แบบฝึกทักษะฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษา ชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม

ก คำนำ แบบฝึกทักษะฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษา ชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธารามเล่มนี้ได้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นสื่อนวัตกรรม สำหรับพัฒนาและเสริมทักษะการเล่นดนตรีขั้น พื้นฐานแก่ของนักเรียน ในชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม ที่กำลังฝึกหัดดนตรีฆ้องวงใหญ่ในขั้นเบื้องต้น สู่ความเป็นเลิศทางด้านดนตรีสามารถนำไปประกวดดนตรีหรือต่อยอดด้านดนตรีในอนาคต ผู้เรียนสามารถศึกษาเนื้อหาและประเมินผลการเรียนรู้ได้ด้วยตนเองตามขั้นตอนที่กำหนดไว้ เนื้อหาแบบฝึกทักษะฆ้องวงใหญ่แบ่งเป็น 4 บท คือ ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับฆ้องวงใหญ่ โน้ตสำหรับฆ้องวงใหญ่ การฝึกปฏิบัติฆ้องวงใหญ่ แบบฝึกทักษะการตีฆ้องวงใหญ่และเพลงสำหรับฝึกฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น นอกจากนี้ ภายในแบบฝึกทักษะและเพลงต่าง ๆ ผู้เรียนสามารถสแกนคิวอาร์โค้ดรับชมวีดิโอสาธิตการตีฆ้องวงใหญ่ ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า แบบฝึกทักษะฆ้องวงใหญ่เบื้องต้นจะช่วยส่งเสริมพัฒนาศักยภาพ แก่ผู้เรียน ในชมรมดนตรีไทย สู่ความเป็นเลิศทางด้านดนตรี จุฑาทิพย์ สุขขุม ครู วิทยฐานะชำนาญการ

ข กิตติกรรมประกาศ แบบฝึกทักษะฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น สำหรับนักเรียน ชั้นประถมศึกษา ชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธารามเล่มนี้สำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดี เนื่องจากได้รับความกรุณาจากผู้เชี่ยวชาญคณาจารย์ ที่ให้ความรู้และรายละเอียดต่าง ๆ จากบุคคลดังต่อไปนี้ ขอกราบขอบพระคุณ นายไชยยะ ทางมีศรีผู้เชี่ยวชาญด้านดนตรีไทย กรมศิลปากร ผู้ทรงคุณวุฒิ นายกิติศักดิ์ เขาสถิตย์ดุริยางคศิลปินอาวุโสและนายสุรสิทธิ์ เขาสถิตย์ดุริยางคศิลปินอาวุโสที่กรุณตรวจสอบ ข้อมูลเนื้อหาแบบฝึกทักษะฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษา ชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม สุดท้ายนี้ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าแบบฝึกทักษะฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น สำหรับนักเรียนชมรมดนตรีไทย เล่มนี้ จะสามารถนำไปใช้เป็นประโยชน์ตลอดจนการนำไปใช้พัฒนาต่อยอดได้อย่างถูกต้อง จุฑาทิพย์ สุขขุม ครู วิทยฐานะชำนาญการ

ค สารบัญ หน้า คำนำ ก กิตติกรรมประกาศ ข สารบัญ ค สารบัญภาพและที่มา ง บทที่ 1 ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับฆ้องวงใหญ่ 1 บทที่ 2 โน้ตสำหรับฆ้องวงใหญ่ 5 บทที่ 3 การฝึกปฏิบัติฆ้องวงใหญ่ 8 บทที่ 4 แบบฝึกทักษะการตีฆ้องวงใหญ่และเพลงสำหรับฝึกฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น 11 แบบประเมินทักษะการตีฆ้องวงใหญ่ตามแบบฝึกทักษะและเพลงที่กำหนด 17 บรรณานุกรม 18 ภาคผนวก 19 ผู้จัดทำ 28

ง สารบัญภาพและที่มา หน้า ภาพที่ 1 จิตรกรรมไทยเกี่ยวกับวงดนตรีไทย วัดนาทราย จ.เพชรบูรณ์ ที่มาภาพ :http://topicstock.pantip.com/library/topicstock/2011/09/K11086023/K11086023.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2566 1 ภาพที่ 2 ลูกฆ้องวงใหญ่ ที่มาภาพ : https://sites.google.com/site/pakpoomsingbut3505/khxng-wng-hiy สืบค้นเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2566 2 ภาพที่ 3 ฆ้องวงใหญ่ ที่มาภาพ : http://tkapp.tkpark.or.th/detail.php?id=215&refer=37 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2566 3 ภาพที่ 4 ไม้ตีฆ้องวงใหญ่ ไม้นวม (ซ้าย) ไม้หนัง (ขวา) ที่มาภาพ : http://tkapp.tkpark.or.th/detail.php?id=215&refer=37 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2566 4 ภาพที่ 5 ตำแหน่งระดับเสียงของฆ้องวงใหญ่ ที่มาภาพ : http://tkapp.tkpark.or.th/detail.php?id=215&refer=37 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2566 7 ภาพที่ 6 ท่านั่งตีฆ้องวงใหญ่ ที่มาภาพ : นางสาวจุฑาทิพย์ สุขขุมและนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม 8 ภาพที่ 7 ท่าจับไม้ตีฆ้องวงใหญ่ ที่มาภาพ : นางสาวจุฑาทิพย์ สุขขุมและนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม 9 ภาพที่ 8 ท่านั่งตีฆ้องวงใหญ่ ที่มาภาพ : นางสาวจุฑาทิพย์ สุขขุมและนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม 9 ภาพที่ 9 ท่านั่งตีฆ้องวงใหญ่ (มุมกว้าง) ที่มาภาพ : นางสาวจุฑาทิพย์ สุขขุมและนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม 10

