดอก สว่านหมุนเคลื่อนที่ ง. ชิ้นงานอยู่กับที่ขณะที่ดอกสว่านหมุนเคลื่อนที่ขึ้น- ลง 7. ข้อใดคือส่วนประกอบของเครื่องเจาะแบบตั้งพื้นที่รับน้ำหนักทั้งหมด ก. โต๊ะรองรับงาน (Table) ข. ฐานเครื่องเจาะ (Base) ค. เสาเครื่องเจาะ (Column) ง. หัวเครื่องเจาะ (Drill Head) 8. ข้อใดคือส่วนประกอบเครื่องเจาะทำหน้าที่เป็นตัวหมุนสว่านและเคลื่อนที่ขึ้น-ลง พร้อมสำหรับการเจาะ ก. เพลาเจาะ (Spindle) ข. มอเตอร์ส่งกำลัง (Motor) ค. หัวจับสว่าน (Drill Chuck) ง. หัวเครื่องเจาะ (Drill Head) 9. ข้อใดคือส่วนประกอบของเครื่องเจาะแบบตั้งพื้นที่ปากกาจับงานยึดอยู่ ก. โต๊ะรองรับงาน (Table) ข. ฐานเครื่องเจาะ (Base) ค. เสาเครื่องเจาะ (Column) ง. หัวเครื่องเจาะ (Drill Head) 10. ข้อใดคือส่วนประกอบของเครื่องเจาะรัศมีที่สามารถหมุนรอบเสาเครื่องเจาะได้เพื่อหาตำแหน่งเจาะ งานและเป็นส่วนที่รองรับชุดหัวเครื่องเจาะทั้งหมด ก. โต๊ะรองรับงาน (Table) ข. แขนรัศมี (Radial Arm) ค. เสาเครื่องเจาะ (Column) ง. หัวเครื่องเจาะ (Drill Head)
12 11. ข้อใดคือหลักการใช้เครื่องเจาะแบบตั้งโต๊ะที่ถูกต้อง ก. ใช้ดอกสว่านไม่เกินขนาด 12 มิลลิเมตร ข. ใช้ดอกสว่านไม่เกินขนาด 13 มิลลิเมตร ค. ใช้ดอกสว่านไม่เกินขนาด 14 มิลลิเมตร ง. ใช้ดอกสว่านไม่เกินขนาด 15 มิลลิเมตร 12. ข้อใดคือขนาดของดอกสว่านก้านเรียวที่ใช้กับเครื่องเจาะแบบตั้งพื้น ก. ดอกสว่านขนาด 13 มิลลิเมตรขึ้นไป ข. ดอกสว่านขนาด 14 มิลลิเมตรขึ้นไป ค. ดอกสว่านขนาด 15 มิลลิเมตรขึ้นไป ง. ดอกสว่านขนาด 20 มิลลิเมตรขึ้นไป 13. จากภาพด้านล่าง คือเครื่องมือชนิดใด ก. ดอกสว่าน (Drills) ข. ดอกรีมเมอร์ (Reamers) ค. ดอกผายปากรู (Counter Sink) ง. ดอกเจาะนำศูนย์ (Center Drill) 14. ข้อใดคือเครื่องมือที่ใช้สำหรับจำดอกสว่านก้านตรง ก. ปลอกเรียว (Sleeve) ข. หัวจับดอกสว่าน (Drill Chuck) ค. เหล็กถอดดอกสว่าน (Drill Drift) ง. ปลอกเรียวลดระดับ (Drill Socket) 15. ข้อใดไม่ใช่เครื่องมือที่ใช้สำหรับจับชิ้นงานบนเครื่องเจาะ ก. ปากกาจับชิ้นงาน (Vise) ข. แท่งฉาก (Angle Plate) ค. ซี-แคล็มป์(C- Clamp) ง. หัวจับดอกสว่าน (Drill Chuck) 16. ข้อใดคือหน่วยความเร็วรอบในการเจาะชิ้นงาน ก. เมตรต่อนาที ข. รอบต่อนาที ค. เมตรต่อวินาที ง. รอบต่อวินาที
13 17. ข้อใดคือความเร็วตัดในการเจาะ ก. ความหนาของเศษโลหะที่เจาะออกมากี่มิลลิเมตร ข. ความเร็วที่ดอกสว่านหมุนในหนึ่งนาทีหมุนได้กี่รอบ ค. ระยะทางการเดินป้อนเจาะของดอกสว่านในแต่ละรอบการหมุนของดอกสว่าน ง. ความยาวของเนื้อโลหะที่ถูกเจาะออกมาผ่านปลายคมดอกสว่านในระยะเวลาหนึ่งนาทีว่ามีความยาว กี่เมตร 18. ข้อใดกล่าวได้ถูกต้อง ก. ก่อนใช้ต้องมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับวิธีการใช้เครื่องเจาะ ข. หากเจาะรูด้วยดอกสว่านขนาดใหญ่ควรให้เพื่อนมาช่วยจับงาน ค. สวมเสื้อผ้าหลวม ๆหรือสวมเสื้อแขนยาวเพื่อป้องกันเศษเจาะ ง. ใช้มือปัดกวาดเศษเจาะลงจากโต๊ะงานและใช้ลมเป่าอีกครั้งเพื่อความสะอาด 19. ข้อใดคือหลักการบำรุงรักษาเครื่องเจาะแบบตั้งพื้น ก. หยอดหรือชโลมน้ำมันทุกชิ้นส่วนของเครื่องเจาะ ข. ทำความสะอาดเครื่องเจาะทุกครั้งหลังเสร็จการใช้งาน ค. ทุกครั้งเมื่อทำงานเจาะชิ้นงานเสร็จควรมีการเปลี่ยนน้ำมันหล่อลื่น ง. คลายเกลียวที่ขันล๊อคโต๊ะงานและปรับความเร็วรอบอยู่ตำแหน่งว่าง 20. ข้อใดเป็นวิธีการบำรุงรักษาเครื่องเจาะที่ดีที่สุด ก. ศึกษาวิธีการใช้เครื่องเจาะ ข. ตรวจดูความพร้อมเครื่องเจาะทุกวัน ค. เปลี่ยนน้ำมันเหล่อลื่นเครื่องเจาะ1 เดือนครั้ง ง. หลังเลิกใช้งานทุกครั้งต้องทำความสะอาดเครื่องเจาะอย่างดี
14 ใบความรู้ หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 เครื่องเจาะ ชนิดของเครื่องเจาะ (Drills) สำหรับเครื่องเจาะที่ใช้งานในวงการอุตสาหกรรมและในสถานศึกษา ได้แก่ เครื่องเจาะตั้งโต๊ะ (Bench Drilling Machine) เครื่องเจาะตั้งพื้น (Floor Drilling Machine) เครื่องเจาะรัศมี (Radial Drilling Machine) ดังภาพที่ 3.1-3.4 1. เครื่องเจาะตั้งโต๊ะ เป็นเครื่องเจาะขนาดเล็ก ใช้กับดอกสว่านที่มีขนาดความโตตั้งแต่ 1-13 มิลลิเมตร เท่านั้น ส่วนใหญ่จะวางอยู่บนโต๊ะเพื่อเพิ่มความสูง ทำให้ผู้ใช้งานสามารถทำงานได้สะดวกขึ้น ดังภาพที่ 3.1 ภาพที่ 3.1 รูปร่างลักษณะของเครื่องเจาะตั้งโต๊ะ 2. เครื่องเจาะตั้งพื้น เป็นเครื่องเจาะที่มีขนาดใหญ่กว่าเครื่องเจาะตั้งโต๊ะ ใช้กับดอกสว่านก้าน ตรง 1-13 มิลลิเมตร และดอกสว่านก้านเรียวตั้งแต่ 14 มิลลิเมตร ขึ้นไปจนถึง 25 มิลลิเมตร ส่วนใหญ่จะ ตั้งอยู่บนพื้น ดังภาพที่ 3.2 ภาพที่ 3.2 รูปร่างลักษณะของเครื่องเจาะตั้งพื้น
