เอกสารประกอบโครงงานภาษาไทย จัดทำ โดย E book E book 66 หน้าน้ 1 จาก 42
คำ นำ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ E-book นี้เป็นสื่อประกอบโครงงานภาษาไทย เรียรีงร้อยถ้อยประพันธ์ สร้างสรรค์ฉันทลักษณ์ ยลประจักษ์รักษ์ภูเก็ต เป็นการศึกษาเนื้อหาเกี่ยวกับลักษณะของคำ ประพันธ์และฉันทลักษณ์ ประเภท โคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน และร่าย แล้วนำ มาแต่งคำ ประพันธ์ โดยการแต่งคำ ประพันธ์เกี่ยวกับสถานที่ท่องเที่ยวในจังหวัดวัภูเก็ตที่สำ คัญ แล้วนำ เสนอความรู้ผ่านสื่อคำ ประพันธ์ พร้อมทั้งฉันทลักษณ์ เพื่อสร้างความเพลิดเพลินในการจัดกิจกรรมการเรียรีนการสอนในรายวิชวิาภาษาไทยซึ่งผู้จัดทำ สามารถแต่งคำ ประพันธ์ได้ ๑๓ เรื่อรื่ง ตามคำ ประพันธ์ที่ศึกษา๑๓ ชนิด ได้แก่ โคลงสองสุภาพ เรื่อรื่งวัดวัพระทองเรือรืงรองผ่องวิจิวิจิตร โคลงสี่สุภาพ เรื่อรื่ง สะพานหิน ถิ่นวิไวิล วิชวิชุมมาลาฉันท์ ๘ เรื่อรื่ง ราไวย์ ชลธิศสาลินีฉันท์ ๑๑ เรื่อรื่ง กะตะ กะรน โสภณตระการตา อินทรวิเวิชียรฉันท์ ๑๑ เรื่อรื่ง ไตรทศาลัย ระบือไกลเขารัง วสันตดิลกฉันท์ ๑๔ เรื่อรื่งสุริยริาลาแหลมพรหมเทพ กาพย์ยานี ๑๑ เรื่อรื่ง ย่านเมืองเก่า ณ ภูเก็ต กาพย์ฉบัง ๑๖ เรื่อรื่ง สะพานสารสิน ถวิลวิถิ่นรัก กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘ เรื่อรื่ง สองวีรวีสตรี คู่บารมี เมืองถลาง กลอนสุภาพ เรื่อรื่ง วัดวัฉลองก้องชื่อระบือไกล กลอนเพลงยาว เรื่อรื่ง เขานาคเกิด เลิศวิศิวิศิษฏ์ และ ร่าย สุภาพ เรื่อรื่ง กมลาสุราลัย E book 66 หน้าน้ 2 จาก 42
สารบัญ เรื่อรื่ง หน้า -โคลงสองสุภาพ เรื่อรื่ง วัดพระทองเรือรืงรองผ่องวิจิวิจิตร -โคลงสี่สุภาพ เรื่อรื่ง สะพานหิน ถิ่นวิไวิล -วิชวิชุมมาลาฉันท์๘ เรื่อรื่ง ทิพย์สลิล ถิ่นป่าตอง -มาณวกฉันท์๘ เรื่อรื่ง ราไวย์ชลธิศ -สาลินีฉันท์๑๑ เรื่อรื่ง กะตะ กะรน โสภณตระการตา -อินทรวิเวิชียรฉันท์๑๑ เรื่อรื่ง ไตรทศาลัย ระบือไกลเขารัง วสันตดิลกฉันท์๑๔ เรื่อรื่ง สุริยริาลาแหลมพรหมเทพ -กาพย์ยานี๑๑ เรื่อรื่ง ย่านเมืองเก่า ณ ภูเก็ต -กาพย์ฉบัง๑๖ เรื่อรื่ง สะพานสารสิน ถวิลวิถิ่นรัก -กาพย์สุรางคนางค์๒๘ เรื่อรื่ง สองวีรวีสตรี คู่บารมี เมืองถลาง -กลอนสุภาพ เรื่อรื่ง วัดฉลองก้องชื่อระบือไกล -กลอนเพลงยาว เรื่อรื่ง เขานาคเกิด เลิศวิศิวิศิษฏ์ -ร่ายสุภาพ เรื่อรื่ง กมลาสุราลัย ๑๒ ๓ ๔ ๕ ๖ ๗ ๘ ๙ ๑๐ ๑๑ ๑๒ ๑๓ E book 66 หน้าน้ 3 จาก 42
กกาารรแแต่ต่ต่งต่งคํคํคําคําปปรระะพัพัพันพันธ์ธ์ ธ์ปธ์ปรระะ เเภภทท การแต่งคําประพันธ์ประเภท โโโคคคลลล งงงสสส อออ งงงสุสุสุ สุภสุภสุภ าาาพพพ E book 66 หน้าน้ 4 จาก 42