1 บทที่ 1 ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับฆ้องวงใหญ่ 1) ประวัติความเป็นมาของฆ้องวงใหญ่ ฆ้องวงใหญ่ เดิมชื่อ ฆ้องหรือฆ้องวง เป็นเครื่องดนตรีประเภทเครื่องตี สันนิษฐานว่าประดิษฐ์ ขึ้นในสมัยสุโขทัย มีวิวัฒนาการจากฆ้องเดี่ยว ฆ้องคู่และฆ้องกระแตตามลำดับ การประดิษฐ์ฆ้องวงคงเกิดขึ้นก่อนระนาด เพราะมีภาพแกะสลักวงปี่พาทย์แต่โบราณ มีฆ้องวงแต่ไม่มี ระนาดและในสมัยโบราณเช่นในครั้งสมัยกรุงศรีอยุธยา ฆ้องวงมีขนาดเดียว ใช้บรรเลงผสมวงปี่พาทย์ ต่อมา เมื่อมีผู้สร้างฆ้องวงขึ้นอีกขนาดหนึ่ง วงย่อมกว่าที่กล่าวนี้ จึงเรียกฆ้องวงขนาดเก่าว่า “ฆ้องวงใหญ่” (ธนิต อยู่โพธิ์, 2523, น. 24 ) ภาพที่1 จิตรกรรมไทยเกี่ยวกับวงดนตรีไทย วัดนาทราย จ.เพชรบูรณ์ ที่มาภาพ :http://topicstock.pantip.com/library/topicstock/2011/09/K11086023/K11086023.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2566 2) บทบาทของฆ้องวงใหญ่ ฆ้องวงใหญ่ทำหน้าที่ดำเนินทำนองในวงมโหรีและวงปี่พาทย์ มีทำหน้าที่ดำเนินทำนองหลัก เนื้อแท้ ของเพลง โดยไม่มีการแปรเป็นทำนองอื่น นอกจากเป็นหลักของวงแล้ว สามารถอวดความแม่นยำการตีฆ้อง อวดทาง ผู้ที่บรรเลงฆ้องวงใหญ่นั้นต้องมีสมาธิมากกว่าเครื่องดนตรีประเภทอื่นอ้วย

2 3) ลักษณะของฆ้องวงใหญ่ ฆ้องวงใหญ่มีส่วนประกอบที่สำคัญ 2 ส่วน คือ ลูกฆ้องและร้านฆ้อง มีลูกฆ้องผูกภายในร้ายฆ้อง จำนวน 16 ลูก ลูกเสียงต่ำสุดผูกอยู่ทางซ้ายมือ ลูกเสียงสูงสุดอยู่ทางขวามือ 4) ส่วนประกอบฆ้องวงใหญ่ ฆ้องวงใหญ่มีส่วนประกอบที่สำคัญ 2 ส่วน คือ ลูกฆ้องและร้านฆ้อง มีรายละเอียดดังนี้ 1. ลูกฆ้อง ภาพที่ 2 ลูกฆ้องวงใหญ่ ที่มาภาพ : https://sites.google.com/site/pakpoomsingbut3505/khxng-wng-hiy สืบค้นเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2566 (1) ลูกฆ้อง ทำมาจากโลหะชนิดต่าง ๆ อดีตนิยมใช้ ทองแดง ปัจจุบันใช้ทองเหลืองมาขึ้นรูป เป็นลักษณะวงกลม ฐานด้านหนึ่งมีลักษณะเป็นรูปวงกลม ส่วนฐานอีกด้านทำเปิดเอาไว้ โดยมีวิธีการ ขึ้นรูปลูกฆ้องอยู่ 2 วิธี คือ 1) การตีโลหะในขณะที่ร้อนจัดจนเกิดรูปร่าง เรียกว่า ฆ้องตี 2) การเทโลหะเหลวลงในแม่พิมพ์ เรียกว่า ฆ้องหล่อ (2) ปุ่มฆ้อง ปุ่มนูนบริเวณตรงกลางของลูกฆ้อง (3) ฉัตร พื้นฐานราบเรียบแผ่ถัดจากปุ่มฆ้องแล้วงองุ้มลงมาเป็นขอบโดยรอบคล้ายร่มฉัตร (4) ชานฉัตร หรือ หลังฉัตร พื้นเรียบรอบปุ่มฆ้อง (5) ใบฉัตร ถัดจากฉัตรลงมาตรงส่วนงอเป็นขอบและเจาะรู 4 รู สำหรับร้อยเชือกกับร้านฆ้อง (2) ผ (3) ผ (4) ผ (5) ผ (1) ผ

