ขั้นที่ 2 สำรวจค้นหา (Exploration) 41. นักเรียนแบ่งกลุ่ม (กลุ่มเดิม) เพื่อเตรียมความพร้อมในการนำเสนอวิธีการแก้ปัญหา ผลการแก้ปัญหา ให้ครอบคลุมประเด็นสำคัญดังต่อไปนี้ 1) ชื่อโครงงาน ชื่อผู้จัดทำโครงงาน และอาจารย์ที่ปรึกษา 2) ปัญหาที่เป็นโจทย์ในการจัดทำโครงงาน เหตุจูงใจในการทำโครงงาน และ ความสำคัญของโครงงาน 3) วิธีการดำเนินการโดยเลือกเฉพาะขั้นตอนที่สำคัญและน่าสนใจ 4) การแสดงชิ้นงานหรือแสดงผลที่ได้จากการทดลอง การสาธิตวิธีการทดลอง ที่ไม่ซับซ้อนเข้าใจง่าย 5) ข้อสรุปที่ได้จากการทำโครงงาน รวมถึงประโยชน์ที่ได้รับจากโครงงาน ข้อเสนอแนะ ข้อควรปรับปรุง ในการจัดทำโครงงานครั้งถัดไป ขั้นที่ 3 อธิบายความรู้ (Explanation) 42. นักเรียนศึกษาเพิ่มเติมจากตัวอย่างผลงานโครงงานการออกแบบและเทคโนโลยี จากหนังสือเรียนเพื่อพัฒนาผลงานให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ดังนี้ โครงงานที่ 1 การพัฒนาเครื่องมือเก็บยอดสะเดา โครงงานที่ 2 เครื่องตากอาหารแห้งจากพลังงานแสงอาทิตย์ 43. ครูอธิบายกับนักเรียนว่า“ทั้ง 2 โครงงานมีลักษณะที่แตกต่างกันดังนั้นวิธีการต่าง ๆ ก็จะ แตกต่างกันไปด้วย ซึ่งนักเรียนสามารถศึกษาลำดับขั้นตอนการทำโครงงานการออกแบบและ เทคโนโลยีตามขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนที่ 1 สำรวจสถานการณ์ปัญหาที่น่าสนใจ ขั้นตอนที่ 2 รวบรวมข้อมูลและแนวคิดที่เกี่ยวข้อง ขั้นตอนที่ 3 ออกแบบวิธีการแก้ปัญหา ขั้นตอนที่ 4 วางแผนและดำเนินการแก้ปัญหา ขั้นตอนที่ 5 ทดสอบ ประเมินผล และปรับปรุง ขั้นตอนที่ 6 นำเสนอวิธีการแก้ปัญหา ผลการแก้ปัญหา รวมถึงวิเคราะห์บทวิเคราะห์การทำโครงงานว่ามีข้อดี หรือข้อควรพัฒนาปรับปรุงอย่างไร เพื่อนำมาพัฒนาให้มีประสิทธิภาพต่อไป” ชั่วโมงที่ 7
ขั้นที่ 4 ขยายความเข้าใจ (Elaboration) 44. นักเรียนแต่ละคนทำกิจกรรมที่สอดคล้องกับเนื้อหา โดยให้ผู้เรียนฝึกปฏิบัติเพื่อพัฒนา ความรู้และทักษะ (Design Activity) ซึ่งเกี่ยวกับการออกแบบโครงงานที่นักเรียนสนใจ โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบสะเต็มตามองค์ประกอบ 6 ขั้นตอนลงในสมุดประจำตัวของ นักเรียน ขั้นที่ 5 ตรวจสอบผล (Evaluation) 1. ครูประเมินผลจากการนำเสนอผลงาน สังเกตการตอบคำถาม การให้ความร่วมมือทางการเรียน และการทำใบงาน 2. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปเกี่ยวกับการจัดทำโครงงานการออกแบบและเทคโนโลยีว่า“การทำ โครงงานการออกแบบและเทคโนโลยีโดยเริ่มจากการสำรวจสภานการณ์หรือปัญหาที่น่าสนใจ เพื่อนำมากำหนดหัวข้อโครงงาน แล้วรวบรวมข้อมูลและแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับปัญหา ออกแบบ แนวทางการแก้ปัญหา วางแผนและดำเนินการแก้ปัญหา ทดสอบ ประเมินผล ปรับปรุงแก้ไขวิธี การแก้ปัญหาหรือชิ้นงาน และขั้นตอนสุดท้ายคือ การนำเสนอวิธการแก้ปัญหา” 7. การวัดและประเมินผล รายการวัด วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 7.1 ประเมินระหว่างการจัดกิจกรรม การเรียนรู้ 1) การนำเสนอผลงาน - ประเมินการนำเสนอ ผลงาน - แบบประเมินการ นำเสนอผลงาน ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 2) พฤติกรรมการทำงาน รายบุคคล - สังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 3) พฤติกรรมการทำงานกลุ่ม - สังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 4) คุณลักษณะอันพึงประสงค์ - สังเกตความมีวินัย ความรับผิดชอบ ใฝ่เรียนรู้ และมุ่งมั่น ในการทำงาน - แบบประเมิน คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ ขั้นสรุป ชั่วโมงที่8
8. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ 8.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ม.5 หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 เรื่อง โครงงานการออกแบบและเทคโนโลยี 2) ใบความรู้ เรื่อง โครงงานการออกแบบและเทคโนโลยี 3) เครื่องคอมพิวเตอร์ 4) น้ำยาลบคำผิด (แบบเขย่า) 8.2 แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องคอมพิวเตอร์ 2) อินเทอร์เน็ต
เรื่อง โครงงานการออกแบบและเทคโนโลยี คำชี้แจง: ให้นักเรียนออกแบบโครงงานในหัวข้อที่สนใจโดยใช้ขั้นตอนการทำโครงงานการออกแบบและ เทคโนโลยี ดังนี้ 1. การสำรวจสถานการณ์หรือปัญหาที่สนใจ (Problem Identification) 1.1 ปัญหาที่สนใจ คือ 1.2 ที่มาของปัญหาเกิดจากอะไร 1.3 บรรยายลักษณะของปัญหาเพิ่มเติม 1.4 การแก้ปัญหาทางเทคโนโลยี คือ 2. รวบรวมข้อมูลและแนวคิดที่เกี่ยวข้อง (Related Information Search) 2.1 เก็บรวบรวมข้อมูลและแนวคิดที่เกี่ยวข้อง ด้วยวิธีการใดบ้าง 2.2 ใช้ความรู้ด้านใด และมีความรู้อะไรบ้าง 2.3 วัสดุอุปกรณ์ที่ต้องนำมาใช้แก้ปัญหามีอะไรบ้าง 2.4 หากมีการทดลอง ให้บันทึกผลการทดลอง แสดงผลการทดลอง และสรุปผลการทดลอง 3. ออกแบบวิธีการแก้ปัญหา (Solution Design) 3.1 ให้นักเรียนแสดงกรอบแนวคิดการออกแบบวิธีการแก้ปัญหา ออกมาเป็นแผนภาพ (Diagrams) หรือผังงาน (Flowcharts) 3.2 เขียนอธิบายหลักการทำงานของวิธีการแก้ปัญหา 3.3 หากมีการทดลอง ให้บันทึกผลการทดลอง แสดงผลการทดลอง และสรุปผลการทดลอง ใบความรู้
4. วางแผนและดำเนินการแก้ปัญหา (Planning and Development) 4.1 ให้นักเรียนระบุแผนกิจกรรมที่ดำเนินการแก้ปัญหาในรูปแบบของตารางช่วงเวลา 4.2 ระบุเครื่องมือและวัสดุที่ใช้ 4.3 เขียนขั้นตอนการสร้างชิ้นงานในรูปแบบแผนภูมิ 4.4 เขียนอธิบายขั้นตอนการทำงานของวิธีการแก้ปัญหา 5. ทดสอบ ประเมินผล และปรับปรุง (Testing Evaluation and Design Improvement) 5.1 ให้นักเรียนออกแบบรายการการวัดประเมินผลมีอะไรบ้าง พร้อมระบุสัดส่วนของคะแนน 5.2 ระบุเกณฑ์การให้คะแนน (เช่น 5 = ดีมากที่สุด, 4 = ดีมาก, 3 = ดี, 2 = พอใช้, 1 = ควรปรับปรุง) 5.3 สรุปผลการประเมิน ชิ้นงานนั้นสามารถแก้ปัญหาได้หรือไม่ หากผลการประเมินพบว่า ไม่สามารถแก้ปัญหาได้ ให้ระบุขั้นตอนที่ต้องแก้ไข และแก้ไขอย่างไร 6. นำเสนอวิธีแก้ปัญหา ผลการแก้ปัญหา (Presentation) ในขั้นตอนการนำเสนอผลงานควรครอบคลุมประเด็นสำคัญดังต่อไปนี้ 6.1 ชื่อโครงงาน ชื่อผู้จัดทำโครงงาน และอาจารย์ที่ปรึกษา 6.2 ปัญหาที่สนใจ เหตุจูงใจในการทำโครงงานและความสำคัญของโครงงาน 6.3 วิธีการดำเนินการ โดยเลือกเฉพาะขั้นตอนที่สำคัญและน่าสนใจ 6.4 การแสดงชิ้นงาน การสาธิตวิธีการทดลองที่ไม่ซับซ้อนเข้าใจง่าย 6.5 ข้อสรุปที่ได้จากการทำโครงงาน ประโยชน์ที่ได้รับจากโครงงาน ข้อเสนอแนะ ข้อควรปรับปรุง