15 3. เครื่องเจาะรัศมีเป็นเครื่องเจาะขนาดใหญ่ที่ใช้ในสถานศึกษาและอุตสาหกรรมการผลิต ชิ้นส่วนเครื่องมือกล โดยทั่วไปจะใช้กับดอกสว่านก้านเรียวตั้งแต่ 14 มิลลิเมตรขึ้นไป ไม่จำกัดขนาดความ โต แต่ที่สำคัญเครื่องเจาะรัศมีสามารถเลื่อนแขนเจาะออกมานอกโต๊ะรองรับงานได้ ในกรณีที่งานชิ้นใหญ่ ซึ่งจะต้องวางอยู่ข้างเครื่องเจาะแล้วเลื่อนแขนมาเจาะได้ ดังภาพที่ 3.3 ภาพที่ 3.3 รูปร่างลักษณะของเครื่องเจาะรัศมี ส่วนประกอบของเครื่องเจาะ เครื่องเจาะแต่ละชนิดจะมีส่วนประกอบที่แตกต่างกันไปตามแต่ชนิดของเครื่อง ดังนี้ 1. เครื่องเจาะตั้งโต๊ะ มีส่วนประกอบต่าง ๆ ดังภาพที่ 3.4 ภาพที่ 3.4 ส่วนประกอบของเครื่องเจาะตั้งโต๊ะ ฝาครอบสายพานและพูลเลย์ มอเตอร์ส่งกำลัง แขนหมุนป้อนเจาะ เสาเครื่องเจาะ ตัวหมุนเลื่อนโต๊ะรองรับงาน ฐานเครื่องเจาะ ชุดหัวเครื่องเจาะ เพลาเจาะ หัวจับสว่าน โต๊ะรองรับงาน
16 จากภาพที่ 3.4 แสดงส่วนประกอบต่าง ๆ ของเครื่องเจาะตั้งโต๊ะ ดังนี้ 1. หัวเครื่องเจาะ (Drill Head) เป็นตัวประกอบมอเตอร์ พูลเลย์ สายพาน เพลาเจาะของเครื่อง เจาะจับยึดติดอยู่กับเสาเครื่องเจาะ 2. มอเตอร์ส่งกำลัง (Motor) ทำหน้าที่ ส่งกลังผ่านพูลเลย์ สายพาน ไปยังเพลาเจาะเพื่อหมุนพา หัวจับสว่านให้หมุนสว่านเจาะรูต่อไป 3. สวิตช์เปิด-ปิด (Switch) ทำหน้าที่เปิด-ปิดให้เพลาเจาะหยุดและหมุนทำงาน 4. เพลาเจาะ (Spindle) ทำหน้าที่เป็นตัวหมุนสว่านและเคลื่อนที่ขึ้น-ลง พร้อมสำหรับการเจาะ 5. หัวจับสว่าน (Drill Chuck) ทำหน้าที่ใช้สำหรับจับดอกสว่านก้านตรงและขันแน่นด้วยประแจ ขันหัวจับ (Key Chuck) 6. แขนหมุนป้อนเจาะ (Four-Arm Pilot Wheel) ทำหน้าที่เป็นแขนป้อนเจาะให้เพลาเจาะ เลื่อนขึ้น-ลง เพื่อให้สว่านเจาะรูชิ้นงานด้วยมือ 7. โต๊ะรองรับงาน (Table) ทำหน้าที่เป็นตัวรองรับปากกาจับงาน หรือรองรับชิ้นงานเจาะ 8. เสาเครื่องเจาะ (Column) ทำหน้าที่เป็นตัวรองรับหัวเครื่องเจาะ และประคองโต๊ะรองรับงาน เสาเครื่องเจาะจะประกอบยึดติดอยู่กับฐานเครื่องเจาะด้านล่าง 9. ตัวหมุนเลื่อนโต๊ะรองรับงาน (Table) ทำหน้าที่หมุนเลื่อนให้โต๊ะรองรับงานเลื่อนขึ้นหรือ เลื่อนลง 10. ฐานเครื่องเจาะ (Base) ทำหน้าที่รองรับส่วนต่าง ๆ ของเครื่องเจาะทั้งหมด 2. เครื่องเจาะตั้งพื้น มีส่วนประกอบต่าง ๆ ดังภาพที่ 3.5 ภาพที่ 3.5 ส่วนประกอบของเครื่องเจาะตั้งพื้น ชุดเฟืองทดหัวเครื่อง แขนหมุนป้อนเจาะ มอเตอร์ส่งกำลัง เสาเครื่องเจาะ แคล้มป์ล็อคโต๊ะรองรับงาน ฐานเครื่องเจาะ โต๊ะรองรับงาน เพลาเจาะ สวิตช์เปิด-ปิด แขนเปลี่ยนความเร็ว
17 จากภาพที่ 3.5 แสดงส่วนประกอบต่าง ๆ ของเครื่องเจาะตั้งพื้น ดังนี้ 1. มอเตอร์ส่งกำลัง (Motor) ทำหน้าที่ส่งกลังผ่านชุดเฟืองทดไปยังเพลาเจาะเพื่อหมุนพาดอก สว่าน หรือหมุนพาหัวจับสว่านให้หมุนทำงานต่อไป 2. หัวเครื่องเจาะ (Drill Head) เป็นตัวประกอบมอเตอร์ ชุดเฟืองทด เพลาเจาะของเครื่องเจาะ จับยึดติดอยู่กับเสาเครื่องเจาะ 3. แขนเปลี่ยนความเร็ว (Spindle Speed Lever) ทำหน้าที่เป็นแขนโยกเปลี่ยนความเร็วเจาะ ตามที่ตารางบอกความเร็วเจาะกำหนดไว้ 4. สวิตช์เปิด-ปิด (Switch) ทำหน้าที่เปิด-ปิดให้เพลาเจาะหยุดและหมุนทำงาน 5. เพลาเจาะ (Spindle) ทำหน้าที่เป็นตัวหมุนสว่านและเคลื่อนที่ขึ้น-ลง พร้อมกับการเจาะ ด้าน ปลายจะมีรูเรียวไว้สำหรับจับกับสว่านก้านเรียว และใช้จับก้านเรียวของหัวจับสว่านด้วย 6. แขนหมุนป้อนเจาะ (Four-Arm Pilot Wheel) เป็นแขนป้อนเจาะให้เพลาเจาะเลื่อนขึ้น-ลง 7. โต๊ะรองรับงาน (Table) เป็นตัวรองรับปากกาจับงาน หรือรองรับชิ้นงานเจาะโดยตรง 8. เสาเครื่องเจาะ (Column) เป็นตัวรองรับหัวเครื่องเจาะ และประคองโต๊ะรองรับงาน เสา เครื่องเจาะจะประกอบยึดติดอยู่กับฐานเครื่องเจาะด้านล่าง 9. แคล้มป์ล็อคโต๊ะรองรับงาน ทำหน้าที่เป็นตัวล็อคไม่ให้โต๊ะรองรับงานเคลื่อนที่ขึ้น-ลง 10. ฐานเครื่องเจาะ ทำหน้าที่รองรับส่วนต่าง ๆ ของเครื่องเจาะทั้งหมด 3.เครื่องเจาะรัศมี จะมีส่วนประกอบต่าง ๆ ดังภาพที่ 3.6 ภาพที่ 3.6 ส่วนประกอบต่าง ๆ ของเครื่องเจาะรัศมี ชุดหัวเครื่องเจาะ แขนรัศมี สวิตช์เปิด-ปิด เพลาเจาะ โต๊ะรองรับงาน ฐานเครื่องเจาะ ล้อหมุนป้อนเจาะ เสาเครื่องเจาะ มอเตอร์ส่งกำลัง
18 จากภาพที่ 3.6 แสดงส่วนประกอบต่าง ๆ ของเครื่องเจาะรัศมีดังนี้ 1. ฐานเครื่องเจาะ (Base) ทำหน้าที่เป็นตัวรองรับส่วนต่างของเครื่องเจาะทั้งหมด 2. เสาเครื่องเครื่องเจาะ (Column) ซึ่งมีลักษณะเป็นเสากลมใหญ่กว่าเสาเครื่องเจาะตั้งพื้นจะ ยึดติดอยู่กับฐานเครื่องเจาะจะเป็นที่เคลื่อนขึ้น-ลงและจับยึดของแขนรัศมี 3. แขนรัศมี (Radial Arm) สามารถเลื่อนขึ้นลงได้บนเสาเครื่องเจาะและสามารถหมุนรอบเสา เครื่องเจาะได้เพื่อหาตำแหน่งเจาะงานและเป็นส่วนที่รองรับชุดหัวเครื่องเจาะทั้งหมด 4. ชุดหัวเครื่องเจาะ (Drilling Head) อยู่บนแขนรัศมี สามารถเลื่อนเข้าออกได้ตามความยาว ของแขนรัศมีเพื่อหาตำแหน่งเจาะรูต่าง ๆ ของชิ้นงาน 5. เพลาเจาะ (Spindle) ภายในเป็นรูเรียวใช้สำหรับจับยึดดอกสว่านก้านเรียว หรือใช้จับยึดหัว จับสว่านก็ได้ 6. โต๊ะงานรองรับงาน (Table) ทำหน้าที่รองรับปากการับงาน