3 ภาพที่ 3 ฆ้องวงใหญ่ ที่มาภาพ : http://tkapp.tkpark.or.th/detail.php?id=215&refer=37 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2566 2. ร้านฆ้อง (1) ร้านฆ้อง ทำด้วยหวายเป็นต้น 4 เส้น ดัดโค้ง เป็นวงกลม ใช้2 เส้นดัดเป็นโค้ง เป็นวงนอก อีก 2 เส้นโค้งเป็นวงใน ยึดติดกับลูกมะหวด (2) ประตูฆ้อง อยู่ด้านหลังสำหรับเปิดเป็นทางเข้าไปในวงฆ้อง (3) ลูกมะหวด ทำด้วยไม้กลึงให้กลมเป็นลอนขนาบด้วย ลูกแก้ว หัวท้ายบากและปาดโค้งรับ กับต้นหวายเป็นระยะตลอดทั้งวง (4) โขนฆ้อง ทำด้วยไม้หนา มีลักษณะตอนกลางนูน เป็นสันเรียวแหลมเหมือนใบโพธิ์ ข้าง ปาดเรียวลง ยึดติดติดกับต้นหวายทั้งสองข้าง ข้างหนึ่งใหญ่ อีกข้างหนึ่งเล็ก (5) ไม้ค้ำล่าง เป็นไม้ลักษณะสี่เหลี่ยมทรงแบน ยึด ติดกับหวายคู่ล่างโดยรอบ ระยะห่าง พอสมควร บางวงจะใช้แผ่นโลหะตอกตะปูคลุมอีกทีหนึ่ง (6) ไม้ตะคู้คือไม้ไผ่เล็กๆเจาะฝังเข้าไปในลูก มะหวด เพื่อกั้นสะพานหนู (7) สะพานหนูเป็นเส้นลวดสอดโค้งเป็นวงใต้ไม้ตะคู้ เพื่อไว้ผูกหนังลูกฆ้อง ด้านในและด้านนอก 3 2 1 4 4 5 6 7 8

4 (8) ไม้ค้ำบน หรือ ไม้ถ่างฆ้อง เป็นไม้แผ่นบางๆปาดหัวท้ายเว้าตามเส้นหวาย เพื่อใช้ถ่างให้ วงฆ้อง ให้อยู่ในสภาพเป็นวงสวยงาม ปกติลูกฆ้อง 4 ลูกจะ ใส่ไม้ถ่างฆ้อง 1 อัน ฆ้องวงใหญ่มี16 ลูก จึงมี ไม้ถ่างฆ้องวงหนึ่ง 4 อัน ที่ต้นหวายทั้ง 4 ต้นจะมีหวายผ่าซีก 2 หรือ 3 เส้นประกบโดยรอบ เพื่อรองรับ หนังผูกฆ้องและเพื่อให้สวยงาม จะกลึงเป็นเม็ดติดไว้ที่ปลายต้นหวายทั้งสี่ต้น สำหรับสมัยโบราณจะกลึงเม็ด เป็นขา ติดอยู่ที่ใต้ไม้ถ่างล่างอีกทีหนึ่ง 5) ไม้ตีฆ้อง ภาพที่ 4 ไม้ตีฆ้องวงใหญ่ ไม้นวม (ซ้าย) ไม้หนัง (ขวา) ที่มาภาพ : http://tkapp.tkpark.or.th/detail.php?id=215&refer=37 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2566 1. ไม้หนัง ก้านไม้ทำจาก ไม้ไผ่ติดข้อคุณภาพดี เสียบติดเข้ากับหัน ไม้ที่ทำจากหนังช้าง หนังกระบือ ที่ผ่านกรรมวิธีเตรียมหนังมาเป็นอย่างดี ให้เสียงที่คมดังชัดเจน 2. ไม้นวม ก้านไม้ทำจากไม้ไผ่ หรือ ไม้จริง เสียบติดเข้ากับแป้นผ้าที่ม้วนพันขึ้นรูป เป็นทรงกลมและสักด้ายปิดไว้ โดยรอบเพื่อความสวยงามและทนทาน ให้เสียงที่นุ่มนวลไพเราะ

5 บทที่ 2 โน้ตสำหรับฆ้องวงใหญ่ 1) สัญลักษณ์โน้ตดนตรีไทย ปัจจุบัน โน้ตดนตรีไทยนิยมบันทึกด้วยตัวพยัญชนะอักษรไทยแทนระดับเสียงต่าง ๆ ดังนี้ ด แทนเสียง โด ร แทนเสียง เร ม แทนเสียง มี ฟ แทนเสียง ฟา ซ แทนเสียง ซอล ล แทนเสียง ลา ท แทนเสียง ที “ ํ” แทนระดับเสียงสูง เช่น ดํ เท่ากับ เสียงโดสูง “ ฺ” แทนระดับเสียงต่ำ เช่น ซฺ เท่ากับ เสียงซอลต่ำ 2) ห้องเพลง ห้องเพลง หมายถึง สัดส่วนของจังหวะในการบันทึกโน้ตดนตรีไทย วิธีการอ่านจากซ้ายไปขวา โดยกำหนดให้ 1 บรรทัดมี 8 ห้องเพลง และในแต่ละห้องเพลงมี 4 ตัวโน้ต ดังแสดงตัวอย่างโดยใช้เลข 1-4 แทนตัวโน้ตในแต่ละห้องเพลง ต่อไปนี้ ห้องที่ 1 ห้องที่2 ห้องที่ 3 ห้องที่ 4 ห้องที่5 ห้องที่6 ห้องที่ 7 ห้องที่8 1 ห้องมีโน้ต 4 ตัวโน้ต 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 3) เครื่องหมายขีด (-) เครื่องหมายขีด (-) แทนตำแหน่งที่ไม่มีตัวโน้ตปรากฏในห้องเพลง เครื่องหมายขีด (-) 1 ตัว มีค่า เท่ากับ 1 ตัวโน้ต 4) จังหวะ จังหวะ หมายถึง ระยะสม่ำเสมอที่กำหนดไว้เป็นช่วงเป็นตอน บ่งบอกความช้า-เร็วของบทเพลง