โคลงสองสุภาพบทหนึ่งจะมี ๓ วรรค วรรคหนึ่งและวรรคสอง จะมีจํานวน คำ วรรคละ ๕ คำ ในวรรคสาม จะมีจำ นวนคำ ๔ คำ ซึ่งรวมทั้งหมด ๓ วรรคจะมี จำ นวนคำ รวมทั้งสิ้น ๑๔ คำ และในวรรคสุดท้ายสามารถที่จะใส่คำ สร้อยได้เพิ่ม ขึ้นอีก ๒ คำ เพื่อเพิ่มความไพเราะให้กับบทกลอน จำ นวนพยางค์ต้องมีตาม แบบแผนผัง ถ้าหากเป็นพยางค์ลักษณะของลหุอาจจะมีได้มากเกินกว่าว่ที่แผนผัง ได้กำ หนดไว้ก็ว้ ก็ได้ แต่จะต้องไม่ยาวจนมีความรู้สึกว่าว่เยิ่นเย้อจนทําให้อ่านให้ถูกทํานองและจังหวะไม่ได้การสัมผัสของบทกลอน คำ ที่ ๕ วรรคหนึ่ง จะต้องสัมผัสกับคำ ที่ ๕ วรรคสอง หากเป็นการแต่งเพื่อเข้าลิลิต จะต้องให้คำ สุดท้าย ของบทสัมผัสกับคำ ที่ ๑ คำ ที่ ๒ หรือรืคำ ที่ ๓ ของบทต่อๆ ไปในทุกบท โคลงสองสุภาพ E book 66 หน้าน้ 5 จาก 42
ตำ นานขานเล่าอ้าง วัดพระทองเทพสร้างแจ่มแจ้งเกริกริบวร นิมิตพรเปี่ยมฟ้า เหล่าศิษย์ชนหาญกล้าทั่วหล้ามากราบไหว้ดินแดนไกลกล่าวก้อง มาเที่ยวกับเพื่อนพ้องพี่น้องทั่วเขตคามพระทองงามผ่องฟ้า ชนศรัทธาทั่วหล้าก่อสร้างค่างานศิลป์ สถานโสภิณเอกอ้าง ของเก่าโบราณสร้างแหล่งหล้าล้ำ พิสมัย ประจักษ์ให้เกริกริก้อง ถิ่นงดงามถลางพ้องทั่วแคว้นดินแดนไทย โคลงสองสุภาพ เรื่อรื่ง วัดพระทองเรือรืงรองผ่องวิตวิร ( ณิชาภัทร สุขใส ) ๑ E book 66 หน้าน้ 6 จาก 42
กกกาาารรรแแแต่ต่ต่ต่งต่งต่งคํคํคํคําคําคําปปปรรระ ะ ะพัพัพัพันพันพันธ์ธ์ธ์ธ์ป ธ์ป ธ์ปรรระ ะ ะ เ เ เภภภททท โ โ โคคคลลลงงงสี่สี่สี่สี่สี่สี่ สุภสุภสุภาาาพพพ E book 66 หน้าน้ 7 จาก 42
บทหนึ่งมี ๔ บาท บาทที่ ๑ , ๒ , ๓ มีบาทละ ๒ วรรค และมีจำ นวนคำ เท่ากัน คือ วรรคหน้า มี ๕ คำ ส่วนวรรคหลังมี ๒ คำ บาทที่ ๔ มี ๒ วรรค เช่นกัน แต่เพิ่มจำ นวนคำ ในวรรคหลังอีก ๒ คำ ฉะนั้นนั้วรรคหน้าของโคลงบาท ที่ ๔ จึงมี ๕ คำ ส่วนวรรคหลังมี ๔ คำ สัมผัสตามแผนผัง คำ เอกคำ โท กำ หนด ในตำ แหน่งที่พิมพ์ด้วยเครื่อรื่งหมาย เอก โท ในแผนผัง รวมมีคำ เอก ๗ แห่ง และคำ โท ๔ แห่ง นอกนั้นนั้เป็นคำ สุภาพธรรมดา ไม่จำ เป็นต้องเป็นเอกโทจะเป็น เสียงวรรณยุกต์อะไรก็ได้ โคลงสี่สุภาพ E book 66 หน้าน้ 8 จาก 42
นครินริทร์เทพสร้าง ธาตรี นี้นาภูเก็ตโบราณมี เหตุก้องหยุมณีสี ร้อนเร่า ส่องมา เสียงปักษาร่ำ ร้อง โยกย้ายเวหาน้ำ จดฟ้าทั่วหล้า โสภณ ชนต่างชาติปราชญ์ล้น แก่กล้านำ เรือรืขุดแร่ตน ดีบุก นอเฮย เข้าสู่ถิ่นระย้า มากล้ำ กล่าวขาน จดจำ นานมากด้วย ความนัยหลักหกสิบปีให้ กู่ก้องพร้อมประจักตร์พักตร์ไว้ เป็นแน่ แลนาหลานลูกเราจึ่งต้อง แซ่ซ้องทุกสมัย เกี่ยวข้องไซร้เทพเจ้า บังอร เยือนถิ่นท่องขอพร ท่านได้ รูปปั้นเลิศบวร ศักดิ์สิทธิ์ มากมายน้อมสักการะไหว้ ปกป้องล้นหลาม แลมองตามถิ่นนี้ สะพานหินแฮตรองจากสิ่งกล่าวการ พรั่งซ้อง ไพศาลเรื่อรื่งสำ ราญ ประวัติวั ติเป็นมา เสริมริส่งความรู้น้อง พี่น้าแลสหายพฤกษาลายเด่นด้าว เปี่ยมฟ้า เพลินพิศสบายตา สุขซ้องถิ่นภูเก็ตเพชรล้ำ ค่า จึงรักษ์ นานเนิ่น เสาวภาคย์จนเกริกริก้อง เลิศล้วนเชยชม โคลงสี่สุภาพ เรื่อรื่ง สะพานหิน ถิ่นวิไวิล ( วรรณกานต์ รุ่มจิตร ) ๒ E book 66 หน้าน้ 9 จาก 42