หรือทำหน้าที่รองรับชิ้นงานเจาะ โดยตรง 7. มอเตอร์ส่งกำลัง (Motor) เป็นต้นกำลังที่ส่งกำลังซึ่งมี 2 ตัว คือ มอเตอร์ที่ติดอยู่ด้านบนเสา เครื่องทำหน้าที่ส่งกำลังไปยังเกลียวนำเลื่อนเพื่อนเคลื่อนที่แขนรัศมีขึ้น-ลง และมอเตอร์อีกตัวอยู่บนชุดหัว เครื่องทำหน้าที่ส่งกำลังไปแกนเพลาเจาะ เพื่อหมุนดอกสว่านเจาะรู หรือมีดคว้านเพื่อคว้านรู เป็นต้น 8. ล้อหมุนป้อนเจาะ (Pilot Wheel) ทำหน้าที่เป็นแขนป้อนเจาะให้เพลาเจาะเลื่อนขึ้น-ลง เพื่อให้สว่านเจาะรูชิ้นงานด้วยมือ 9. สวิตช์เปิด-ปิด (Switch) ทำหน้าที่เปิด-ปิดให้เพลาเจาะหยุดและหมุนทำงาน หลักการทำงานของเครื่องเจาะ สำหรับเครื่องเจาะทั้ง 3 ชนิด โดยทั่วไปมีหลักการทำงานส่วนใหญ่จะเหมือนกัน คือ ดอกสว่าน หมุนตัดเจาะรูชิ้นงานขึ้น-ลง ส่วนชิ้นงานจะอยู่กับที่ เครื่องเจาะทั้ง 3 ชนิด จะมีหลักการทำงานที่แตกต่าง กันไม่มากนัก การเจาะรูจะต้องเจาะด้วยดอกสว่านดอกเล็กก่อน แล้วค่อยเจาะใช้ดอกโตอีกเท่าตัวต่อไป 1. หลักการทำงานของเครื่องเจาะตั้งโต๊ะ เมื่อเปิดสวิตช์เครื่องเจาะมอเตอร์ต้นกำลังขับจะหมุน และส่งผ่านพูลเลย์ สายพาน เพลาเจาะ และผ่านหัวจับสว่านไปยังดอกสว่านเพื่อเจาะรูชิ้นงานในแนวดิ่ง ด้วยมือ 2. หลักการทำงานของเครื่องเจาะตั้งพื้น ซึ่งลักษณะใกล้เคียงกับหลักการทำงานของเครื่องเจาะ ตั้งโต๊ะ เมื่อเปิดสวิตช์เครื่องเจาะมอเตอร์ต้นกำลังขับจะหมุนและส่งผ่านชุดเฟืองทด เพลาเจาะ และผ่าน หัวจับสว่านไปยังดอกสว่านเพื่อเจาะรูชิ้นงานในแนวดิ่งด้วยมือหรืออัตโนมัติ 3. หลักการทำงานของเครื่องเจาะรัศมี ซึ่งลักษณะใกล้เคียงกับเครื่องเจาะทั้ง 2 ชนิด เมื่อเปิด สวิตช์เครื่องเจาะมอเตอร์ต้นกำลังขับจะหมุนและส่งผ่านชุดเฟืองทด เพลาเจาะ และผ่านหัวจับสว่านไปยัง ดอกสว่านเพื่อเจาะรูชิ้นงานในแนวดิ่งด้วยมือหรืออัตโนมัติ ลักษณะพิเศษของเครื่องเจาะรัศมีคือชุดหัว
19 เครื่องสามารถเลื่อนไป-มา ตามความยาวของแขนรัศมี เพื่อให้ดอกสว่านหรือเครื่องมือตัดได้ตำแหน่งที่ ต้องการเจาะ หรือคว้านรู เป็นต้น เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้กับเครื่องเจาะ สำหรับเครื่องมือตัดที่ใช้กับเครื่องเจาะ ประกอบด้วย ดอกสว่าน ดอกรีมเมอร์ ดอกผายปากรู ดอก ผายปากรูเป็นบ่าฉาก และดอกเจาะนำศูนย์ ดังนี้ 1. ดอกสว่าน (Drills) ที่ใช้สำหรับเจาะชิ้นงานโลหะมี 2 แบบ คือ ดอกสว่านก้านตรง และดอก สว่านก้านเรียว ดอกสว่านก้านตรงจะเป็นดอกสว่านที่มีขนาดเล็กจะมีความโตตั้งแต่ 1 – 13 มิลลิเมตร ส่วนดอกสว่านก้านเรียวจะขนาดใหญ่ตั้งแต่ 14 มิลลิเมตร ขึ้นไป มีส่วนต่าง ๆ ดังภาพที่ 3.7-3.8 ภาพที่ 3.7 ดอกสว่านก้านตรง ภาพที่ 3.8 ดอกสว่านก้านเรียว สำหรับดอกสว่านก้านตรง และดอกสว่านก้านเรียว จะมีส่วนต่าง ๆ เหมือนกัน ซึ่งแตกต่างกันที่ ก้านดอกสว่าน ดังภาพที่ 3.9 ภาพที่ 3.9 ส่วนต่าง ๆ ของดอกสว่านก้านเรียว จากภาพที่ 3.9 แสดงส่วนต่าง ๆ ของดอกสว่านก้านเรียว ดังนี้ 1. กั่น (Tang) จะมีเฉพาะดอกสว่านก้านเรียวเท่านั้น อยู่ตรงปลายสุดของก้านเรียว มีไว้สำหรับ การขัดตัวกับร่องปลอกเรียวทำให้ขณะเจาะรูขนาดใหญ่ ดอกสว่านไม่หมุนตาม และใช้เหล็กถอดตอกออก จากแกนเพลา หรือปลอกเรียวของเครื่องเจาะ
20 2. ก้าน (Shank) จะทำหน้าที่จับยึดเข้ากับอุปกรณ์การจับของเครื่องเจาะ เช่น หัวจับดอกสว่าน (Drill Chuck) สำหรับสว่านก้านตรงและปลอกจับเรียว (Taper Sleeve) สำหรับสว่านก้านเรียว อุปกรณ์ จับยึดนี้จะต้องจับแน่น 3. ขอบคม (Margin) มีลักษณะเป็นสันนูนออกมาจากผิวของดอกสว่าน ทำให้ลดการเสียดสี ระหว่างผิวดอกสว่านกับชิ้นงาน 4. สันคม (Land) ผิวส่วนนี้จะอยู่ต่ำกว่าขอบคม เพื่อลดการเสียดสีกับชิ้นงาน 5. ร่องเกลียวดอกสว่าน (Flutes) ใช้สำหรับการคายเศษตัดที่ดอกสว่านเจาะออกมา ทั้งนี้ถ้าเศษ ตัดคายออกมาไม่ได้อาจจะทำให้ดอกสว่านหัก รูเจาะหรือชิ้นงานเสียหายได้ 2. ดอกรีมเมอร์ (Reamers) เป็นดอกที่ใช้สำหรับคว้านรูให้ผิวเรียบหลังจากการเจาะรูด้วยดอก สว่านมาแล้ว เพราะการเจาะรูด้วยดอกสว่านผิวรอยเจาะจะไม่เรียบจะต้องรีมเมอร์ให้ผิวรูเรียบด้วยดอกรีม เมอร์ ซึ่งดอกรีมเมอร์จะมีรูปร่างลักษณะดังภาพที่ 3.10-3.12 ภาพที่ 3.10 ดอกรีมเมอร์ปรับคมได้ ภาพที่ 3.11 ดอกรีมเมอร์คมเลื้อย ภาพที่ 3.12 ดอกรีมเมอร์คมตรง 3. ดอกผายปากรู (Counter Sink) เป็นเครื่องมือตัดที่ใช้สำหรับการผายปากรูเจาะ หรือลมคม ปากรูเจาะภายหลังจากเจาะรูด้วยดอกสว่าน ทำให้ปากรูเจาะเป็นทรงกรวย ไม่มีคม และเรียบร้อย มีขนาด มุมหลายขนาด เช่น มุม 60 องศา มุม 90 องศา ดังภาพที่ 3.13 ภาพที่ 3.13 ดอกผายปากรู 4. ดอกผายปากรูเป็นบ่าฉาก (Counter Bore) เป็นเครื่องมือตัดที่ใช้ผายปากรูให้เป็นบ่าฉาก เพื่อฝังหัวสกรูที่เป็นหัวฉาก ดังภาพที่ 3.14
