ภูมิปัญญาไทยสมัยรัตนโกสินทร์

จัดทำ โดย ประจำ ปี 2566 โรงเรียนปายวิทยาคาร ภูภูมิมิปัปัญญญญาาไไททยยสสมัมัยย รัรัตตนนโโกกสิสินนททร์ร์ ภาพกคุณครูอาริยา ยอดเเฉล้ม เสนอ ด.ญ. โจซี่ นาเดีย เจนกินส์ อุตะมะ เลขที่20 ชั้นม.3/1 ด.ญ. ภูริชญา สิริโม เลขที่31 ชั้นม.3/1 ด.ญ. ยอง คิม เลขที่33 ชั้น3/1 ด.ช. ธนกร เต็มนวคุณ เลขที่9 ชั้นม.3/1

ภูมิปัญญา หมายถึง องค์ความรู้ ความสามารถ และทักษะ อันเกิดจาก การสั่งสมประสบการณ์ ที่ผ่านกระบวนการเรียนรู้ เลือกสรรปรุงแต่ง พัฒนาและถ่ายทอดสืบกันมาเพื่อใช้แก้ปัญหาและ พัฒนาชีวิตของคนใน สังคมให้สมดุลกับสภาพแวดล้อมและเหมาะสมกับกับยุคสมัย ภูมิปัญญาไทยมีลักษณะเป็นองค์รวมและมีคุณค่าทางวัฒนธรรมเกิดขึ้น ในวิถีชีวิตไทยซึ่ง เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่น อาจเป็นที่มาขององค์ความรู้ที่ งอกงามขึ้นใหม่ที่จะช่วยการเรียนรู้ แก้ปัญหาการ จัดการและการปรับตัว ในการดำ เนินวิถีชีวิตของคนไทย ภูมิปัญญาไทยมีความเด่นชัดหลายด้าน คือ 1. ด้านเกษตรกรรม ได้แก่ ความสามารถในการผสมผสานองค์ความรู้ ทักษะ และเทคนิค ด้านการเกษตรกับเทคโนโลยี โดยการพัฒนาบนพื้น ฐานคุณค่าดั้งเดิม ซึ่งคนสามารถพึ่งพาตนเอง ในสภาวการณ์ต่าง ๆ เช่น การทำ เกษตรแบบผสมผสานที่นอกจากการทำ นาแล้ว ยังปลูกพืช ผัก เลี้ยงสัตว์เพื่อนำ ไปขายสร้างรายได้อีกด้วย ความหมายของภูมิปัญญา ด้านที่ 1 ด้านเกษตรกรรม ภาพการทำ นา ภาพการเลี้ยงสัตว์

2. ด้านอุตสาหกรรมและหัตถกรรม ได้แก่ การรู้จักประยุกต์ใช้เทคโนโลยี สมัยใหม่ในการ แปรรูปผลผลิตเพื่อการบริโภคอย่างปลอดภัย ประหยัด และเป็นธรรม อันเป็นขบวนการให้ชุมชน ท้องถิ่นสามารถพึ่งตนเองทาง เศรษฐกิจได้ ตลอดทั้งการผลิตและการจำ หน่ายผลผลิตทางหัตถกรรม เช่น การทำ เครื่องเรือนจากไม้ การทำ เครื่องจักสานจากหวาย การทอ เสื่อ ทอผ้า ด้านที่ 2 ด้านอุตสาหกรรม ภาพการจักรสาน ภาพการทอผ้า

3. ด้านการแพทย์ ได้แก่ ความสามารถในการจัดการป้องกันและรักษา สุขภาพของตนใน ชุมชนโดยเน้นให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองทางด้าน สุขภาพและอนามัยได้ เช่น ยาจากสมุนไพร มีอยู่หลากหลาย อาทิ การใช้ กะเพราเพื่อขับลม แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ การนวดแผนโบราณ และ การนวดประคบที่ใช้สมุนไพรประกอบการนวด การดูแลและรักษาสุขภาพ แบบพื้นบ้าน ด้านที่ 3 ด้านการแพทย์ ภาพการใช้สมุนไพรในการนวด

4. ด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้แก่ ความ สามารถเกี่ยวกับการ จัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทั้ง การอนุรักษ์ พัฒนา และการใช้ประโยชน์จาก ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่ง แวดล้อมอย่างสมดุลและยั่งยืน เช่น การบวชป่า การสืบชะตาแม่น้ำ การ ทำ แนวปะการังเทียม การอนุรักษ์ป่าชายเลน การจัดการป่าต้นน้ำ และป่า ชุมชน ด้านที่ 4 ด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม ภาพกิจกรรมการบวชป่า