กกกาาารรรแแแต่ต่ต่ต่งต่งต่งคํคํคํคําคําคําปปปรรระ ะ ะพัพัพัพันพันพันธ์ธ์ธ์ธ์ป ธ์ป ธ์ปรรระ ะ ะ เ เ เภภภททท วิวิวิวิชวิชวิช ชุมชุมชุมมมมาาาลลลาาาฉัฉัฉัฉันฉันฉันท์ท์ท์ท์ท์ท์ ๘๘๘ E book 66 หน้าน้ 10 จาก 42
วิชวิชุมมาลาฉันท์ ๘ ๑. คำ สุดท้ายของวรรคที่ ๑ ส่งสัมผัสกับคำ ที่ ๒ ของวรรคที่ ๒ ๒. คำ สุดท้ายของวรรคที่ ๒ ส่งสัมผัสกับคำ สุดท้าย ของวรรคที่ ๓ ๓. คำ สุดท้ายของวรรคที่ ๔ ส่งสัมผัสกับคำ สุดท้าย ของวรรคที่ ๖ ๔. คำ สุดท้ายของวรรคที่ ๕ ส่งสัมผัสกับคำ ที่ ๒ ของวรรคที่ ๖ และ๕. คำ สุดท้ายของวรรคที่ ๖ ส่งสัมผัสกับคำ สุดท้าย ของวรรคที่ ๗ สัมผัสระหว่างบทพบว่าว่คำ สุดท้ายของบท ส่งสัมผัสกับคำ สุดท้ายของวรรค วรรคที่ ๔ ในบทต่อไป คำ ครุ ลหุ วิชวิชุมมาลาฉันท์ ๑ บท มีคำ ครุทั้งทั้หมด ๓๒ คำ ปราศจากการใช้คำ ลหุ วิชวิชุมมาลาฉันท์ ๑ บท ประกอบด้วยคณะและพยางค์ ดังนี้ มี ๔ บาท บาทละ๒ วรรค วรรคละ ๔ คำ ๑ บาท นับจำ นวนคำ ได้ ๘ คำ /พยางค์ ดังนั้นนั้จึงเขียนเลข ๘ หลังชื่อ วิชวิชุมมาลาฉันท์นี่เอง ทั้งทั้บทมีจำ นวนคำ ทั้งทั้สิ้น ๓๒ คำ สัมผัสวิชวิชุมมาลาฉันท์ มี สัมผัสนอก (ที่เป็นป็ สัมผัสภายในบท) บท จำ นวน ๕ แห่ง ได้แก่ E book 66 หน้าน้ 11 จาก 42
แหล่งเที่ยวทั่วไทย ถิ่นใต้มากเหลือ ชายหาดลงเรือรื ป่าตองควรมาหาดใหญ่ดุจดั่ง เวียวีงวังวัธารา เฉิดฉายพารา ชุ่มชื่นดวงใจปักษ์ใต้ไทยนี้ ของดีมากล้น ดินแดนโสภณ แห่งหนทั่วไทย แมกไม้งดงาม ลือนามเกรียรีงไกรชนล้นน้ำ ใจ ช่วยเหลือทุกครารื่นรื่รมย์เสกสรร เพลินพลันจำ รูญ บุปผาเพิ่มพูน สมบูรณ์ธาราคลื่นซัดพัดมา เวหาเพลินตา เหล่าชนทั่วหล้า พากันสุขสม ชายหาดสีขาว นุ่มนวลดุจเทวาเสก ฝูงฝูปลาพลันจม แพรวพราวเวหา พัดพาแรงลม แหล่งหล้าเชยชม ยลโฉมหาดนี้ น้ำ ใสธารา ต้องตาทั่วยามทิวทัศน์งดงาม แดดส่องผ่องศรีธาตรีไรีพศาล เบิกบานเปรมปรีดิ์รีดิ์ภูเก็ตธานี เกรียรีงไกรทั่วหล้าบรรยากาศพา หวนหาความหลังหาดงามเวียวีงวังวั ไพศาลธารามากมายพฤกษา คงคาเพลินตาป่าตองแหล่งหล้า วารีไรีหลรินริ วิชวิชุมมาลาฉันท์ เรื่อรื่ง ทิพย์สลิล ถิ่นป่าตอง ๓ ( ภีรพร อัคฮาด ) E book 66 หน้าน้ 12 จาก 42
กกกาาารรรแแแต่ต่ต่ต่งต่งต่งคํคํคํคําคําคําปปปรรระ ะ ะพัพัพัพันพันพันธ์ธ์ธ์ธ์ป ธ์ป ธ์ปรรระ ะ ะ เ เ เภภภททท มมมาาาณณณวววกกกฉัฉัฉัฉันฉันฉันท์ท์ท์ท์ท์ท์ ๘๘๘ E book 66 หน้าน้ 13 จาก 42
หนึ่งบท มี 4 บาท วรรคหน้ามีจำ นวน ๔ คำ /พยางค์ และวรรคหลังมีจำ นวน ๔ คำพยางค์ เช่นเดียวกับวรรคหน้า ๑ บาท นับจำ นวนคำ ได้ ๘ คำ /พยางค์ ในแต่ละบาทจะปรากฏ คำ ครุ- คำ ลหุ ดังนี้ วรรคหน้าเป็นครุในคำ ที่ ๑ และ คำ ที่ ๔ เป็นลหุในคำ ที่ ๒ และ คำ ที่ ๓ วรรคหลังเป็นป็ครุในคำ ที่ ๑ และ คำ ที่ ๔ เป็นป็ลหุในคำ ที่ ๒ และ คำ ที่ ๓ เช่นเดียวกันกับวรรค หน้า มาณวกฉันท์ ๑ บทมีจำ นวนทั้งทั้สิ้น ๓๒ คำ /พยางค์ สัมผัสภายในบทสามารถดูได้ตามแผนผัง สัมผัสระหว่างบท พบว่า คำ สุดท้ายของบท ส่งสัมผัสกับคำ สุดท้ายของวรรคหลังในบาทที่ ๒ ของบทต่อไป คำ ครุ ลหุ มาณวกฉันท์ ๑ บท มีคำ ครุทั้งทั้หมด ๑๖ คำ /พยางค์ และมีคำ ลหุทั้งทั้หมด ๑๖ คำ /พยางค์ ให้นักเรียรีนสังเกตสัมผัสบังคับ (สัมผัสนอก) และบังคับครุ-ลหุ มาณวกฉันท์ ๘ ตามผังภาพ มาณวกฉันท์ ๘ E book 66 หน้าน้ 14 จาก 42