21 ภาพที่ 3.14 ดอกผายปากรูเป็นบ่าฉาก 5. ดอกเจาะนำศูนย์ (Center Drill) เป็นเครื่องมือตัดที่ใช้สำหรับการเจาะนำก่อนเจาะด้วยดอก สว่าน ซึ่งมีอยู่หลายขนาด หลายแบบ เช่น ทรง A รุ่นหัว 60 องศา ดอกนำศูนย์ทรงมาตรฐานสำหรับเจาะ รูนำศูนย์หรือเจาะนำดอกสว่าน ส่วนใหญ่ที่ใช้ทั่วไปทำจากวัสดุเหล็กรอบสูง (H.S.S.) ดังภาพที่ 3.15 ภาพที่ 3.15 ดอกเจาะนำศูนย์ สำหรับอุปกรณ์ที่ใช้กับเครื่องเจาะ เช่น หัวจับดอกสว่าน ปอกเรียว เหล็กถอดดอกสว่าน และ อุปกรณ์จับยึดชิ้นงานบนเครื่องเจาะ เช่น ปากกาจับชิ้นงาน แท่งขนาน ซี-แคล็มป์ วี-บล็อก แท่งฉาก ดังนี้ 1. หัวจับดอกสว่าน (Drill Chuck) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับจับดอกสว่านก้านตรง ดอกเจาะนำ ศูนย์ หรือก้านมีดคว้านรู เป็นต้น โดยในการขันยึดหรือคลาย จะต้องใช้ร่วมกับจำปาขันหัวจับดอกสว่าน (Chuck Key) ดังภาพที่ 3.16 ภาพที่ 3.16 หัวจับดอกสว่านและจำปาขัน 2. ปลอกเรียว (Sleeve) เป็นอุปกรณ์มีลักษณะเป็นปลอกเรียวมีขนาดความยาวเรียวมาตรฐาน ส่วนใหญ่ Morse Taper ใช้สวมเข้ากับก้านของดอกสว่านก้านเรียว หรือใส่เข้ากับรูแกนเพลาเครื่องเจาะ ในกรณีเรียวรูในแกนเพลาเครื่องเจาะมีขนาดใหญ่กว่า ดังภาพที่ 3.17 ภาพที่ 3.17 ปลอกเรียว หัวจับดอกสว่าน จำปาขัน
22 3. ปลอกเรียวลดระดับ (Drill Socket) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับสวมกับก้านเรียวดอกสว่าน หรือสวมกับก้านเรียวของหัวจับดอกสว่านที่มีขนาดใหญ่ในกรณีเรียวในแกนเพลาเครื่องเจาะมีขนาดเล็ก กว่า ดังภาพที่ 3.18 ภาพที่ 3.18 ปลอกเรียวลดระดับ 4. เหล็กถอดดอกสว่าน (Drill Drift) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับช่วยถอดดอกสว่านออกจากเรียว หรือถอดออกจากเครื่องเจาะ ดังภาพที่ 3.19 ภาพที่ 3.19 เหล็กถอดดอกสว่าน 5. ปากกาจับชิ้นงาน เป็นอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับการจับยึดชิ้นงานบนเครื่องเจาะ ซึ่งรายละเอียดได้ กล่าวไว้ในหน่วยที่ 1 6. แท่งขนาน (Parallel Bar) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับรองชิ้นงานเจาะ เพื่อให้ชิ้นงานขนานหรือ ยื่นเลยออกมา หรือให้ชิ้นงานสูงจากปากของปากกาจับชิ้นงานให้สามารถเจาะได้ ดังภาพที่ 3.20 ภาพที่ 3.20 แท่งขนาน 7. ซี-แคล็มป์เป็นอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับการจับชิ้นงานเจาะ เช่นเดียวกัน ใช้จับยึดปากกาจับชิ้นงาน เจาะกับโต๊ะเครื่องเจาะกรณีเจาะรูหรือคว้านรูโตๆ หรือจับชิ้นงานโดยตรงกับโต๊ะเครื่องเจาะก็ได้ ซึ่ง รายละเอียดได้กล่าวไว้ในหน่วยที่ 1 8. วี-บล็อก เป็นอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับรองรับชิ้นงานรูปทรงกระบอก การใช้งานร่วมกับอุปกรณ์จับ ยึดอื่น ๆ เช่น ยู-แคล็มป์โบลต์ ซึ่งรายละเอียดได้กล่าวไว้ในหน่วยที่ 1 9. แท่งฉาก (Angle Plate) ลักษณะเป็นเหล็กแท่งฉากที่มีร่องจำนวน 3-4 ร่อง ใช้สำหรับจับยึด ชิ้นงานที่มีรูปทรงต่าง ๆ เช่น สี่เหลี่ยม ดังภาพที่ 3.21
23 ภาพที่ 3.21 แท่งฉาก การคำนวณความเร็วรอบ ความเร็วตัด และอัตราการป้อนเจาะ สำหรับในการเจาะรูชิ้นงานด้วยเครื่องเจาะทั้ง 3 ชนิด จะต้องใช้ดอกสว่านทำการเจาะ ซึ่งจะมี ขนาดความโตไม่เท่ากัน ดังนั้นเพื่อความถูกต้องและปลอดภัยในการเจาะรู ผู้ใช้จะต้องทราบความเร็วรอบ ความเร็วตัด และอัตราการป้อนเจาะก่อน ดังนี้ ความเร็วรอบ (Revolution Per Minute ) หมายถึง จำนวนรอบหรือความเร็วที่ดอกสว่านหมุนใน หนึ่งนาทีหมุนได้กี่รอบ มีหน่วยเป็นรอบต่อนาทีซึ่งมีหน่วยวัดเป็นรอบต่อนาทีมีสูตรในการคำนวณ ดังนี้ n = d v 1,000 π (รอบต่อนาที) เมื่อกำหนดให้ n = ความเร็วรอบ (รอบต่อนาที) v = ความเร็วตัด (เมตรต่อนาที) d = ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของดอกสว่าน (มิลลิเมตร) 1,000 = ค่าคงที่ (ใช้สำหรับเปลี่ยนหน่วยมิลลิเมตรให้เป็นเมตร) ความเร็วตัด (Cutting Speed) หมายถึงความยาวของเนื้อโลหะที่ถูกเจาะออกมาผ่านปลายคม ดอกสว่านในระยะเวลาหนึ่งนาทีว่ามีความยาวกี่เมตร มีสูตรในการคำนวณ ดังนี้ v = 1,000 πdn (เมตรต่อนาที) เมื่อกำหนดให้ v = ความเร็วตัด (เมตรต่อนาที) n = ความเร็วรอบ (รอบต่อนาที) d = ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของดอกสว่าน (มิลลิเมตร) 1000 = ค่าคงที่ (ใช้สำหรับเปลี่ยนหน่วยมิลลิเมตรให้เป็นเมตร)
24 ตัวอย่าง 3.1 จงคำนวณความเร็วรอบของดอกสว่าน โดยกำหนดความเร็วตัด 22 เมตรต่อนาที และขนาดความโตของดอกสว่าน 16 มิลลิเมตร วิธีทำ เมื่อกำหนดให้ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง (d) = 16 มิลลิเมตร ความเร็วตัด (v) = 22 เมตร/นาที แทนค่าในสูตร n = d v 1,000 π = 3.14 16 22 1,000 = 437.89 รอบ/นาที ตอบ ความเร็วรอบที่จะใช้ในการกัดชิ้นงานนี้ 437 รอบ/นาที(กรณีความเร็วรอบที่เครื่องเจาะ ไม่มีค่าที่คำนวณมา ให้เลือกค่าที่ใกล้เคียง เช่น 400 รอบ/นาที) ตัวอย่าง 3.2 ต้องการเจาะรูชิ้นงานด้วยดอกสว่าน 6 มิลลิเมตร โดยใช้ความเร็วรอบในการเจาะรู 400 รอบต่อนาที จงคำนวณหาค่าความเร็วตัดที่ใช้ในการเจาะรู วิธีทำ เมื่อกำหนดให้ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง (d) = 6 มิลลิเมตร ความเร็วรอบ (n) = 400 รอบต่อนาที แทนค่าในสูตร v = 1,000 πdn (เมตร/นาที) = = 22.60 เมตรต่อนาที ตอบ ความเร็วตัดที่จะใช้ในการเจาะชิ้นงานนี้ 22.60 เมตรต่อนาที 3. อัตราการป้อน (Feed) หมายถึง ระยะทางการเดินป้อนเจาะของดอกสว่านในแต่ละรอบการ หมุนของดอกสว่าน หรือ อัตราการป้อนอาจพิจารณาจากความหนาของเศษโลหะที่เจาะออกมา เช่น อัตรา การป้อนเท่ากับ 0.5 ม.