กล้องจุลทรรศน์

กล้องจุลทรรศน์
(Microscope)

นางสาวรุ่งทิพา สะอิ
ผู้สอน

โรงเรียนบ้านเจ๊ะบิลัง
สานั กงานเขตพื้นที่การศึ กษาประถมศึ กษาสตูล

กล้องจุลทรรศน์
(Microscope)

เครื่องมือสาหรับดูส่ิ งท่ีมีขนาดเล็ก ท่ีไม่
สามารถดูด้วยตาเปล่าได้และขยายภาพดูส่ิ งที่มี

ขนาดเล็กให้สามารถมองเห็นได้ชดั เจนข้ึน

รอเบิร์ต ฮุก
(Robert Hooke)

https://commons.wikimedia.org/wiki/ เป็นผู้ได้ใช้กล้องจุลทรรศน์ ส่ องพบ
File:17_Robert_Hooke_Engineer.JPG เซลล์ในจุกไม้คอร์ก

ประดิษฐ์กล้องจุลทรรศน์ ชนิ ดเลนส์
ประกอบท่ีมีลากล้องรู ปร่างสวยงาม
ป้องกันการรบกวนจากแสงภายนอกได้
และไม่ต้องถือเลนส์ ให้ซ้อนกัน

1. กล้องจุลทรรศน์ แบบใช้ 2. กล้องจุลทรรศน์
แสง (Light Microscope) อิเล็กตรอน (Electron

Microscope)

ประเภทของ
กล้องจุลทรรศน์

กล้องจุลทรรศน์ แบบใช้แสง
(Light Microscope)

กล้องจุลทรรศน์ กล้องจุลทรรศน์
ที่ใช้แสงธรรมดา ที่ใช้แสงแบบสเตอริโอ

กล้องจุลทรรศน์ ที่
ใช้แสงธรรมดา

ประกอบด้วยเลนส์ 2ชนิ ด คือ
เลนส์ ใกล้วัตถุและเลนส์ ใกล้ตา
โดยใช้แสงผ่านวัตถุแล้วข้ึนมาที่

เลนส์ จนเห็นภาพท่ีบนวัตถุ
อย่างชัดเจน

กล้องที่ใช้แสง
แบบสเตอริโอ

เป็นกล้องที่ประกอบด้วย
เลนส์ ท่ีทาให้เกิดภาพแบบ 3 มิติ

ใช้ศึ กษาวัตถุท่ีมีขนาดใหญ่แต่
ตาเปล่าไม่สามารถแยก

รายละเอียดได้จึงต้องใช้กล้อง
ชนิ ดนี้ ช่วยขยาย

ส่ วนประกอบของ
กล้องจุลทรรศน์

ใช้แสง

เลนส์ ใกล้ตา
(ocular lens)

เป็นเลนส์ นูน
ทาหน้ าท่ีขยายภาพ
โดยทั่วไปมีกาลังขยาย 10X

ลากล้อง
(Body Tube)

เป็นส่ วนท่ีมีเลนส์ ใกล้ตา
และเลนส์ ใกล้วัตถุ

แขนกล้อง
(Arm)

เป็นส่ วนท่ีใช้จับเพ่ือการ
เคลื่อนย้ายกล้อง

จานหมุนเลนส์
(Evolving Nosepiece)

ใช้หมุนเปลี่ยนเลนส์ ใกล้วัตถุที่
มีกาลังขยายต่าง ๆ

เลนส์ ใกล้วัตถุ
(objective lens)

เป็นเลนส์ ท่ีทาหน้ าท่ีขยายภาพ
โดยทั่วไปมีกาลังขยาย
4X 10X 40X และ 100X

ท่ีหนี บสไลด์
(Stage Clip)

ใช้ยึดสไลด์ให้ติดอยู่กับ
แท่นวางวัตถุ

แท่นวางวัตถุ
(Stage)

ใช้วางสไลด์ท่ีต้องการศึ กษา มี
ช ่อ ง ใ ห้ แ ส ง ผ่ า น เ ข้ า ส่ ู ลา ก ล้ อ ง

ปุ่มปรับภาพหยาบ

(coarse adjustment knob)

ใช้ในการปรับระยะห่าง
ระหว่างเลนส์ และวัตถุ
เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน

ปุ่มปรับภาพละเอียด

(fine adjustment knob)

ใช้ในการปรับระยะห่าง
ระหว่างเลนส์ และวัตถุ
เพ่ือให้เห็นภาพชัดเจนย่ิงข้ึน

คอนเดนเซอร์
(Condenser)

ทาหน้ าที่รวมแสงให้เข้มข้ึน
เพื่อส่ งไปยังวัตถุ
ท่ีต้องการศึ กษา

แหล่งกาเนิ ดแสง
(Light Source)