จักภณเมือง เรือรืงชุติศรีพรั่งนคจี เลิศภคมา เทพนิรมิต พิศพสุธานามกิระรา ไวย์ชะละทิศ เนตระชม้าย ปรายนยะมองแลโสภณครอง เวหาพิสิฐมีเกาะยุทั่ว ครัวดรุอิษฐ์ จึงรติคิด ถิ่นรุหะงามต่างอจลา มาแวะติชมนางอดิลม อัมพุชะตาม ชนอนิยม รมย์ริลุริลุน้ำ ด้วยวรราม ล้ำ รุจิราน หากยุแวะชม สมอุรานร ได้อนุสร รู้อภิบาลอีกชระงม สมกิรขาน คงฐิตินาน ได้ชรลัย เสียงปะดรงค์ หลงมธุรสยิ่งมหะจด ก้องรวไกล ชลวิลวิวัณย์ พลันพิศมัย ชื่นหฤทัย เมื่อพิศดู เมืองวิษุวิษุวัต ชัดรวิแวิขสุขสิริแริด รักษ์มหิชู เหมือนสุรสร้าง ร่างบุระสูนามกวะภู เก็ต ณ บุรินริทร์ มาณวกฉันท์ ๘ เรื่อรื่ง ราไวย์ชลธิศ ๔ ( ณิชาภัทร สุขใส ) E book 66 หน้าน้ 15 จาก 42
กกกาาารรรแแแต่ต่ต่ต่งต่งต่งคํคํคํคําคําคําปปปรรระ ะ ะพัพัพัพันพันพันธ์ธ์ธ์ธ์ป ธ์ป ธ์ปรรระ ะ ะ เ เ เภภภททท สสสาาาลิลิลิลิณีลิณีลิณีณีฉัณีฉัณีฉัฉันฉันฉันท์ท์ท์ท์ท์ท์ ๑๑๑๑๑๑ E book 66 หน้าน้ 16 จาก 42
มี ๒ บาท วรรคหน้ามีจำ นวน ๕ คำ / และวรรคหลังมีจำ นวน ๖ คำ /พยางค์ เช่นเดียวกัน ๑ บาท นับจำ นวนคำ ได้ ๑๑ คำ /พยางค์ (แต่ต้องสังเกตที่ครุ-ลหุ ใน๑ บาท จะปรากฏคำ ลหุเพียง ๒ แห่ง คือคำ ที่ ๑ และคำ ที่ ๔ ในวรรคหลัง) ทั้งทั้บท มีจำ นวนคำ ทั้งทั้สิ้น ๒๒ คำ /พยางค์ สาลีนีฉันท์ มีสัมผัสนอก (ที่เป็นสัมผัสภายในบท) จำ นวน ๒ แห่ง ได้แก่ ๑. คำ สุดท้ายของวรรคหน้าในบาทที่ ๑ ส่งสัมผัสกับคำ ที่ ๓ ของ วรรคหลังในบาท เดียวกัน ๒. คำ สุดท้ายของวรรคหลังในบาทที่ ๑ ส่งสัมผัสกับ สาลินีฉันท์ ๑๑ E book 66 หน้าน้ 17 จาก 42
สาลินีฉันท์ ๑๑ กะตะ กะรน โสภณตระการตา หาดทรายขาวพราวใส มิห่างไกลจะไปถึง ได้ยลยินครั้งหนึ่ง คะนึงคิดพินิจฝัน ธาราพาสดชื่น ระลอกคลื่นพิสุทธิ์สันต์ อาภากรส่องพลัน รุจีจันทร์ชลาลัย สาดแสงค่อยเคลื่อนคลา พิไลตาชลาศัย งดงามเม็ดทรายใส กะรนดั่งสุราลัย เสียงคลื่นเข้าซัดมา ทะเลพาถวิลวิใจมัจฉาค่อยเคลื่อนไป จะงมใต้สลิลหลงหาดทรายของเมืองนี้ ตะวันลี้จะเลื่อนลง เสียงชนก็ยังคง มิยิ่งยนจะตราตรึงรึ เมื่อยามอาภาลับ ริชรินกลับบุหลันถึงหาดทรายเงียบอัมอึง โพยมคงดรค์คลาย ( วรรณกานต์ รุ่มจิตร ) ๕ E book 66 หน้าน้ 18 จาก 42
กกกาาารรรแแแต่ต่ต่ต่งต่งต่งคํคํคํคําคําคําปปปรรระ ะ ะพัพัพัพันพันพันธ์ธ์ธ์ธ์ป ธ์ป ธ์ปรรระ ะ ะ เ เ เภภภททท อิอิอิอินอินอินทททรรรวิวิวิวิเวิเวิเชีชีชีชียชียชียรรรฉัฉัฉัฉันฉันฉันท์ท์ท์ท์ท์ท์ ๑๑๑๑๑๑ E book 66 หน้าน้ 19 จาก 42
อินทรวิเวิชียรฉันท์ ๑๑ อินทรวิเวิชียรฉันท์ จำ นวน ๑ บท มี ๒ บาท ๑ บาท มี ๒ วรรค ได้แก่ วรรคหน้าหรือรืวรรคต้นมี ๕ คำ (พยางค์) ส่วนวรรคหลังหรือรืวรรคท้ายมี ๖ คำ (พยางค์) อินทรวิเวิชียรฉันท์ ๑ บาท มีจำ นวนคำ (พยางค์) ๑๑ คำ (พยางค์) ดังนั้นนั้จึงกำ หนดเลข ๑๑ ไว้ท้ว้ ท้ายชื่อฉันท์ โดยยึดตามบาทของฉันทีนี่เอง สัมผัส สังเกตสัมผัสบังคับ (สัมผัสนอก) และบังคับครุ-ลหุ ตามผังภาพ E book 66 หน้าน้ 20 จาก 42