ม. หมายถึง ดอกสว่านเคลื่อนที่เจาะลงเป็นระยะทาง 0.5 ม.ม. ตามที่ดอกสว่าน หมุนได้ 1 รอบ ดังตัวอย่าง เช่น ถ้าดอกสว่านหมุนได้ 100 รอบ ดอกสว่านจะเจาะรูเคลื่อนที่ลงไปเป็น ระยะทางเท่ากับ 0.5 x 100 = 50 ม.ม.
25 ตารางที่ 3.7 ความสัมพันธ์ค่าความเร็วตัด อัตราการป้อน และการหล่อเย็น วัสดุงาน ขนาดรูเจาะ การหล่อเย็น 5 10 15 20 25 30 เหล็กกล้า 40 กกร./ม.ม. 2 S 0.1 0.18 0.25 0.28 0.31 0.34 CS 15 18 22 26 29 32 E , S เหล็กกล้า 60 กกร./ม.ม. 2 S 0.1 0.18 0.25 0.28 0.31 0.35 CS 13 16 20 23 26 28 E , S เหล็กกล้า 80 กกร./ม.ม. 2 S 0.07 0.13 0.16 0.19 0.21 0.23 CS 12 14 16 18 21 23 tr เหล็กหล่อ 18 กกร./ม.ม. 2 S 0.15 0.24 0.3 0.32 0.35 0.38 CS 24 28 32 34 37 39 tr เหล็กหล่อ 22 กกร./ม.ม. 2 S 0.15 0.24 0.3 0.33 0.35 0.38 CS 16 18 21 24 26 27 E ทองเหลือง 40 กกร./ม.ม. 2 S 0.1 0.15 0.22 0.27 0.3 0.32 E, S 60 – 70 ม./นาที บรอนซ์ 730 กกร./ม.ม. 2 S 0.1 0.15 0.22 0.27 0.3 0.32 tr CS 30 – 40 ม./นาที อะลูมิเนียม บริสุทธิ์ S 0.05 0.12 0.2 0.3 0.35 0.4 E, S CS 80 – 120 ม./นาที อะลูมิเนียมเจือ S 0.12 0.2 0.3 0.4 0.46 0.5 tr CS 100 – 150 ม./นาที แมกนีเซียมเจือ S 0.15 0.2 0.3 0.38 0.4 0.45 tr CS 200 – 250 ม./นาที E = น้ำมันสบู่ S = น้ำมันตัด หรือน้ำมันหล่อเย็น tr = แห้ง ๆ (ที่มา : บุญญศักดิ์ ใจจงกิจ.2523.89) การบำรุงรักษาเครื่องเจาะ 1. ก่อนใช้เครื่องเจาะทุกครั้งจะต้องหยอดน้ำมันหล่อลื่นชิ้นส่วนที่เคลื่อนที่สัมผัสกัน เช่น เฟือง สะพาน เพลาหมุนเจาะ 2. หลังเลิกใช้เครื่องเจาะต้องทำความสะอาดด้วยแปรงขนสัตว์และผ้าสะอาดทุกครั้ง 3. สำรวจและเติมน้ำมันหล่อลื่นในหัวเครื่องเจาะอย่างน้อย 6 เดือนต่อครั้ง
26 4. สำรวจระบบส่งกำลัง สายพานระหว่างมอเตอร์ส่งกำลังกับพูลเลย์ ถ้าตรวจสอบแล้วพบว่า สายพานหย่อนให้ปรับให้ตึง หากเสียหายให้เปลี่ยนใหม่ 5. สำรวจระบบไฟฟ้าเครื่องเจาะกรณีอุปกรณ์ต่าง ๆ ให้พร้อมใช้งานทุกครั้ง 6. สำรวจปั๊มน้ำหล่อเย็นหากน้ำหล่อเย็นมีกลิ่นเหม็นให้เปลี่ยนน้ำหล่อเย็นใหม่ 7. กรณีเครื่องเจาะต้องหยุดใช้งานหลายวันให้ทาน้ำมันกันสนิมตรงส่วนที่เป็นเนื้อเหล็กไว้ 8. กรณีอุปกรณ์ช่วยในงานเจาะชำรุดเสียหายอย่านำมาใช้งานอีก ควรซ่อมให้อยู่ในสภาพเดิมหรือ เปลี่ยนใหม่ก่อน 9. ควรมีแผนการบำรุงรักษาเป็นระยะตามระยะเวลาที่กำหนด เป็นการบำรุงรักษาเชิงป้องกัน หลักความปลอดภัยในการใช้เครื่องเจาะ 1. ผู้ใช้ต้องมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับวิธีการใช้เครื่องเจาะมาก่อนจึงจะใช้เครื่องเจาะได้ 2. ก่อนใช้เครื่องเจาะทุกวันจะต้องตรวจดูหัวจับดอกสว่าน ตรวจดูโต๊ะรับงาน ตรวจดูระบบส่ง กำลังและตรวจดูความพร้อมใช้งานอื่น ๆ 3. ต้องจับชิ้นงานเจาะให้แน่นด้วยปากกาจับงานก่อนเปิดสวิตช์เพื่อให้ดอกสว่านหมุน 4. จับดอกสว่านก้านตรงด้วยหัวจับสว่านจะต้องขันยึดให้แน่นด้วยประแจขันหัวจับทุกครั้ง ก่อนเจาะ 5. ต้องปรับความเร็วรอบตามขนาดความโตของดอกสว่านที่ผ่านการคำนวณมาก่อนเสมอ 6. การออกแรงกดป้อนเจาะรูชิ้นงานพอสมควร ก่อนที่ดอกสว่านจะเจาะทะลุชิ้นงานควรลดแรง กดลงเพื่อป้องกันดอกสว่านติด 7. ขณะทำการเจาะชิ้นงานที่เป็นเหล็กให้ใช้น้ำมันหล่อเย็น ส่วนการเจาะเหล็กหล่อ อะลูมิเนียม หรือแผ่นโลหะไม่จำเป็นต้องใช้น้ำมันหล่อเย็น 8. หากเจาะรูด้วยดอกสว่านขนาดใหญ่ให้ใช้ ซี-แคล็มป์จับยึดปากกาหรือจับยึดชิ้นส่วนกับโต๊ะรับ งานด้วยเพื่อป้องกันชิ้นงานหมุนตามดอกสว่าน 9. ขณะเจาะรูชิ้นงานควรใส่แว่นตาป้องกันเศษโลหะกระเด็นเข้าตาและต้องแต่งกายให้รัดกุม 10. อย่าสวมเสื้อผ้าหลวม ๆ หรือให้แขนเสื้อเข่าใกล้ดอกสว่าน รวมทั้งไม่สวมถุงมือเพราะดอก สว่านจะดึงพันและเกิดอุบัติเหตุได้ 11. ขณะใช้เครื่องเจาะห้ามหยอกล้อกันบริเวณเครื่องเจาะกำลังทำงานอยู่เด็ดขาดจะเป็นอันตราย บทสรุป เครื่องเจาะ (Drilling Machine) เป็นเครื่องมือกลที่ใช้สำหรับการเจาะ เพื่อทำให้เกิดรูที่ชิ้นงาน และหรือการผายปากรู การคว้านรู การรีมเมอร์ การต๊าปเกลียว เป็นต้น สำหรับเครื่องเจาะที่ใช้งานใน วงการอุตสาหกรรมและในสถานศึกษา ได้แก่ เครื่องเจาะตั้งโต๊ะ เครื่องเจาะตั้งพื้น และเครื่องเจาะรัศมี โดยเครื่องเจาะทั้ง 3 ชนิด มีหลักการทำงานใกล้เคียงกันเมื่อเปิดสวิตช์เครื่องเจาะมอเตอร์ต้นกำลังขับจะ