ทาหน้ าท่ีรวมแสง

ไอริส ไดอะเฟรม
(Iris Diaphragm)

ใช้ในการปรับขนาด
ของช่องรับแสง

ฐานกล้อง
(Base)

เป็นส่ วนรองรับส่ วนต่าง ๆ
ของกล้อง ท่ีฐานจะมี
ปุ่มเปิด ปิดไฟฟ้า

วิธีคานวณกาลังขยายของกล้อง

กาลังขยายของ = กาลังขยายของ X กาลังขยายของเลนส์
กล้อง เลนส์ ใกล้ตา ใกล้วัตถุ

เช่น กาลังขยายของกล้อง = 10x X 40x
= 400

หมายความว่า
ภาพท่ีสั งเกตเห็น จะมีขนาดใหญ่เป็น 400 เท่าของวัตถุ

วิธีการใช้
กล้องจุลทรรศน์

ใช้แสง

h t t p : / / w w w . m i c r o s c o p e . i n . t h / ก า ร ใ ช ้ก ล้ อ ง จุ ล ท ร ร ศ น์

ขั้นท่ี 1 วางสไลด์ท่ีต้องการส่ องบนแท่นวางสไลด์ เปิดไฟกล้องจุลทรรศน์ ควรให้
จุดวงกลมของแสงอยู่ตรงกลางใกล้เคียงกับบริเวณที่ต้องการส่ องมากท่ีสุด

ขั้นท่ี 2 ปรับระยะห่างระหว่างตา สาหรับกล้องชนิ ด 2 ตา ปรับหาระยะห่างระหว่าง
ตา (Interpupillary distance) และปรับ Diopter ท่ีตาข้างใดข้างหน่ึ ง เพ่ือให้
ระยะโฟกัสที่เท่ากัน

h t t p : / / w w w . m i c r o s c o p e . i n . t h / ก า ร ใ ช ้ก ล้ อ ง จุ ล ท ร ร ศ น์

ขั้นท่ี 3 ปรับโฟกัส หาระยะโฟกัสท่ีชัด
ท่ีสุด โดยเร่ิมจากเลนส์ วัตถุท่ีขนาด
กาลังขยายตสุดก่อน จากนั้ นค่อยเพ่ิม
กาลังขยายให้สูงข้ึน โดยปรับปุ่มปรับ
ภาพหยาบ (Coarse adjustment
knob)

h t t p : / / w w w . m i c r o s c o p e . i n . t h / ก า ร ใ ช ้ก ล้ อ ง จุ ล ท ร ร ศ น์

ขั้นท่ี 4 ปรับละเอียด เม่ือปรับภาพ
หยาบจนพอมองเห็นภาพให้ทาการ
ปรับด้วยปุ่มปรับภาพแบบละเอียด
(Fine adjustment knob) ควบคู่กับ
การเล่ือนสไลด์

h t t p : / / w w w . m i c r o s c o p e . i n . t h / ก า ร ใ ช ้ก ล้ อ ง จุ ล ท ร ร ศ น์

h t t p : / / w w w . m i c r o s c o p e . i n . t h / ก า ร ใ ช ้ก ล้ อ ง จุ ล ท ร ร ศ น์

ขั้นที่ 5 ปรับปริมาณแสง โดยปรับที่ไดอะแฟรม (Diaphragm) ใต้แท่นวางสไลด์
เพ่ือควบคุมแสงในปริมาณท่ีพอเหมาะ การลดความกว้างของไดอะแฟรมลงเม่ือ
กาลังขยายสูงข้ึน

ขั้นที่ 6 ปรับกาลังขยายให้สูงข้ึน
เมื่อขนาดของวัตถุท่ีส่ องมีขนาดเล็ก
จนไม่สามารถมองเห็นได้ให้ปรับ
กาลังขยายให้สูงข้ึน โดยใช้เลนส์
100X

h t t p : / / w w w . m i c r o s c o p e . i n . t h / ก า ร ใ ช ้ก ล้ อ ง จุ ล ท ร ร ศ น์

h t t p : / / w w w . m i c r o s c o p e . i n . t h / ก า ร ใ ช ้ก ล้ อ ง จุ ล ท ร ร ศ น์

ขั้นท่ี 7 เก็บทาความสะอาด เม่ือใช้งานเสร็จให้เก็บโดยใช้ถุงคลุมหรือเก็บไว้ในท่ีท่ี
ไม่มีฝุ่น และความชื้นต โดยเช็ดทาความสะอาดด้วยกระดาษเช็ดเลนส์ หรือนา้ยา
สาหรับเช็ดเลนส์