สื่อการเรียนรู้ ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นพ่อขุนผาเมือง วัฒนธรรมไทหล่ม เล่มที่ ๒ ผ้าซิ่นหัวแดงตีนก่าน ส านักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 2 ส านักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน เอกสาร ล าดับที่ 23/2566 เอกสาร ลำดับที่ ๒๔/๒๕๖๖
ตามที่ ส านักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 2 ได้ จัดท าหลักสูตรรายวิชาพื้นฐานประวัติศาสตร์ท้องถิ่น พ่อขุนผาเมือง เพื่อให้ สถานศึกษาในสังกัดน าไปใช้ในการจัดการเรียนการสอนรายวิชาพื้นฐาน ประวัติศาสตร์ มุ่งบ่มเพาะให้นักเรียนภาคภูมิใจ รักความเป็นไทย หวงแหน ในสิ่งที่บรรพชนให้ไว้เป็นมรดกทางปัญญา รักษา สืบสาน ต่อยอดและน ามา ปรับประยุกต์ใช้ในปัจจุบัน หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง วัฒนธรรมไทหล่ม เล่มนี้ จัดท าขึ้นเพื่อ ประกอบการจัดการเรียนการสอนรายวิชาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น พ่อขุนผาเมือง และเป็นแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับการแต่งกายตามแบบวัฒนธรรม ไทหล่ม ประกอบด้วย เล่มที่ 1 ผ้าทอไทหล่ม เล่มที่ 2 ซิ่นหัวแดงตีนก่าน ครูผู้สอนสามารถน าไปใช้จัดการเรียนรู้ให้กับผู้เรียน ผู้เรียนสามารถศึกษาได้ ด้วยตนเอง ตลอดจนผู้ที่สนใจสามารถศึกษาหาความรู้ได้ คณะผู้จัดท า หวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้ จะเป็น ประโยชน์ต่อการจัดการเรียนการสอน ของครูผู้สอน การเรียนรู้ของผู้เรียน การศึกษาหาความรู้ชองผู้ที่สนใจ และขอขอบคุณผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องทุกท่าน ที่ให้ค าแนะน า ค าปรึกษา จนหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง วัฒนธรรมไทหล่ม เล่มนี้ส าเร็จด้วยดี ส านักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 2 ก วัฒนธรรมไทหล่ม
หน้า หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง วัฒนธรรมไทหล่ม เล่มที่ ๒ ซิ่นหัวแดงตีนก่าน ค าน า ก สารบัญ ข ค าชี้แจง ค จุดประสงค์การเรียนรู้ ง ซิ่นหัวแดงตีนก่าน ประวัติ “ซิ่นหัวแดงตีนก่าน” ๑ วัฒนธรรมการแต่งกายชาวไทหล่ม ๗ วัตถุดิบของผ้าพื้นเมืองไทหล่ม ๑๐ ลวดลาย “ซิ่นหัวแดงตีนก่าน” ๒๐ การประยุกต์ใช้ “ผ้าซิ่นหัวแดงตีนก่าน” ๓๕ วิดีโอ ศึกษาเพิ่มเติม ๓๗ แบบทดสอบ ๓๘ อ้างอิง ๔๒ คณะผู้จัดท า ๔๔ วัฒนธรรมไทหล่ม ข
ค วัฒนธรรมไทหล่ม หนังสืออิเล็กทรอกนิกส์ (E-book) เรื่อง วัฒนธรรมไทหล่ม เล่มที่ ๒ ซิ่นหัวแดงตีนก่าน เล่มนี้ จัดท าขึ้นส าหรับใช้เป็นสื่อการเรียนรู้ประกอบ การจัดการเรียนการสอนรายวิชาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น พ่อขุนผาเมือง ผู้เ รียนและผู้สนใจสาม ารถศึกษ าค้นคว้ าหาคว ามรู้ได้ด้วยตนเอง ซึ่งประกอบด้วย ค าชี้แจง จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหาเกี่ยวกับ ซิ่นหัวแดง ตีนก่าน และแบบทดสอบ ขั้นตอนการใช้และการเรียนรู้ ส าหรับครูผู้สอน ๑. ใช้หนังสืออิเล็กทรอกนิกส์ (E-book) เรื่อง วัฒนธรรมไทหล่ม เป็นสื่อการเรียนรู้ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ควบคู่ กับแผนการจัดการเรียนรู้ ในรายวิชาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น พ่อขุนผาเมือง ตามระดับชั้นที่จัดการเรียนรู้ให้กับผู้เรียนโดย เลือกใช้ตามความเหมาะสม ๒. ครูผู้สอนสามารถศึกษาวัฒนธรรมไทหล่ม เกี่ยวกับ ซิ่นหัวแดงตีนก่าน เพื่อเป็นองค์ความรู้น าไปใช้ในการจัดการ เรียนรู้