27 หมุนและส่งผ่านระบบกลไกของเครื่องเจาะ เพลาเจาะ และผ่านหัวจับสว่านไปยังดอกสว่านเพื่อเจาะรู ชิ้นงานในแนวดิ่งด้วยมือหรืออัตโนมัติ นั่นเอง สำหรับในการเจาะชิ้นงานเครื่องมือตัดที่ใช้ในการเจาะรูมีหลายชนิดด้วยกัน เช่น ดอกสว่าน ดอก รีมเมอร์ ดอกเจาะนำศูนย์ เป็นต้น การจับชิ้นงานจะใช้ปากกาจับชิ้นงาน กรณีชิ้นงานที่มีขนาดใหญ่ไม้ สามารถจับกับปากกาจับชิ้นงานได้ จะต้องใช้เครื่องมืออื่น เช่น ซี แคล็มป์ หรือเครื่องมือพิเศษสำหรับการ จับชิ้นงาน ทั้งนี้ในการใช้เครื่องเจาะเพื่อให้มีอายุการใช้งานที่นาน และมีประสิทธิภาพ นั้น จะต้องมีการ ดูแล บำรุงรักษาอย่างต่อเนื่องทั้งระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาว และที่สำคัญผู้ใช้ต้องมีความรู้ ความ เข้าใจอย่างดีก่อนใช้เครื่องเจาะ เพื่อความปลอดภัยในการใช้งานนั่นเอง
28 แบบฝึกหัด หน่วยการเรียนรู้ที่ 3เรื่อง เครื่องเจาะ
29 1. จงบอกชนิด หลักการทำงาน และการใช้งานของเครื่องเจาะให้ถูกต้อง (15 คะแนน) ชื่อ……………………………………….……………………….…...… ………………………………………………….…………..………….… หลักการทำงาน............................................................. ...................................................................................... ...................................................................................... การใช้งาน...................................................................... ....................................................................................... ....................................................................................... ชื่อ……………………………………….……………………….…...… ………………………………………………….…………..………….… หลักการทำงาน............................................................. ...................................................................................... ...................................................................................... การใช้งาน...................................................................... ....................................................................................... ....................................................................................... ชื่อ……………………………………….……………………….…...… ………………………………………………….…………..………….… หลักการทำงาน............................................................. ...................................................................................... ...................................................................................... การใช้งาน...................................................................... ....................................................................................... แบบฝึกหัด หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 วิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล รหัสวิชา 20102-2003 เรื่อง เครื่องเจาะ ชื่อ.........................................................................ชั้น...................เลขที่...............กลุ่ม.................. คำสั่ง ให้นักเรียนตอบคำถามให้ถูกต้อง คะแนนเต็ม.50. คะแนน คะแนนที่ทำได้ .................คะแนน
30 2. จงบอกส่วนประกอบของเครื่องเจาะแบบตั้งโต๊ะให้ถูกต้อง (5 คะแนน) 3. จงบอกชื่อและการใช้งานของเครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้งานกับเครื่องเจาะ โดยนำตัวอักษรด้าน หน้าข้อความทางขวามือไปเติมลงในช่องว่างด้านล่างภาพทางซ้ายมือให้ถูกต้อง (12 คะแนน) ชื่อ................................................ หน้าที่........................................... ชื่อ................................................ หน้าที่........................................... ชื่อ................................................ หน้าที่........................................... ชื่อ................................................ หน้าที่........................................... ชื่อ................................................ หน้าที่........................................... ชื่อ................................................ หน้าที่........................................... ชื่อ หน้าที่ การใช้งาน 1. แท่งฉาก A. จับดอกสว่าน 2. ดอกสว่าน B. ใช้ช่วยถอดดอกสว่านออกจากเรียว 3. ดอกรีมเมอร์ C. เจาะยันศูนย์ชิ้นงาน 4. เหล็กถอดดอกสว่าน D. เจาะชิ้นงาน 5. หัวจับดอกสว่าน E. ใช้คว้านรูให้ผิวเรียบหลังจากการเจาะรูด้วยดอกสว่าน 6. ดอกเจาะนำศูนย์ F. ใช้จับยึดชิ้นงานที่มีรูปทรงต่าง ๆ เช่น สี่เหลี่ยม 1. 2. 3. 5. 4.