6 5) จังหวะตก คือ จังหวะที่ 4 หรือจังหวะสุดท้ายในแต่ละห้องเพลง วิธีนับจังหวะตก ให้นับที่โน้ตตัวสุดท้ายหรือโน้ต ตัวที่ 4 ในแต่ละห้องเพลง - - - X - - - X - - - X - - - X - - - X - - - X - - - X - - - X 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 หมายเหตุ : X แทนจังหวะตก 6) ระดับเสียงของฆ้องวงใหญ่ ฆ้องวงใหญ่มีชื่อและระดับเสียงประจำลูกฆ้องลูกต่าง ๆ โดยกำหนดระดับเสียงเท่าเสียงไม้นวม ดังต่อไปนี้ ลูกที่ ชื่อ เสียง สัญลักษณ์โน้ต 1 ลูกทวน มี มฺ 2 ลูกกรองทวน ฟา ฟฺ 3 - ซอล ซฺ 4 - ลา ลฺ 5 - ที ทฺ 6 - โด ด 7 - เร ร 8 ลูกประเดิมวง มี ม 9 ลูกโอด ฟา ฟ 10 ลูกเพียงออ ซอล ซ 11 - ลา ล 12 ลูกโอด ที ท 13 - โด ดํ 14 - เร รํ 15 ลูกกรองยอด มี มํ 16 ลูกยอด ฟา ฟํ

7 ภาพที่5 ตำแหน่งระดับเสียงของฆ้องวงใหญ่ ที่มาภาพ : http://tkapp.tkpark.or.th/detail.php?id=215&refer=37 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2566 7) การอ่านโน้ตฆ้องวงใหญ่ การอ่านโน้ตฆ้องวงใหญ่นั้นแตกต่างกับเครื่องดนตรีไทยชนิดอื่น ๆ โดยมีการบันทึกเป็นมือซ้ายและ ขวา ดังนี้ มือขวา มือซ้าย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

8 บทที่ 3 การฝึกปฏิบัติฆ้องวงใหญ่ 1) ท่านั่ง ภาพที่ 6 ท่านั่งตีฆ้องวงใหญ่ ที่มาภาพ : นางสาวจุฑาทิพย์ สุขขุมและนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม 1) ผู้บรรเลงนั่งขัดสมาธิหรือนั่งพับเพียบตรงกลางวงฆ้อง โดยหันหน้าออกตรงศูนย์กลางของวงฆ้อง ระหว่างลูกที่ 9 และลูกที่ 10 เมื่อหันหน้าตรงบริเวณดังกล่าว โขนด้านหลังทั้งสองข้างจะอยู่ซ้ายขวาเท่ากัน พอดีกับผู้บรรเลง 2) ผู้บรรเลงยืดลำตัวตรง ไม่ก้มหน้าหรือเงยศีรษะ กางข้อศอกศอกเป็นฉากพองาม แขนห่างจากลำตัว ประมาณ 1 ฝ่ามือ หากแขนขนาบกับลำตัวหรือกางแขนออกห่างเกินไป จะทำให้ตีฆ้องได้ไม่สะดวก

9 2) การจับไม้ตีฆ้องวงใหญ่ ภาพที่7 ท่าจับไม้ตีฆ้องวงใหญ่ ที่มาภาพ : นางสาวจุฑาทิพย์ สุขขุมและนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม ผู้บรรเลงจับไม้ตีฆ้องข้างละอัน โดยให้ก้านไม้อยู่กึ่งกลางใช้อุ้งมือ ใช้นิ้วกลาง นิ้วนาง นิ้วก้อยจับไม่ให้ ปลายนิ้วจับถึงไม้ ปลายนิ้วชี้จะเตะถึงหัวไม้ตี คว่ำมือ 3) การตีฆ้องวงใหญ่ ภาพที่ 8 ท่านั่งตีฆ้องวงใหญ่ ที่มาภาพ : นางสาวจุฑาทิพย์ สุขขุมและนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม

10 1) การตีฆ้องวงใหญ่ ผู้บรรเลงยกไม้สูงประมาณ 3 - 4 นิ้ว ตีลงกลางปุ่มฆ้อง ใช้ข้อมือและกำลังแขน เป็นหลัก เป็นการตีลักษณะครึ่งข้อครึ่งแขน โดยใช้กำลังข้อมือพอประมาณ ใช้ท่อนแขนช่วยโดยใช้ศอกหน่วง เอาไว้ ในการตีฆ้องวงใหญ่ไม่ควรใช้ข้อมือฟาดลงไปที่ฆ้องเพราะอาจทำให้ลูกฆ้องแตกได้ 2) ในระหว่างการบรรเลงควรหมุนไม้ทีละนิด เพื่อไม้จะได้ไม่เสียรูป ภาพที่ 9 ท่านั่งตีฆ้องวงใหญ่ (มุมกว้าง) ที่มาภาพ : นางสาวจุฑาทิพย์ สุขขุมและนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม 3) ขณะตีไม่ควรหันลำตัวหรือหันศรีษะโดยไม่จำเป็น เช่น หากจำเป็นต้องตีลูกซ้ายสุดหรือขวาสุด ให้ใช้สายตาชำเลืองแทนการหันลำตัวไป