เขารังประดับศิลป์ ศิขรินริตระการตา มากล้นกบิลพา ชระงมอุดมถิ่น เมฆขาวนภาลัย สุริย์ริย์ใสสว่าว่งสิ้น วาโยสะบัดรินริชุติพรระบือไกล เมื่อยามรวีลัวีลับ ปะทะกับพนมไพร ปักษาถลาไกล ชรอุ่นนภายาม ดวงเดือนละเลื่อนมา วยุตราถลาตาม เชิญชมสกาวงาม ศิริไริลนิมิตกาล สัมผัสดรงค์ลม ก็ชโลมฤทัยบาน ทิวทัศน์ประดับงาน หฤจิตถวิลวิไว้ ภูเก็ตวลัยลักษณ์ สถิย์ศักดิ์ประจักษ์ให้ ทั่วหล้าสุราลัย ฐิติไซร้ ณ ธานินทร์ อินทรวิเวิชียรฉันท์ ๑๑ เรื่อรื่ง ไตรทศาลัยระบือไกลเขารัง ๖ ( ภีรพร อัคฮาด ) E book 66 หน้าน้ 21 จาก 42
กกกาาารรรแแแต่ต่ต่ต่งต่งต่งคํคํคํคําคําคําปปปรรระ ะ ะพัพัพัพันพันพันธ์ธ์ธ์ธ์ป ธ์ป ธ์ปรรระ ะ ะ เ เ เภภภททท วววสัสัสัสันสันสันตตตดิดิดิดิลดิลดิลกกกฉัฉัฉัฉันฉันฉันท์ท์ท์ท์ท์ท์ ๑๑๑๔๔๔ E book 66 หน้าน้ 22 จาก 42
วสันตดิลกฉันท์ ๑๔ วสันตดิลกฉันท์ ๑ บท มี ๒ บาท บาทละ ๒ วรรค วรรคหน้า (วรรคที่ ๑ และวรรคที่ ๓ มี ๘ คำ /พยางค์) ส่วนวรรคหลังที่ ๒ และวรรคที่ ๔ มี ๖ คำ ) มี สัมผัสนอก (ที่เป็นสัมผัสภายในบท) บท จำ นวน ๒ แห่ง ได้แก่ คำ สุดท้ายของ วรรค ๑ ส่งสัมผัสกับคำ ที่ ๓ ของ วรรคที่ ๒ และ คำ สุดท้ายของวรรคหลังในที่๒ ส่งสัมผัสกับคำ สุดท้ายของที่ ๓ สัมผัสระหว่าว่งบท พบว่าว่คำ สุดท้ายของบท สัมผัสกับคำ สุดท้ายของวรรคที่ ๒ ของบทต่อไป คำ ครุ ลหุ วสันตดิลกฉันท์ ๑บท มีคำ ครุทั้งทั้หมด ๑๔ คำ คำ ลหุ ๑๔ คำ ให้สังเกตสัมผัสบังคับ (สัมผัสนอก) และบังคับครุ-ลหุ ตามผังภาพ E book 66 หน้าน้ 23 จาก 42
แหวกม่านนภาจะบุระทิศ และวิศิวิศิษฎ์กระสินธุ์สารมีนาชโลงกวตระการ ดนุเห็นสนุกนา โสภณปะปนทั่วสุขุมาล อภิบาลพิสุทธิ์สา เสียงของดรงค์ระวะธรา นิรมิตพะงางาย เย็นย่ำ นิลาศยุฐิติฟ้า สุริยริาก็เคลื่อนคล้ายพรหมเทพมหันต์รตนะพราย ปรวาณจะคุ้มครอง ราตรีบุรีบุรี บ่ รุจิรา ผลพาบุหลันผ่อง ร่ำ ลือไผทนิวะ บ่ รอง ภณดุจสุราลัยต้นตาลปะเรียรีงประจุพระพาย จะริรริายพนาไพร ไพศาลขจางรพิสมัย ชะละธิศสบายดี ธารโอบอรัญรุจิเรข สุรเสกบุรินริทร์นี้ภูเก็ตลุล้ำ มหะรดี รมณีย ณ ธาตรี วสันตดิลกฉันท์ ๑๔ เรื่อรื่ง สุริยริาลาแหลมพรหมเทพ ( ณิชาภัทร สุขใส ) ๗ E book 66 หน้าน้ 24 จาก 42
กกกาาารรรแแแต่ต่ต่ต่งต่งต่งคํคํคํคําคําคําปปปรรระ ะ ะพัพัพัพันพันพันธ์ธ์ธ์ธ์ป ธ์ป ธ์ปรรระ ะ ะ เ เ เภภภททท กกกาาาพพพย์ย์ย์ย์ ย ย์ ย ย์ ยาาานีนีนีนีนีนี๑๑๑๑๑๑ E book 66 หน้าน้ 25 จาก 42
กาพย์ยานี ได้ชื่อว่าว่ยานี ๑๑ เพราะ จำ นวนพยางค์ใน ๒ วรรค หรือรื๑บรรทัด รวมได้ ๑๑ พยางค์ ๑ บสม มี ๔ วรรค วรรคหน้า ๕ พยางค์ วรรค หลัง ๖พยางค์ สัมผัสระหว่าว่งวรรค สัมผัสระหว่าว่งวรรค ใน ๑ บท มีสัมผัส ๒ คู่ สังเกตจากแผนผัง และตัวอย่างสัมผัสระหว่าว่งบท พยางค์สุดท้ายของบทต้น สัมผัสกับพยางค์ สุดท้ายของวรรคที่ ๒ของบทถัดไป กาพย์ยานี ๑๑ E book 66 หน้าน้ 26 จาก 42