31 4. ต้องการเจาะรูชิ้นงานด้วยดอกสว่านขนาด 6 มิลลิเมตร ใช้ค่าความเร็วตัด 60 เมตรต่อนาที จงคำนวณหาค่าความเร็วรอบ (8 คะแนน) ………………………………………………………………………………………..………………………………..……………… ……………………………………………………………………………………………………………..………………………….. ………………………………………………………………………………………..………………………………..……………… ……………………………………………………………………………………………………………..………………………….. ………………………………………………………………………………………..………………………………..……………… ……………………………………………………………………………………………………………..………………………….. ………………………………………………………………………………………..………………………………..……………… ……………………………………………………………………………………………………………..………………………….. 5. จงบอกหลักความปลอดภัยในการใช้เครื่องเจาะ มา 5 ข้อ (5 คะแนน) ………………………………………………………………………………………..………………………………..……………… ……………………………………………………………………………………………………………..………………………….. ………………………………………………………………………………………..………………………………..……………… ……………………………………………………………………………………………………………..………………………….. ………………………………………………………………………………………..………………………………..……………… ……………………………………………………………………………………………………………..………………………….. ………………………………………………………………………………………..………………………………..……………… ……………………………………………………………………………………………………………..………………………….. 6. จงบอกวิธีการบำรุงรักษาเครื่องเจาะ มา 5 ข้อ (5 คะแนน) ………………………………………………………………………………………..………………………………..……………… ……………………………………………………………………………………………………………..………………………….. ………………………………………………………………………………………..………………………………..……………… ……………………………………………………………………………………………………………..………………………….. ………………………………………………………………………………………..………………………………..……………… เกณฑ์การประเมิน คะแนนรวมแบบฝึกหัดชุดการสอนที่ 3 ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 ลงชื่อ...................................................ครูผู้สอน (......................................................)
32 ใบมอบหมายงานที่ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 เรื่อง เครื่องเจาะ เรื่อง ชนิด และการใช้งานเครื่องเจาะ
33 ใบมอบงานที่ 1 ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่3 ชื่อวิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล รหัสวิชา 20102 – 2003 สอนครั้งที่ 3-4 หน่วยการเรียรู้ที่3 เรื่อง เครื่องเจาะ จำนวน 6 ชั่วโมง ชื่อเรื่อง อภิปราย ชนิด การใช้งานของเครื่องเจาะเบื้องต้น จำนวน 20 นาที จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม อภิปราย ชนิด การใช้งานของเครื่องเจาะเบื้องต้น ข้อตกลงเบื้องต้น ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มๆ ละ 4-5 คน ร่วมกันศึกษาและออกมาอภิปรายเกี่ยวกับชนิด การใช้งานของ เครื่องเจาะเบื้องต้นพร้อมทั้งในกลุ่มร่วมกันสรุปแนวคิดและส่งตัวแทนออกมานำเสนอหน้าชั้นเรียน สื่อประกอบการเรียนการสอน 1. ใบความรู้ ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ที่ 3 เรื่อง เครื่องเจาะ 2. สื่อของจริง เช่น เครื่องเจาะ ชนิดต่าง ๆ ภายในแผนกวิชาช่างกลโรงงาน เป็นต้น 3. สื่อ Power Point ประกอบการสอน เรื่อง เครื่องเจาะ แผ่นที่ 3/1 –3/31 เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้ในการเรียนการสอน 1. เครื่องคอมพิวเตอร์ 2. เครื่องฉายโปรเจคเตอร์ ลำดับขั้นตอนการดำเนินงาน 1. แบ่งกลุ่มนักเรียนอัตราส่วน 1:3:1 โดยการคละคนเก่ง ปานกลาง และอ่อน ให้แต่ละกลุ่มตั้งชื่อ กลุ่มและทำการเลือกประธาน เลขานุการ ของกลุ่ม 2. แต่ละกลุ่มอภิปรายแนวคิดเกี่ยวกับชนิด การใช้งานของเครื่องเจาะเบื้องต้น 3. ให้แต่ละกลุ่มนำเสนอผลการอภิปรายแนวคิดเกี่ยวกับชนิด การใช้งานของเครื่องเจาะเบื้องต้นหน้า ชั้นเรียนตามแบบประเมินผลใบมอบงานที่ 1
34 แบบประเมินผลใบมอบงานที่ 1 ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่3 ชื่อวิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล รหัสวิชา 20102 – 2003 สอนครั้งที่ 5-7 หน่วยการเรียนรู้ที่3 เรื่อง เครื่องเจาะ จำนวน 6 ชั่วโมง ชื่อเรื่อง อภิปราย ชนิด การใช้งานของเครื่องเจาะเบื้องต้น จำนวน 20 นาที หัวข้ออภิปราย อภิปราย ชนิด การใช้งานของเครื่องเจาะเบื้องต้น สมาชิกกลุ่ม ............................................................................................................................. ............... ............................................................................................................................................ รายการประเมิน คะแนนเต็ม ผลคะแนน หมายเหตุ 1. การแบ่งหน้าที่ในการทำงานกลุ่ม 2. การทำงานเป็นทีม 3. ความรับผิดชอบ 4. การอภิปรายใบมอบงานของกลุ่ม 5. การร่วมแสดงความคิดเห็น 6. ความพร้อมในการนำเสนอของกลุ่ม 7. บุคลิกในการนำเสนอ 8. ความชัดเจนของเนื้อหาการนำเสนอ 9. การตอบข้อซักถาม 10. การสรุปประเด็นสำคัญของเนื้อหา 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 ผล/คะแนน ดี = 9-10 ปานกลาง = 7-8 พอใช้ = 4-6 ปรับปรุง = 1-3 เกณฑ์การประเมิน คะแนนรวมตามแบบ ประเมินผลใบมอบงาน ที่ 1 ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 รวม 100 ลงชื่อ .....................................ผู้เรียนร่วมประเมิน ลงชื่อ ....................................ครูผู้สอนประเมิน (..........................................) (..........................................) .........../................/................. .........../................/.................