ส าหรับผู้เรียนในการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง ๑. ศึกษาจุดประสงค์การเรียนรู้ เรื่อง วัฒนธรรมไทหล่ม ๒. ศึกษาเนื้อหา วัฒนธรรมไทหล่ม ในหนังสือหนังสือ อิเล็กทรอนิกส์ (E-book) เรื่อง วัฒนธรรมไทหล่ม เล่มที่ ๒ ซิ่นหัวแดงตีนก่าน ให้เข้าใจจนครบทุกเรื่อง ๓. เมื่อศึกษาเนื้อหาครบทุกเรื่องแล้ว ท าแบบทดสอบ เรื่อง ซิ่นหัวแดงตีนก่าน ตามลิงก์ หรือ QR Code เพื่อประเมินความรู้ความเข้าใจใน การศึกษาเนื้อหา ซึ่งแบบทดสอบจะมีทั้งหมด ๕ ข้อ
๑. มีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับประวัติ วัฒนธรรมการแต่งกายด้วย ซิ่นหัวแดงตีนก่าน ลักษณะและลวดลายของซิ่นหัวแดงตีนก่าน ๒. เห็นความส าคัญ คุณค่า มีความภาคภูมิใจในซิ่นหัวแดงตีนก่านของ ท้องถิ่นตนเอง ๓. เสนอแนะแนวทางการสืบทอดและประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาในการทอ ซิ่นหัวแดงตีนก่านได้ ง วัฒนธรรมไทหล่ม
1 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 2
3 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 4
5 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 6
7 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 8
9 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 10
11 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 12
13 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม วัฒนธรรมไทหล่ม 1414
15 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 16
17 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 18
19 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 20
21 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 22
23 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 24
25 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 26
27 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 28
29 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 30
31 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 32
33 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 34
35 วัฒนธรรมไทหล่ม
วัฒนธรรมไทหล่ม 36
ซิ่นหัวแดงตีนก่าน กศน.อ าเภอหล่มเก่า 37 วัฒนธรรมไทหล่ม https://www.youtube.com/watch?v=WW5 815CxdXY&t=37s หัวใจในลายผ้า "ซิ่นหัวแดงตีนก่าน" ชาวไทหล่ม เพชรบูรณ์ ซิ่นหัวแดงตีนก่าน ประวัติที่มาผ้าฝ้ายไทหล่ม https://www.youtube.com/watch?v=HXp NLkKfyO4 เส้นทางสายไหมผ้าไทหล่ม ตอน ซิ่นหัวแดงตีนก่าน https://www.youtube.com/watch?v=x_eP 3QhkkAs&t=11s https://www.youtube.com/watch?v=x6o3 mZDEyXI
๑. ข้อใดกล่าว ไม่ถูกต้อง เกี่ยวกับ “ซิ่นหัวแดง ตีนก่าน” ก. เป็นภูมิปัญญาของชาวไทหล่ม ที่สืบเชื้อสายมาจากล้านนา ข. เป็นภูมิปัญญาบนผ้าผืนงามของชาวไทหล่ม อ.หล่มสัก อ.หล่มเก่า จ.เพชรบูรณ์ ค. ลวดลายของซิ่น จะมาจากการด ารงวิถีชีวิตของชาวไทหล่ม ที่ผูกพันกับศาสนาพุทธ และการใช้ชีวิตที่พึ่งพาธรรมชาติ ง. ซิ่นหัวแดงตีนก่าน เป็นผ้าซิ่นชนิดหนึ่งที่มีเอกลักษณ์ในการทอลาย กรรมวิธีมัดหมี่น้อยใหญ่สลับ เส้นด้ายสี นิยม ๕ สี คือ ครั่ง (แดง) คราม (น้ าเงิน) เข (เหลือง) เขียว และด า วัฒนธรรมไทหล่ม 38 ค าชี้แจง ให้เลือกค าตอบที่ถูกที่สุดเพียงข้อเดียว