ภูเก็ตเมืองบวร อนุสรณ์หวนความหลังลูกหลานท่านได้ฟัง ประจักษ์ค่าน่าเชิดชูแต่ก่อนทำ การค้า ต่างชาติมาอาศัยอยู่ แลกเปลี่ยนและเรียรีนรู้ จนเฟื่องฟูคู่ฟู คู่ธานินทร์ชนเราผสมผสาน รูปแบบงานวิจิวิจิตรศิลป์ รวบรี้เรี้หล่าชีวินวิศิลปินเสกสรรงาน สถาปัตยกรรม วัฒวันธรรมน่าสืบสาน ไทยจีนยุโรปกาล ก่อเกิดย่านเมืองเก่ามาชิโนโปรตุกีส ศิลป์ประณีตขีดเสน่หาความงามตระการตา ผู้คนมาเที่ยวชมเมืองสมบัติของบุรี ภูเก็ตนี้ศรีรุ่รีรุ่งเรือรืงผู้คนต่างลือเลื่อง เรื่อรื่งคุณค่าให้ตราตรึงรึ กาพย์ยานี ๑๑ เรื่อรื่ง ย่านเมืองเก่า ณ ภูเก็ต ๘ ( วรรณกานต์ รุ่มจิตร ) E book 66 หน้าน้ 27 จาก 42
กกกาาารรรแแแต่ต่ต่ต่งต่งต่งคํคํคํคําคําคําปปปรรระ ะ ะพัพัพัพันพันพันธ์ธ์ธ์ธ์ป ธ์ป ธ์ปรรระ ะ ะ เ เ เภภภททท กกกาาาพพพย์ย์ย์ย์ ฉ ย์ ฉ ย์ ฉบับับับังบังบัง ๑๑๑๖๖๖ E book 66 หน้าน้ 28 จาก 42
กาพย์ฉบัง ๑๖ บท บทหนึ่งมี ๓ วรรค คือ -วรรคแรก (วรรคสดับ) มี ๖ คำ -วรรคที่ สอง (วรรครับ) มี ๔ คำ -วรรคที่ ๓ (วรรคส่ง) มี ๖ คำ รวมทั้งทั้หมด ๑๖ คำ จึงเรียรีกฉบัง ๑๖สัมผัสนอก หรือรืสัมผัสระหว่าว่งวรรค เป็นสัมผัสบังคับ คือคำ สุดท้ายของวรรคแรก(วรรคสดับ) สัมผัสกับคำ สุดท้ายของวรรคสอง (วรรครับ) สัมผัสระหว่าว่งบท คือ คำ สุดท้ายของวรรคสาม (วรรคส่ง) สัมผัส กับคำ สุดท้ายของวรรคหนึ่ง (วรรคสดับ) ของบทต่อไปบท บทหนึ่งมี ๓ วรรค คือ -วรรคแรก (วรรคสดับ) มี ๖ คำ -วรรคที่สอง (วรรครับ) มี ๔ คำ -วรรคที่ ๓ (วรรคส่ง) มี ๖ คำ E book 66 หน้าน้ 29 จาก 42
ตำ นานสะพานสานใจ บันทึกเก็บไว้ตรึงรึใจหญิงชายได้ฟัง ร่ำ ลือเล่าขานความหลัง ด้วยความเกลียด ชังอุปสรรคความรักโศกศัลย์พ่อแม่หญิงสาวกีดกัน เพราะฝ่ายชายนั้น เป็นคนขับรถต่ำ ต้อยนารีด้รีด้วยรักเฝ้าคอย ไม่เคยท้อถอย สองคนมั่นรักนิรันดร์แต่ด้วยปัญหาขวางกั้น จึงคิดอาสัญ ด้วยกันที่สารสิน ผ้าผูกเอวน้ำ ตารินริชีวีจวีบสิ้น คู่รักนิรันดร์ตำ นาน กาพย์ฉบัง ๑๖ เรื่อรื่ง สะพานสารสิน ถวิลวิถิ่นรัก ( ภีรพร อัคฮาด ) ๙ E book 66 หน้าน้ 30 จาก 42
กกกาาารรรแแแต่ต่ต่ต่งต่งต่งคํคํคํคําคําคําปปปรรระ ะ ะพัพัพัพันพันพันธ์ธ์ธ์ธ์ป ธ์ป ธ์ปรรระ ะ ะ เ เ เภภภททท กกกาาาพพพย์ย์ย์ย์สุย์สุย์สุสุรสุรสุราาางงงคคคนนนาาางงงค์ค์ค์ค์ค์ค์๒๒๒๘๘๘ E book 66 หน้าน้ 31 จาก 42
บทหนึ่งมี ๗ วรรคขึ้นต้นด้วยวรรครับ ต่อด้วยวรรครอง และวรรคส่ง แล้วขึ้นต้น ด้วยวรรคสดับ – รับ – รอง – ส่ง ตามลำ ดับ รวม ๗ วรรค เป็นป็๑ บท แต่ละวรรค มี ๔ คำ ๑ บทมี ๗ วรรค คำ สุดท้ายของ วรรคต้น (วรรครับ) สัมผัสกับคำ สุดท้ายของวรรคถัดไป คือวรรครอง คำ สุดท้ายของวรรคที่สามคือวรรคส่งสัมผัสกับคำ สุดท้ายของวรรคที่ห้า (วรรค รับ) คำ สุดท้ายของวรรคที่สี่ (วรรคสดับ) สัมผัสกับคำ ที่หนึ่งหรือรืสองของ วรรคที่ห้า (วรรครับ) และคำ สุดท้ายของว รรคที่ห้า (วรรครับ) ส่งสัมผัสกับ คำ สุดท้ายของวรรคที่หก (วรรครอง) สัมผัสระหว่างบท ของกาพย์ สุรางคนางค์ คือ คำ สุดท้ายของวรรคที่ ๗ (วรรคส่ง) เป็นป็คำ ส่งสัมผัสบังคับให้บทต่อไป ต้อง กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘ E book 66 หน้าน้ 32 จาก 42
กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘ เรื่อรื่ง สองวีรวีสตรี คู่บารมี เมืองถลาง สงครามเก้าทัพ ใต้หล้าอาภัพ เหตุเพราะพม่ารี้พรี้ลโจมตี สองสตรีผู้รีผู้กล้า รวบรวมชนมา รบสู้กลางไพรชนะสำ เร็จ จึ่งมีภูเก็ต ดุจเจ็ดสุราลัยท้าวเทพกษัตรี สมีปรลัย เศร้าทรวงดวงหทัย ฮีกเหิมเติมหาญ กานดานักปราชญ์ เก่งกาจชาญฉลาด พี่น้องของท่านท้าวศรีสุรีสุนทร บวรเชี่ยวชาญ ป้องผู้รุกราน ข้าศึกบุกมาจบศึกครานี้ กษัตริย์ริย์ทรงมี โปรดเกล้ากรุณาสองมารศรี บารมีคู่หล้า ลือเลื่องเมธา ให้เป็นกษัตริย์ริย์แลสร้างศักดิ์ศรี มีอนุสาวรีย์รีย์คู่เมืองถลางลูกหลานชมเชย มิเคยเลือนลาง ขจัดขัดขวาง อยู่สุขพ้นภัยนี่คือเหตุการณ์ สองสตรีอรีาจหาญ ปกป้องแดนไทยประจักษ์รักษ์ว่า ท่านกล้าอย่างไร รำ ลึกนึกไว้ ฤทัยนานเทอญ ๑๐ ( ณิชาภัทร สุขใส ) E book 66 หน้าน้ 33 จาก 42
กกกาาารรรแแแต่ต่ต่ต่งต่งต่งคํคํคํคําคําคําปปปรรระ ะ ะพัพัพัพันพันพันธ์ธ์ธ์ธ์ป ธ์ป ธ์ปรรระ ะ ะ เ เ เภภภททท กกกลลลอออนนนสุสุสุสุภสุภสุภาาาพพพ E book 66 หน้าน้ 34 จาก 42
กลอนสุภาพ กลอนสุภาพ เป็นกลอนที่ใช้ถ้อยคำ และทำ นองเรียรีบๆ ซึ่งเป็นกลอนหลัก ของกลอนทุกชนิด กลอนสุภาพ เรียรีกอีกอย่างหนึ่งว่าว่กลอนแปด หรือรืกลอน ตลาด กลอนสุภาพ ๑วรรค มี ๘พยางค์ (อาจมี ๗หรือรื๙พยางค์ก็ได้) กลอน๔วรรค นับเป็น ๑บท กลอน ๒บาท นับเป็น ๑บท การสัมผัส : พยางค์สุดท้ายของวรรรคที่ ๑ให้สัมผัสกับพยางค์ที่ ๓ของ วรรคที่ พยางค์สุดท้ายของวรรคที่ ๒ให้สัมผัส E book 66 หน้าน้ 35 จาก 42
กลอนสุภาพ เรื่อรื่ง วัดฉลองก้องชื่อระบือไกล สกาวจรัสรุ่งโรจน์แลโชติช่วง อารามสรวงวัดวัฉลองครองพิสมัย จิตรกรรมล้ำ ค่าตราวิไวิล ธำ รงไว้ไว้ด้รักษ์ประจักษ์งาม ขอเท้าความตามแจ้งแถลงไข หวนกลับไปรำ ลึกนึกสยาม เกิดการปล้นค้นทรัพย์ทั่วเขตคาม คนวู่ววู่ ามวุ่นวุ่ วายหายหนีไป ด้วยศรัทธาบารมีหลวงพ่อแช่ม ท่านแต่งแต้มฮึกเหิมเติมไฉน เป็นที่พึ่งชาวบ้านวางหทัย ร่วมขับไล่ต่อสู่หมู่ไพรีชนกล่าวขานชื่อเสียงเรื่อรื่งรักษา ท่านปรุงยาสมุนไพรให้เป็นศรีต้องโศกามรณาลาชีวี แต่ความดีของท่าน บ่ วายตาม จึงสถาปัตย์ท่านขึ้นในวิหวิาร ชนกราบกรานทั่วแคว้นว้แดนสยามพระมหาเจดีย์ศรีงรีดงาม ให้ลูกถามหลานรู้คู่ธาตรี วัดวัฉลองสีมาศวาดวิจิวิจิตร เลิศวิศิวิศิษฏ์ลือเลื่องเฟื่องสุขี ชนต่างชาติเข้าชมต่างเปรมปรีดิ์รีดิ์ณ บุรีมีรีมีถิ่นนี้ภูเก็ตงาม ๑๑ ( วรรณกานต์ รุ่มจิตร ) E book 66 หน้าน้ 36 จาก 42
กกกาาารรรแแแต่ต่ต่ต่งต่งต่งคํคํคํคําคําคําปปปรรระ ะ ะพัพัพัพันพันพันธ์ธ์ธ์ธ์ป ธ์ป ธ์ปรรระ ะ ะ เ เ เภภภททท กกกลลลอออนนนเ เ เพพพลลลงงงยยยาาาววว E book 66 หน้าน้ 37 จาก 42