35 แบบทดสอบหลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 วิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล รหัสวิชา 20102-2003 เรื่อง เครื่องเจาะ คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียวทำเครื่องหมาย (X) ลงในกระดาษคำตอบ จำนวนข้อ 20 ข้อ เวลา 15 นาที 1. จากภาพด้านล่าง คือเครื่องเจาะชนิดใด ก. เครื่องเจาะรัศมี (Radial Drilling Machine) ข. เครื่องเจาะตั้งพื้น (Floor Drilling Machine) ค. เครื่องเจาะตั้งโต๊ะ (Bench Drilling Machine) ง. เครื่องเจาะ ซีเอ็นซี ( CNC Drilling Machine) 2. จากภาพด้านล่าง คือเครื่องเจาะชนิดใด ก. เครื่องเจาะรัศมี (Radial Drilling Machine) ข. เครื่องเจาะตั้งพื้น (Floor Drilling Machine) ค. เครื่องเจาะตั้งโต๊ะ (Bench Drilling Machine) ง. เครื่องเจาะ ซีเอ็นซี ( CNC Drilling Machine) 3. ข้อใดคือชนิดของเครื่องเจาะที่นิยมใช้งานกันมากที่สุดในโรงงานอุตสาหกรรม และโรงกลึงทั่ว ๆ ไป ก. เครื่องเจาะรัศมีอย่างเดียว ข. เครื่องเจาะตั้งโต๊ะอย่างเดียว ค. เครื่องเจาะตั้งพื้นอย่างเดียว ง. เครื่องเจาะตั้งโต๊ะและเครื่องเจาะตั้งพื้น
36 4. ข้อใดกล่าวได้ถูกต้องที่สุด ก. เครื่องเจาะแบบรัศมีใช้กับดอกสว่านก้านเรียวเท่านั้น ข. เครื่องเจาะแบบตั้งโต๊ะใช้กับดอกสว่านก้านตรงเท่านั้น ค. เครื่องเจาะแบบตั้งพื้นใช้กับดอกสว่านก้านเรียวเท่านั้น ง. เครื่องเจาะแบบตั้งโต๊ะ ตั้งพื้น และรัศมีสามารถใช้กับดอกสว่านได้ทั้งก้านตรงและก้านเรียว 5. ข้อใดเป็นหลักการทำงานของเครื่องเจาะโดยทั่วไป ก. ชิ้นงานเคลื่อนที่ขณะที่ดอกสว่านก็เคลื่อนที่ ข. ชิ้นงานเคลื่อนที่ขึ้น-ลงขณะที่ดอกสว่านอยู่กับที่ ค. ชิ้นงานหมุนกับที่ขณะที่ดอก สว่านหมุนเคลื่อนที่ ง. ชิ้นงานอยู่กับที่ขณะที่ดอกสว่านหมุนเคลื่อนที่ขึ้น- ลง 6. ข้อใดคือเครื่องเจาะที่ส่งกำลังจากมอเตอร์ไปยังเพลาหมุนเจาะด้วยระบบสายพานเท่านั้น ก. เครื่องเจาะมือ ข. เครื่องเจาะรัศมี ค. เครื่องเจาะตั้งโต๊ะ ง. เครื่องเจาะตั้งพื้น 7. ข้อใดคือหลักการทำงานของเครื่องเจาะตั้งโต๊ะ ก. ส่งกำลังด้วยมอเตอร์ 110 โวลต์ ข. ส่งกำลังด้วยมอเตอร์ 220 โวลต์ ค. ส่งกำลังด้วยมอเตอร์ 380 โวลต์ ง. ส่งกำลังด้วยมอเตอร์ 480 โวลต์ 8. ข้อใดคือส่วนประกอบของเครื่องเจาะแบบตั้งพื้น ทำหน้าที่เป็นตัวประกอบมอเตอร์ ชุดเฟืองทด เพลา เจาะของเครื่องเจาะจับยึดติดอยู่กับเสาเครื่องเจาะ ก. โต๊ะรองรับงาน (Table) ข. ฐานเครื่องเจาะ (Base) ค. เสาเครื่องเจาะ (Column) ง. หัวเครื่องเจาะ (Drill Head) 9. ข้อใดคือส่วนประกอบของเครื่องเจาะตั้งพื้น ทำหน้าที่รองรับหัวเครื่องเจาะ ก. โต๊ะรองรับงาน (Table) ข. ฐานเครื่องเจาะ (Base) ค. เสาเครื่องเจาะ (Column) ง. หัวเครื่องเจาะ (Drill Head)
37 10. ข้อใดคือส่วนประกอบของเครื่องเจาะรัศมีที่สามารถหมุนรอบเสาเครื่องเจาะได้เพื่อหาตำแหน่งเจาะ งานและเป็นส่วนที่รองรับชุดหัวเครื่องเจาะทั้งหมด ก. แขนรัศมี (Radial Arm) ข. เสาเครื่องเจาะ (Column) ค. หัวเครื่องเจาะ (Drill Head) ง. ล้อหมุนป้อนเจาะ (Pilot Wheel) 11. ข้อใดไม่ใช่เครื่องมือตัดสำหรับเครื่องเจาะ ก. มีดกลึง ข. ดอกสว่าน ค. ดอกรีมเมอร์ ง. ดอกเจาะนำศูนย์ 12. ข้อใดคือเรียวมาตรฐานของก้านเรียวดอกสว่าน ก. Jarno ข. Jacob ค. Morse ง. Brown & Sharpe 13. จากภาพด้านล่าง คือเครื่องมือและอุปกรณ์ใด ก. ดอกสว่าน (Drills) ข. ดอกรีมเมอร์ (Reamers) ค. ดอกผายปากรู (Counter Sink) ง. ดอกเจาะนำศูนย์ (Center Drill) 14. ข้อใดคืออุปกรณ์มีลักษณะเป็นปลอกเรียวมีขนาดความยาวเรียวมาตรฐาน Morse Taper ใช้สวมเข้า กับก้านของดอกสว่านก้านเรียว ก. ปลอกเรียว (Sleeve) ข. แท่งขนาน (Parallel Bar) ค. หัวจับดอกสว่าน (Drill Chuck) ง. ปลอกเรียวลดระดับ (Drill Socket)
38 15. จากภาพด้านล่าง คือ เครื่องมือและอุปกรณ์ใดที่ใช้สำหรับจำดอกสว่านก้านตรง ก. ปลอกเรียว (Sleeve) ข. หัวจับดอกสว่าน (Drill Chuck) ค. เหล็กถอดดอกสว่าน (Drill Drift) ง. ปลอกเรียวลดระดับ (Drill Socket) 16. ข้อใดคือหน่วยความเร็วตัดในการเจาะชิ้นงาน ก. เมตรต่อนาที ข. รอบต่อนาที ค. เมตรต่อวินาที ง. รอบต่อวินาที 17. ข้อใดคือความเร็วรอบในการเจาะรูด้วยดอกสว่านขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 10 มิลลิเมตร โดยใช้ ความเร็วตัด 60 เมตรต่อนาที ก. 1,835 รอบต่อนาที ข. 1,908 รอบต่อนาที ค. 1,909 รอบต่อนาที ง. 1,910 รอบต่อนาที 18. ข้อใดเป็นวิธีการบำรุงรักษาเครื่องเจาะที่ดีที่สุด ก. ศึกษาวิธีการใช้เครื่องเจาะ ข. ตรวจดูความพร้อมเครื่องเจาะทุกวัน ค. เปลี่ยนน้ำมันเหล่อลื่นเครื่องเจาะ1 เดือนครั้ง ง. หลังเลิกใช้งานทุกครั้งต้องทำความสะอาดเครื่องเจาะอย่างดี 19. ข้อใดคือหลักการบำรุงรักษาเครื่องเจาะแบบตั้งพื้น ก. ปรับความเร็วรอบอยู่ตำแหน่งว่าง ข. ชโลมน้ำมันทุกชิ้นส่วนของเครื่องเจาะ ค. ทำความสะอาดเครื่องเจาะทุกครั้งหลังเสร็จการใช้งาน ง. ทุกครั้งเมื่อทำงานเจาะชิ้นงานเสร็จควรมีการเปลี่ยนน้ำมันหล่อลื่น
39 20. ข้อใดกล่าวได้ถูกต้อง ก. ก่อนใช้ต้องมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับวิธีการใช้เครื่องเจาะ ข. หากเจาะรูด้วยดอกสว่านขนาดใหญ่ควรให้เพื่อนมาช่วยจับงาน ค. สวมเสื้อผ้าหลวม ๆหรือสวมเสื้อแขนยาวเพื่อป้องกันเศษเจาะ ง. ใช้มือปัดกวาดเศษเจาะลงจากโต๊ะงานและใช้ลมเป่าอีกครั้งเพื่อความสะอาด
40 บรรณานุกรม ชลอ การทวี. (2548). งานเครื่องมือกลเบื้องต้น. กรุงเทพฯ : บริษัทสำนักพิมพ์เอมพันธ์จำกัด. . (2556). ทฤษฎีเครื่องมือกล.กรุงเทพฯ : บริษัทสำนักพิมพ์เอมพันธ์จำกัด. . (2561). ทฤษฎีเครื่องมือกล.กรุงเทพฯ : บริษัทสำนักพิมพ์เอมพันธ์จำกัด. บุญญศักดิ์ ใจจงกิจ.(2523). เกร์ลิงก์ ทฤษฎีงานเครื่องมือกล.กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์สถาบันเทคโนโลยี พระจอมเกล้า วิทยาเขตพระนครเหนือ. ศุภชัย รมยานนท์ และฉวีวรรณ รมยานนท์. (2529). ทฤษฎีงานเครื่องมือกลเบื้องต้น งานกัด. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์ไทยวัฒนาพานิช. สมบัติ ชิวหา. (2557). ทฤษฎีเครื่องมือกล .กรุงเทพฯ: บริษัท ศูนย์หนังสือ เมืองไทย จำกัด. อำนาจ ทองแสน.(2559).ทฤษฎีเครื่องมือกล.กรุงเทพฯ : ซีเอ็ดยูเคชั่น. Henry D. Burghardt, Aaron Axelrod and James Anderson. (1960). Machine Tool Operation Part 1: McGraw – Hill. Henry D. Burghardt, Aaron Axelrod and James Anderson. (1960). Machine Tool Operation Part 2: McGraw – Hill. Steve F. Krar, Arthur R. Gill and Peter Smid. (2011). Technology of Machine Tools: Mc Graw – Hill.
41