11 บทที่ 4 แบบฝึกทักษะการตีฆ้องวงใหญ่และเพลงสำหรับฝึกฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น 1) แบบฝึกทักษะการตีฆ้องวงใหญ่ แบบฝึกที่ 1 ตีฉากคู่สี่ เสียง ซอล คู่สี่ มือขวา - - - - - - - ซ - - - - - - - ซ - - - - - - - ซ - - - - - - - ซ มือซ้าย - - - - - - - ร - - - - - - - ร - - - - - - - ร - - - - - - - ร แสกน QR Code เพื่อชมคลิปวีดิโอสาธิต แบบฝึกที่ 2 ตีฉากคู่แปด ไล่เสียงขึ้น - ลง มือขวา - - - ม - - - ฟ - - - ซ - - - ล - - - ท - - - ด - - - ร - - - ม มือซ้าย - - - ม - - - ฟ - - - ซ - - - ล - - - ท - - - ด - - - ร - - - ม มือขวา - - - ฟ - - - ฟ - - - ม - - - ร - - - ด - - - ท - - - ล - - - ซ มือซ้าย - - - ฟ - - - ฟ - - - ม - - - ร - - - ด - - - ท - - - ล - - - ซ แสกน QR Code เพื่อชมคลิปวีดิโอสาธิต มือขวา - - - ฟ - - - ม มือซ้าย - - - ฟ - - - ม

12 แบบฝึกที่3 ตีคู่แปด ซ้าย ขวา – ขวา ไล่เสียงขึ้น – ลง มือขวา - - ม ม - - ฟ ฟ - - ซ ซ - - ล ล - - ท ท - - ดํดํ - - รํ รํ - - มํมํ มือซ้าย - มฺ - - - ฟฺ - - - ซฺ - - - ลฺ - - - ทฺ - - - ด - - - ร - - - ม - - มือขวา - - ฟํฟํ - - มํมํ - - รํ รํ - - ดํดํ - - ท ท - - ล ล - - ท ท - - ซ ซ มือซ้าย - ฟฺ - - - ม - - - ร - - - ด - - - ทฺ - - - ลฺ - - - ทฺ - - - ซฺ - - มือขวา - - ฟ ฟ - - ม ม มือซ้าย - ฟฺ - - - มฺ - - แสกน QR Code เพื่อชมคลิปวีดิโอสาธิต แบบฝึกที่ 4 ตีแยกมือ ซ้าย 8 ขวา 8 ไล่เสียงขึ้น - ลง มือขวา - - - - - - - - ฟ ซ ล ท ดํ รํ มํ ฟํ ฟํ มํ รํ ดํ ท ล ซ ฟ - - - - - - - - มือซ้าย มฺ ฟฺ ซฺ ลฺ ทฺ ด ร ม - - - - - - - - - - - - - - - - ม ร ด ทฺ ลฺ ซฺ ฟฺ มฺ แสกน QR Code เพื่อชมคลิปวีดิโอสาธิต

13 แบบฝึกที่ 5 ตีแยกมือเรียงเสียง 3 ลูก ซ้าย ขวา-ขวา ไล่เสียงขึ้น มือขวา - - ฟฺซฺ - - ซฺ ลฺ - - ลฺ ทฺ - - ทฺ ด - - ด ร - - ร ม - - ม ฟ - - ฟ ซ มือซ้าย - มฺ - - - ฟฺ - - - ซฺ - - - ลฺ - - - ทฺ - - - ด - - - ร - - - ม - - มือขวา - - ซ ล - - ล ท - - ท ดํ - - ดํ รํ - - รํ มํ - - มํ ฟํ มือซ้าย - ฟ - - - ซ - - - ล - - - ท - - - ดํ- - - รํ - - แสกน QR Code เพื่อชมคลิปวีดิโอสาธิต ไล่เสียงลง มือขวา - ฟํ - - - มํ - - - รํ - - - ดํ - - - ท - - - ล - - - ซ - - - ฟ - - มือซ้าย - - มํ รํ - - รํ ดํ - - ดํ ท - - ท ล - - ล ซ - - ซ ฟ - - ฟ ม - - ม ร มือขวา - ม- - - ร - - - ด - - - ทฺ - - - ลฺ - - - ซฺ - - มือซ้าย - - ร ด - - ด ทฺ - - ทฺ ลฺ - - ลฺ ซฺ - - ซฺ ฟฺ - - ฟฺ มฺ แสกน QR Code เพื่อชมคลิปวีดิโอสาธิต

14 แบบฝึกที่ 6 ตีแยกมือเรียงเสียง 4 ลูก เริ่มตีจากมือซ้าย 2 ลูก ตามด้วยมือขวา 2 ลูก (ซ้าย-ซ้าย ขวา-ขวา) ไล่เสียงขึ้น มือขวา - - ซฺ ลฺ - - ลฺ ทฺ - - ทฺ ด - - ด ร - - ร ม - - ม ฟ - - ฟ ซ - - ซ ล มือซ้าย มฺ ฟฺ - - ฟฺซฺ - - ซฺลฺ - - ลฺ ทฺ - - ทฺด - - ด ร - - ร ม - - ม ฟ - - มือขวา - - ล ท - - ท ดํ - - ดํ รํ - - รํ มํ - - มํ ฟํ มือซ้าย ฟ ซ - - ซ ล - - ล ท - - ท ดํ- - ดํ รํ - - แสกน QR Code เพื่อชมคลิปวีดิโอสาธิต เริ่มตีจากมือขวา 2 ลูก มือซ้ายตามด้วย 2 ลูก (ขวา-ขวา ซ้าย-ซ้าย) ไล่เสียงลง มือขวา ฟํมํ - - มํ รํ - - รํ ดํ - - ดํ ท - - ท ล - - ล ซ - - ซ ฟ - - ฟ ม - - มือซ้าย - - รํ ดํ - - ดํ ท - - ท ล - - ล ซ - - ซ ฟ - - ฟ ม - - ม ร - - ร ด มือขวา ม ร - - ร ด - - ด ทฺ - - ท ลฺ - - ลฺ ซฺ - - มือซ้าย - - ด ทฺ - - ทฺ ลฺ - - ลฺ ซฺ - - ซฺ ฟฺ - - ฟฺ มฺ แสกน QR Code เพื่อชมคลิปวีดิโอสาธิต

