03ปนัดดา-บทที่-12

Plant hormone ฮอร์โมนพชื เป็นสารเคมที พี่ ชื สร้างขึ้นในปรมิ าณนอ้ ย
มาก เพือ่ ควบคุมการเจริญเติบโตของพืช

Auxin ออกซิน เป็นฮอรโ์ มนท่พี ืชสรา้ งขน้ึ จากปลายยอดหรือปลายราก
เพื่อกระตุ้นใหเ้ ซลล์ขยายขนาดทปี่ ลายยอดออกซนิ แพร่จากดา้ นทม่ี แี สงมากไป
ยังด้านที่มีแสงนอ้ ย ดังน้ันด้านท่ีมีแสงน้อยจะมอี อกซินมากกวา่ เซลล์จงึ
ขยายตวั ได้มากกวา่ ปลายยอดจึงโค้งเขา้ หาแสง

Gibberellic acid จบิ เบอเรลลนิ กระตุ้นการเจรญิ ของเซลลต์ รงข้อทาให้
ต้นไม้สงู ,กระตุ้นการงอกของเมล็ดและตา (ทาลายการพักตัวของเมลด็ และตา),
ช่วยยืดชอ่ ผลขององุน่ ทาให้ข่อใหญ่ ลูกองนุ่ ไมเ่ บียดกันมาก

Cytokinin ไซโทไคนิน กระตุ้นการแบง่ เซลล์และการเจริญเปลีย่ นแปลง
ของเซลล์ เช่น ในลาต้นและรากจากการเลย้ี งเนอ้ื เย่อื พชื ในอาหารเล้ียงเช้อื ทม่ี ีไซ
โทไคนิน พบวา่ เนือ้ เยอื่ จะถกู ชักนาใหเ้ กิดการแบ่งเซลลแ์ ละสรา้ งแคลลสั ข้ึน
อย่างรวดเรว็

Ethylene เอทลิ นี เป็นแก๊สทเี่ กดิ ในกระบวนการเมแทบอลิซึมของพชื
โดยมตี ้นตอจากกรดอะมิโนเมไทโอนีน,เรง่ การสุกของผลไม้ เช่น มะม่วง กล้วย
ละมุด เรง่ การแกข่ องผลไมบ้ นต้น,กระตนุ้ การหลุดรว่ งของใบไม้ และการผลดั ใบ
ตามฤดูกาล

Abscisic acid กรดแอบไซซกิ สงั เคราะหใ์ นพืชทกุ ชนิด,พบในใบแกจ่ ัด
ผล และรากบริเวณหมวกราก,กระตุน้ การหลุดร่วงของใบและผลแกจ่ ดั ,ยับย้งั การ
เจรญิ และการยืดตวั ของเซลลบ์ ริเวณตา

Growth movement การเคลื่อนไหวเนอ่ื งจากการเตบิ โต : การ
เคลอื่ นไหวของสง่ิ มชี ีวิตท่ีเกดิ ข้ึนเน่ืองจากการเจรญิ เติบโต โดยปตกิจะหมายถงึ
การเคล่อื นไหวของพชื เช่นการแตกยอดของพชื การเล้ือยพันหลกั ของไมเ้ ลื้อย
เป็นต้น

Spiral movement ความหมาย คอื การเคลอ่ื นไหวแบบเกลียว : การ
เจรญิ เตบิ โตของพชื แบบหนงึ่ ปลายยอดที่เจรญิ จะ คอ่ ยๆ บิดพนั เสา หรอื หลกั
เป็นเกลยี ว เพื่อพยงุ ลาต้นใหข้ ้ึนไปท่สี งู

Tropic movement ทรอปิกมูฟเมนต์ เป็นการเคลื่อนไหวทม่ี ีทิศทาง
สัมพนั ธก์ ับทิศทางของสง่ิ เรา้ ถา้ เคล่อื นทเี่ ขา้ หาสิง่ เร้าเป็น positive
tropism ถา้ เคลือ่ นทีอ่ อกจากสิง่ เร้าเปน็ negative tropism

Gravitropism แรงโน้มถ่วงเป็นสิง่ เร้าหรือแกรวทิ รอปิซึม เชน่ รากพชื
เคล่ือนทเ่ี ขา้ หาแรงโน้มถว่ ง (positive gravitropism) สว่ นยอดพืชเคล่ือนที่
หนีแรงโนม้ ถว่ ง

Phototropism โฟโททรอปซิ มึ หรือแสงเปน็ สิ่งเร้า เช่น ยอดพชื เอนเข้า
หาแสงสว่าง รากพืชเอนหนแี สงสวา่ ง (negative phototropism)

Hydrotropism ไฮโดรทรอปิซึม น้าหรือความชืน้ เป็นส่งิ เร้า เช่น ราก
พืชงอกเข้าหาน้าหรือความชื้น

Thermotropism อุณหภูมเิ ปน็ สิ่งเรา้ เช่น การออกดอกหรือการงอก
ของเมลด็ บางชนิดเมื่ออณุ หภมู ิต่า

Nastic movement เปน็ การเคลือ่ นไหวทมี่ ีทิศทางไม่สัมพันธ์กบั
ทิศทางของส่ิงเร้า เชน่ การหุบบานของดอกไม้ เน่อื งจากการเปล่ยี นแปลง
อุณหภมู ิ (thermonasty) เช่น การบานของดอกบวั สวรรค์ บัวจนี ทวิ ลปิ
หรือ แสงสว่าง (photonasty) เช่น ดอกบวั ดอกกระบองเพชร หรอื การ
สัมผัส (thigmonasty) เชน่ ใบกาบหอยแครง ใบหยาดนา้ คา้ ง

Nutation นูเตชัน : การเคลอ่ื นไหวของพืชท่ปี ลายยอดโบกไปมา
ขณะเจรญิ เตบิ โตเน่อื งจาก ส่ิงเรา้ ภายในของพืชเอง