5. ด้านกองทุนและธุรกิจชุมชน ได้แก่ ความสามารถในการสะสมและ บริหารกองทุนและ สวัสดิการชุมชน สร้างความมั่นคงให้แก่ชีวิตความ เป็นอยู่ของสมาชิกในกลุ่ม เช่น การจัดการกองทุน - ของชุมชนในรูป ของสหกรณ์ออมทรัพย์ รวมถึงความสามารถในการจัดสวัสดิการใน การประกัน การ คุณภาพชีวิตของคนให้เกิดความมั่นคงทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม โดยการจัดตั้งกองทุน สวัสดิการรักษาพยาบาล ของชุมชน และการจัดระบบสวัสดิการชุมชน ด้านที่5 ด้านกองทุนและธุรกิจชุมชม การจัดกองทุนหมู่บ้าน

6. ด้านศิลปกรรม ได้แก่ ความสามารถในการสร้างสรรค์ผลงานด้าน ศิลปะสาขาต่าง ๆ เช่น จิตรกรรม ประติมากรรม นาฏศิลป์ ดนตรี ทัศน ศิลป์ คีตศิลป์ การละเล่นพื้นบ้าน และนันทนาการ ซึ่งแต่ละภาคจะมีการ สร้างสรรค์ศิลปะพื้นบ้านที่แตกต่างกัน เช่น การแข่งตีกลองของภาค เหนือ การร้องเพลงอีแซวของภาคกลาง หมอลำ ของภาคตะวันออก เฉียงเหนือ การรำ มโนราห์ของภาคใต้ ด้านที่6 ด้านศิลปกรรม การรำ มโนราห์ การฟ้อนเล็บ

7. ด้านภาษาและวรรณกรรม ในแต่ละภาคจะมีภาษาถิ่นแตกต่างกัน เช่น ดอกบานไม่รู้โรย ภาษาถิ่นเหนือเรียกว่า ดอกตะล่อม ภาษาถิ่นอีสานเรียน ว่า ดอกลามไปเที่ยว ภาษาถิ่นใต้เรียกว่า ดอกกุนหยี ซึ่งการอนุรักษ์ ภูมิปัญญาด้านภาษาและวรรณกรรมทำ ได้หลายวิธี เช่น การจัดทำ สารานุกรมภาษาถิ่น การปริวรรตหนังสือโบราณ การฟื้นฟูการเรียน การสอนภาษาถิ่นของท้องถิ่น ต่าง ๆ รวมถึงการอนุรักษ์วรรณกรรม ท้องถิ่น เช่น ขุนช้างขุนแผน ไกรทอง การะเกด ชาละวัน โคลงนิราศ ด้านที่ 7 ด้านภาษาและวรรณกรรม

8. ด้านปรัชญา ศาสนา ประเพณี ได้แก่ ความสามารถประยุกต์และปรับใช้ หลักธรรม คำ สอนทางศาสนา ปรัชญาความเชื่อ และประเพณีที่มีคุณค่า ให้เหมาะสมต่อบริบททางเศรษฐกิจ สังคม เช่น การถ่ายทอด วรรณกรรมคำ สอน การบวชป่าเพื่อรักษาความอุดมสมบูรณ์ของ ธรรมชาติ ไม่ให้ถูกทำ ลาย หรือการทำ บุญประทายข้าวของชาวอีสาน ซึ่งหลังจากหมดฤดูเก็บเกี่ยวข้าวแล้ว ชาวนาจะแบ่งข้าวเปลือกมาถวาย ทำ บุญแก่วัด ซึ่งถือเป็นมงคลสูงสุด ด้านที่ 8 ด้านปรัชญา ศาสนา ประเพณี การทำ บุญประทายข้าว

9. ด้านโภชนาการ เนื่องจากประเทศไทยมีความอุดมสมบูรณ์ ในแต่ละ ท้องถิ่นจึงนำ วัตถุดิบ ที่มีสรรพคุณทางยามาประกอบอาหาร เช่น ภาค เหนือมีแกงฮังเล ไส้ถั่ว น้ำ พริกอ่อง ขนมจีนน้ำ เงี้ยว ภาคกลางมีข้าว คลุกกะปิ ขนมจีนน้ำ พริก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีส้มตำ ปลาร้า เนื้อ แดดเดียว ลาบ ซุบหน่อไม้ และภาคใต้มีแกงเหลือง แกงไตปลา ด้านที่9ด้านโภชนาการ ส้มตำ เป็นอาหารของภาคอีสาน