15 แบบฝึกที่ 7 การตีกรอ การกรอเริ่มจากมือซ้ายและตามด้วยมือขวา โดยใช้กำงลังจากข้อมือตีให้ถีมากที่สุดยิ่งถี่มากขึ้นเท่าใด เสียงของการกรอจะมีคุณภาพมากยิ่งขึ้น มือขวา - - - - - - - ซ - - - - - - - ซ - - - - - - - ซ - - - - - - - ซ มือซ้าย - - - - - - - ซฺ - - - - - - - ซฺ - - - - - - - ซฺ - - - - - - - ซฺ แสกน QR Code เพื่อชมคลิปวีดิโอสาธิต 2) เพลงสำหรับฝึกฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น เพลงที่ 1 เพลงแขกบรเทศ ชั้นเดียว ท่อน 1 มือขวา - - ล ล - - ล ล - - ซ ซ - - ม ม - ซ - ดํ - รํ - มํ - ม - มํ - รํ - ดํ มือซ้าย - ลฺ - - - ลฺ - - - ซฺ - - - ทฺ - - - ร - ด - ร - ม - ซ - ม - ร - ด กลับต้น ท่อน 2 มือขวา - - ล ล - - ล ล - - ซ ซ - - ม ม - ซ - ดํ - รํ - มํ - ม - มํ - รํ - ดํ มือซ้าย - ลฺ - - - ลฺ - - - ซฺ - - - ทฺ - - - ร - ด - ร - ม - ซ - ม - ร - ด กลับต้น แสกน QR Code เพื่อชมคลิปวีดิโอสาธิต

16 เพลงที่ 2 เพลงเต้ยโขง ท่อนเดียว มือขวา - - - - - - - ล - - - ซ - ม - ล - - - ซ - ดํ - ล - - - ซ - ม - ล มือซ้าย - - - - - - - ลฺ - - - ซฺ - ทฺ - ล - - - ซฺ - ด - ลฺ - - - ซฺ - ทฺ - ลฺ มือขวา - - - - - - - ล - - - ซ - ม - ล - - - ซ - ดํ - ล - - - ซ - ม - ล มือซ้าย - - - - - - - ลฺ - - - ซฺ - ทฺ - ล - - - ซฺ - ด - ลฺ - - - ซฺ - ทฺ - ลฺ มือขวา - - - - - ซํ – มํ - - - รํ - ดํ - มํ - - - รํ - มํ - มํ - - - รํ - ดํ - ล มือซ้าย - - - - - ซ – ม - - - ร - ด - ม - - - รํ - ซ - มํ - - - รํ - ดํ - ล มือขวา - - - ด - รํ – มํ - รํ - ดํ - ซ - ล - - - ด - รํ - มํ - รํ - ดํ - ซ - ล มือซ้าย - - - ด - ร – ม - ร - ด - ซฺ - ลฺ - - - ด - ร - ม - ร - ด - ซฺ - ลฺ แสกน QR Code เพื่อชมคลิปวีดิโอสาธิต

17 แบบประเมินทักษะการตีฆ้องวงใหญ่ตามแบบฝึกทักษะและเพลงที่กำหนด คำชี้แจง : สังเกตทักษะการตีฆ้องวงใหญ่แล้วใส่คะแนนที่เหมาะสมลงในแบบบันทึก รายการประเมิน พฤติกรรมของนักเรียน คะแนน 3 2 1 ท่านั่ง 1. นั่งขัดสมาธิหรือพับเพียบ หันหน้าออกตรงศูนย์กลางวงฆ้อง 2. ยืดลำตัวตรง ไม่ก้มหน้า 3. กางข้อศอกตั้งฉากพองาม แขนห่างจากลำตัวประมาณ 1 ฝ่ามือ การจับไม้ ก้านไม้อยู่กึ่งกลางใช้อุ้งมือ ใช้นิ้วกลาง นิ้วนาง นิ้วก้อยจับไม่ให้ ปลายนิ้วจับถึงไม้ ปลายนิ้วชี้จะเตะถึงหัวไม้ตี คว่ำมือ การตีฆ้องวงใหญ่ 1. ยกไม้สูงประมาณ 3 - 4 นิ้ว ตีลงกลางปุ่มฆ้อง ใช้ข้อมือและ กำลังแขนขณะตี 2. ขณะตีไม่ควรหันลำตัวหรือหันศรีษะไปมาโดยไม่จำเป็น 3. ข้อมือยกไม้ตั้งขนานกับลูกฆ้องวงใหญ่ 4. ออกแรงตีในลักษณะครึ่งข้อ ครึ่งแขน รวม ระดับคะแนน 3 = ดี 2 = พอใช้ 1 = ปรับปรุง ลงชื่อ .......................................................... ผู้ประเมิน ( ................................................ )

18 บรรณานุกรม เฉลิมศักดิ์ พิกุลศรีและธนวัฒน์ บุตรทองทิม. (2550). อักษราดุริยางค์ทางฆ้องวงใหญ่ ฉบับเพลงไม้นวม. โอ.เอส. พริ้นติ้ง เฮาส์. ธนิต อยู่โพธิ์. (2523). เครื่องดนตรีไทยพร้อมด้วยตำนานการผสมวงมโหรี ปี่พาทย์และเครื่องสาย. กรุงเทพมหานคร. กรมศิลปากร. ภิชาต เลณะสวัสดิ์. (2547). มือฆ้อง (ฉบับสมบูรณ์). กรุงเทพมหานคร. โสภณการพิมพ์. สุรัตน์ชัย สิริรัตนชัยกุล. (2551). มือฆ้องทำนองหลัก. กรุงเทพมหานคร. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์. อานันท์ นาคคง. (2550). ดนตรีไทยเดิม. สำนักพิมพ์สารคดี ในนามบริษัทวิริยะธุรกิจ จำกัด.