กลอนเพลงยาวเป็นกลอนที่บังคับบทขึ้นต้น เพียง ๓ วรรค จัดเป็นกลอนขึ้นต้น ไม่เต็มบท ขึ้นต้นด้วยวรรครับในบทแรก ส่วนบทต่อๆไป คงมี ๔ วรรคตลอด สัมผัส เป็นแบบกลอนสุภาพ ไม่จำ กัดความยาวในการแต่ง แต่นิยมจบ ด้วยบาทคู่ และต้อง ลงด้วยคำ ว่าว่เอย จำ นวนคำ ในวรรคอยู่ระหว่าว่ง ๗-๙ คํา กลอนเพลงยาว E book 66 หน้าน้ 38 จาก 42
กลอนเพลงยาว เรื่อรื่ง เขานาคเกิด เลิศวิศิวิศิษฏ์ ระบือไกลพระใหญ่บนภูผา เยือนภูเก็ตยินยลตระการตา เมื่อได้มาสักการะช่างวิไวิลพุทธมิ่งมงคลเอกนาคคีรี คู่ธาตรีถิ่รีถิ่นใต้ได้พิสมัย ชนต่างชาติทั่วเขตคามประทับใจ ต่างหลงใหลเที่ยวชมสมอุราพระพุทธรูปเปรียรีบพระทศฐาณ ประดิษฐานเขานาคเกิดเพริศริหนักหนาปุถุปุ ถุชนกราบไหว้น้อมบูชา ด้วยศรัทธาบารมีเลื่องลือจริงริอีกชมวิววิทิวทัศน์แลสุริยริน มีผู้คนมากมายพร้อมชายหญิง เก็บภาพงามความทรงจำ สวยเพริศริพริ้งริ้อยากประวิงวิหยุดยั้งวันเวลาตะวันลับดับแสงสว่างสิ้น นกไผบินคือถิ่นถวิลวิหายามค่ำ คืนแสงดาวดื่นชื่นนภา ถึงเวลาเตือนกลับบับยั้งใจ จากยอดเขานาคเกิดที่กล่าวถึง คิดคำ นึงซึ่งจิตวิศิวิศิษฏ์ไศลอยากเชิญชวนทุกชยชาติได้ขึ้นไป งามวิไวิลล้นค่าตราตรึงรึเอย ๑๒ ( ภีรพร อัคฮาด ) E book 66 หน้าน้ 39 จาก 42
กกกาาารรรแแแต่ต่ต่ต่งต่งต่งคํคํคํคําคําคําปปปรรระ ะ ะพัพัพัพันพันพันธ์ธ์ธ์ธ์ป ธ์ป ธ์ปรรระ ะ ะ เ เ เภภภททท ร่ร่ร่ร่าร่าร่ายยยสุสุสุสุภสุภสุภาาาพพพ E book 66 หน้าน้ 40 จาก 42
ร่ายสุภาพบทหนึ่งมีตั้งตั้แต่ ๕ วรรคขึ้นไป แต่ละวรรคกำ หนดให้มี ๕ คำ แต่ไม่ กำ หนดว่าว่จะต้องมี กี่บทหรือรืกี่บาท จะแต่งให้ยาวเท่าไรก็ได้จนกว่าว่จะจบเนื้อความ สัมผัสบังคับของร่ายสุภาพ กำ หนดให้คำ สุดท้ายของวรรคหน้าส่งสัมผัสไปยังคำ ที่ ๑ หรือรืที่ ๒ หรือรืที่ ๓ เพียงดำ ใดคำ หนึ่งในวรรคถัดไป ร่ายสุภาพ มีข้อกำ หนดที่สำ คัญ ๒ ประการคือ๑. คำ สุภาพ (คำ ที่ไม่มีรูปวรรณยุกต์) ถ้าคำ สัมผัสเป็นป็คำ สุภาพก็ต้องส่งสัมผัส กับคำ สุภาพด้วยกันแต่ถ้าคำ สัมผัสเป็นป็คำ ที่มีรูปวรรณยุกต์ก็ต้องส่งสัมผัสกับ วรรณยุกต์เดียวกันเท่านั้นนั้๒. ร่ายสุภาพ จะต้องจบด้วย โคลงสองสุภาพ เสมอ ร่ายสุภาพ E book 66 หน้าน้ 41 จาก 42
ร่ายสุภาพ เรื่อรื่ง กมลาสุราลัย กมลาสุราลัย สุรีย์รีย์ใสสาดส่อง ริ้วริ้ละล่องไคลคลามัจฉาวนหวั่นวั่ว่าว่ย แรงพระพายโบกพลิ้ว สะบัดปลิวละอองผ่องพะงาหาดทราย มากมายพันธุ์แมกไม้ ฝูงฝูบุหรงคงบิน ถวิลวิจิตรังมัน จนตะวันวัลับฟ้า เดือนเลื่อนมาเฉิดฉาย เปล่งประกายหมู่ดาว พรั่งสกาวบนเวหา ตระการตาโสภณ ปุถุชนหวนคืน คลื่นยักษ์พิบัติภัย ปรลัยทั่วแหล่งหล้า โศกโศกาดวงหทัย จึ่งร่วมใคร่ร่วมก่อ บ่ มินานฤๅนาประติมากรรมลือ คือแท่นอนุสรณ์ บวรจิตคิดถวิลวิถิ่นโศวินวิจึ่งต้อง รู้คิดรู้ไป่ป้อง ทั่วหล้าพาประจักษ์(เนอ แฮ) ( ณิชาภัทร สุขใส ) ๑๓ E book 66 หน้าน้ 42 จาก 42