39 วัฒนธรรมไทหล่ม ๒. ข้อใด ไม่ใช่ ส่วนประกอบของ “ซิ่นหัวแดง ตีนก่าน” ก. หัวซิ่น ข. ตัวซิ่น ค. ตีนซิ่น ง. ชายผ้าซิ่น ๓. ข้อใดต่อไปนี้ คือ ลักษณะของ “ซิ่นหัวแดง ตีนก่าน” ก. ซิ่นที่มักทอเป็นลวดลายเรขาคณิตคล้ายลายขิด ทอเป็นผืนเล็ก ๆ หน้าแคบ ข. ซิ่นผ้าไหม ตัวซิ่นและตีนซิ่น เป็นสีแดง ทอลวดลายให้เด่นบนผืน ผ้าด้วยการมัดหมี่ ค. ผ้าซิ่นประกอบด้วย หัวซิ่น อยู่บนสุด ตัวซิ่นอยู่ถัดลงมา ตีนซิ่น ทอเป็นลวดลายด้วยการจก ง. ซิ่นหัวแดงตีนก่าน ๑ ผืน ประกอบด้วย ๓ ส่วนหลัก ได้แก่ หัวซิ่น ที่มีสีแดง ตัวซิ่น มีสีมืดทึมประกอบด้วยลวดลายสวยงามและตีนซิ่น เป็นลายก่าน
วัฒนธรรมไทหล่ม 40 ๔. จากรูป เป็นลวดลายของซิ่นที่เกี่ยวข้องกับด้านใด ก. สัตว์ ข. ความเชื่อท้องถิ่น ค. พระพุทธศาสนา ง. พันธุ์พฤกษศาสตร์ ๕. ข้อใด ไม่จัดอยู่ในการน า “ซิ่นหัวแดง ตีนก่าน” ไปประยุกต์ใช้เพื่อ อนุรักษ์สืบสาน ได้อย่างเหมาะสม ก. น าซิ่นหัวแดงตีนก่าน มาใส่จัดคู่กับเสื้อที่มีความร่วมสมัย ข. สวมใส่ซิ่นหัวแดงตีนก่าน ในงานเทศกาล ประเพณีส าคัญต่าง ๆ ค. ซิ่นหัวแดงตีนก่าน เป็นผ้าทอโบราณ ไม่เหมาะส าหรับการสวม ใส่ในยุคปัจจุบัน ง. น าซิ่นหัวแดงตีนก่าน ไปประยุกต์ท าเป็นผลิตภัณฑ์อื่น ๆ เช่น กระเป๋า ผ้าปูโต๊ะ ผ้าคลุมไหล่
https://forms.gle/FPpyK9A2msg3QdUr5 41 วัฒนธรรมไทหล่ม เมื่อศึกษาเนื้อหา เรื่อง ซิ่นหัวแดงตีนก่าน ครบทุกเรื่องแล้ว ท าแบบทดสอบท้ายเรื่อง ตามลิงก์ หรือ QR Code
กรมการพัฒนาชุมชน. (2562). ผ้าซิ่นหัวแดงตีนก่าน. [ระบบออนไลน์] แหล่งที่มา https://www.otoptoday.com/view_product.php?product_id=8674 (1 เมษายน 2566). ชมรมอนุรักษ์ศิลปะวัฒนธรรม มูลมังศิลป์ วัดท่ากกแก. (2564). ผ้าไทหล่ม. [ระบบออนไลน์] แหล่งที่มา https://www.facebook.com/groups/252315188257758 (1 เมษายน 2566). ผ้าทอพื้นเมืองไทหล่ม หล่มสไตล์ Lomstyle. (2564). ผ้าถุงหมี่คั่นโบราณงานผ้าฝ้าย. [ระบบออนไลน์] แหล่งที่มา https://www.facebook.com/photo/?fbid=2896026430637156&set =pcb.2896027783970354 ผ้าพื้นเมืองไทหล่ม. (2566). งานแปรรูปผ้า กระเป๋าขนมจีบ. [ระบบออนไลน์] แหล่งที่มา https://www.facebook.com/groups/1528564594062397/ วิศัลย์ โฆษิตานนท์. (2566). ร าสมโภช 1002 ปี ศรีหลักเมืองเพชรบูรณ์. [ระบบออนไลน์] แหล่งที่มา https://www.facebook.com/photo/?fbid=10157994015417168&set =a.10150348805087168 (1 เมษายน 2566). ศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมภาคที่ 6. (2554). ภูมิปัญญาการย้อมสีแดงจากครั่ง. [ระบบออนไลน์] แหล่งที่มา http://kmipc6.blogspot.com/2011/06/blog-post_13.html (1 เมษายน 2566). ส านักงานหม่อนไหมเฉลิมพระเกียรติฯ เขต ๒ จังหวัดอุบลราชธานี. (2562). การฟอกย้อมสีไหม. [ระบบออนไลน์] แหล่งที่มา https://qsds.go.th/newqsisnetu/ (1 เมษายน 2566). องค์การบริหารส่วนจังหวัดเพชรบูรณ์. (2562). ซิ่นหัวแดงตีนก่าน. [ระบบออนไลน์] แหล่งที่มา https://www.phetchabunpao.go.th/ (1 เมษายน 2566). อรอุมา เมืองทอง. (2560). วิถีผ้าทอ : ซิ่นหมี่คั่นไทหล่ม ในสมบัติเมืองเพชรบูรณ์ ๒. [ระบบออนไลน์] แหล่งที่มาhttps://artculture.pcru.ac.th/news/documents/159.pdf (1 เมษายน 2566). อรอุมา ศิลป์วัฒนานุกูล. (2562). “หัวแดงตีนก่าน” สวมใส่สไตล์ไทหล่ม. [ระบบออนไลน์] แหล่งที่มา https://www.artoftraveler.com/2019/01/22/ (1 เมษายน 2566). ซิ่นหัวแดงตีนก่าน. (2564). [ระบบออนไลน์] แหล่งที่มา https://otopphet.maggang.com/ (2 เมษายน 2566). ฐานข้อมูลสมุนไพร. (2559). [ระบบออนไลน์] แหล่งที่มา https://www.samunpri.com/ (1 เมษายน 2566). วัฒนธรรมไทหล่ม 42
ผ้าพื้นเมืองไทหล่ม-การแต่งกายไทหล่ม. (2564). [ระบบออนไลน์] แหล่งที่มา https://pp-change.maggang.com/ผ้าพื้นเมืองไทหล่ม-การแต่งกายไทหล่ม (2 เมษายน 2566). 43 วัฒนธรรมไทหล่ม