19 ภาคผนวก

20 ภาคผนวก ก ภาพถ่ายการฝึกซ้อมนักเรียนในชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม

21 ภาพที่ 7 ท่าจับไม้ตีฆ้องวงใหญ่ ภาพขณะทำการซ้อมของนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม ที่มาภาพ : นางสาวจุฑาทิพย์ สุขขุมและนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม ภาพขณะทำการซ้อมของนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม ที่มาภาพ : นางสาวจุฑาทิพย์ สุขขุมและนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม

22 ภาพขณะทำการซ้อมของนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม ที่มาภาพ : นางสาวจุฑาทิพย์ สุขขุมและนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม ภาพขณะทำการซ้อมของนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม ที่มาภาพ : นางสาวจุฑาทิพย์ สุขขุมและนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม

23 ภาพขณะทำการซ้อมของนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม ที่มาภาพ : นางสาวจุฑาทิพย์ สุขขุมและนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม ภาพขณะทำการซ้อมของนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม ที่มาภาพ : นางสาวจุฑาทิพย์ สุขขุมและนักเรียนชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม

24 ภาคผนวก ข ผลการประเมินของผู้เชี่ยวชาญด้านดนตรีไทย

25 แบบประเมินความถูกต้องและเหมาะสมของข้อคำถามกับวัตถุประสงค์แบบฝึกทักษะฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษา ชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม โปรดทำเครื่องหมาย ✓ ลงในช่องค่าความสอดคล้องโดยมีระดับความสอดคล้อง ดังนี้ +1 หมายถึง แน่ใจว่ารายการประเมินความสอดคล้องกับวัตถุประสงค์แบบประเมิน 0 หมายถึง ไม่แน่ใจว่ารายการประเมินความสอดคล้องกับวัตถุประสงค์แบบประเมิน -1 หมายถึง แน่ใจว่ารายการประเมินไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์แบบประเมิน ข้อ ประเด็นการประเมิน ความคิดเห็นผู้เชี่ยวชาญ ข้อเสนอแนะ สอดคล้อง ไม่แน่ใจ ไม่สอดคล้อง 1 เนื้อหามีความถูกต้อง ชัดเจน 2 เนื้อหามีความกระชับ ไม่ซับซ้อน เข้าใจง่าย 3 เนื้อหามีความเหมาะสมกับวัยนักเรียน ในระดับชั้นประถมศึกษา 4 การเรียงลำดับเนื้อหามีความเหมาะสม 5 การแบ่งหมวดหมู่เนื้อหา มีความ เหมาะสม ชัดเจน 6 รูปภาพประกอบเนื้อหา มีความถูกต้อง เหมาะสม ชัดเจน 7 แบบฝึกทักษะฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น เหมาะสมแก่การพัฒนาพื้นฐานด้าน ดนตรีแก่นักเรียนชั้นประถมศึกษา ชมรมดนตรีไทย วัดสุทธาราม 8 เพลงสำหรับฝึกปฏิบัติเบื้องต้น มีความเหมาะสมแก่การพัฒนาพื้นฐาน ด้านดนตรีแก่นักเรียนชั้นประถมศึกษา ชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม ลงชื่อ........................................................ผู้ประเมิน ( นายไชยยะ ทางมีศรี) ตำแหน่ง ผู้เชี่ยวชาญด้านดนตรีไทย กรมศิลปากร ผู้ทรงคุณวุฒิ

26 แบบประเมินความถูกต้องและเหมาะสมของข้อคำถามกับวัตถุประสงค์แบบฝึกทักษะฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษา ชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม โปรดทำเครื่องหมาย ✓ ลงในช่องค่าความสอดคล้องโดยมีระดับความสอดคล้อง ดังนี้ +1 หมายถึง แน่ใจว่ารายการประเมินความสอดคล้องกับวัตถุประสงค์แบบประเมิน 0 หมายถึง ไม่แน่ใจว่ารายการประเมินความสอดคล้องกับวัตถุประสงค์แบบประเมิน -1 หมายถึง แน่ใจว่ารายการประเมินไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์แบบประเมิน ข้อ ประเด็นการประเมิน ความคิดเห็นผู้เชี่ยวชาญ ข้อเสนอแนะ สอดคล้อง ไม่แน่ใจ ไม่สอดคล้อง 1 เนื้อหามีความถูกต้อง ชัดเจน 2 เนื้อหามีความกระชับ ไม่ซับซ้อน เข้าใจง่าย 3 เนื้อหามีความเหมาะสมกับวัยนักเรียน ในระดับชั้นประถมศึกษา 4 การเรียงลำดับเนื้อหามีความเหมาะสม 5 การแบ่งหมวดหมู่เนื้อหา มีความ เหมาะสม ชัดเจน 6 รูปภาพประกอบเนื้อหา มีความถูกต้อง เหมาะสม ชัดเจน 7 แบบฝึกทักษะฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น เหมาะสมแก่การพัฒนาพื้นฐานด้าน ดนตรีแก่นักเรียนชั้นประถมศึกษา ชมรมดนตรีไทย วัดสุทธาราม 8 เพลงสำหรับฝึกปฏิบัติเบื้องต้น มีความเหมาะสมแก่การพัฒนาพื้นฐาน ด้านดนตรีแก่นักเรียนชั้นประถมศึกษา ชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม ลงชื่อ........................................................ผู้ประเมิน ( นายกิติศักดิ์ เขาสถิตย์) ตำแหน่ง ดุริยางคศิลปินอาวุโส ผู้ทรงคุณวุฒิ

27 แบบประเมินความถูกต้องและเหมาะสมของข้อคำถามกับวัตถุประสงค์แบบฝึกทักษะฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษา ชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม โปรดทำเครื่องหมาย ✓ ลงในช่องค่าความสอดคล้องโดยมีระดับความสอดคล้อง ดังนี้ +1 หมายถึง แน่ใจว่ารายการประเมินความสอดคล้องกับวัตถุประสงค์แบบประเมิน 0 หมายถึง ไม่แน่ใจว่ารายการประเมินความสอดคล้องกับวัตถุประสงค์แบบประเมิน -1 หมายถึง แน่ใจว่ารายการประเมินไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์แบบประเมิน ข้อ ประเด็นการประเมิน ความคิดเห็นผู้เชี่ยวชาญ ข้อเสนอแนะ สอดคล้อง ไม่แน่ใจ ไม่สอดคล้อง 1 เนื้อหามีความถูกต้อง ชัดเจน 2 เนื้อหามีความกระชับ ไม่ซับซ้อน เข้าใจง่าย 3 เนื้อหามีความเหมาะสมกับวัยนักเรียน ในระดับชั้นประถมศึกษา 4 การเรียงลำดับเนื้อหามีความเหมาะสม 5 การแบ่งหมวดหมู่เนื้อหา มีความ เหมาะสม ชัดเจน 6 รูปภาพประกอบเนื้อหา มีความถูกต้อง เหมาะสม ชัดเจน 7 แบบฝึกทักษะฆ้องวงใหญ่เบื้องต้น เหมาะสมแก่การพัฒนาพื้นฐานด้าน ดนตรีแก่นักเรียนชั้นประถมศึกษา ชมรมดนตรีไทย วัดสุทธาราม 8 เพลงสำหรับฝึกปฏิบัติเบื้องต้น มีความเหมาะสมแก่การพัฒนาพื้นฐาน ด้านดนตรีแก่นักเรียนชั้นประถมศึกษา ชมรมดนตรีไทย โรงเรียนวัดสุทธาราม ลงชื่อ........................................................ผู้ประเมิน ( นายสุรสิทธิ์ เขาสถิตย์) ตำแหน่ง ดุริยางคศิลปินอาวุโส ผู้ทรงคุณวุฒิ

28 ประวัติผู้จัดทำ ชื่อ นางสาวจุฑาทิพย์ นามสกุล สุขขุม วัน เดือน ปีเกิด เกิดวันที่ 5 เดือน กันยายน พ.ศ. ๒๕๒๙ ประวัติการศึกษา พ.ศ.2552 วิชาเอกดนตรีไทย สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ พ.ศ.2561 คุณวุฒิสูงสุด ปริญญาโท ศิลปมหาบัณฑิต วิชาเอก ดุริยางคศิลป์ไทย สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ กระทรวงวัฒนธรรม ประสบการณ์สอน ประสบการณ์สอนในสาขาวิชาดนตรี เป็นระยะเวลา ๘ ปี ๒ เดือน ประวัติราชการ ครู วิทยฐานะครูชำนาญการ ตำแหน่งเลขที่ ขคส.สร.๑๐ (ป.) สถานศึกษา โรงเรียนวัดสุทธาราม สังกัดกรุงเทพมหานคร ผลงานที่ภาคภูมิใจ - ครูผู้สอนและนักเรียนได้รับรางวัลรองชนะเลิศอันดับ ๑ การประกวดทูตน้อยไอคอนสยามในหัวข้อ สืบสานความเป็นไทย ชุดกลองยาวอเมซิ่งเที่ยววัดไทยในเขตคลองสาน - ครูผู้จัดทำผลงานจนได้รับโล่รางวัลโรงเรียนดนตรีไทย ๑๐๐% จากสำนักนายกรัฐมนตรีและกระทรวงวัฒนธรรม” โดยนายกรัฐมนตรี เป็นผู้ลงนาม และกรมส่งเสริมวัฒนธรรมดูการจัดการเรียนการสอน วิชาดนตรีไทย ทั้งภาคทฤษฎีและปฏิบัติ จัดการเรียนการสอน โดยคุณครูจุฑาทิพย์ สุขขุม

29 ผลงานที่ภาคภูมิใจ - ได้รับรางวัล “ครูดีเด่น” ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๖๒ จากสำนักงาน เขตคลองสาน เนื่องในงาน ประชุมครูและนิทรรศการเครือข่ายที่ ๗๐ - ได้รับรางวัล “ครูดีเด่น” ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๖๓ จากสำนักงาน เขตคลองสานเนื่องในงาน ประชุมครูและนิทรรศการเครือข่ายที่ ๗๐

1